Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 61)

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 18 марта 2020 года № 102. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 20 марта 2020 года № 20149

      В соответствии с подпунктом 16-1) статьи 16 Трудового кодекса Республики Казахстан от 23 ноября 2015 года ПРИКАЗЫВАЮ:

      1. Утвердить Единый тарифно-квалификационный справочник работ и профессий рабочих (выпуск 61) согласно приложению к настоящему приказу.

      2. Департаменту труда и социального партнерства Министерства труда и социальной защиты населения Республики Казахстан в установленном законодательством порядке обеспечить:

      1) государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

      2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства труда и социальной защиты населения Республики Казахстан после его официального опубликования;

      3) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан представление в Департамент юридической службы Министерства труда и социальной защиты населения Республики Казахстан сведений об исполнении мероприятий, предусмотренных подпунктами 1) и 2) настоящего пункта.

      3. Признать утратившим силу приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 24 июля 2012 года № 294-ө-м "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 61)" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за № 7883, опубликован в сборнике "Собрание актов центральных исполнительных и иных центральных государственных органов Республики Казахстан" от 24 октября 2012 года № 21).

      4. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на вице-министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан Сарбасова А.А.

      5. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

      Министр труда и социальной
защиты населения
Республики Казахстан
Б. Нурымбетов

  Приложение к приказу

Единый тарифно-квалификационный справочник работ и профессий рабочих (выпуск 61)

Глава 1. Введение

      1. Единый тарифно-квалификационный справочник работ и профессий рабочих (выпуск 61) (далее – ЕТКС (выпуск 61)) содержит работы по:

      производству художественных изделий из дерева, капо-корня и бересты;

      ювелирно-филигранному производству;

      производству художественных изделий (общие профессии);

      гранильному производству;

      производству художественных изделий из металла;

      производству художественных изделий из папье-маше с миниатюрной живописью;

      скульптурному производству;

      производству художественных изделий из кости и рога;

      производству художественных изделий из камня;

      производству художественных изделий из кожи и меха;

      производству изделий народных художественных промыслов;

      производству художественных изделий из янтаря.

      2. ЕТКС (выпуск 61) разработан Министерством труда и социальной защиты населения Республики Казахстан.

      3. Тарифно-квалификационные характеристики применяются при тарификации работ и присвоении квалификационных разрядов рабочим в организациях независимо от формы их собственности и организационно-правовых форм, где имеются производства и виды работ, указанные в настоящем ЕТКС (выпуск 61).

Глава 2. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих по разрядам на работы по производству художественных изделий из дерева, капо-корня и бересты

Параграф 1. Резчик по дереву и бересте, 2 разряд

      4. Характеристика работ:

      резьба по бересте вручную простых сюжетно-орнаментальных рисунков;

      разметка основных линий, нанесение контуров рисунка и простых композиций.

      5. Должен знать:

      приемы художественной резьбы по бересте;

      приемы нанесения контуров простых рисунков, пригодность бересты по качеству и расцветке;

      местные художественные традиции промысла.

      6. Примеры работ:

      резьба:

      1) бурачки;

      2) коробочки;

      3) кузовки;

      4) шкатулки.

Параграф 2. Резчик по дереву и бересте, 3 разряд

      7. Характеристика работ:

      резьба по бересте вручную средней сложности сюжетно-орнаментальных рисунков и создание орнаментальных композиций, характерных для местных традиций промысла;

      резьба контурная и объемная по дереву вручную простых рисунков, неглубоко прорезанной линии с обработкой фона;

      обрубка или опиливание и шерлачение цветок, вырубка грифеля, расстановка булавок;

      ремонт цветок.

      8. Должен знать:

      приемы художественной резьбы по бересте рисунков средней сложности и простых рисунков по дереву;

      приемы объемной плоскорельефной резьбы;

      элементы орнаментов;

      свойства и породы древесины и бересты;

      применяемый инструмент.

      9. Примеры работ:

      1) "Белка с орехом", "Дятел на дереве", "Куры клюющие", "Птичка у кормушки" - художественная резьба;

      2) ложки разных форм - резьба;

      3) солонки из бересты - художественная резьба;

      4) цветки:

      роза светлая, светлая голубая, светлая желтая - художественная резьба и грунтовка.

Параграф 3. Резчик по дереву и бересте, 4 разряд

      10. Характеристика работ:

      резьба по бересте вручную сложных сюжетно-орнаментальных рисунков с введением элементов традиций народного орнамента;

      резьба по дереву вручную углубленная выемчатая, скобчато-выемчатая, объемная рисунков средней сложности.

      11. Должен знать:

      приемы художественной резьбы по бересте сложных рисунков и средней сложности рисунков по дереву;

      приемы нанесения контуров сложных рисунков на бересту;

      определение скрытых пороков бересты;

      сорта древесины для изготовления цветок;

      методы резьбы цветок в зависимости от назначения рисунка.

      12. Примеры работ:

      резьба:

      1) изделия скульптурные типа "Полет на Луну", "Медведь-танцор";

      2) курочки, кукушки, цесарки, совы;

      3) рамы верхние пианино;

      4) туесок из бересты;

      5) цветки турецких и венских рисунков без набора пико, зелень темная голубая, темная желтая, светлая.

Параграф 4. Резчик по дереву и бересте, 5 разряд

      13. Характеристика работ:

      резьба по бересте вручную особо сложных сюжетно-орнаментальных композиций с введением изображений фигур человека, зверей, птиц и различных архитектурных мотивов;

      резьба по дерезу вручную выемчатая, плоскорельефная с заоваленным и с выборным фоном сложных рисунков с полной их проработкой в рельефе;

      объемная резьба с тонировкой элементов;

      вырезка фигур, получение щита с откопированным на нем рисунком, обрубка или опиливание цветок, вставка фигур в старые цветки или замена их новыми.

      14. Должен знать:

      приемы художественной резьбы по бересте особо сложных рисунков и сложных рисунков по дереву;

      основы построения национальных орнаментов;

      способы выполнения плоскорельефной и сквозной резьбы;

      построение композиционных решений;

      основы инкрустации;

      требования к качеству высокохудожественных изделий из дерева с различными видами резьбы.

      15. Примеры работ:

      1) аптечки – ажурная резьба;

      2) изделия скульптурные типа "Медведь на коляске", "Медведь у телефона", "Медведь с бочонком", "Медведь гнет дуги" – художественная объемная резьба;

      3) кистяницы – кудринская резьба;

      4) мебель кукольная, пеналы – рельефная резьба;

      5) цветки венские, украинские темные, цветки турецких рисунков с набором проволочного пика – резьба;

      6) шкатулки – геометрическая резьба, тонировка, полировка.

Параграф 5. Резчик по дереву и бересте, 6 разряд

      16. Характеристика работ:

      резьба по дереву вручную особо сложных орнаментальных и тематических композиций, объемная, плоскорельефная и сквозная с выбранным фоном с полной скульптурной, барельефной проработкой с сильно углубленным фоном;

      мелкая геометрическая резьба, сочетание резьбы с инкрустацией;

      резьба в традициях старорусской резьбы;

      рассадка манер по листу, скопированному с рисунка.

      17. Должен знать:

      приемы художественной резьбы по дереву особо сложных рисунков;

      основы рисования, композиционных решений скульптуры и пластической анатомии;

      основы сложной инкрустации – интарсии.

      18. Примеры работ:

      1) изделия скульптурные типа "Генерал Топтыгин", "Лыжница с собачкой", "Перевозчик в лодке", "Рыбак с удочкой", "Русская тройка" - художественная объемная резьба;

      2) шкатулки и ларцы – старорусская резьба.

Параграф 6. Выжигальщик по дереву, 2 разряд

      19. Характеристика работ:

      выжигание простых рисунков на изделиях из дерева по трафарету электроиглой, нагретым штампом электропресса;

      изготовление трафарета и перенесение рисунка на поверхность изделия способом припорашивания.

      20. Должен знать:

      приемы выжигания по дереву простых рисунков, изготовления трафаретов;

      способы перенесения рисунков на поверхность изделия способом припорашивания.

      21. Примеры работ:

      выжигание:

      1) бруски из пиломатериала;

      2) набор "Азбука".

Параграф 7. Выжигальщик по дереву, 3 разряд

      22. Характеристика работ:

      выжигание рисунков средней сложности на изделиях из дерева по трафарету электроиглой, нагретым штампом электропресса;

      перенесение рисунка с готового образца на кальку.

      23. Должен знать:

      приемы выжигания по дереву рисунков средней сложности;

      принцип работы выжигательного аппарата, электропресса;

      требования к качеству полуфабрикатов, на которых выжигается рисунок.

      24. Примеры работ:

      выжигание:

      1) изделия токарные с растительным орнаментом;

      2) коробки с геометрическим рисунком;

      3) кубики детские.

Параграф 8. Выжигальщик по дереву, 4 разряд

      25. Характеристика работ:

      выжигание сложных рисунков на изделиях из дерева по трафарету электроиглой;

      разметка основных линий, нанесение контуров рисунка на изделия.

      26. Должен знать:

      приемы выжигания по дереву сложных рисунков;

      устройство и правила эксплуатации выжигательного аппарата;

      основы композиции рисунка и законы построения орнаментальных композиций.

      27. Примеры работ:

      выжигание:

      1) панно настенные с изображением пейзажа;

      2) шкатулки с изображением памятников архитектуры.

Параграф 9. Выжигальщик по дереву, 5 разряд

      28. Характеристика работ:

      выжигание рисунков особой сложности на изделиях из дерева по трафарету электроиглой;

      регулирование работы выжигательного аппарата.

      29. Должен знать:

      приемы выжигания по дереву рисунков особой сложности;

      скрытые пороки древесины;

      требования к качеству изделий из дерева;

      способы регулирования выжигательного аппарата.

      30. Примеры работ:

      выжигание:

      1) вазы с изображением пейзажа;

      2) панно с изображением портретов.

Параграф 10. Обработчик художественных изделий из дерева и папье-маше, 3 разряд

      31. Характеристика работ:

      токарная обработка простых полуфабрикатов и мелких деталей для монтировки простых художественных изделий из дерева по чертежам и эскизам;

      подготовка различных пород древесины для обтачивания: снятие коры, доведение толщины заготовок до требуемого размера, зачистка и заделка ручек и головок вручную и на станке;

      травление художественных изделий из дерева ценных пород специальным химическим составом с сохранением текстуры древесины и приданием ей разнообразных оттенков;

      регулирование работы станков.

      32. Должен знать:

      назначение, принцип действия и правила регулирования станка;

      технологию подготовки древесины для обтачивания и токарной обработки простых полуфабрикатов и мелких деталей;

      породы и свойства древесины;

      технологию травления художественных изделий из дерева ценных пород;

      состав растворов, применяемых для травления художественных изделий из дерева.

      33. Примеры работ:

      1) заготовки для скульптур – токарная обработка;

      2) матрешки – токарная обработка;

      3) трости, палки – обработка вручную и на станке.

Параграф 11. Обработчик художественных изделий из дерева и папье-маше, 4 разряд

      34. Характеристика работ:

      токарная обработка средней сложности полуфабрикатов, деталей и художественных изделий из дерева и папье-маше по образцам и эскизам;

      вытачивание на токарном станке изделий из капо-корня;

      наладка станков.

      35. Должен знать:

      технологию токарной обработки полуфабрикатов и художественных изделий из дерева и папье-маше;

      устройство и эксплуатацию токарных станков;

      технические условия на художественные изделия из дерева и папье-маше.

      36. Примеры работ:

      1) бочата и полубочата, жбаны конусной и прямой формы – токарная обработка;

      2) вазы малого размера, бусы – вытачивание;

      3) трубки, мундштуки – вытачивание;

      4) шкатулки большие – токарная обработка.

Параграф 12. Обработчик художественных изделий из дерева и папье-маше, 5 разряд

      37. Характеристика работ:

      токарная обработка сложных полуфабрикатов, деталей и художественных изделий из дерева и папье-маше по образцам и эскизам;

      подбор дерева, разметка, раскрой на заготовки и болванки для изготовления художественных изделий;

      сборка изделий и сверление отверстий.

      38. Должен знать:

      кинематическую схему токарных станков;

      способы установки, крепления и заточки режущего инструмента;

      технологию токарной обработки сложных полуфабрикатов, деталей и художественных изделий из дерева и папье-маше.

      39. Примеры работ:

      вытачивание:

      1) кадушки сувенирные;

      2) фигурки зверей;

      3) шкатулки.

Параграф 13. Обработчик художественных изделий из дерева и папье-маше, 6 разряд

      40. Характеристика работ:

      токарная обработка особо сложных выставочных и уникальных художественных изделий из дерева и папье-маше по собственным композициям;

      тонировка и полировка художественных изделий сувенирного назначения в различные цвета анилиновыми красителями и спиртовым лаком.

      41. Должен знать:

      технологию токарной обработки особо сложных уникальных художественных изделий из дерева и папье-маше;

      допуски по сушке древесины различных ценных пород;

      пороки древесины и способы их устранения;

      приемы тонировки и полировки;

      способы применения и смешивания красителей и лаков.

      42. Примеры работ:

      1) вазы крупные – вытачивание;

      2) панно декоративные – вытачивание;

      3) сувениры точеные – тонировка, полировка;

      4) чаши – вытачивание.

Параграф 14. Художник росписи по дереву, 3 разряд

      43. Характеристика работ:

      нанесение всех видов хохломской росписи простого рисунка на художественные изделия из дерева;

      обводка кромок, закрашивание дна и крышки изделий;

      составление красок;

      городецкая, полх-майданская роспись изделий из дерева по рисункам простого растительного орнамента;

      загорская роспись с выжиганием изделий простого орнамента на плоскости;

      роспись и выжигание простых токарных фигурок по образцам.

      44. Должен знать:

      приемы и особенности художественной росписи простого рисунка по дереву в традициях хохломского, городецкого и полх-майданского орнамента и загорской росписи с выжиганием;

      качество и свойства красок;

      способы составления красок;

      свойства растворителей и лаков, применяемых при росписи, номера кистей и их качество.

      45. Примеры работ:

      1) ложки – роспись;

      2) пеналы – роспись, обводка кромок;

      3) солонки – обводка кромок, закрашивание дна.

Параграф 15. Художник росписи по дереву, 4 разряд

      46. Характеристика работ:

      нанесение всех видов хохломской росписи рисунка средней сложности на художественные изделия из дерева по собственным рисункам, а также свободное варьирование ранее исполнявшихся рисунков;

      городецкая роспись изделий с растительным орнаментом средней сложности с птицами и животными;

      полх-майданская роспись, художественна роспись изделий из дерева гуашью, анилиновыми и масляными красками;

      загорская роспись с выжиганием по образцам рисунков растительного и геометрического орнамента, средней сложности.

      47. Должен знать:

      приемы росписи художественных изделий из дерева рисунками средней сложности в традициях хохломской, городецкой и полх-майданской росписей;

      технику выполнения росписи гуашью, анилиновыми и масляными красками;

      приемы росписи изделий после выжигания, правила пользования красками темпера и акварелью.

      48. Примеры работ:

      роспись:

      1) доски разделочные;

      2) поставцы;

      3) хлебницы.

Параграф 16. Художник росписи по дереву, 5 разряд

      49. Характеристика работ:

      нанесение всех видов хохломской росписи сложного рисунка на художественные изделия из дерева по собственным композициям и эскизам;

      творческое обогащение орнаментов непосредственно в период исполнения росписи массовой продукции, а также новых изделий, выпускаемых малыми сериями;

      составление рисунка на новые формы;

      городецкая, полх-майданская роспись изделий из дерева со сложным орнаментом загорская роспись с выжиганием сложной композиции;

      доработка сюжетной миниатюрной инкрустации гуашью и акварелью для придания инкрустации законченного вида.

      50. Должен знать:

      приемы росписи художественных изделий из дерева сложными рисунками в традициях хохломской, городецкой, полх-майданской, загорской росписи;

      основы композиции, приемы выжигания и росписи на изделиях сложных токарных форм;

      приемы гармоничного сочетания цветов.

      51. Примеры работ:

      1) вазы декоративные – роспись;

      2) комплекты мелких изделий – роспись;

      3) матрешки – роспись и выжигание;

      4) мебель – роспись;

      5) шкатулки – выжигание и роспись.

Параграф 17. Художник росписи по дереву, 6 разряд

      52. Характеристика работ:

      нанесение всех видов росписи особо сложного рисунка на уникальные, заказные и подарочные изделия по собственным композициям с проявлением творческой инициативы по обогащению орнаментов непосредственно во время исполнения росписи.

      53. Должен знать:

      приемы росписи художественных изделий из дерева особо сложными рисунками в традициях хохломской, городецкой, полх-майданской и загорской росписи;

      основы живописи, использование текстуры древесины в пейзажных рисунках;

      приемы составления цветовой композиции.

      54. Требуется техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование.

      55. Примеры работ:

      1) вазы выставочные и уникальные – роспись;

      2) панно декоративные настенные – роспись, выжигание;

      3) шкатулки с изображением памятников архитектуры – выжигание, текстурный рисунок, тонировка.

Параграф 18. Заготовщик растительных материала для художественных изделий, 3 разряд

      56. Характеристика работ:

      заготовка бересты и ценных пород древесины для изготовления художественных изделий из дерева;

      съем бересты с берез вручную, очистка от коры, луба, мха, потеков и паразитирующих наростов;

      рассортировка бересты по качеству, размерам и упаковка ее в кипы;

      распиловка древесины ценных пород для изготовления унцукульских изделий вручную и на станках;

      выправление заготовок путем предварительного подогрева.

      57. Должен знать:

      правила заготовки бересты, приемы ручной и машинной распиловки древесины;

      технические условия по заготовке, сбору, хранению и использованию бересты, соломы;

      породы и свойства древесины, пригодность ее для изготовления сувенирных изделий;

      способы выправления заготовок путем подогрева;

      устройство станков и приспособлений, правила их регулирования.

Параграф 19. Заготовщик растительных материала для художественных изделий, 4 разряд

      58. Характеристика работ:

      заготовка кряжа и плашек;

      разделка кряжа ценных пород древесины и капо-корня на плахи и заготовки на специальном станке или вручную по заданным размерам с получением древесины и капо-корня нужной структуры и красивых по рисунку;

      наладка станков.

      59. Должен знать:

      правила заготовки кряжа и плашек;

      правила наладки станков и приспособлений;

      строение кряжа ценных пород и капо-корня;

      правила их распиловки, колки и выбраковки;

      свойства химических материалов, применяемых для приготовления рабочих растворов.

Параграф 20. Фанеровщик художественных изделий из дерева, 4 разряд

      60. Характеристика работ:

      фанерование вручную и на станках поверхности простых и средней сложности художественных изделий шпоном различных пород древесины;

      подготовка поверхности полуфабрикатов и изделий к фанерованию;

      подготовка и заточка инструмента.

      61. Должен знать:

      приемы фанерования простых и средней сложности художественных изделий;

      качество и свойства различных пород шпона, назначение и принцип действия применяемого оборудования.

      62. Примеры работ:

      фанерование:

      1) детали щитовые;

      2) изделия корпусные.

Параграф 21. Фанеровщик художественных изделий из дерева, 5 разряд

      63. Характеристика работ:

      фанерование поверхности вручную и на станках художественных изделий сложной конфигурации шпоном различных пород древесины;

      соблюдение технологической последовательности фанерования с использованием различных приспособлений;

      подбор шпона различных пород по цвету и текстуре для получения декоративного эффекта.

      64. Должен знать:

      приемы фанерования сложных художественных изделий из дерева, породы и сорта древесины, используемой для изготовления шпона;

      допустимую влажность шпона при фанеровании;

      температурный режим и время выдержки изделий после фанерования;

      свойства и способы приготовления клеев.

      65. Примеры работ:

      фанерование:

      1) ларцы, шкатулки;

      2) панно с мозаичным набором.

Параграф 22. Грунтовщик художественных изделий из дерева, 2 разряд

      66. Характеристика работ:

      грунтовка вручную или на станке художественных изделий из дерева, покрытых олифой, тонко растертым алюминиевым порошком.

      67. Должен знать:

      приемы нанесения алюминиевого порошка на художественные изделия из дерева;

      способы закрепления его на изделии;

      приемы и срок сушки изделий, покрытых алюминиевым порошком;

      технологию обработки изделий;

      химические свойства применяемых материалов.

Параграф 23. Оклейщик изделий из бересты, 2 разряд

      68. Характеристика работ:

      оклейка изделий из бересты вручную;

      нанесение клея на оборотную сторону бересты с рисунком;

      наклейка бересты на фольгу и бересты с фольгой на художественные изделия.

      69. Должен знать:

      приемы наклейки бересты на фольгу и бересты с фольгой на художественные изделия;

      свойства и качество клеев;

      технологический процесс изготовления изделий из бересты и технические условия на них.

Параграф 24. Раскройщик бересты, 2 разряд

      70. Характеристика работ:

      раскрой бересты вручную по шаблону для художественных изделий с очисткой бересты наждачной бумагой от шероховатости и наслоений;

      очерчивание каймы по образцу и рисунку;

      монтировка бересты с рисунком к художественным изделиям;

      вырезка фольги по заданным размерам и окраска ее.

      71. Должен знать:

      приемы ручного раскроя бересты с наименьшими отходами, очерчивания каймы по рисунку, номера наждачных шкурок, размеры изготавливаемых художественных изделий;

      технические требования к качеству бересты.

Параграф 25. Выпарщик капо-корня, 4 разряд

      72. Характеристика работ:

      выпаривание (выщелачивание) капо-корня в пропарочной камере с целью удаления примесей и придания сырью соответствующего оттенка;

      наблюдение за процессом выпаривания, давлением пара в камере и регулировка его;

      загрузка и разгрузка камеры.

      73. Должен знать:

      устройство пропарочной камеры и правила ухода за ней;

      технологический процесс выпаривания (выщелачивания) и сушки капо-корня;

      режим выпаривания капо-корня до требуемого оттенка;

      приемы загрузки, выгрузки и регулирования давления в камере;

      правила и приемы загрузки сушильных камер.

Параграф 26. Закальщик изделий с хохломской росписью, 4 разряд

      74. Характеристика работ:

      закалка художественных изделий с хохломской росписью из дерева в электропечах;

      загрузка художественных изделий в электропечи с рациональным их размещением;

      выгрузка продукции из печи;

      наблюдение за режимом температуры в электропечах и временем закалки.

      75. Должен знать:

      устройство электропечей;

      регулирование температуры по заданному технологическому режиму закалки изделий;

      время закалки в зависимости от толщины нанесенных на изделия лакокрасочных материалов;

      правила пользования блескомером;

      способы определения твердости пленки;

      технические условия на выпускаемую продукции;

      основы электротехники;

      химические свойства и консистенции лаков, красок, растворителей, их температуроустойчивость при закалке в электропечах.

Параграф 27. Сортировщик декоративных пород дерева, 4 разряд

      76. Характеристика работ:

      сортировка и приемка капо-корня и разных декоративных пород древесины;

      распределение древесины по породам, сортам и размерам в зависимости от изготовления из них различных художественных изделий;

      выделение высококачественного дерева с разнообразной текстурой для распиловки ее на фанеру;

      определение пороков древесины и капо-корня, и возможности использования их для изготовления художественных изделий.

      77. Должен знать:

      качество, сортность декоративных пород древесины;

      правила распиловки, сортировки, укладки, хранения и определения пригодности декоративных пород древесины и капо-корня;

      ассортимент художественных изделий изготовляемых из различных декоративных пород древесины и капо-корня.

Глава 3. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих по разрядам на работы по ювелирно-филигранному производству

Параграф 1. Ювелир-браслетчик, 1 разряд

      78. Характеристика работ:

      выполнение подготовительных операций перед сборкой браслетов;

      обезжиривание, снятие проволоки после пайки, промывка изделий в собранном виде;

      приготовление составов для отбела.

      79. Должен знать:

      технологическую последовательность и способы выполнения подготовительных операций;

      приемы обезжиривания и промывки;

      способы приготовления отбеливающих составов.

Параграф 2. Ювелир-браслетчик, 2 разряд

      80. Характеристика работ:

      сборка узлов из штампованных деталей для простых браслетов из цветных металлов;

      обработка штампованных деталей;

      подготовка припоя и деталей к пайке;

      пайка деталей и узлов;

      отбел, промывка и сушка деталей и узлов после пайки.

      81. Должен знать:

      технологию сборки узлов и обработки штампованных деталей;

      правила отбеливания;

      инструмент, оборудование и приспособления, применяемые при сборке узлов и обработке деталей для браслетов;

      физико-механические свойства цветных металлов.

Параграф 3. Ювелир-браслетчик, 3 разряд

      82. Характеристика работ:

      сборка простых браслетов из цветных металлов;

      обработка штампованных деталей и пайка узлов;

      монтировка глидерных, звеньевых и иных браслетов;

      изготовление дутых гладких браслетов на шарнирах со шнеппером из штампованных деталей;

      заточка, правка и термообработка специального режущего инструмента.

      83. Должен знать:

      технологию сборки браслетов;

      способы пайки твердыми припоями, геометрию заточки, правки и термообработки режущего инструмента;

      назначение припоев и их условное обозначение на чертежах;

      приемы и способы обработки, обеспечивающие минимальные потери драгоценных металлов;

      способы протяжки проволоки разного сечения.

      84. Примеры работ:

      браслеты плетеные из цветного металла, шарнирные, эластично-растяжные.

Параграф 4. Ювелир-браслетчик, 4 разряд

      85. Характеристика работ:

      сборка браслетов средней сложности из цветных и драгоценных металлов;

      изготовление, звеньевых браслетов, ушковых, швейных и бортовых цепей со шнеппером.

      86. Должен знать:

      технологию отделки браслетов;

      влияние припоев на качество шва при пайке;

      виды фасонных профилей, применяемых при сборке браслетов;

      физико-механические свойства драгоценных металлов.

Параграф 5. Ювелир-браслетчик, 5 разряд

      87. Характеристика работ:

      сборка сложных браслетов из драгоценных металлов;

      обработка штампованных деталей из драгоценных металлов для особо сложных браслетов;

      изготовление сложных браслетов с драгоценными и полудрагоценными камнями из штампованных деталей с доработкой вручную отдельных деталей по образцу и рисунку;

      реставрация браслетов с заменой и изготовлением отдельных узлов и деталей;

      изготовление вручную паяных цепей из звеньев из драгоценных металлов.

      88. Должен знать:

      технологию изготовления комбинированных браслетов и цепей сложных фасонов вручную;

      методы расчетов легирования по пробам для драгоценных металлов;

      виды отделочных работ на браслетах;

      методы ремонта и реставрации всех узлов браслетов со всеми видами пайки.

      89. Примеры работ:

      браслеты золотые с ажурным средником – сборка.

Параграф 6. Ювелир-браслетчик, 6 разряд

      90. Характеристика работ:

      сборка особо сложных высокохудожественных браслетов;

      составление рисунков на высокохудожественные браслеты и изготовление по ним моделей;

      индивидуальное исполнение по моделям и рисункам браслетов с самостоятельным определением размера деталей и технологии выполнения работы из драгоценных и комбинированных металлов;

      изготовление высокохудожественных браслетов с драгоценными камнями.

      91. Должен знать:

      особенности изготовления высокохудожественных браслетов по рисункам и чертежам;

      правила чтения чертежей.

Параграф 7. Ювелир, 1 разряд

      92. Характеристика работ:

      выполнение подготовительных операций перед сборкой изделий обезжиривание, снятие проволоки после пайки, промывка изделий в собранном виде;

      приготовление составов для отбела;

      закрепление вставок из стекла, поделочных камней и корунда круглой и овальной формы размером свыше 0,5 сантиметра в штампованные крапановые касты ювелирных изделий из цветных металлов и серебра с последующим устранением заусенцев;

      опиловка, шабровка и ручная полировка ювелирных изделий посудной группы из цветных металлов и серебра.

      93. Должен знать:

      технологическую последовательность и способы выполнения подготовительных операций;

      приемы обезжиривания и промывки;

      способы приготовления отбеливающих составов;

      приемы крапановой закрепки вставок;

      правила заправки применяемого при закрепке инструмента;

      виды огранки вставок;

      физико-механические свойства корунда;

      технологический процесс и способы ручной обработки изделий посудной группы и применяемый инструмент.

      94. Примеры работ:

      опиловка и шабровка:

      1) вилки;

      2) ложки десертные, столовые, чайные.

Параграф 8. Ювелир, 2 разряд

      95. Характеристика работ:

      монтировка, изготовление, ремонт, шлифование, полирование, шабровка и опиловка простых ювелирных и художественных изделий из цветных и драгоценных металлов;

      правка и набор деталей;

      прокаливание буры для припоя;

      составление смеси припоя с бурой;

      подготовка наборов к пайке, пайка, заправка в зоны пайки, гибка, правка, центровка, подгонка, отжиг, отбеливание, промывка и сушка после пайки изделий, деталей и узлов к ним;

      сверление отверстий с применением простейших приспособлений;

      соединение звеньев в ушки;

      заточка и заправка инструмента;

      контактная (точечная) сварка изделий;

      закрепление вставок из стекла, поделочных камней и корунда круглой и овальной формы размером до 0,5 сантиметра в штампованные и литые крапановые касты ювелирных изделий из цветных металлов и серебра;

      закрепление мелких вставок с помощью клея.

      96. Должен знать:

      технологию подготовительных работ, монтировки изделий;

      состав смеси для пайки;

      приемы выполнения монтировочных операций клеевой закрепки;

      правила отбеливания;

      режимы отжига;

      приспособления и инструменты, устройство и правила эксплуатации аппарата контактной сварки, полировальных и шлифовальных станков;

      основные свойства применяемых материалов;

      пробы драгоценных и марки цветных металлов;

      способы заточки и заправки инструмента;

      физико-механические свойства цветных и драгоценных металлов.

      97. Примеры работ:

      1) значки, медали, ордена – монтировка с креплением деталей;

      2) кольца, броши с количеством деталей до трех и с одной вставкой, серьги, рюмки, солонки – изготовление, монтировка.

Параграф 9. Ювелир, 3 разряд

      98. Характеристика работ:

      монтировка, изготовление, ремонт, шлифование ювелирных и художественных изделий средней сложности из цветных и драгоценных металлов;

      заготовка из слитков и проволок медно-цинковых, серебряных и золотых припоев;

      шлифование, полирование и доводка вручную деталей и вставок к ювелирным изделиям, камней со связанными углами, двойными фасками и формы "кабошон";

      проколка и сверление отверстий с применением различных приспособлений;

      изготовление из скани деталей простых форм для заполнения рисунка по готовому образцу;

      навивка сканных шнурков простых фасонов, струнцал из трех-четырех жилок;

      опиловка основ звеньев, винтов и шайб;

      впаивание рантов, шарниров и пластин под замок;

      пайка готовых деталей по рисунку с бумаги или с модели на изделия или на бумагу при ажурной скани;

      пайка накладной филиграни на изделия с площадью филигранного узора до 50 сантиметров квадратных;

      химическая обработка металла и патинирование;

      чернение ювелирных и художественных изделий из цветных и драгоценных металлов с негравированным рисунком композиции;

      заточка, правка и термообработка специального режущего инструмента;

      закрепление вставок из стекла, поделочных камней и корунда прямоугольной, квадратной и грушевидной формы в крапановые и глухие касты;

      закрепление крупных вставок с помощью клея;

      обслуживание цепевязальных автоматов для вязки полотна цепочек типа "якорная" и "панцирная" из проволоки диаметром свыше 0,25 миллиметра;

      чеканка несложных растительных и геометрических узоров на изделиях и деталях несложной формы;

      плавка лома из драгоценных металлов.

      99. Должен знать:

      способы пайки твердыми припоями;

      назначение припоев и их условное обозначение на чертежах;

      геометрию заточки, правки и термообработки режущего инструмента;

      приемы и способы обработки, обеспечивающие минимальные потери драгоценных металлов;

      способы протяжки проволоки разного сечения;

      приемы пассовки оправы и подгонки гнезда под вставку;

      виды и причины брака при закрепке и методы его предупреждения и исправления;

      способы применения разнообразных приспособлений для сверления и проколки отверстий;

      правила термической обработки изделий из цветных и драгоценных металлов;

      устройство муфельных печей;

      технологию навивки скани и пайки филиграни;

      приемы плавки деталей;

      методы травления;

      основы рисунка;

      технологию изготовления цепочек;

      устройство цепевязальных автоматов, методы наладки и подналадки их в процессе работы;

      способ замены и установки быстроизнашивающихся деталей, узлов подачи и формовки звена цепочки;

      методы контроля качества вязки полотна цепочки и стыка звена;

      назначение и условия применения контрольно-измерительного инструмента и приборов;

      материал и основные свойства быстроизнашивающихся деталей, при работе с драгметаллами – действующие инструкции по учету, хранению, переработке и сдаче драгметаллов.

      100. Примеры работ:

      монтировка, изготовление и ремонт:

      1) браслеты плетеные, шарнирные, эластично-растяжные;

      2) запонки;

      3) кольца филигранные;

      4) кольца, броши с количеством деталей от трех до пяти и несколькими вставками из драгоценных камней;

      5) цепочки из однотипных круглых, овальных и фасонных ушков в сочетании с фасонными звеньями, глидерами, розетками.

Параграф 10. Ювелир, 4 разряд

      101. Характеристика работ:

      монтировка, изготовление, ремонт, шлифование, полирование и шабровка сложных ювелирных и художественных изделий из цветных и драгоценных металлов;

      изготовление пустотелых изделий;

      плавка лома с соблюдением заданного химического состава;

      обработка металла вальцами, профиль-вальцами;

      обработка изделий с помощью бормашины;

      проверка качества комплектовки калибром;

      реставрация серебряных изделий;

      изготовление и набор на изделия или на шаблон сканных деталей и ажурной филиграни средней сложности;

      пайка ажурных филигранных наборов;

      оплавление зерни;

      перенесение рисунка с модели на изделие с вычерчиванием развертки по форме изделия;

      чернение ювелирных и художественных изделий из цветных и драгоценных металлов с гравированным рисунком композиции;

      гальваническое покрытие изделий;

      покрытие изделий эмалью;

      чеканка изделий;

      закрепление вставок из драгоценных и полудрагоценных камней в крапановые с подрезкой и глухие с гладкой отделкой (обжимом) касты ювелирных изделий из драгоценных металлов;

      закрепление вставок в оправы с комбинированными кастами в изделиях, смонтированных из отдельных узорных деталей и накладок;

      вязка полотна цепочек типа "якорная" и "панцирная" из проволоки диаметром менее 0,25 миллиметра, "двойная спираль", "бостон", "кордовая", "змейка", "французское плетение", "двойная панцирная", "елочка" на цепевязальных автоматах, изготовление деталей на автоматах к шпрингельному замку;

      наладка, разборка и сборка автоматов.

      102. Должен знать:

      физико-механические свойства;

      виды огранки полудрагоценных и драгоценных камней;

      требования, предъявляемые к подборке парных камней для серег;

      состав и способы приготовления мастик для крепления вставок;

      методы изготовления сложных деталей и узлов к ювелирным изделиям;

      способы подгонки оправ к вставкам для различных типов закрепки;

      приемы обработки изделий бормашиной;

      правила пользования калибрами и величины допусков при комплектовке, посадок, квалитеты;

      параметры шероховатости (классы точности и чистоты обработки);

      приемы пайки изделий с филигранью с промежуточной монтировкой деталей;

      способы оплавления зерни;

      методы определения качества припоя по внешним признакам;

      правила выполнения расчетов для построения фигур и разверток;

      приемы шабровки и шлифования черни;

      способы реставрации серебряных изделий;

      кинематические схемы обслуживаемого оборудования;

      способы проверки работы цепевязальных автоматов на точность позицирования деталей узла и формовки звена.

      103. Примеры работ:

      монтировка, изготовление и ремонт:

      1) броши, вазы ажурно-филигранные с накладными филигранными розетками – набор филигранного узора и пайка;

      2) детали и изделия пустотелые;

      3) замки для серег и брошей;

      4) кольца золотые со вставками из полудрагоценных камней с глухой закрепкой – подгонка оправы к вставке;

      5) корнеры "веревочек";

      6) цепочки из нескольких разнотипных круглых ушков (цепь – ленточка), ушков, имеющих форму спирали и спаянных между собой попарно.

Параграф 11. Ювелир, 5 разряд

      104. Характеристика работ:

      изготовление и ремонт высокохудожественных образцов ювелирных изделий по макетам, слепкам, рисункам и эскизам художников и по собственным для индивидуального, мелкого и среднесерийного производства;

      монтировка и ремонт особо сложных ювелирных изделий ручного изготовления из драгоценных металлов с драгоценными камнями;

      определение (уточнение) размеров элементов изделия и технологии выполнения работ по его изготовлению;

      разметка заготовок образцов с учетом конструктивных и технологических требований производства с целью удобства выполнения монтировочных, закрепочных, полировальных работ, надежности замков;

      изготовление моделей для литья согласно техдокументации с высокой степенью точности конструктивных элементов;

      изготовление камнерезных изделий из материала твердостью 7 единиц по шкале "Мооса" (минералогическая шала твердости) вручную;

      изготовление простых и средней сложности мозаичных панно;

      пайка накладной филиграни на изделия с площадью филигранного узора свыше 50 сантиметров квадратных);

      набор простых и средней сложности сканных узоров под прозрачную эмаль;

      изготовление и набор на изделия или на шаблон сканных деталей и ажурной филиграни сложной формы;

      нанесение гравированных узоров разнообразных фасонов по чертежам на поверхности ювелирных и художественных изделий из цветных и драгоценных металлов;

      гравировка до и после чернения;

      закрепка полудрагоценных и драгоценных камней в глухой каст с гризантом;

      реставрация высокохудожественных антикварных изделий из драгоценных металлов;

      вязка полотна цепочек типа "тройная кордовая", "комбинированная якорная", "комбинированная панцирная", "шариковая", "тройная панцирная", "венецианская" на цепевязальных автоматах;

      изготовление вручную цепочек из цветных и драгоценных металлов из круглых ушков разведенных ("веревочка") и перегнутых ("панцирная" цепочка), паяных цепей из звеньев из драгоценных металлов;

      расчет химического состава;

      плавка лома драгоценных металлов в соответствии с техническими требованиями.

      105. Должен знать:

      все виды художественной обработки драгоценных и цветных металлов и камней;

      основные стилевые особенности декоративно-прикладного искусства;

      специфические особенности литейного, филигранного, чеканного, эмальерного, камнерезного дела, гравирования изделий из кости, инкрустированной металлом;

      правила чтения чертежей;

      методы изготовления инструмента для гравировальных работ;

      правила пользования каратомером, каратными и аналитическими весами.

      106. Примеры работ:

      изготовление и ремонт:

      1) браслеты декоративные звеньевые со сложным сканным узором и эмалью;

      2) браслеты золотые с ажурным средником;

      3) подвеска ажурно-филигранная с напайкой двуплановых розеток и зернью;

      монтировка и ремонт:

      1) броши серебряные со вставками из полудрагоценных камней в ажурном обрамлении и с ажурной подпайкой;

      2) кольца золотые с бриллиантами;

      набор сканно-филигранных узоров и пайка:

      1) блюда декоративные ажурно-филигранные со вставками из пластинок и финифтяной живописью;

      2) броши ажурно-филигранные с напайкой двуплановых розеток;

      3) вазы сферической формы на коническом поддоне со сканным орнаментом из мелких деталей.

Параграф 12. Ювелир, 6 разряд

      107. Характеристика работ:

      изготовление и ремонт уникальных ювелирных изделий по проектам художников и собственным композициям;

      выполнение изделий со сложными выпильными рисунками;

      изготовление специнструмента, приспособлений и оснастки для работы над образцами и моделями сложных форм и конфигураций;

      изготовление камнерезных изделий из материала твердостью свыше 7 единиц по шкале "Мооса" (минералогическая шала твердости) вручную;

      изготовление сложных мозаичных панно;

      глубокая гравировка и чеканка изделий по собственным чертежам, рисункам и композициям;

      изготовление штампов с узорами сложной художественной композиции;

      закрепление полудрагоценных и драгоценных камней в касты различных типов с помощью специальных приспособлений;

      закрепление всех видов вставок и драгоценных камней в высокохудожественных изделиях из драгоценных металлов;

      закрепление в глухие касты с подбором драгоценных камней;

      выпиливание ажурных рисунков со сложными механическими креплениями различных декоративных деталей, штифтовка, закатка, отжимка и иные работы;

      орнаментация под эмаль;

      создание объемных ажурно-филигранных изделий с набором скани, рельефными накладками и орнаментальным узором;

      набор скани по чеканному рельефу;

      составление рисунка и набор сложных сканных узоров под прозрачную эмаль;

      подгонка и припасовка сложных ажурно-филигранных отдельных частей предметов в точном соответствии с моделью;

      пайка ажурных высокорельефных уникальных художественных изделий, золотых филигранных изделий с осуществлением промежуточных операций;

      припуск эмали;

      реставрация высокохудожественных и уникальных изделий;

      восстановление орнаментальных рисунков;

      вязка полотна цепочек с комбинацией красного, желтого, зеленого, белого цветов сплавов золота;

      изготовление корпуса шпрингельного замка с одновременной пайкой на автоматах;

      сварка ювелирных изделий на установках лазерной сварки.

      108. Должен знать:

      приемы изготовления особо сложных ажурных, фигурных, фаденовых, кармезиновых оправ;

      способы мастичной лепки;

      особенности изготовления "флорентийской" и "русской" мозаик;

      основы живописи, графики, скульптуры;

      основные тенденции классического и современного ювелирного искусства и ювелирной моды;

      режимы и способы пайки на шпрингельном автомате;

      методы наладки;

      режимы работ установок для лазерной сварки ювелирных цепочек.

      109. Примеры работ:

      изготовление и ремонт:

      1) броши с крупными вставками из драгоценных или полудрагоценных камней в ажурном обрамлении и с мелкими вставками из драгоценных камней с ажурной подпайкой;

      2) украшение настенное в виде тарелки со сканным узором;

      3) туалетные приборы из серебра особо сложных форм с изображениями тематического характера;

      маркировка:

      1) вазы серебряные с рисунками для нанесения эмали;

      2) колье золотые с драгоценными камнями;

      набор сканно-филигранных узоров и пайка:

      1) броши филигранные с мелкой зернью и мелкими эмалевыми накладками;

      2) ларцы ажурно-филигранные с многоплановыми накладными деталями;

      3) фигуры зверей и людей декоративные объемные со сканью.

      110. Примечание:

      при изготовлении уникальных и эксклюзивных ювелирных изделий с учетом национальных традиций, основных тенденций классического и современного ювелирного искусства и ювелирной моды и наличии индивидуальных творческих разработок, одобренных художественным советом, профессию именовать "Ювелир-модельер" - 7 разряд.

Параграф 13. Ювелир-закрепщик, 1 разряд

      111. Характеристика работ:

      закрепление вставок из корунда круглой и овальной формы размером свыше 0,5 сантиметра в штампованные крапановые касты ювелирных изделий из цветных металлов с последующим устранением заусенцев (заправкой).

      112. Должен знать:

      приемы крапановой закрепки вставок;

      правила заправки применяемого при закрепке инструмента;

      виды огранки вставок;

      физико-механические свойства корунда и цветных металлов.

Параграф 14. Ювелир-закрепщик, 2 разряд

      113. Характеристика работ:

      закрепление вставок из стекла, поделочных камней и корунда круглой и овальной формы размером 0,2 - 0,5 сантиметров в штампованные и литые крапановые касты ювелирных изделий из цветных металлов и серебра;

      закрепление мелких вставок с помощью клея.

      114. Должен знать:

      приемы клеевой закрепки;

      правила мелкого ремонта приспособлений по закрепке;

      физико-механические свойства стекла;

      поделочных камней и серебра;

      методы определения правильности и качества закрепки вставок.

Параграф 15. Ювелир-закрепщик, 3 разряд

      115. Характеристика работ:

      закрепление вставок из стекла, поделочных камней и корунда прямоугольной, квадратной и грушевидной формы в крапановке и глухие касты;

      закрепление крупных вставок с помощью клея.

      116. Должен знать:

      приемы пассовки оправы и подгонки гнезда под вставку;

      виды и причины брака при закрепке и меры его предупреждения и исправления.

Параграф 16. Ювелир-закрепщик, 4 разряд

      117. Характеристика работ:

      закрепление вставок из полудрагоценных и драгоценных камней в крапановые (с подрезкой) и глухие с гладкой отделкой (с обжимом) касты ювелирных изделий из драгоценных металлов;

      закрепление вставок в оправы с комбинированными кастами в изделиях, смонтированных из отдельных узорных деталей и накладок;

      закрепление вставок в реставрируемые изделия из серебра и золота.

      118. Должен знать:

      физико-механические свойства полудрагоценных и драгоценных камней, драгоценных, металлов;

      виды огранки полудрагоценных и драгоценных камней;

      требования к подборке парных камней для серег;

      элементарные сведения о термической обработке стали, применяемой при изготовлении инструментов и приспособлений для закрепки;

      состав и способы приготовления мастик для крепления вставок.

Параграф 17. Ювелир-закрепщик, 5 разряд

      119. Характеристика работ:

      закрепка полудрагоценных и драгоценных камней в глухой каст с гризантом;

      закрепка вставок корнерами в изделиях индивидуального изготовления из драгоценных металлов с последующей отделкой гладкой фаской и гризантным узором;

      закрепка камней в реставрируемых изделиях из драгоценных металлов.

      120. Должен знать:

      приемы подгонки мелких камней и их закрепки корнерами с последующей орнаментальной отделкой;

      способы заправки специального инструмента для закрепки;

      правила пользования каратомером, каратными и аналитическими весами.

Параграф 18. Ювелир-закрепщик, 6 разряд

      121. Характеристика работ:

      закрепка полудрагоценных и драгоценных камней в касты различных типов с помощью специальных приспособлений;

      закрепление всех видов вставок в высокохудожественных изделиях из драгоценных металлов со сложной разделкой;

      закрепка драгоценных камней неправильных форм и различных художественных вставок с индивидуальной подгонкой и высокохудожественной обработкой фигурных и ажурных кастов и оправ с эмалью, чернью, сканью, гравировкой;

      закрепка в глухие касты с подбором драгоценных камней;

      закрепка корнерами драгоценных камней в изделия индивидуального выпуска с последующей отделкой, гладкая фаска, гризантный узор, гравировка, облицовка каста.

      122. Должен знать:

      методы закрепки полудрагоценных и драгоценных камней специальными приспособлениями;

      приемы закрепки с подбором по размеру и цвету разнообразных комбинаций камней по сложным рисункам изделий;

      способы закрепки вставок из слоновой кости, с живописной эмалью;

      методы художественной обработки изделий из драгоценных металлов;

      основы технологического процесса огранки полудрагоценных в драгоценных камней;

      методы определения качества драгоценных камней, основы рисунка и законы цветосочетаний.

Параграф 19. Ювелир-монтировщик, 1 разряд

      123. Характеристика работ:

      опиловка, шабровка и ручная полировка простых ювелирных изделий посудной группы из цветных металлов и серебра.

      124. Должен знать:

      технологический процесс и способы ручной обработки изделий посудной группы и применяемый инструмент;

      физико - механические свойства цветных и драгоценных металлов.

      125.Примеры работ:

      опиловка и шабровка:

      вилки, ложки десертные, столовые, чайные.

Параграф 20. Ювелир-монтировщик, 2 разряд

      126. Характеристика работ:

      монтировка простых ювелирных изделий из цветных металлов и серебра;

      сверление отверстий с применением простейших приспособлений;

      подготовка к пайке, пайка, заправка зоны пайки, гибка, правка, центровка, подгонка, отбеливание изделий, деталей и узлов к ним, соединение звеньев в "ушки";

      заточка и заправка инструмента;

      применение контактной (точечной) сварки;

      сборка с креплением деталей орденов, медалей, значков.

      127. Должен знать:

      технологию сборки изделий и приемы выполнения монтировочных операций;

      способы заточки и заправки инструмента;

      правила отбеливания;

      устройство и правила эксплуатации аппарата контактной сварки, основные свойства цветных и драгоценных металлов.

      128. Примеры работ:

      1) значки, медали, ордена - вставка и опрессовка булавочек, навертка гаек на винты, сцепка основ с промежуточными звеньями, обшивка и обертка колодочек муаровой лентой;

      2) кольца серебряные с одной вставкой, рюмки, солонки - монтировка.

Параграф 21. Ювелир-монтировщик, 3 разряд

      129. Характеристика работ:

      монтировка ювелирных изделий средней сложности из цветных и драгоценных металлов;

      проколка и сверление отверстий с применением различных приспособлений;

      опиловка основ звеньев, винтов, шайб;

      впаивание рантов, шарниров и пластин под замок.

      130. Должен знать:

      способы применения разнообразных приспособлений для сверления и проколки отверстий;

      приемы опиловки и впаивания усложненных узлов и деталей;

      правила термической обработки изделий из цветных и драгоценных металлов;

      устройство и правила эксплуатации муфельных печей.

      131. Примеры работ:

      броши, кольца, серьги из цветных и драгоценных металлов с количеством деталей от трех до пяти и несколькими вставками из полудрагоценных камней - монтировка.

Параграф 22. Ювелир-монтировщик, 4 разряд

      132. Характеристика работ:

      монтировка сложных ювелирных изделий из цветных и драгоценных металлов;

      изготовление корнеров "веревочка", замков, для серег, шомпольных замков для брошей, пустотелых деталей и изделий;

      обработка изделий с помощью бормашины;

      проверка качества комплектовки сложным калибром;

      реставрация серебряных изделий.

      133. Должен знать:

      методы изготовления сложных деталей и узлов к ювелирным изделиям;

      способы подгонки оправ к вставкам для различных типов закрепки;

      приемы обработки изделий бормашиной;

      правила пользования сложными калибрами и величины допусков при комплектовке;

      способы реставрации серебряных изделий.

      134. Примеры работ:

      1) браслеты из цветного металла – монтировка;

      2) кольца золотые со вставками из полудрагоценных камней с глухой закрепкой - подгонка оправы к вставке.

Параграф 23. Ювелир-монтировщик, 5 разряд

      135. Характеристика работ:

      монтировка особо сложных ювелирных изделий ручного изготовления из драгоценных металлов с драгоценными камнями;

      изготовление ювелирных и художественных изделий по образцам, слепкам и рисункам с выпиливанием ажуров простых и средней сложности с предварительной разметкой под закрепку поделочных и полудрагоценных камней;

      нанесение простой гравировки по рисунку при монтировке особо сложных изделий;

      реставрация художественных антикварных изделий из драгоценных металлов;

      пайка с помощью паяльных трубок.

      136. Должен знать:

      приемы выпиливания ажурных орнаментов;

      способы разметки под закрепку вставок;

      приемы гравировки.

      137. Примеры работ:

      монтировка:

      1) броши серебряные со вставками из полудрагоценных камней в ажурном обрамлении и с ажурной подпайкой;

      2) кольца золотые с бриллиантами.

Параграф 24. Ювелир-монтировщик, 6 разряд

      138. Характеристика работ:

      монтировка и изготовление вручную высокохудожественных изделий по образцам, слепкам и рисункам;

      разметка и выпиливание сложных ажурных орнаментов под закрепку полудрагоценных и драгоценных камней;

      выпиливание сложных ажурных рисунков со сложными механическими (без пайка) креплениями различных декоративных деталей, штифтовка, закатка, обжимка;

      орнаментация под эмаль.

      139. Должен знать:

      все виды художественной обработки цветных и драгоценных металлов;

      основы технологии чеканки, эмалирования и филигранного производства;

      характеристики драгоценных камней и требования, предъявляемые к их качеству, форме и размерам согласно прейскуранту;

      способы закрепки камней;

      приемы мастичной лепки с рисунка;

      основные стилевые особенности декоративного и прикладного искусства.

      140. Примеры работ:

      монтировка:

      1) вазы серебряные с рисунками для нанесения эмали;

      2) колье золотые с драгоценными камнями.

Параграф 25. Ювелир-гравер, 5 разряд

      141. Характеристика работ:

      нанесение гравированных узоров разнообразных фасонов по чертежам на поверхности ювелирных и художественных изделий из цветных и драгоценных металлов;

      гравировка до и после чернения.

      142. Должен знать:

      технологию гравировальных работ;

      виды орнаментов;

      правила нанесения орнаментов типа "ТУТТА", "МАРХАРА", "МОСКОВ" и иных типов;

      особенности гравирования изделий из кости, инкрустированных металлом;

      правила чтения чертежей;

      правила пользования измерительным и режущим инструментами;

      методы изготовления инструмента для гравировальных работ;

      физико-механические свойства цветных и драгоценных металлов.

Параграф 26. Ювелир-гравер, 6 разряд

      143. Характеристика работ:

      глубокая гравировка и чеканка изделий по собственным чертежам, рисункам, и композициям;

      изготовление штампов с узорами сложной художественной композиции.

      144. Должен знать:

      способы нанесения глубокой гравировки;

      приемы чеканки.

Параграф 27. Ювелир-филигранщик, 2 разряд

      145. Характеристика работ:

      выполнение подготовительных работ;

      правка и набор крупных филигранных и профилированных контурных деталей, прокаливание буры душ припоя;

      составление смеси филигранного припоя с бурой;

      подготовка филигранных наборов к пайке.

      146. Должен знать:

      технологию подготовительных работ;

      состав смеси для пайки филиграни;

      основные свойства металлов, из которых изготовляются изделия с филигранью;

      пробы драгоценных и марки цветных металлов;

      основные свойства применяемых материалов проволоки, припоев, клеящих веществ;

      приспособления и инструменты, применяемые при изготовлении изделий с филигранью.

Параграф 28. Ювелир-филигранщик, 3 разряд

      147. Характеристика работ:

      изготовление из скани деталей простых форм для заполнения рисунка по готовому образцу;

      навивка сканных шнурков простых фасонов, струнцал из трех-четырех жилок;

      плавка готовых деталей по рисунку с бумаги или с модели на изделия или на бумагу (при ажурной скани);

      пайка накладной филиграни на изделия с площадью филигранного узора до 50 сантиметров квадратных;

      травление изделий.

      148. Должен знать:

      технологию навивки скани и пайки филиграни;

      приемы плавки деталей;

      методы травления;

      физико-механические свойства цветных и драгоценных металлов;

      состав и свойства припоя для пайки филиграни и скани, основы рисунка.

Параграф 29. Ювелир-филигранщик, 4 разряд

      149. Характеристика работ:

      изготовление и набор на изделия или на шаблон сканных деталей и ажурной филиграни средней сложности;

      пайка ажурных филигранных наборов;

      оплавление зерни;

      перенесение рисунка с модели на изделие с вычерчиванием развертки по форме изделия.

      150. Должен знать:

      приемы пайки изделий с филигранью с промежуточной монтировкой деталей;

      способы оплавления зерни;

      методы определения качества припоя для пайки филиграни и скани по внешним признакам;

      правила выполнения расчетов для построения фигур и разверток.

      151. Примеры работ:

      броши, вазы ажурно-филигранные с накладными филигранными розетками – набор филигранного узора и пайка.

Параграф 30. Ювелир-филигранщик, 5 разряд

      152. Характеристика работ:

      изготовление и набор на изделия или на шаблон сканных деталей и ажурной филиграни сложной формы;

      набор простых и средней сложности сканных узоров под прозрачную эмаль;

      пайка накладной филиграни на изделия с площадью филигранного узора свыше 50 сантимметров квадратных.

      153. Должен знать:

      приемы выполнения операций по изготовлению сложных многоплановых сканно-филигранных изделий;

      особенности изготовления изделий со сканным узором, заполняемым прозрачной эмалью.

      154. Примеры работ:

      набор сканно-филигранных узоров и пайка:

      1) блюда декоративные ажурно-филигранные со вставками из пластинок с финифтяной живописью;

      2) броши ажурно-филигранные с напайкой двуплановых розеток;

      3) вазы сферической формы на коническом поддоне со сканным орнаментом из мелких деталей.

Параграф 31. Ювелир-филигранщик, 6 разряд

      155. Характеристика работ:

      изготовление особо сложных высокохудожественных и уникальных изделий с накладками, слегка подчеканенными рельефными деталями;

      создание объемных ажурно-филигранных изделий с набором скани, с рельефными накладками и орнаментальным узором;

      подготовка филигранных кастов под камни и иные вставки:

      набор скани по чеканному рельефу;

      составление рисунка и набор сложных сканных узоров под прозрачную эмаль;

      подгонка и припасовка сложных ажурно-филигранных отдельных частей предметов в точном соответствии с моделью;

      пайка ажурных высокорельефных уникальных художественных изделий, золотых филигранных изделий с осуществлением промежуточных операций;

      припуск эмали;

      реставрация высокохудожественных изделий;

      подчеканка отдельных филигранных изделий и частей изделий по формам моделей с изготовлением недостающих деталей.

      156. Должен знать:

      все виды сканных работ и фасоны сканных полуфабрикатов;

      термические свойства эмалей;

      правила выбора припоев для пайки филигранных изделий по температуре плавления и цвету металла;

      основы реставрационных работ.

      157. Примеры работ:

      набор сканно-филигранных узоров и пайка:

      1) броши филигранные с мелкой зернью и мелкими эмалевыми накладками;

      2) ларцы ажурно-филигранные с многоплановыми накладными деталями;

      3) фигуры зверей и людей декоративные объемные со сканью.

Параграф 32. Ювелир-цепочник, 3 разряд

      158. Характеристика работ:

      изготовление простых цепочек из цветных металлов из однотипных круглых, овальных и фасонных ушков в сочетании с фасонными звеньями, глидерами, розетками.

      159. Должен знать:

      технологию изготовления простых цепочек;

      физико-механические свойства цветных металлов;

      правила подготовки к работе и применения инструментов.

Параграф 33. Ювелир-цепочник, 4 разряд

      160. Характеристика работ:

      изготовление из цветных и драгоценных металлов цепочек средней сложности из нескольких разнотипных круглых ушков с предварительной вальцовкой спирали "цепь-ленточка", а также ушков, имеющих форму спирали и спаянных между собой попарно.

      161. Должен знать:

      технологию изготовления цепочек средней сложности;

      методы вальцовки;

      физико-механические свойства драгоценных металлов.

Параграф 34. Ювелир-цепочник, 5 разряд

      162. Характеристика работ:

      изготовление сложных цепочек из цветных и драгоценных металлов из круглых ушков разведенных ("веревочка") и перегнутых ("панцирная цепочка").

      163. Должен знать:

      технологию изготовления сложных цепочек из разведенных и перегнутых ушков.

Параграф 35. Ювелир-цепочник, 6 разряд

      164. Характеристика работ:

      изготовление особо сложных цепочек из фасонных ушков различных профилей из цветных и драгоценных металлов.

      165. Должен знать:

      технологию изготовления особо сложных цепочек, карабинов и шпрингелей.

Параграф 36. Чернильщик ювелирных и художественных изделий, 3 разряд

      166. Характеристика работ:

      чернение ювелирных и художественных изделий из цветных и драгоценных металлов с гравированным рисунком простой композиции путем покрытия сплавом черни с предварительным отжигом и отбелом в растворе серной кислоты.

      167. Должен знать:

      способы чернения;

      приемы подготовки изделий под чернение;

      последовательность операций при накладке сплава черни на изделия;

      рецептуру флюса;

      температурные режимы плавления сплава черни.

      168. Примеры работ:

      чернение:

      1) запонки, наперстки;

      2) кольца салфеточные, ложки столовые и чайные.

Параграф 37. Чернильщик ювелирных и художественных изделий, 4 разряд

      169. Характеристика работ:

      чернение ювелирных и художественных изделий из цветных и драгоценных металлов с гравированным рисунком композиции средней сложности и сложной.

      170. Должен знать:

      приемы шабровки и шлифования черни;

      физико-химические свойства цветных и драгоценных металлов.

      171. Примеры работ:

      чернение:

      1) наборы десертные;

      2) подстаканники, чашки кофейные.

Параграф 38. Чернильщик ювелирных и художественных изделий, 5 разряд

      172. Характеристика работ:

      чернение уникальных и выставочных ювелирных и художественных изделий из драгоценных металлов с гравированным рисунком особо сложной композиции;

      реставрация антикварных ювелирных изделий с чернью.

      173. Должен знать:

      приемы накладки черни на уникальные изделия;

      физико-химические свойства ингредиентов сплава черни;

      методы реставрации изделий с чернью.

      174. Примеры работ:

      чернение:

      1) вазы фигурные;

      2) шкатулки.

Параграф 39. Заготовщик деталей и материалов к ювелирным и художественным изделиям, 2 разряд

      175. Характеристика работ:

      заготовка (навивка) спиралей на специальных станках с резкой колец для цепей из цветных металлов и серебра, кручение и расплющивание скани, намотка проволоки на катушку;

      оплетка на специальных оплеточных станках уплотненной и провальцованной ленты плоской или круглой проволокой из драгоценных и цветных металлов;

      отжиг и отбел проволоки.

      176. Должен знать:

      способы подготовки проволоки к навивке;

      приемы навивки, оплетки, режимы отжига;

      рецептуру отбеливающих составов;

      устройство навивального и оплеточного станков;

      правила их эксплуатации и регулирования;

      физические свойства цветных металлов и серебра.

Параграф 40. Заготовщик деталей и материалов к ювелирным и художественным изделиям, 3 разряд

      177. Характеристика работ:

      заготовка из слитков полос и проволок медно-цинковых, серебряных и золотых-припоев вручную на специальных станках, прессах и мельницах:

      просеивание дробленого припоя;

      протяжка проволоки;

      плетение полотна для браслетов из цветных металлов;

      резка, уплотнение, вальцовка ленты на специальном станке;

      нанесение рисунка на сплетенную ленту для браслетов из цветных и драгоценных металлов;

      наладка, станков, прессов и мельниц.

      178. Должен знать:

      приемы заготовки, дробления и измельчения различных припоев;

      технологию изготовления проволоки, полотна и ленты;

      способы нанесения рисунка на ленту;

      марки и состав припоев, применяемых при изготовлении изделий из цветных и драгоценных металлов;

      степень измельчения и температуру отжига припоев;

      сечение проволоки и ленты для плетения полотна;

      устройство, правила эксплуатации и наладки станков для протяжки и вальцовки.

      179. Примеры работ:

      1) цепи золотые – протяжка проволоки, резка колец;

      2) шинки для колец – изготовление вручную.

Параграф 41. Заготовщик деталей и материалов к ювелирным и художественным изделиям, 4 разряд

      180. Характеристика работ:

      заготовка (штамповка) деталей из цветных и драгоценных металлов;

      плетение полотна для браслетов из драгоценных металлов;

      кручение, навивка, вальцовка, расплющивание скани.

      181. Должен знать:

      технологию штамповки деталей и заготовки скани;

      шаг спирали для скани;

      устройство и правила эксплуатации штамповочных прессов и оборудования для заготовки скани.

Параграф 42. Наклейщик вставок для ювелирных и художественных изделий, 1 разряд

      182. Характеристика работ:

      наклейка и переклейка вставок простой формы из цветного стекла на кич;

      центровка и устранение перекосов вставок на кичах.

      183. Должен знать:

      приемы наклейки и переклейки стеклянных вставок;

      рецептуру клея и мастик, способы их приготовления;

      влияние нагрева на стекло, клей и мастики;

      правила эксплуатации электронагревательных и газовых приборов.

Параграф 43. Наклейщик вставок для ювелирных и художественных изделий, 2 разряд

      184. Характеристика работ:

      наклейка и переклейка вставок из полудрагоценных и драгоценных камней, а также вставок сложной формы из цветного стекла на кич, шпильки кассет и гуттаперчевые приспособления;

      установка и наклейка различных алмазов в оправки;

      взвешивание алмазов.

      185. Должен знать:

      технологию наклейки и переклейки вставок из камня;

      устройство гранильного станка-полуавтомата;

      оснастку для установки и наклейки алмазов в оправки;

      физико-механические свойства полудрагоценных и драгоценных камней;

      режимы их нагрева;

      формы огранки полудрагоценных и драгоценных камней.

Параграф 44. Огранщик вставок для ювелирных и художественных изделий, 1 разряд

      186. Характеристика работ:

      гранка вставок простых форм из цветного стекла на гранильных станках и вручную;

      заточка заготовок для вставок простых форм из стекла с применением абразивных кругов и водяного охлаждения.

      187. Должен знать:

      технологию огранки заготовок и заточки заготовок из цветного стекла;

      устройство и правила эксплуатации гранильного одношпиндельного станка;

      правила применения абразивных кругов и водяного охлаждения;

      правила пользования простым измерительным инструментом;

      физико-механические свойства цветного стекла.

Параграф 45. Огранщик вставок для ювелирных и художественных изделий, 2 разряд

      188. Характеристика работ:

      огранка вставок простых форм из цветного стекла с разбивкой клиньев коронки и павильона на гранильных одношпиндельных станках и вручную;

      заточка заготовок для вставок сложных форм из стекла и простых форм из полудрагоценных камней с применением абразивных кругов и водяного охлаждения.

      189. Должен знать:

      технологию заточки заготовок для вставок из полудрагоценных камней;

      физико-механические свойства полудрагоценных камней.

Параграф 46. Огранщик вставок для ювелирных и художественных изделий, 3 разряд

      190. Характеристика работ:

      огранка вставок средней сложности форм из цветного стекла с разбивкой клиньев коронки на оловянных кругах с применением абразивных материалов;

      заточка заготовок для вставок разнообразных форм из полудрагоценных камней на заточных станках с применением алмазного инструмента;

      разметка и сверление отверстий в объемных ювелирных и художественных изделиях из цветного стекла и полудрагоценных камней на сверлильных станках.

      191. Должен знать:

      технологию огранки стеклянных вставок на оловянных кругах с применением абразивных паст и порошков;

      приемы сверления отверстий в изделиях из цветного стекла и камней;

      правила эксплуатации заточных и сверлильных станков всех типов с механической и ручной подачей;

      конструкцию и правила применения квадранта;

      приемы использования алмазных планшайб, абразивных паст и порошков;

      способы экономного расходования абразива;

      основы оценки качества полудрагоценных камней.

Параграф 47. Огранщик вставок для ювелирных и художественных изделий, 4 разряд

      192. Характеристика работ:

      огранка вставок сложных форм из цветного стекла и простых и средней сложности форм из полудрагоценных камней и драгоценных камней природных и синтетических на гранильных одношпиндеольных станках с применением специальных приспособлений;

      заточка рундиста и конуса в заготовках для вставок из полудрагоценных камней;

      реставрация вставок простых форм из полудрагоценных камней.

      193. Должен знать:

      технологию огранки вставок из полудрагоценных камней;

      оптические свойства полудрагоценных камней;

      правила расположения цветовых пятен в них;

      методы расчета расположения и правила нанесения граней на заготовки из полудрагоценных камней с целью обеспечения максимального блеска;

      нормы потерь при огранке полудрагоценных камней;

      состав, правила приготовления и свойства зернистых абразивов;

      технические условия и нормали на готовые камни.

Параграф 48.Огранщик вставок для ювелирных и художественных изделий, 5 разряд

      194. Характеристика работ:

      огранка вставок сложных форм из полудрагоценных и драгоценных камней природных и синтетических;

      заточка рундиста и конуса в заготовках для вставок из драгоценных камней;

      реставрация вставок сложных форм из полудрагоценных и драгоценных камней.

      195. Должен знать:

      технологию огранки вставок сложных форм из полудрагоценных и драгоценных камней;

      оптические свойства драгоценных камней;

      особенности расцветки и дефекты полудрагоценных и драгоценных камней.

Параграф 49. Огранщик вставок для ювелирных и художественных изделий, 6 разряд

      196. Характеристика работ:

      огранка вставок сложных фантазийных форм из полудрагоценных и драгоценных камней природных и синтетических и особо мелких камней;

      сложные виды огранки по чертежам или образцам ювелирных изделий;

      реставрация вставок сложных форм из полудрагоценных и драгоценных камней.

      197. Должен знать:

      технологию огранки вставок сложных форм из полудрагоценных и драгоценных камней;

      оптические свойства;

      особенности расцветки и дефекты полудрагоценных и драгоценных камней.

Параграф 50. Заготовщик черни, 5 разряд

      198. Характеристика работ:

      заготовка черни для нанесения на поверхности ювелирных и художественных изделий с гравированным рисунком из цветных и драгоценных металлов;

      подготовка необходимых компонентов для плавки и плавка черни в электропечах или открытым пламенем специальными лампами в тиглях;

      отливка слитка в изложницах;

      дробление черна на специальных станках-мельницах.

      199. Должен знать:

      правила заготовки и плавки черни;

      режимы загрузки дробильных станков;

      температуру и физико-химические свойства ингредиентов входящих в состав черни;

      методы определения готовности и качества черни;

      правила безопасности и охраны труда при заготовке и плавке черни.

Параграф 51. Опиловщик черни, 3 разряд

      200. Характеристика работ:

      опиливание слоя покрытия из сплавов черни на ювелирных и художественных изделиях простой конфигурации из цветных и драгоценных металлов;

      съем с применением рашпиля, шиферных брусков и древесного угля твердой корки сплава черни до появления контуров гравированного рисунка.

      201. Должен знать:

      приемы опиловки ювелирных и художественных изделий с чернью простой конфигурации;

      технологию чернения изделий;

      физико-механические свойства цветных и драгоценных металлов.

      202. Примеры работ:

      опиливание слоя черни:

      1) ложки десертные, чайные;

      2) стопки.

Параграф 52. Опиловщик черни, 4 разряд

      203. Характеристика работ:

      опиливание слоя покрытия из сплавов черни на ювелирных и художественных изделиях с конфигурацией средней сложности из цветных и драгоценных металлов.

      204. Должен знать:

      приемы опиливания ювелирных и художественных изделий с чернью с конфигурацией средней сложности.

      205. Примеры работ:

      опиливание слоя черни:

      1) броши, запонки;

      2) подстаканники.

Параграф 53. Опиловщик черни, 5 разряд

      206. Характеристика работ:

      опиливание слоя покрытия из сплавов черни на ювелирных и художественных изделиях сложной конфигурации из цветных и драгоценных металлов.

      207. Должен знать:

      приемы опиливания ювелирных и художественных изделий с чернью сложной конфигурации.

      208. Примеры работ:

      вазы, кубки - опиливание слоя черни.

Параграф 54. Подборщик камней, 3 разряд

      209. Характеристика работ:

      подбор перед распиливанием поделочных, полудрагоценных и драгоценных камней по рисунку, цвету, физико-механическим свойствам;

      подбор пластин для изготовления ювелирных и художественных изделий из камня;

      разметка пластин перед распиливанием;

      подбор готовых вставок для ювелирных и художественных изделий парами и комплектами по размеру и весу.

      210. Должен знать:

      правила подбора камней и пластин;

      приемы разметки пластин;

      технические требования, предъявляемые к различным видам камней;

      физико-механические и структурные свойства камней;

      технологический процесс распиливания глыб минералов и огранки вставок;

      правила распиливания с учетом максимального выявления природного рисунка камня и минимизации отходов;

      допуски на обработку камней.

Параграф 55. Подборщик камней, 4 разряд

      211. Характеристика работ:

      подбор камней по качеству поверхности, величине, цвету и рисунку на месторождениях или местах заготовок для отправки их к месту распиливания;

      разбор и сортировка камней при получении от поставщика;

      выявление природного рисунка и цветовой гаммы;

      разметка отшлифованных пластин на вставки по заданным размерам в соответствии с формой изделия;

      подбор готовых вставок для ювелирных и художественных изделий по расцветке и рисунку камня.

      212. Должен знать:

      виды поделочных, полудрагоценных и цветных камней и способы их определения;

      отличие натуральных камней от синтетических;

      оптические свойства камней;

      основы теории огранки.

Параграф 56. Изготовитель филигранных основ, 3 разряд

      213. Характеристика работ:

      изготовление вручную по рисункам, чертежам и шаблонам основ и элементов филиграни с габаритами свыше 0,2 сантиметра из цветных и драгоценных металлов;

      набор, подготовка и наклейка элементов филиграни на поверхности ювелирных и художественных изделий.

      214. Должен знать:

      приемы изготовления основ и элементов филиграни с габаритами свыше 0,2 сантиметра, профили сканной и филигранной проволоки;

      физико-механические свойства цветных и драгоценных металлов.

Параграф 57. Изготовитель филигранных основ, 4 разряд

      215. Характеристика работ:

      изготовление вручную по рисункам, чертежам и шаблонам ажурно-филигранных основ и элементов с габаритами до 0,2 сантиметра из цветных и драгоценных металлов;

      набор на изделиях сканных деталей разнообразных форм с напайкой барельефной многослойной филиграни.

      216. Должен знать:

      особенности изготовления ажурных основ и элементов филиграни с габаритами до 0,2 сантиметра;

      основы композиции и составления рисунка.

Параграф 58. Художник росписи по эмали, 3 разряд

      217. Характеристика работ:

      роспись по образцам эмалевой поверхности простых фотозаготовок и графических рисунков финифтяными красками в 3-5 цветов с применением специальных инструментов и материалов;

      нанесение с готовой модели на эмалевую поверхность белодельной пластинки простых контурных изображений.

      218. Должен знать:

      методы перенесения контурных рисунков с бумаги на эмалевую поверхность и нанесения кистью финифтяных красок;

      технику росписи в 3-5 цветов;

      способы растирания красок;

      состав и химические свойства финифтяных красок;

      режим отжига пластинок с нанесенным рисунком в муфельных печах;

      приемы изготовления простых трафаретов и способы их применения.

Параграф 59. Художник росписи по эмали, 4 разряд

      219. Характеристика работ:

      роспись по образцам эмалевой поверхности фотозаготовок и графических рисунков средней сложности финифтяными красками в 6-8 цветов.

      220. Должен знать:

      технику росписи в 6-8 цветов;

      цветовую гамму и законы основных цветосочетаний;

      последовательность наложения красок в зависимости от температуры их плавления;

      определение цвета и температуры плавления финифтяных красок по номерам;

      законы построения орнаментальной композиции в живописи и построения элементов растительных форм;

      основы пластической анатомии животных и человека;

      основные законы перспективы и нанесения теней;

      правила обжига изделий с финифтяной живописью.

      221. Примеры работ:

      нанесение на эмалевую пластинку с образца:

      1) изображения архитектурных памятников силуэтные;

      2) изображения животных, птиц, растительных форм.

Параграф 60. Художник росписи по эмали, 5 разряд

      222. Характеристика работ:

      роспись по образцам эмалевой поверхности сложных фотозаготовок и графических рисунков финифтяными красками свыше восьми цветов;

      живописная роспись по образцам на эмали сложных композиций.

      223. Должен знать:

      технику росписи с применением свыше восьми цветов;

      законы цветосочетаний с полутоновой деталировкой;

      правила построения сложнотематических композиций, объемных форм светотеневыми живописными средствами.

      224. Примеры работ:

      нанесение на эмалевую пластинку с образца:

      1) изображения сложных архитектурных сооружений и пейзажей;

      2) композиции сложные с изображением животных и человека.

Параграф 61. Художник росписи по эмали, 6 разряд

      225. Характеристика работ:

      роспись по моделям, образцам и эскизам эмалевой поверхности рисунками особой сложности на высокохудожественных, выставочных изделиях с самостоятельным варьированием рисунка;

      портретная живопись на эмали.

      226. Должен знать:

      законы живописи и приемы разработки многофигурных композиций.

      227. Требуется техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование.

Параграф 62. Фотопечатник по эмали, 1 разряд

      228. Характеристика работ:

      нанесение графических однотонных изображений на эмалевую поверхность ювелирных и художественных изделий и вставок для них контактным способом с применением светочувствительной эмульсии и керамических красок с последующим обжигом в муфельной печи.

      229. Должен знать:

      приемы нанесения изображений;

      состав и химические свойства светочувствительной эмульсии;

      правила ее приготовления;

      режим обжига в муфельной печи, ее устройство и правила эксплуатации.

Параграф 63. Фотопечатник по эмали, 2 разряд

      230. Характеристика работ:

      нанесение графических многотонных изображений на эмалевую поверхность ювелирных и художественных изделий и вставок для них контактным способом с применением светочувствительной эмульсии, керамических красок и смесей их с последующим обжигом в муфельной печи;

      изготовление миниатюр.

      231. Должен знать:

      режимы регулирования процессов нанесения изображений и экспонирования перед источником света;

      состав и химические свойства керамических красок;

      особенности их соединения с эмалью, обжига и характер их изменения после обжига;

      правила регулирования работы муфельной печи при обжиге эмалей с многотонными изображениями.

Параграф 64. Эмальер, 2 разряд

      232. Характеристика работ:

      нанесение одноцветной эмали на штампованные изделия с внутренними размерами узора свыше 0,3 сантиметра;

      подготовка изделий с нанесенной эмалью к горячей сушке;

      живописная подрисовка узора после обжига одноцветной финифтяной краской.

      233. Должен знать:

      приемы нанесения одноцветных эмалей, подсушки, протирки;

      методы определения пригодности эмали и качества подготовки металлической поверхности под нанесение эмали;

      термические свойства эмалей;

      способы растирания эмалей;

      правила пользования краскотеркой и смесителями.

Параграф 65. Эмальер, 3 разряд

      234. Характеристика работ:

      нанесение эмали двух-трех цветов на штампованные и сканные изделия с внутренними размерами узора 0,2-0,3 сантиметров;

      нанесение эмали в несколько слоев с учетом промежуточных сушек и обжига до трех раз на изделия с перегородчатой и выемчатой эмалью;

      живописная подрисовка узора после обжига финифтяными красками до трех цветов.

      235. Должен знать:

      приемы нанесения многоцветных эмалей;

      последовательность наложения эмалей с учетом температуры их плавления и условиями образования окисной пленки.

Параграф 66. Эмальер, 4 разряд

      236. Характеристика работ:

      нанесение эмали четырех-пяти цветов на штампованные, чеканные, сканные и филигранные изделия с внутренними размерами узора до 0,2 сантиметра;

      контроль за режимом сушки и обжига;

      живописная подрисовка узора после обжига финифтяными красками до четырех цветов;

      нанесение эмали трех цветов с разными температурами плавления, из которых два цвета прозрачные.

      237. Должен знать:

      приемы нанесения эмалей с разными температурами плавления;

      правила сушки и обжига эмалированных изделий;

      законы изменяемости цвета эмалей в зависимости от температуры.

Параграф 67. Эмальер, 5 разряд

      238. Характеристика работ:

      нанесение эмали шести-семи цветов с полутонами;

      обжиг изделий покрытых эмалью и последующая подрисовка финифтяными красками свыше четырех цветов;

      выполнение изделий с вплавляемыми в эмалевый фон металлическими накладками;

      покрытие изделий с рельефом, находящимся рядом с эмалируемыми участками, эмалью до пяти цветов из которых три цвета с разными температурами плавления и прозрачные.

      239. Должен знать:

      законы цветовых сочетаний и графического построения орнамента;

      методы выполнения напайной и ажурной скани;

      свойства эмалей при горячей сушке и обжиге.

Параграф 68. Эмальер, 6-й разряд

      240. Характеристика работ:

      нанесение эмалей на высокохудожественные изделия по чеканному узору со сканными перегородками, с передачей рельефного изображения цветом и светотенью при помощи лессировки;

      нанесение многослойной прозрачной эмали по сложнотематическому рисунку или чеканному, рельефному и контррельефному изображению;

      выполнение изделий с прозрачной ("оконной") эмалью;

      напайка сложных филигранных узоров с многоплановыми рельефными деталями.

      241. Должен знать:

      приемы лессировки;

      основы построения графических живописных и барельефно-скульптурных изображений, пластической анатомии животных и человека;

      законы прокладки эмалей по портретному изображению.

Глава 4. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих по разрядам на работы по производству художественных изделий (общие профессии)

Параграф 1. Регенераторщик драгоценных металлов, 2 разряд

      242. Характеристика работ:

      фильтрование промывных вод при помощи кислот в ваннах;

      взвешивание компонентов смеси полировальных паст по заданной рецептуре и варка паст на плитах различных конструкций;

      сбор отходов вспомогательных материалов – мусора и шлифа, содержащих драгоценные и цветные металлы;

      сжигание и размол шлифа и криза.

      243. Должен знать:

      инструкции по обработке и фильтрованию промывных вод в ваннах и варке паст, сбору, радиолу, скитанию отходов;

      содержащих драгоценные металлы, отличие шлифа от криза, чистоту размола.

Параграф 2. Регенераторщик драгоценных металлов, 3 разряд

      244. Характеристика работ:

      фильтрование промывных вод и травящих растворов, содержащих драгоценные металлы на ионообменной установке;

      очистка вентиляционных труб и отстойников;

      обработка ионообменных смол, содержащих драгоценные металлы;

      выпаривание, высушивание отстойных вод и смол;

      извлечение драгоценных металлов из обработанных материалов;

      нейтрализация растворов с особо ядовитыми веществами и обработка их на ионообменных установках;

      барботирование, фильтрация, высушивание и просеивание обработанных шлифов, травление напильников и надфилей с целью извлечения драгоценных металлов.

      245. Должен знать:

      инструкцию по обработке и фильтрованию промывных растворов, содержащих драгоценные металлы на ионообменной установке;

      технологический процесс нейтрализации промывных и крацовочных вод и смол;

      схемы и принцип работы вентиляционных и отстойных систем;

      устройство и правила эксплуатации ионообменной установки и механического сита;

      свойства применяемых кислот и щелочей и правила их нейтрализации;

      правила по безопасности и охране труда при работе с особо ядовитыми веществами, кислотами и щелочами;

      методы восстановления золота из растворов и осаждение серебра;

      отличие кислот и осадков по внешним признакам осажденных металлов.

Параграф 3. Сушильщик заготовок и художественных изделий, 2 разряд

      246. Характеристика работ:

      сушка пиломатериалов, заготовок деталей из различных пород дерева, полуфабрикатов из папье-маше, из металла, с поэтапной подготовкой поверхности для нанесения художественной росписи в электросушильных камерах;

      наблюдение за процессом сушки, соблюдение установленного режима;

      загрузка и выгрузка камер.

      247. Должен знать:

      назначение и принцип действия электросушильных камер;

      приемы расстановки изделий на стеллажах и их выгрузки;

      правила эксплуатации и ухода за ними;

      правила пользования контрольно-измерительными приборами.

Параграф 4. Сушильщик заготовок и художественных изделий, 3 разряд

      248. Характеристика работ:

      сушка деталей, полуфабрикатов лакированных художественных изделий с художественной росписью, покрытых эмалью в электросушильных камерах;

      расстановка изделий в камерах;

      выдержка режима, измерение температуры нагрева согласно графику температурных режимов;

      выполнение всех вспомогательных работ для производства сушки синтетических и молотковых эмалей;

      периодическая проверка изделий на высыхание.

      249. Должен знать:

      устройство и правила эксплуатации оборудования для сушки и контрольно-измерительных приборов;

      температурные режимы сушки различных лакированных изделий с росписью;

      разновидности эмалей, их физико-химические свойства, цветоведение;

      требования, предъявляемые к качеству сушки.

Параграф 5. Инкрустатор, 3 разряд

      250. Характеристика работ:

      инкрустация художественных изделий из дерева, металла, кости, ценными породами древесины, соломкой, перламутром, металлом, костью, рогом, пластмассой по простым рисункам;

      подбор материала для инкрустации по готовому образцу и рисунку;

      заточка и правка режущего инструмента.

      251. Должен знать:

      приемы выполнения инкрустации по простым рисункам цветной фанерой, соломкой, перламутром, янтарем, металлом, костью, рогом, пластмассой;

      приемы насечки цветными и драгоценными металлами;

      свойства и качество материалов, используемых для инкрустации;

      технологию обработки древесины режущим инструментом;

      законы цветной и линейной перспективы.

      252. Примеры работ:

      деки музыкальных инструментов – инкрустация и врезание панциря.

Параграф 6. Инкрустатор, 4 разряд

      253. Характеристика работ:

      инкрустация художественных изделий из дерева, металла, кости ценными породами древесины, соломкой, перламутром, металлом, костью, рогом, пластмассой по рисункам средней сложности;

      вырезка вручную средней сложности геометрических и растительных орнаментов и наклейка их на поверхность изделия по рисунку;

      изготовление шаблонов.

      254. Должен знать:

      приемы выполнения инкрустации по рисункам средней сложности различными материалами;

      породы, свойства и пороки древесины;

      инструмент и условия его применения;

      правила заточки. правила работы со специальными клеями.

      255. Примеры работ:

      инкрустация:

      1) панно из дерева настенные;

      2) сувениры.

Параграф 7. Инкрустатор, 5 разряд

      256. Характеристика работ:

      инкрустация художественных изделий из дерева, металла, кости – ценными породами древесины, перламутром, янтарем, рогом, соломкой, костью, пластмассой по сложным рисункам;

      разметка рисунка на изделиях, подготовка по рисунку янтаря, пластмассы, соломки, дерева, кости, рога, проволоки из олова, серебра и золота, путем протяжки ее на специальном приспособлении;

      полировка и окончательная отделка изделий.

      257. Должен знать:

      приемы выполнения инкрустации по сложным рисункам;

      способы разметки рисунков и изготовление для них трафаретов и шаблонов;

      основы живописи, разнообразные виды орнаментов;

      способы воспроизведения художественных композиций в технике инкрустации;

      подготовка всех материалов для инкрустации и их физические свойства и качества.

      258. Примеры работ:

      инкрустация:

      1) рамы верхние цветного панно;

      2) украшения.

Параграф 8. Инкрустатор, 6 разряд

      259. Характеристика работ:

      инкрустация высокохудожественных и уникальных изделий из дерева, металла, кости – ценными породами древесины, перламутром, янтарем, пластмассой, металлом, костью, рогом, соломкой по особо сложным рисункам, а также насечка драгоценными и цветными металлами - оловом, серебром и золотом;

      каллиграфическое исполнение всевозможных стилевых шрифтов с высокой точностью и чистотой отделки;

      разметка рисунка на изделиях - по металлу и кости с различной глубиной выемки металла специальными приспособлениями, нанесение на дерево разрезов;

      подготовка проволоки из олова, серебра, золота.

      260. Должен знать:

      приемы выполнения инкрустации по особо сложным рисункам;

      насечки золотом, серебром и оловом на художественных изделиях из дерева, черных металлов, кости;

      способы протяжки проволоки для насечки;

      правила гравировки и шлифовки кости и рога;

      приемы разметки и перенесения рисунка на изделия;

      способы выполнения выемчатой резьбы;

      основы живописи;

      разнообразные виды орнаментов;

      основы цветоведения и пластической анатомии.

      261. Примеры работ:

      1) изделия художественные и ювелирные – инкрустация янтарем, выполнение мозаики;

      2) клинки уникальные – насечка рисунка;

      3) коробочки из металла с костью – насечка рисунка серебром и золотом.

Параграф 9. Грунтовщик холста и картона художественных полотен, 1 разряд

      262. Характеристика работ:

      выполнение подготовительных работ перед грунтовкой холста и картона;

      подготовка посуды и инвентаря;

      подноска сырья и материалов;

      раскладка холста;

      наклейка этикеток и их маркировка.

      263. Должен знать:

      приемы раскладки холста;

      наклейки этикеток и их маркировки;

      назначение посуды и инвентаря.

Параграф 10. Грунтовщик холста и картона художественных полотен, 2 разряд

      264. Характеристика работ:

      подготовка картона для нанесения грунтовочных слоев;

      развешивание картона на вешала и размещение эмульсионного картона в кассеты;

      снятие готового картона и укладка в стопы для выпрямления и полной просушки листов;

      срезка свободных концов ниток на холсте и продавливание узлов на изнанку;

      распиловка пемзы и пенокерамики ножовкой;

      обточка пемзы и пенокерамики наждачными кругами;

      упаковка картона в оберточную бумагу.

      265. Должен знать:

      приемы эмульсионного картона в кассеты и развешивание масляного картона на вешала;

      приемы работы при распиловке и обточке пемзы и пенокерамики;

      правила пользования инструментом при срезке ниток;

      приемы определения степени просыхания картона и его упаковка.

Параграф 11. Грунтовщик холста и картона художественных полотен, 3 разряд

      266. Характеристика работ:

      подготовка холста для нанесения грунтовочных слоев;

      обработка холста пемзой и пенокерамикой;

      удаление с холста пылесосом пыли, кострики и частичек пемзы;

      определение степени поднятия ворса в зависимости от артикула холста;

      съем готового грунтованного холста, закатка его на стержень;

      изготовление картона с односторонним эмульсионным покрытием, с выклейкой обратной стороны бумагой;

      сверление отверстий в картоне с помощью электродрели.

      267. Должен знать:

      рецептуру и технологию приготовления эмульсионных составов;

      последовательность и температуру нанесения грунтовочных слоев;

      приемы пемзования и снятия пыли с холста;

      определения степени его просыхания;

      приемы выклейки обратной стороны картона бумагой;

      требования к качеству картона.

Параграф 12. Грунтовщик холста и картона художественных полотен, 4 разряд

      268. Характеристика работ:

      последовательное нанесение грунтовочных слоев вручную на холст и картон;

      натяжка холста на раму и на подрамники;

      обрезка холста в размер и раскрой вручную для наклейки на картон;

      выклейка холста на картоне;

      закатка холста на бобины или на переплетный картон, завернутый в рулон.

      269. Должен знать:

      рецептуру и технологию приготовления грунтовочных составов для полумасляного казеинового и песчано-клеевого грунтов;

      технологию нанесения грунтовочных слоев вручную;

      приемы равномерной натяжки холста;

      правила обращения с применяемым инструментом;

      артикулы холста, правила раскроя и выклейки холста на картон.

Параграф 13. Грунтовщик холста и картона художественных полотен, 5 разряд

      270. Характеристика работ:

      последовательное нанесение грунтовочных слоев на холст и картон на механизированной линии;

      грунтовка холста на подрамниках для панорам и диорам;

      выклейка границ на сетке холстом;

      грунтовка картона масляным грунтом способом мелкографии.

      271. Должен знать:

      технологию нанесения грунтовочных слоев на холст и картон на механизированной линии;

      устройство рам прокатной машины и машины для нанесения масляного грунта;

      приемы грунтовки способом мелкографии;

      устройство станка для мелкографии и правила его эксплуатации;

      технические требования по определению качества грунта, холста, картона;

      режим сушки и выдержки холста.

Параграф 14. Контролер художественных изделий, 2 разряд

      272. Характеристика работ:

      контроль качества простых художественных изделий и деталей к ним из цветных металлов, пластмассы, дерева, камня, кости, рога, папье-маше, стекла и иных материалов внешним осмотром и с применением простых контрольно-измерительных инструментов (шаблонов, калибров, скоб);

      прием простых заготовок или деталей на отдельных операциях, а также сырья и материалов;

      контроль после металлопокрытия простых деталей;

      учет и запись результатов отбраковки по инструкции.

      273. Должен знать:

      правила приемки и способы контроля качества простых художественных изделий, деталей, заготовок;

      инструкции и технические требования на принимаемые изделия и объекты контроля;

      правила маркировки годных и отбракованных объектов контроля;

      устройство и применение необходимого специального контрольно-измерительного инструмента и приспособлений для приема массовой продукции;

      основные виды брака;

      правила подсчета и записи результатов отбраковки.

      274. Примеры работ:

      1) бочата, коробочки под домино из папье-маше – проверка качества, лакового покрытия;

      2) знаки нагрудные, плакетки – контроль качества металлопокрытия;

      3) изделия из янтаря и пластмассы плоскостные, объемные – контроль качества изделий на наличие сколов, пятен, пережогов, неравномерной полировки;

      4) пепельницы, лоточки, коробочки из камня – контроль качества отделки;

      5) шпильки гладкие, пуговицы из кости и рога – контроль качества.

Параграф 15. Контролер художественных изделий, 3 разряд

      275. Характеристика работ:

      контроль качества художественных изделий средней сложности, отдельных узлов и деталей к ним контрольно-измерительными инструментами;

      контроль нанесения размерного и защитно-декоративного покрытия;

      контроль выполнения технологических процессов полировки и глянцевания до покрытия и после него;

      контроль качества вспомогательных материалов в производстве бриллиантов.

      276. Должен знать:

      способы контроля качества художественных изделий средней сложности;

      технические условия на принимаемые детали и изделия;

      основы технологического процесса;

      систему допусков и посадок при обработке, деталей и изделий;

      проверку точности изготовления по чертежам и техническим условиям.

      277. Примеры работ:

      1) броши, бусы, запонки, игольницы, крючки из кости и рога - контроль геометрических параметров, качества отделки изделий;

      2) вставки для ювелирных изделий из камня со связанными углами, двойными фасками, формы "кабошон" - контроль качества отделки;

      3) полочки, скамеечки, шкатулки из дерева с геометрической резьбой - контроль геометрических параметров, качества резьбы, тональности, равномерности лакового покрытия, наличие сорности;

      4) шкатулки из металла и папье-маше с художественной росписью - контроль геометрических параметров, качества лакового покрытия, росписи, соответствия крышки с корпусом по размерам, цветовой гаммы и росписи.

Параграф 16. Контролер художественных изделий, 4 разряд

      278. Характеристика работ:

      контроль качества сложных художественных изделий, деталей, узлов, поковок и отливок;

      контроль всех видов термической обработки сложных и ответственных деталей и узлов;

      оформление рекламационных актов на некондиционную продукцию;

      контроль качества полуфабрикатов после операции распиливания и обдирки под круглый бриллиант, подшлифовки и алмазов визуально через увеличительные лупы, штангенциркулем, индикатором, часовым проектором;

      взвешивание на каратных весах;

      оформление рекламационных актов на некондиционную продукцию.

      279. Должен знать:

      способы контроля качества сложных художественных изделий;

      технические условия на принимаемые детали;

      изделия и сборные работы, классы точности;

      техническую приемку и испытания объектов контроля;

      правила оформления документов по техническим условиям чертежам и инструкциям с применением контрольно-измерительных инструментов приспособлений и приборов;

      правила настройки контрольно-измерительных инструментов, испытательной аппаратуры;

      чтение сборочных и детальных чертежей;

      основы кристаллографии, физико-химические и механические свойства алмазов;

      технические условия на полуфабрикаты из алмазов;

      прейскуранты оптовых цен на алмазы и бриллианты;

      технологический процесс и технологические карты на полуфабрикаты из алмазов;

      правила пользования инструментом и технологической оснасткой, применяемой при изготовлении полуфабрикатов из алмазов;

      основы кристаллографии.

      280. Примеры работ:

      1) блюда, вазы с плоскорельефной резьбой, с подборным фоном, панно, ковши с рельефной резьбой – контроль качества резьбы, лакового покрытия;

      2) вазы декоративные, коробочки, комплекты мебели с художественной отделкой, матрешки разных размеров из дерева, шкатулки сложной монтировки с усложненным профилем и гранями из дерева и папье-маше – проверка геометрических размеров, качества художественной росписи, качества монтировки узлов и качества отделки;

      3) кубики и вазы сложной конфигурации с чеканкой – контроль качества сборки и подгонки отдельных узлов и всего изделия в целом, соответствия чеканки эскизу художника;

      4) пудреницы, ножи листовые со сложной художественной резьбой, мундштуки, комбинированные изделия, из кости, рога и металла – контроль качества монтировки и отделки, подбора вставок комбинированных изделий.

Параграф 17. Контролер художественных изделий, 5 разряд

      281. Характеристика работ:

      контроль качества особо сложных художественных изделий, деталей, штампов, пресс-форм, моделей, кокилей для отливки изделий в точном соответствии с эскизом художника, эталоном или готовым образцом;

      проверка правильности выполнения технологических условий и операций на рабочих местах;

      определение чистоты обработки в соответствии с классом точности и видами обработки по государственному стандарту с применением специального контрольно-измерительного инструмента и сложных приборов;

      контроль качества обработки полуфабрикатов из алмазов в бриллианты фантазийных форм с помощью увеличительных луп;

      измерение геометрических параметров полуфабрикатов из алмазов в бриллианты при помощи угломеров, измерительных луп, штангенциркуля.

      282. Должен знать:

      технические условия и требования, предъявляемые к объектам контроля;

      технологический процесс изготовления и сборки принимаемых изделий;

      чтение чертежей любой сложности;

      правила пользования технологическими картами, справочниками, таблицами;

      составление и оформление документации по технической приемке и испытанию объектов контроля;

      устройство каратных, аналитических весов.

      283. Примеры работ:

      1) блюда декоративные с портретной чеканкой – контроль качества отделки;

      2) вазы с фигурным профилем из камня, кубки, панно настенные с мозаичным набором из камня твердых пород – контроль качества отделки;

      3) матрешки выставочные, ларцы и шкатулки с ажурной и старорусской резьбой из дерева – контроль геометрических параметров, качества резьбы, отделки, росписи;

      4) скульптуры из кости и рога – контроль качества отделки.

Параграф 18. Полировщик художественных изделий, 1-й разряд

      284. Характеристика работ:

      полирование и шлифование простых художественных изделий из камня мягких пород, металла, ювелирных изделий вручную и на полировальных и шлифовальных станках;

      промывка и сушка полированных изделий;

      подбор деталей и заготовок из поделочных камней, наклейка и очистка их от клея и мастик;

      составление и изготовление полировочных паст и мастик по готовым рецептам.

      285. Должен знать:

      приемы шлифования и полирования простых художественных изделий вручную и на станках;

      свойства мягких пород камня;

      полировочный материал и его свойства.

      286. Примеры работ:

      значки, кольца, портсигары, стопки – шлифование, полирование.

Параграф 19. Полировщик художественных изделий, 2 разряд

      287. Характеристика работ:

      полирование и шлифование средней сложности художественных изделий из камня, дерева, папье-маше, ювелирных изделий и изделий посудной группы из цветного и драгоценного металла вручную с предварительной подготовкой поверхности с применением различных паст, а также на полировальных и шлифовальных станках с ручной и автоматической подачей абразива;

      установление технологической последовательности обработки по технологической карте.

      288. Должен знать:

      приемы шлифования и полирования средней сложности художественных изделий;

      устройство шлифовальных и полировальных станков различных типов;

      назначение и применение приспособлений и инструментов, применяемых при шлифовании и полировании.

      289. Примеры работ:

      шлифование и полирование:

      1) бочата, пудреницы из папье-маше;

      2) броши гладкие, кольца;

      3) вставки из поделочных камней;

      4) шкатулки из дерева.

Параграф 20. Полировщик художественных изделий, 3 разряд

      290. Характеристика работ:

      полирование и шлифование сложных художественных изделий из дерева, металла, папье-маше, камня, кости и рога вручную и на шлифовальных и полировальных станках;

      шлифование, полирование и доводка вручную деталей и вставок к ювелирным изделиям, камней со связанными углами, двойными фасками и формы "кабошон";

      наладка станка.

      291. Должен знать:

      приемы шлифования и полирования сложных художественных изделий;

      принципы работы и правила наладки шлифовальных и полировальных станков;

      свойства обрабатываемых материалов.

      292. Примеры работ:

      1) баулы, шкатулки из папье-маше – полирование;

      2) броши, кольца, серьги с полудрагоценными камнями – полирование;

      3) пуговицы из кости – шлифование и полирование;

      4) подносы со сложным рисунком – полирование;

      5) пластины роговые формы гребня – шлифование;

      6) приборы письменные из мрамора – шлифование и полирование;

      7) шкафчики, аптечки, тарелки из дерева с контурной и плоскорельефной резьбой – полирование.

Параграф 21. Полировщик художественных изделий, 4 разряд

      293. Характеристика работ:

      полирование и шлифование художественных изделий особо сложной конфигурации из папье-маше, камня, кости и рога с тонкой ажурной резьбой, объемных скульптур, изделий из дерева с резной поверхностью, с инкрустацией или росписью, изделий из металла с чеканкой, ажурами, тонкостенных и с эмалью и иных вручную с применением различных приспособлений и материалов, на шлифовальных и полировальных станках;

      шлифование, полирование и доводка отдельных деталей до требуемых размеров, углов и рисунка с максимальным выявлением декоративных качеств материала.

      294. Должен знать:

      приемы шлифования и полирования особо сложных художественных изделий;

      конструкцию универсальных и специальных приспособлений;

      технические требования к качеству полированной поверхности изделий, допуски и посадки.

      295. Примеры работ:

      1) браслеты, кулоны, серьги – шлифование, полирование;

      2) коробочки и шкатулки с усложненным профилем и гранями – полирование;

      3) кубки из кости – шлифование, полирование;

      4) панно, блюда, вазы с плоскорельефной резьбой с подборным фоном, ковши с рельефной резьбой – полирование;

      5) скульптуры из кости – шлифование и полирование.

Параграф 22. Литейщик художественных изделий, 2 разряд

      296. Характеристика работ:

      отливка простых и средней сложности деталей и художественных изделий из цветных металлов и их сплавов, чугуна и стали в кокиль или формы;

      наблюдение за ходом плавки;

      подготовка тиглей и печей к плавке;

      подготовка шихты и ее загрузка;

      извлечение форм или отливок из машины;

      подготовка форм к заливке металлом;

      определение качества отливок путем внешнего осмотра.

      297. Должен знать:

      технологический процесс плавки и заливки цветных металлов, стали и чугуна;

      устройство, принцип действия и правила эксплуатации печей и установок для литья;

      применяемые контрольно-измерительные приборы;

      назначение и правила подготовки и заливки, форм и кокилей;

      требования, предъявляемые к готовым отливкам.

      298. Примеры работ:

      отливка:

      1) вазы;

      2) детали сборные художественных композиций и скульптур;

      3) фигуры зверей.

Параграф 23. Литейщик художественных изделий, 3 разряд

      299. Характеристика работ:

      отливка сложных деталей и художественных изделий из цветных металлов и их сплавов, чугуна и стали в кокиль или форму;

      отливка художественных изделий сложной конфигурации из серебра и золота по выплавляемым моделям;

      окраска и сушка блоков по специальному режиму;

      подготовка красителя;

      выжигание модельного состава, прокалка опок;

      плавка магниевых сплавов.

      300. Должен знать:

      технологический процесс ведения плавки драгоценных металлов для сложных художественных, скульптурных и ювелирных изделий;

      свойства, назначение и состав шихтовых материалов, их влияние на свойство и качество металла;

      способы приготовления различных лигатур;

      раскислители и флюсы, их свойства и влияние на качество металла;

      температуры металлов и сплавов при заливке.

      301. Примеры работ:

      отливка:

      1) изделия ювелирные;

      2) статуи и бюсты, блоки для скульптур.

Параграф 24. Литейщик художественных изделий, 4 разряд

      302. Характеристика работ:

      отливка ювелирных и художественных изделий особо сложной конфигурации по выплавляемым моделям из драгоценных металлов;

      отливка особо сложных и ответственных, тонкостенных и металлоемких деталей и художественных изделий с ажурными стенками и фигурными выступами на поверхности из цветных и черных металлов и сплавов различными методами;

      обработка отливок, сушка в аммиаке и хлористом аммонии по специальному режиму;

      обслуживание специальных установок;

      плавка и разливка металла под вакуумом.

      303. Должен знать:

      технологический процесс плавки и разливки металла под вакуумом;

      правила пользования контрольно-измерительной аппаратурой;

      окраска блоков ювелирных изделий и их сушка по специальному режиму.

      304. Примеры работ:

      отливка:

      1) барельефы;

      2) изделия ювелирные с ажурным рисунком;

      3) композиции многофигурные.

Параграф 25. Лакировщик художественных изделий, 1 разряд

      305. Характеристика работ:

      лакирование простых художественных изделий;

      сушка изделий перед покрытием лаком.

      306. Должен знать:

      приемы равномерного покрытия лаком поверхности простых изделий;

      правила и режим сушки изделий перед последующим покрытием лаком.

      307. Примеры работ:

      лакирование:

      1) лотки, пепельницы;

      2) шкатулки из камня.

Параграф 26. Лакировщик художественных изделий, 2 разряд

      308. Характеристика работ:

      лакирование художественных изделий средней сложности;

      сушка в специальных сушильных устройствах;

      покрытие различных деталей лаком под цвет жемчуга;

      приготовление лака для покрытия акрелата под цвет жемчуга любого оттенка по эталону;

      дозирование жемчужного пата в зависимости от его цвета;

      изменение сочетания и дозирования растворителей в зависимости от температурных условий.

      309. Должен знать:

      технологию лакирования изделий средней сложности;

      приготовление лаковой смеси для покрытия по определенному материалу;

      основные свойства веществ, применяемых для приготовления лака;

      правила обращения с ареометром.

      310. Примеры работ:

      лакирование:

      1) знаки нагрудные, значки, медали, ордена;

      2) комплекты шариков для ожерелий;

      3) скульптуры из камня.

Параграф 27. Лакировщик художественных изделий, 3 разряд

      311. Характеристика работ:

      лакирование художественных изделий сложной конфигурации;

      лакирование выборочным методом вручную мест на поверхности изделий, не подлежащих гальваническому покрытию, покрытию вручную черным лаком наружной поверхности изделий из папье-маше до оформления миниатюрной живописью и красной краской внутренней их поверхности;

      окраска, лакировка, грунтовка, шкуровка изделий из томпака;

      покрытие их при помощи пульверизатора мочевино-формальдегидными эмалями, лаками "УВЛ";

      определение вязкости лака;

      приготовление красителей, растворителей лаков.

      312. Должен знать:

      технологию лакирования изделий сложной конфигурации;

      приспособления, применяемые при лакировании;

      требования предъявляемые к лакированной поверхности, подготовленной под лакирование;

      свойства применяемых красителей и растворителей;

      способы приготовления и корректировки лаковой смеси;

      режимы сушки и правила регулирования температуры в сушильном шкафу.

      313. Примеры работ:

      лакирование:

      1) браслеты томпаковые;

      2) коробки, панно, пудреницы из папье-маше.

Параграф 28. Лакировщик художественных изделий, 4 разряд

      314. Характеристика работ:

      лакирование особо сложных художественных изделий до создания прозрачной блестящей пленки с промежуточными выдержками и сушками поверхности художественных изделий с нанесенной на них росписью вручную и при помощи пульверизатора;

      многократное покрытие олифой и лаком изделий из дерева с целью закрепления красок и сохранения цветовой гаммы;

      определение вязкости и влажности лака.

      315. Должен знать:

      технологию лакирования особо сложных изделий;

      технические требования к подготовке поверхностей изделий с нанесенной на них живописью к лакировке.

      316. Примеры работ:

      лакирование:

      1) вазы декоративные;

      2) изделия из папье-маше;

      3) пудреницы, шкатулки;

      4) сувениры из дерева.

Параграф 29. Чеканщик художественных изделий, 1 разряд

      317. Характеристика работ:

      чеканка простого орнамента в деталях, отлитых из алюминия, с применением простого чеканного инструмента;

      изготовление подставок и подкладок, рам, ящиков, коробок, чашек, обручников под изделия для чеканки;

      очистка литья перед обработкой, зачистка вручную швов от сварки на деталях скульптурных произведений, выполненных из листового цветного металла;

      отбел, протравка и промывка заготовок, насмолка заготовок для чеканки, заливка смолой емкостных предметов под чеканку;

      подготовка смоленых гнезд под объемные изделия;

      разделка дефектных мест под заварку;

      пересмолка чеканного полуфабриката с его промежуточным обжигом и отбелом.

      318. Должен знать:

      приемы чеканки простого орнамента на деталях;

      правила подготовки заготовок, под чеканку:

      правила обработки швов, наименования, маркировку и основные механические свойства металлов;

      рецептуру приготовления смол для насмолки деталей в зависимости от механических свойств металлов;

      приемы изготовления простого чеканного инструмента;

      назначение, правила и условия применения приспособлений и инструмента;

      способы насмолки и отсмолки изделий.

Параграф 30. Чеканщик художественных изделий, 2 разряд

      319. Характеристика работ:

      чеканка и выколотка крупного растительного орнамента на простых художественных изделиях и архитектурном литье;

      расчеканка контура расходниками различных фасонов и размеров;

      разделка фона канфарниками;

      проческа фона чеканными зубилами;

      нанесение контура рисунка на металл при помощи канфарника;

      чеканка мест крепления деталей при сборке;

      подготовка металла или отливок под чеканку, выравнивание и очистка поверхности;

      подготовка гипсовых форм для заливки баббитом и смолой;

      зачистка сварных швов механическим инструментом;

      отжиг листовой меди;

      подготовка рисунка, разметка и перенесение его на металл.

      320. Должен знать:

      приемы чеканки простых художественных изделий, метода чеканки объемных предметов;

      способы выколотки деталей из листового металла;

      пробы драгоценных и марки цветных металлов и сплавов, их основные механические свойства;

      технологию обжига листовой меди;

      состав смол, применяемых при чеканке изделий из различных металлов.

      321. Примеры работ:

      1) детали произведений скульптурных – выколотка;

      2) подстаканники, стопки – чеканка различных форм и рисунков.

Параграф 31. Чеканщик художественных изделий, 3 разряд

      322. Характеристика работ:

      чеканка и выколотка геометрического и растительного орнамента на художественных изделиях и деталях средней сложности и архитектурном литье;

      чеканка неответственных мест барельефов, настольной скульптуры;

      разметка, выколотка деталей средней сложности из листового металла;

      подготовка выколоченных деталей к отварке;

      заготовка деталей каркаса по готовым размерам.

      323. Должен знать:

      приемы чеканки на средней сдельности художественных изделиях архитектурного литья;

      технологию выколотки;

      устройство, условия и правила применения механизмов, универсальных и специальных приспособлений, инструмента, технологию отжига изделий;

      наименование, маркировку и механические свойства обрабатываемых металлов и сплавов.

      324. Примеры работ:

      1) браслеты с разомкнутыми краями, броши – расчеканка;

      2) вазочки круглые – расчеканка;

      3) панно, тарелки – чеканка.

Параграф 32. Чеканщик художественных изделий, 4 разряд

      325. Характеристика работ:

      чеканка и выколотка на сложных художественных изделиях с самостоятельным раскроем, подсадкой и вытяжкой листового металла и модели;

      чеканка многоплановых рельефных и горельефных скульптурных изображений, геометрических и растительных форм с пересечением плоскостей рельефа (с поднутрениями) на плоскости и на объемных предметах сложной конфигурации;

      чеканка на архитектурно-декоративном литье многопланового растительного и геометрического орнаментов и шрифтов с подъемом рисунка от 1 до 3 сантиметров, объемных скульптурных горельефов и барельефов;

      расчеканка контура по тыльной стороне заготовки с выколоткой рельефных деталей узора;

      чеканка изделий с мелким (дробным) рельефом;

      обработка и чеканка сварных швов в соответствии с фактурой модели.

      326. Должен знать:

      приемы чеканки сложных художественных изделий;

      приемы выколотки изделий, имеющих сложную конфигурацию;

      виды фактурной обработки;

      устройство, способы изготовления универсальных, специальных чеканных инструментов и приспособлений, правила их термообработки;

      приемы чеканки по литью барельефных, горельефных и объемных скульптурных изображений растительных, геометрических форм и шрифтов;

      основные законы построения рисунка растительного и геометрического орнамента и шрифтов;

      технологию отливки сложных деталей из баббита, варки смолы и заливки смолой деталей перед чеканкой.

      327. Примеры работ:

      1) детали архитектурных украшений – выколотка, чеканка.

      2) сахарницы – выколотка и чеканка.

Параграф 33. Чеканщик художественных изделий, 5 разряд

      328. Характеристика работ:

      чеканка на особо сложных художественных изделиях многоплановового, растительного и геометрического орнаментов и шрифтов, частей объемной скульптуры, портретных фигур в сложной композиционной позе со сложной фактурой горельефов и барельефов, насыщенных скульптурными изображениями;

      выколотка, вырубка и чеканка из листового цветного металла особо сложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки (гербов союзных республик, орденских знаков) растительного и геометрического орнаментов) с подъемом рисунка от трех до пяти сантиметра и торсов к особо сложным портретам и декоративным фигурам.

      329. Должен знать:

      приемы особо сложной художественной чеканки по драгоценным, цветным, черным металлам и их сплавам;

      основные законы построения скульптурно-барельефного изображения и сокращений плоскостных, рельефных и объемных изображений;

      приемы скульптурной лепки;

      основы технологии литья и сварки;

      способы правки после сварки;

      способы отливки деталей из баббита в гипсовых формах;

      правила подготовки форм к заливке баббитом;

      рецептуру варки смолы для чеканки.

      330. Примеры работ:

      1) кубки – выколотка, чеканка;

      2) ларцы – чеканка фриза с миниатюрными изображениями архитектурных сооружений (миниатюрный горельеф).

Параграф 34. Чеканщик художественных изделий, 6 разряд

      331. Характеристика работ:

      чеканка, выколотка и монтаж отдельными блоками уникальных и выставочных изделий и деталей архитектурной лепки портретных, барельефных, горельефных и контррельефных изображений с детальной проработкой фактуры;

      чеканка горельефов, барельефов, художественно-декоративного литья и кокилей с изображением орнамента и фигур;

      дифовка портретных изображений, вырубка и чеканка из металла особо сложного растительного и геометрического орнаментов с подъемом рисунка более 5 сантиметров и отделкой фактуры.

      332. Должен знать:

      элементы живописи, рисунка, лепки, композиции;

      пластическую анатомию животного и человека;

      физические и механические свойства металлов;

      все виды применяемого инструмента и способы его изготовления;

      приемы изготовлена кокилей и их чеканку;

      значение светотени, глубин и способы достижения их;

      правила применения тонирующих составов.

      333. Примеры работ:

      1) модели для медалей и значков – чеканка;

      2) скульптура – выколотка (дифовка), монтировка отдельных частей.

Параграф 35. Отделочник художественных изделий, 1 разряд

      334. Характеристика работ:

      отделка простых художественных изделий из различных материалов путем нанесения кистью или спецкарандашом тонкого слоя нитро- или офсетных красок с последующей прочисткой рельефа по образцу;

      выполнение работ по разрисовке под оксидировку;

      тонирование морилкой, восковка, раскраска кистью;

      подготовка поверхностей изделий под окраску;

      подготовка красителей до рабочей вязкости.

      335. Должен знать:

      способы отделки художественных изделий простых форм;

      правила подготовки поверхности изделий под окраску;

      свойства нитро- и офсетных красок и растворителей;

      назначение кистей для определенных работ;

      приемы вощения, морения и раскраски;

      способы прочистки рельефов растворителями и специнструментом.

      336. Примеры работ:

      окраска:

      1) вазы;

      2) значки;

      3) подстаканники;

      4) плакетки.

Параграф 36. Отделочник художественных изделий, 2 разряд

      337. Характеристика работ:

      отделка средней сложности художественных изделий из различных материалов сложной конфигурации вручную кистью и спецкарандашом, пульверизатором и в красильных ваннах методом окунания;

      тонировка, восковка, раскраска кистью скульптур и миниатюр;

      составление красок, заправка красильной ванны красителями и химикатами.

      338. Должен знать:

      способы и технологию отделки художественных изделий средней сложности;

      рецептуру приготовления красителей.

      339. Примеры работ:

      1) конв-качалка – окраска;

      2) матрешки, игрушки из дерева – окраска;

      3) пудреницы, сундучки, шкатулки – окраска;

      4) скульптуры из дерева малых форм – тонирование и окраска.

Параграф 37. Отделочник художественных изделий, 3 разряд

      340. Характеристика работ:

      отделка сложных изделий из различных материалов вручную и пульверизатором, красками с предварительной грунтовкой и шпаклевкой их поверхности;

      морение художественных изделий из дерева прямолинейных форм;

      приготовление и подбор морилок и красителей согласно образцу-эталону и эскизу художника.

      341. Должен знать:

      устройство пульверизаторов и окрасочных камер;

      применение грунтовки, шпаклевки, красок, лаков и растворителей;

      технические требования к окраске изделий;

      режим сушки окрашенных изделий.

      342. Примеры работ:

      1) броши, полки, столики, стульчики – тонирование и окраска;

      2) композиции скульптурные – окраска;

      3) коробочки и шкатулки с гладкой поверхностью – морение;

      4) ларцы, панно настенные – окраска.

Параграф 38. Отделочник художественных изделий, 4 разряд

      343. Характеристика работ:

      отделка особо сложных художественных изделий из различных материалов вручную и пульверизатором;

      морение художественных изделий из дерева с геометрической и плоскорельефной резьбой, резьбой с подборным фоном вручную с помощью тампона, щетки и пульверизатора;

      самостоятельное приготовление морилок;

      промывка и очистка щетки, пульверизатора.

      344. Должен знать:

      приемы морения изделий с геометрической и плоскорельефной резьбой;

      особенности техники резьбы состав морилок;

      основы цветоведения, соединения цветов для получения определенного цвета морилок;

      цветовое изменение морилок под действием лака в готовых изделиях.

      345. Примеры работ:

      1) панно декоративные, блюда с плоскорельефной резьбой из липы морение под орех, красное дерево;

      2) шкатулки с кудринской резьбой с подборным фоном, вазы, ковши - морение.

Параграф 39. Парафинировщик художественных изделий, 2 разряд

      346. Характеристика работ:

      покрытие и пропитка парафином художественных изделий ручным способом в ваннах и в установках;

      составление раствора парафина требуемого качества;

      подготовка изделий под парафинирование;

      заделка трещин и раковин на изделиях;

      нагрев изделий до требуемой температуры перед покрытием парафином;

      протирка и сушка изделий;

      определение по внешнему виду качества покрытия парафином.

      347. Должен знать:

      технологический процесс и приемы покрытия и пропитки парафином художественных изделий;

      температурный режим нагрева и сушки изделий, сорта, марки и свойства парафина и его растворителей;

      рецептурный состав смеси парафина с растворителем и способы его приготовления;

      методы испытаний и технические условия на сдачу изделий после парафинирования.

Параграф 40. Позолотчик художественных изделий, 2 разряд

      348. Характеристика работ:

      выполнение вспомогательных работ при позолоте и реставрации;

      промывка позолоты приготовленными составами;

      снятие остатков старого золота с дерева, гипса, камня и металла с сохранением его для передачи на переработку;

      очистка поверхности левкаса и красок при реставрации позолоты;

      выполнение простых работ по золочению художественных изделий под руководством позолотчика более высокой квалификации.

      349. Должен знать:

      основные способы промывки позолоты готовыми составами;

      способы снятия остатков старого золота с гипса, дерева, камня и металла;

      составы для очистки поверхности от левкаса и краски;

      основной инструмент, правила работы и ухода за ним;

      материалы, применяемые для подготовки поверхности под позолоту.

Параграф 41. Позолотчик художественных изделий, 3 разряд

      350. Характеристика работ:

      выполнение простых работ по золочению художественных изделий;

      очистка поверхности, подлежащей золочению, проолифка ее, проклеивание, шпаклевание, левкашение;

      нанесение колерного грунта;

      покрытие поверхности лаком;

      наложение сусального золота на гладкие поверхности художественных изделий из гипса, дерева, металла;

      приготовление шпаклевки, левкаса, грунта по готовым рецептам;

      промывка позолоты, выполненной на полименте и клее.

      351. Должен знать:

      приемы выполнения простых работ по золочению;

      технологический процесс подготовки поверхности художественных изделий из дерева, гипса, металла под позолоту на лак "мордан" и гульфабру с приготовлением шпаклевок, левкаса, грунтовки;

      виды, позолоты и основные материалы, применяемые при позолоте;

      физико-химические свойства и технологические характеристики дерева, металла, гипса, папье-маше и мастик;

      способы подготовки поверхности под позолоту.

Параграф 42. Позолотчик художественных изделий, 4 разряд

      352. Характеристика работ:

      выполнение средней сложности работ по золочению художественных изделий;

      укрепление слабого левкаса позолоты, удаление поверхностных загрязнений химическим способом (растворителями) и механическими способами (скальпелем и иными инструментами);

      левкашение при позолоте на лак "мордан" и гульфабру со шлифованием и полированием поверхности;

      выполнение работ по бронзированию.

      353. Должен знать:

      приемы выполнения средней сложности работ;

      свойства материалов и требования предъявляемые к ним при производстве позолоты и ее реставрации;

      физико-химические свойства натуральных и искусственных пигментов, смол, лаков, применяемых при консервации и реставрации позолоты.

Параграф 43. Позолотчик художественных изделий, 5 разряд

      354. Характеристика работ:

      выполнение сложных работ по золочению художественных изделий;

      толстостенное золочение, многослойное и защитно-декоративное покрытие;

      укрепление сильно разрушенного левкаса и позолоты, левкашение при позолоте на полимент со шлифованием и полированием;

      наложение сусального золота на поверхность художественных изделий с объемной и сплошной рельефной резной поверхностью, патинировка под старое золото и бронзу;

      руководство работой позолотчиков более низкой квалификации.

      355. Должен знать:

      приемы выполнения сложных работ по золочению художественных изделий;

      технологический процесс подготовки поверхности под позолоту на полимент и методику приготовления грунтовок, левкасов, полимента;

      технологию нанесения лака "мордан" на отлип и для наложения сусального золота;

      приемы цировки (прорезки в левкасе рисунка на резной поверхности), бликовки.

Параграф 44. Позолотчик художественных изделий, 6 разряд

      356. Характеристика работ:

      выполнение особо сложных работ по золочению художественных изделий;

      золочение, расчистка и укрепление позолоты на уникальных произведениях, выполненных из различных материалов;

      полировка агатовыми зубками, золочение твореным золотом, комбинированное золочение, связанное с живописью, матовое золочение;

      изготовление специального инструмента для позолотных работ;

      приготовление самостоятельно грунтовок, левкаса, полимента, лака "мордан" и бронзы разных оттенков.

      357. Должен знать:

      приемы выполнения особо сложных работ по золочению художественных изделий;

      технологию золочения с цировкой и полированием, матового золочения, золочения твореным золотом;

      методику бликовки, золочения, связанного с живописью и иными видами художественной отделки предметов;

      способы приготовления твореного золота.

Параграф 45. Обжигальщик, 2 разряд

      358. Характеристика работ:

      обжиг и отпуск по установленному технологическому процессу различных заготовок, деталей из цветных металлов в муфельных и электрических печах с целью получения художественной отделки;

      подготовка печей и приспособлений для ведения процесса, отжига;

      установка терморегулятора на заданную температуру и наблюдение за режимом работы печей по приборам.

      359. Должен знать:

      устройство и правила эксплуатации муфельных и электрических печей;

      назначение отжига, его влияние на обрабатываемый материал.

      360. Примеры работ:

      обжиг и отпуск:

      1) вставки для художественных изделий;

      2) застежки;

      3) пряжки.

Параграф 46. Обжигальщик, 3 разряд

      361. Характеристика работ:

      обжиг и плавление эмали на простых и средней сложности художественных и ювелирных изделиях из цветных и драгоценных металлов;

      плавление эмали на полуфабрикатах и изделиях из томпака и меди до трех цветов с рисунками по самостоятельно подобранным режимам работы;

      подготовка ювелирных изделий под эмаль и контрольный отжиг их в муфельной и электропечах.

      362. Должен знать:

      технологический процесс обжига и отжига художественных изделий простых и средней сложности с покрытием их эмалью;

      режим обжига и отжига различных металлов, свойства и качества;

      температурные режимы плавления эмали;

      требования, предъявляемые к качеству полуфабрикатов и изделий после обжига;

      примеры обжига (припуска) деталей, покрытых фондоном;

      температурные режимы нагрева изделий с перегородчатыми эмалями;

      признаки окончания обжига.

      363. Примеры работ:

      обжиг:

      1) плакетки с перегородчатыми эмалями;

      2) плакетки, сундучки, шкатулки с горячими эмалями.

Параграф 47. Обжигальщик, 4 разряд

      364. Характеристика работ:

      обжиг в муфельных и электропечах художественных и ювелирных изделий сложной конфигурации из цветных металлов, покрытых эмалью от трех до пяти цветов;

      контроль за режимом обжига по приборам и за качеством эмалевого покрытия в процессе обжига.

      365. Должен знать:

      технологический процесс обжига и отжига художественных и ювелирных изделий сложной конфигурации с покрытием их эмалью;

      виды эмалей;

      температуру плавления металлов, на которых производится обжиг эмали и температуру плавления припоев, изменяемость цвета эмалей и финифтяных красок в зависимости от температуры;

      влияние на качество эмалевого покрытия посторонних включений кислотных растворов;

      основные свойства фондона;

      приемы обжига изделий с живописью по финифти.

      366. Примеры работ.

      обжиг:

      1) броши, кулоны, серьги с эмалями;

      2) панно настенные.

Параграф 48. Обжигальщик, 5 разряд

      367. Характеристика работ:

      обжиг и плавление эмали особо сложных высокохудожественных изделий из цветных и драгоценных металлов, покрытых эмалью свыше пяти цветов.

      368. Должен знать:

      приемы многократного обжига живописных и ювелирных изделий особо сложной конфигурации из серебра и золота;

      температуру отжига (припуска) многоцветных эмалей по практическому опыту с помощью термометра;

      последовательность обжига эмалей в зависимости от температуры плавления;

      виды брака и способы его устранения.

      369. Примеры работ:

      обжиг:

      1) браслеты, ожерелья, украшения;

      2) сувениры высокохудожественные, выставочные.

Параграф 49. Контролер монетно-орденского производства, 3 разряд

      370. Характеристика работ:

      выборочный и сплошной контроль качества несложных полуфабрикатов по поверхности, по гуртовой надписи на браковочных столах или конвейерах согласно техническим условиям и утвержденным образцам;

      классификация забракованной продукции по видам брака;

      регулировка и устранение незначительных неполадок в работе конвейера.

      371. Должен знать:

      технологический процесс изготовления и контроля полуфабрикатов;

      технические условия и утвержденные образцы на основные виды сырья и полуфабрикатов;

      устройство и правила эксплуатации браковочного конвейера;

      основной измерительный инструмент: штангенциркуль, микрометр и калибры.

      372. Примеры работ:

      контроль:

      1) заготовки круглые гладкие для монет;

      2) заготовки гладкие для орденов и медалей.

Параграф 50. Контролер монетно-орденского производства, 4 разряд

      373. Характеристика работ:

      пооперационный контроль сложных полуфабрикатов и несложных готовых изделий;

      контроль качества несложного инструмента, оснастки, применяемых для изготовления изделий специальными калибрами, универсальным измерительным инструментом и оптическими приборами в соответствии с техническими условиями и утвержденными образцами;

      замер монет, медалей, орденов в соответствии с техническими условиями и чертежами;

      производство счета и упаковки монет на полуавтоматах и автоматах;

      сортировка по видам брака, составление актов на забракованную продукцию;

      регулировка и устранение незначительных неполадок в работе полуавтоматов и автоматов.

      374. Должен знать:

      технологический процесс изготовления и контроля изделий, несложные чертежи, допуски, виды брака сырья, материалов, готовых изделий;

      свойства и состав черных, цветных и благородных металлов и сплавов, полуавтоматов и автоматов, твердомера;

      универсальный измерительный инструмент и приборы:

      рычажный микрометр, индикатор, инструментальный микроскоп.

      375. Примеры работ:

      контроль:

      1) полуфабрикаты орденов, медалей и нагрудных знаков;

      2) календари;

      3) монета разменная различного достоинства;

      4) штемпель, контрштемпель.

Параграф 51. Контролер монетно-орденского производства, 5 разряд

      376. Характеристика работ:

      контроль качества сложных готовых изделий методами визуального осмотра, взвешивания, определение с помощью приборов механических и физических свойств;

      отбор проб для определения химического состава;

      выборочный повторный контроль разменной монеты от каждой, партии по всем параметрам, предусмотренным техническим условием на изготовление монеты;

      контроль качества сложного инструмента, применяемого для изготовления изделий;

      повторный контроль забракованных изделий и классификация их по видам брака;

      контроль за соблюдением технологического процесса на производственных операциях;

      оформление документации на брак;

      составление отчетной документации;

      руководство работой контролеров низшей квалификации, осуществляющих пооперационную приемку.

      377. Должен знать:

      государственные стандарты;

      технические условия на основные материалы;

      сырье, готовые изделия;

      параметры, определяющие качество продукции;

      эскизы, сложные чертежи, допуски;

      технологический процесс изготовления изделий;

      устройство специального и универсального измерительного инструмента и приборов (оптико-механические приборы для определения чистоты поверхности) и правила пользования ими;

      свойства основных материалов, цветных и благородных металлов и сплавов.

      378. Примеры работ:

      контроль:

      1) знаки нагрудные, ордена, медали;

      2) штампы вырубные монетно-орденского и значкового производства.

Параграф 52. Демонстратор пластичесих поз, 2 разряд

      379. Характеристика работ:

      демонстрирование в течение установленного времени пластических поз в различных положениях в творческих и учебных мастерских, классах, ателье, студиях и на пленэре для создания произведений живописи, скульптуры, графики и иного вида изобразительного искусства позы;

      воспроизведение чувства, настроения человека в выражении лица и позе;

      позирование для портрета подгрудного, поясного (с руками), демонстрация фигуры в разных видах одежды (простые и сложные позы);

      осуществление статических и динамических поз;

      создание живого образа в статическом положении;

      совершенствование движения тела и мышц лица с помощью индивидуальных тренировок для появления выносливости в целях сохранения позы в различных положениях в течение установленного времени.

      380. Должен знать:

      основные принципы пластической и мимической выразительности человеческого лица и тела;

      приемы раскрытия образа позы в зависимости от ее характера;

      правила и условия демонстрирования пластической позы в одежде;

      методы проведения тренировок, правила примерки одежды.

Параграф 53. Демонстратор пластичесих поз, 3 разряд

      381. Характеристика работ:

      демонстрирование в течение установленного времени пластических поз в обнаженном виде в различных положениях (простые и сложные позы) для создания произведений живописи, скульптуры, графики и иного вида изобразительного искусства;

      осуществление сложных постановочных поз с поворотами;

      совершенствование движения тела и мышц лица с помощью индивидуальных тренировок.

      382. Должен знать:

      способы выражения душевного состояния человека и его характера с помощью мимики и пластики движения;

      правила и условия демонстрирования пластической позы в обнаженном виде;

      методы проведения тренировок.

Параграф 54. Рабочий ритуальных услуг, 2 разряд

      383. Характеристика работ:

      санитарная обработка умершего, одевание и укладывание в гроб;

      выполнение парикмахерских и косметических работ;

      доставка предметов ритуала к месту назначения;

      подача полозков из автокатафалка, установка гроба в автокатафалок, закрепление его и снятие с автокатафалка на месте захоронения;

      оформление могильных холмов, обкладка их дерном и проведение иных работ, связанных с захоронением.

      384. Должен знать:

      правила санитарной обработки умерших, выполнения парикмахерских и косметических работ;

      назначение применяемых медикаментов и материалов;

      виды и основные свойства грунтов;

      способы их разработки и уплотнения вручную;

      способы заготовки и укладки дерна;

      порядок ритуала захоронения;

      санитарные правила по содержанию автокатафалков.

Параграф 55. Обжигальщик рисовального угля, 3 разряд

      385. Характеристика работ:

      обжиг загруженной пучками древесного прутка реторты с предварительной сортировкой прутка и песка, плотным связыванием прутка пучками, закладыванием пучков в реторты;

      загрузка реторты в электропечь;

      наблюдение за температурным режимом печи в соответствии с установленными режимами обжига;

      выгрузка реторт из электропечи и угля (обожженного прутка) из реторт после их охлаждения;

      чистка реторт.

      386. Должен знать:

      качество древесного прутка, пригодного для обжига;

      способ закладки древесного прутка в железные реторты (цилиндры);

      засыпку реторт песком и обмазку крышек реторт глиной;

      температурный режим и время обжига;

      показатель времени окончания обжига;

      устройство реторт и электропечи;

      способ определения качества угля;

      правила безопасности и охраны труда, а также противопожарной "Ультравысокие частоты – установок" безопасности.

Параграф 56. Приготовитель грунтовых составов, 3 разряд

      387. Характеристика работ:

      приготовление клеевых растворов в соответствии с действующей рецептурой и технологией;

      взвешивание сырья и загрузка его в баки;

      выгрузка клеевых растворов и их фильтрование;

      подготовка паровых котлов и подноска материалов для грунтовых составов.

      388. Должен знать:

      технологический процесс и температурный режим приготовления клеевых растворов;

      ассортимент и виды сырья, применяемые при грунтовке;

      способ их определения по внешним признакам.

Параграф 57. Приготовитель грунтовых составов, 4 разряд

      389. Характеристика работ:

      приготовление грунтовых составов и эмульсий в соответствии с действующей рецептурой и технологией в электрических эмульсаторах различных конструкций;

      перетирание сухих цинковых и этюдно-масляных белил на краскотерочных машинах;

      пропускание рыбьего клея через электромясорубку.

      390. Должен знать:

      технологический процесс и температурный режим приготовления грунтовых составов и эмульсий;

      качество этюдно-масляных белил и грунтовых составов, применямых при грунтовке холста и картона;

      назначение и принцип работы краскотерочной машины.

Параграф 58. Трафаретчик, 2 разряд

      391. Характеристика работ:

      изготовление из кальки, картона и фанеры простых и средней сложности шаблонов и трафаретов по заданным рисункам, эскизам и чертежам для инкрустации изделий из дерева, художественной росписи изделий из металла, папье-маше, для резьбы по бересте, дереву, камню, кости, рогу;

      изготовление шаблонов и трафаретов геометрических и растительных орнаментов, однофигурных композиций.

      392. Должен знать:

      свойства и способы подготовки материалов для изготовления трафаретов;

      способы изготовления простой и средней сложности шаблонов и трафаретов.

Параграф 59. Трафаретчик, 3 разряд

      393. Характеристика работ:

      изготовление из кальки, картона, фанеры сложных шаблонов и трафаретов по заданным рисункам, эскизам и чертежам для художественной росписи изделий из металла, дерева, папье-маше, для резьбы по бересте, дереву, камню, кости и рогу, росписи по эмали, выжиганию сложных сюжетно-орнаментальных композиций с введением изображения фигуры человека, зверей и птиц, с миниатюрной росписью, пейзажем;

      нанесение рисунков по трафарету на изделия методами припорашивания и наколки линий рисунка иглами.

      394. Должен знать:

      способы изготовления сложных шаблонов и трафаретов;

      способы перенесения рисунка на изделие с помощью трафаретов.

Параграф 60. Рабочий бюро бытовых услуг, 1 разряд

      395. Характеристика работ:

      выполнение различных бытовых услуг по заказам населения: покупка продуктов, промышленных товаров, лекарств и тому подобное и доставка их на дом, сдача белья, одежды, обуви в ремонт, стирку, чистку и доставка их заказчику;

      расклейка на стендах объявлений, реклам, газет, афиш;

      измерение физических данных человека:

      взвешивание на медицинских весах, измерение роста, силы рук силомером по желанию клиента;

      прием денег от клиентов за оказанную услугу;

      регулировка измерительных приборов;

      ведение отчета по реализованным талонам.

      396. Должен знать:

      адреса и режим работы магазинов и организаций бытового обслуживания;

      расположение рекламных и справочных стендов на обслуживаемом участке и правила расклейки объявлений и реклам;

      устройство и правила пользования приборами, предназначенными для измерения физических данных человека и правила регулировки их;

      рациональные маршруты проезда по городу для выполнения поручений заказчика.

Параграф 61. Шпаклевщик, 2 разряд

      397. Характеристика работ:

      шпаклевка поверхности простых и средней сложности форм художественных изделий из дерева, папье-маше вручную;

      сушка шпаклеванных изделий;

      подготовка поверхности изделий под шпаклевку;

      приготовление шпаклевочного материала по готовым рецептам.

      398. Должен знать:

      приемы шпаклевки поверхности художественных изделий простых и средней сложности форм, применяемый инструмент;

      составы и способы приготовления шпаклевочного материала;

      режим сушки шпаклеванных изделий.

      399. Примеры работ:

      коробочки из папье-маше – шпаклевка.

Параграф 62. Шпаклевщик, 3 разряд

      400. Характеристика работ:

      шпаклевка поверхности сложных форм художественных изделий из дерева с резьбой, окраской, инкрустацией, изделий из папье-маше различной конфигурации и металлических подносов вручную;

      устранение на изделиях трещин, вмятин, отверстий и выравнивание их поверхности подкрашенной мастикой для дальнейшей художественной обработки изделия.

      401. Должен знать:

      приемы шпаклевки сложных художественных изделий из дерева и папье-маше;

      свойства шпаклевки, структуру и физические свойства древесины.

      402. Примеры работ:

      шпаклевка:

      1) портсигары, пудреницы из капо-корня;

      2) шкатулки из папье-маше.

Глава 5. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих по разрядам на работы по гранильному производству

Параграф 1. Распиловщик алмазов, 3 разряд

      403. Характеристика работ:

      механическое распиливание размеченных алмазов II группы алмазного сырья подгруппы "а" I и II качества массой от 0,25 до 0,75 карата на многосекционном распиловочном станке;

      подбор дисков для подреза и распиливания, закрепление их и смена;

      периодическое шаржирование торца диска алмазной пастой;

      установка, крепление и ориентация алмаза, наклеенного в оправку и в вилке распиловочной стрелы;

      просмотр распиливаемых алмазов в лупу шестикратного и десятикратного увеличения;

      получение и сдача алмазов со взвешиванием на каратных или аналитических весах.

      404. Должен знать:

      устройство, эксплуатацию распиловочного станка и правила ухода за ним;

      технологическую оснастку, применяемую при распиливании и шаржировании распиловочных дисков;

      режущий и измерительный инструмент;

      клеящие вещества и правила наклеивания алмазов;

      технологию распиливания алмазов на многосекционном распиловочном станке;

      основы кристаллизации и физические свойства алмазов;

      технические условия на полуфабрикаты распиливания;

      нормы потерь;

      правила пользования каратными и аналитическими весами.

Параграф 2. Распиловщик алмазов, 4 разряд

      405. Характеристика работ:

      механическое распиливание размеченных алмазов:

      I группы алмазного сырья подгруппы "а" I и II качества массой до 0,15 карата;

      II группы алмазного сырья подгруппы "а" I и III качества массой от 0,16 до 0,24 карата и от 0,76 до 0,99 карата;

      III группы алмазного сырья подгруппы "а" и "б" I и II качества массой 1,0 карат и выше, подгруппы "в" I качества массой от 1,0 карата и выше на многосекционном распиловочном станке;

      проточка распиловочных дисков на подрез и распиливание в зависимости от распиливаемой массы алмаза;

      регулировка шпинделя с распиловочным диском в секции распиловочного станка.

      406. Должен знать:

      подналадку распиловочного станка;

      периодичность шаржирования распиловочных дисков;

      подготовку режущего инструмента;

      технологию распиливания алмазов с внешними дефектами на многосекционном распиловочном станке;

      кристаллографические формы алмазов и плоскости их распиливания;

      марки алмазных порошков, применяемых при распиливании;

      технические условия на алмазное сырье.

Параграф 3. Распиловщик алмазов, 5 разряд

      407. Характеристика работ:

      механическое распиливание размеченных алмазов I группы алмазного сырья подгруппы "а" III качества массой до 0,15 карата II группы алмазного сырья подгруппы "а" III и 17 качества массой от 0,16 до 0,99 каратов подгруппы "б" III и II качества массой от 0,16 до 0,99 каратов подгруппы "в" I и II качества массой от 0,16 до 0,99 каратов III группы алмазного сырья подгруппы "а" 3, 4, 5 качества массой 1,0 карат и выше подгруппы "в" 2, 3 и 4 -го качества массой 1,0 карат и выше подгруппы "г" и "д" 1, 2, 3 и 4 качества массой 1,0 карат и выше на многосекционном распиловочном станке;

      выравнивание распиловочных дисков на подрез и распиливание;

      установление режимов оптимального усилия при распиливании;

      самостоятельное уточнение и изменение направления распиливания для дефектных кристаллов.

      408. Должен знать:

      наладку распиловочного станка;

      режимы распиливания;

      влияние анизотропии твердости алмазов на процесс распиливания;

      технологию распиливания алмазов с включениями, трещинами и иными дефектами.

Параграф 4. Обдирщик алмазов, 3 разряд

      409. Характеристика работ:

      обдирка и доводка на обточном станке полуфабрикатов гладкогранных и с незначительной скульптурой граней в зоне измерения диаметра под круглые формы бриллиантов массой после обработки от 0,11 до 0,49 карата;

      проверка обработанных полуфабрикатов на овальность индикатором часового типа;

      просмотр качества обработки с помощью лупы шестикратного и десятикратного увеличения;

      подбор оправок для механического и клеевого метода крепления полуфабрикатов под бриллианты круглой формы и крепление алмаза-резца в резцедержатель;

      получение и сдача полуфабрикатов со взвешиванием на каратных или аналитических весах.

      410. Должен знать:

      устройство, правила эксплуатации обточного станка и ухода за ним;

      технологическую оснастку;

      режущий и измерительный инструмент;

      технологию обдирки и доводки полуфабрикатов под круглые формы бриллиантов на обточном станке;

      основы кристаллографии и физические свойства алмазов;

      нормы потерь;

      рецептуру клея, его приготовление и правила наклеивания полуфабрикатов в оправки под круглые формы бриллиантов;

      технические условия на полуфабрикаты;

      устройство и правила пользования каратными и аналитическими весами.

Параграф 5. Обдирщик алмазов, 4 разряд

      411. Характеристика работ:

      обдирка и доводка на обточим станке или полуавтомате полуфабрикатов гладкогранных и с незначительной скульптурой граней в зоне измерения диаметра под круглые формы бриллиантов массой после обработки до 0,10 и от 0,50 до 0,99 карата;

      проверка диаметра и высоты пояска полуфабрикатов.

      412. Должен знать:

      устройство, правила эксплуатации полуавтомата и ухода за ним;

      технологию обдирки и доводки полуфабрикатов под круглые формы бриллиантов на полуавтомате;

      влияние анизотропии твердости алмазов при обработке;

      устройство и правила пользования контрольно-измерительными приборами;

      технические условия на алмазное сырье.

Параграф 6. Обдирщик алмазов, 5 разряд

      413. Характеристика работ:

      обдирка и доводка на обточном станке или полуавтомате полуфабрикатов под круглые формы бриллиантов гладкогранных и с незначительной скульптурой граней в зоне измерения диаметра массой после обработки от 1,0 до 1,49 карата и со скульптурой граней и дефектами в зоне измерения диаметре массой после обработки до 0,49 карата;

      обдирка и доводка полуфабрикатов на обточном станке под фантазийные формы бриллиантов массой после обработки до 0,99 карата;

      доводка полуфабрикатов под круглые формы бриллиантов в процессе огранки и при реставрации всех размерностей;

      проверка коэффициента обточки на соответствие заданному;

      подбор алмазов-резцов и оправок для обработки и крепления полуфабрикатов механическим или клеевым методом под фантазийные формы бриллиантов.

      414. Должен знать:

      подналадку обточных станков и полуавтоматов;

      технологию обдирки и доводки полуфабрикатов под фантазийные формы бриллиантов;

      методы обработки алмазов и полуфабрикатов с природными дефектами;

      правила наклеивания полуфабрикатов для обработки под фантазийные формы бриллиантов;

      технические условия на бриллианты.

Параграф 7. Обдирщик алмазов, 6 разряд

      415. Характеристика работ:

      обдирка и доводка на обточном станке или полуавтомате полуфабрикатов под круглые формы бриллиантов гладкогранных и с незначительной скульптурой граней в зоне измерения диаметра массой после обработки от 1,50 карата и выше и со скульптурой граней и дефектами в зоне измерения диаметра массой после обработки от 0,50 карата и выше;

      обдирка и доводка полуфабрикатов на обточном станке под фантазийные формы бриллиантов массой от 1,0 карата и выше;

      доводка полуфабрикатов под фантазийные формы бриллиантов в процессе огранки и при реставрации всех размерностей;

      самостоятельное уточнение технологических переходов и режимов обработки с учетом кристаллографических особенностей обрабатываемых полуфабрикатов.

      416. Должен знать:

      наладку обточных станков и полуавтоматов;

      физико-механические свойства алмазов при обработке;

      режимы обработки полуфабрикатов с природными дефектами.

Параграф 8. Разметчик алмазов, 5 разряд

      417. Характеристика работ:

      определение максимальной плоскости для однократного распиливания алмазов 1 и 2 качества всех групп алмазного сырья для получения бриллиантов максимальной массы и нанесение смываемой и несмываемой линии разметки;

      изучение кристаллов алмаза с помощью лупы шести- и десятикратного увеличения микроскопа и сортировка их для отправки на технологические операции;

      распиливание, раскалывание, огранку (подшлифовку);

      получение и сдача алмазов со взвешиванием на каратных или аналитических весах.

      418. Должен знать:

      технические условия на алмазное сырье и полуфабрикаты;

      технологию разметки и обработки алмазов под круглые формы бриллиантов;

      кристаллографические свойства алмазов;

      применяемые формы огранки алмазов в бриллианты;

      правила пользования контрольно-измерительными приборами каратными и аналитическими весами;

      правила оформления пакетов и документации;

      инструкцию по применению и пользованию спецчернилами;

      правила пользования средствами вычислительной техники.

Параграф 9. Разметчик алмазов, 6 разряд

      419. Характеристика работ:

      определение максимальной плоскости для однократного и многократного распиливания кристаллов алмаза 3, 4 и 5 качества всех групп алмазного сырья для получения бриллиантов максимальной массы и нанесение смываемой и несмываемой линии разметки;

      повторная разметка кристаллов алмаза;

      выявление в кристаллах пороков, подлежащих сколу или выведение пороков на плоскость деления;

      просмотр кристаллов с внутренними напряжениями при помощи поляризационного микроскопа и соответствующая разметка их;

      разметка по эталонам-образцам и по расчетным параметрам кристалла.

      420. Должен знать:

      технические условия на бриллианты;

      технологию обработки алмазов под фантазийные и ступенчатые формы бриллиантов;

      влияние анизотропии твердости кристаллов алмаза на процесс обработки;

      методы разметки дефектных алмазов;

      расчетные методы разметки.

Параграф 10. Раскольщик алмазов, 5 разряд

      421. Характеристика работ:

      однократное раскалывание алмазов всех весовых групп кристаллографических форм любой сложности и скалывание слоев роста на поверхности кристаллов с целью придания им технологической формы;

      просмотр алмазов на дефектность;

      выбор направления раскалывания и плоскости деления;

      выявление возможности придания кристаллам наиболее правильной геометрической формы, разметка;

      подбор и установка в оправках резцов;

      закрепление (вклеивание) размеченных алмазов в оправки;

      ориентация кристаллов в положение, удобное для раскалывания;

      нанесение вручную алмазным резцом риски-засечки на кристаллы;

      получение и сдача алмазов со взвешиванием на каратных или аналитических весах.

      422. Должен знать:

      технические условия на алмазное сырье и полуфабрикаты;

      основы технологии обработки алмазов в бриллианты круглой формы;

      технологию однократного раскалывания;

      технологическую оснастку и инструмент;

      типы и свойства клеящих и промывочных средств;

      методы закрепления алмазов в оправках;

      нормы потерь;

      правила пользования каратными и аналитическими весами;

      правила оформления пакетов и документации.

Параграф 11. Раскольщик алмазов, 6 разряд

      423. Характеристика работ:

      многократное раскалывание алмазов всех весовых групп, кристаллографических форм любой сложности с целью удаления слоев роста, включений и трещин и придания кристаллам технологической формы;

      просмотр алмазов на дефектность и выбор направлений многократного раскалывания;

      разметка плоскостей деления кристалла для получения наиболее правильных полуфабрикатов под круглые, фантазийные и ступенчатые формы бриллиантов;

      нанесение риски засечки на кристаллы на лазерной установке;

      выявление в кристаллах пороков, подлежащих сколу или выведению на плоскость деления.

      424. Должен знать:

      технические условия на бриллианты;

      технологию обработки алмазов в бриллианты ступенчатых и фантазийных форм;

      технологию многократного раскалывания;

      основные кристаллографические формы алмазов и влияние анизотропии твердости кристаллов на процесс обработки;

      устройство, правила эксплуатации лазерной установки и правила пользования контрольно-измерительными приборами, поляризационными и бинокулярным микроскопами.

Параграф 12. Сортировщик алмазов, 4 разряд

      425. Характеристика работ:

      предварительная сортировка распиленных, расколотых, подшлифованных и обточенных алмазных полуфабрикатов в зависимости от формы, размера и порочности, выделение дефектных полуфабрикатов;

      поштучный замер диаметра полуфабриката с помощью контрольно-измерительных приборов;

      просчет полуфабрикатов, объединение их и взвешивание на каратных или аналитических весах;

      оформление пакетов и документации.

      426. Должен знать:

      технические условия на алмазное сырье и полуфабрикаты;

      виды дефектов;

      устройство и правила пользования индикатором, штангенциркулем, лупой, каратами и аналитическими весами;

      правила оформления документации на предварительную сортировку полуфабрикатов.

Параграф 13. Сортировщик алмазов, 5 разряд

      427. Характеристика работ:

      сортировка распиленных, расколотых, подшлифованных и обточенных алмазных полуфабрикатов по технологическим индексам и параметрам с целью направления их на последующие технологические операции для обработки в бриллианты круглой, фантазийной и ступенчатой форм огранки;

      задание параметров на обработку полуфабрикатов с помощью счетных, оптических и контрольно-измерительных приборов;

      подбор полуфабрикатов в партии по весовым группам и диаметрам с учетом разновеса, маркировки партий.

      428. Должен знать:

      технологию сортировки алмазных полуфабрикатов и их обработку на технологических операциях;

      основы кристаллографии и физические свойства алмазов;

      влияние анизотропии твердости алмазов на процессы обработки алмазов;

      виды пороков, их влияние на процессы обработки алмазов в бриллианты;

      устройство и правила пользования поляризационным и бинокулярным микроскопами, счетно-вычислительной техникой;

      технологическую оснастку, применяемую при сортировке алмазов.

Параграф 14. Сортировщик алмазов, 6 разряд

      429. Характеристика работ:

      сортировка алмазного сырья под бриллианты круглой, фантазийной и ступенчатой форм огранки;

      просмотр алмазов на наличие внутренних напряжений, замер параметров кристаллов, исследование формы и дефектности алмазов, выбор оптимальных вариантов раскроя и направление алмазов на разметку;

      отбраковка алмазов, непригодных к обработке;

      подбор партии алмазов по весовым группам.

      430. Должен знать:

      технологию сортировки алмазного сырья и технологию обработки алмазов в бриллианты круглой, фантазийной и ступенчатой форм;

      геометрические параметры бриллиантов;

      расцветку алмазов и влияние ее на качество бриллиантов;

      способы выведения пороков;

      технические условия на бриллианты.

Параграф 15. Огранщик алмазов в бриллианты, 3 разряд

      431. Характеристика работ:

      огранка и полировка граней верха или низа алмазных полуфабрикатов под бриллианты круглой формы на 17 и 33 грани массой до 0,05 карата на ограночном станке в ручных ограночных приспособлениях;

      подготовка ограночного диска и станка к работе;

      подбор необходимых приспособлений, цанг и оправок в зависимости от размера обрабатываемых полуфабрикатов;

      просмотр качества огранки с помощью лупы шестикратного и десятикратного увеличения;

      получение и сдача полуфабрикатов со взвешиванием их на каратных или аналитических весах.

      432. Должен знать:

      устройство, эксплуатацию ограночного станка и правила ухода за ним;

      технологическую оснастку, режущий и измерительный инструмент;

      технологию огранки полуфабрикатов под круглые формы бриллиантов на 17 и 33 граней;

      нормы потерь;

      технические условия на полуфабрикаты;

      технологию подготовки ограночного диска к работе;

      правила пользования каратными и аналитическими весами.

Параграф 16. Огранщик алмазов в бриллианты, 4 разряд

      433. Характеристика работ:

      полная огранка и полировка алмазных полуфабрикатов на ограночном станке с установкой их в ручных ограночных приспособлениях под бриллианты круглой формы на 17 и 33 грани и переогранка их при реставрации с диапазоном массы бриллиантов, семнадцатигранные до 0,04 карата, тридцатитрехгранные до 0,05 карата;

      предварительная огранка площадки, 1-4 граней алмазных полуфабрикатов с незначительными дефектами на ограночном станке в ручных ограночных приспособлениях, 8-16 граней низа и верха полуфабриката на робототехнологическом комплексе или на автоматическом манипуляторе всех весовых групп под бриллианты круглой формы;

      подбор необходимых приспособлений, цанг и оправок для обработки полуфабрикатов в бриллианты круглой формы на 17 и 33 грани.

      434. Должен знать:

      устройство, эксплуатацию робототехнологического комплекса, автоматического манипулятора и правила ухода за ними, технологическую оснастку;

      устройство и правила пользования контрольно-измерительными приборами.

Параграф 17. Огранщик алмазов в бриллианты, 5 разряд

      435. Характеристика работ:

      полная огранка и полировка алмазных полуфабрикатов в бриллианты круглой формы на 57 граней и переогранка при реставрации массой до 0,99 карата на ограночном станке в ручных ограночных приспособлениях, с применением на рабочем месте манипулятора для предварительной подшлифовки граней полуфабриката;

      полная огранка и полировка алмазных полуфабрикатов в бриллианты ступенчатых форм всех размерностей на ограночном станке в ручных приспособлениях и переогранка при реставрации бриллиантов ступенчатых форм массой до 0,99 карата;

      полная огранка и полировка алмазных полуфабрикатов в бриллианты фантазийных форм на ограночном станке в ручных ограночных приспособлениях массой до 0,99 карата;

      предварительная огранка площадки, 1-4 граней алмазных полуфабрикатов со значительными дефектами под бриллианты круглой формы массой после обработки до 0,49 карата на ограночном станке в ручных ограночных приспособлениях или на робототехнологическом комплексе;

      предварительная огранка (подшлифовка) алмазных полуфабрикатов под бриллианты фантазийных форм массой после обработки до 0,49 карата на ограночном станке в ручных ограночных приспособлениях;

      установка обточенных алмазов в цанги-спутники и зависимости от высоты пояска и его диаметра с помощью контрольно-измерительных приборов;

      подбор необходимых приспособлений, цанг и оправок для обработки полуфабрикатов в бриллианты круглых на 57 граней, ступенчатых и фантазийных форм огранки.

      436. Должен знать:

      подналадку ограночного станка, робототехнологического комплекса и автоматического манипулятора, устройств и приспособлений к ним;

      технологию огранки полуфабрикатов в бриллианты круглой на 57 граней, ступенчатой и фантазийной форм;

      методы выбора мягкого направления шлифования алмазов;

      технические условия на бриллианты всех форм огранки.

Параграф 18. Огранщик алмазов в бриллианты, 6 разряд

      437. Характеристика работ:

      полная огранка и полировка алмазных полуфабрикатов в бриллианты круглой формы на 57 граней и переогранка при реставрации массой от 1,0 карата и выше на ограночном станке в ручных ограночных приспособлениях, с применением на рабочем месте манипулятора для предварительной подшлифовки граней полуфабриката;

      полная огранка и полировка алмазных полуфабрикатов в бриллианты фантазийных форм на ограночном станке в ручных ограночных приспособлениях массой от 1,0 карата и выше и переогранка бриллиантов при реставрации ступенчатых форм массой от 1,0 карата и выше и фантазийных форм всех размерностей;

      предварительная огранка площадки, 1-4 граней алмазных полуфабрикатов со значительными дефектами под бриллианты круглой формы массой после обработки от 0,50 карата и выше на ограночном станке в ручных ограночных приспособлениях или на робототехнологическом комплексе;

      предварительная огранка (подшлифовка) алмазных полуфабрикатов под бриллианты фантазийных форм массой после обработки от 0,50 карата и выше на ограночном станке в ручных ограночных приспособлениях.

      438. Должен знать:

      наладку ограночного станка, робототехнологического комплекса, автоматического манипулятора, устройств и приспособлений к ним;

      технологию огранки под все формы бриллиантов с учетом рациональных методов обработки полуфабрикатов, для изготовления бриллиантов возможно большей массы.

Параграф 19. Установщик алмазов, 2 разряд

      439. Характеристика работ:

      установка и наклеивание размеченных алмазов на оправки и приспособления при помощи специального клея или клеящей массы;

      получение алмазов и их взвешивание на каратных или аналитических весах;

      подбор оправок в соответствии с размерами кристаллов;

      приготовление клеящей массы;

      центровка и устранение перекосов кристаллов в оправках, сушка их в сушильном шкафу.

      440. Должен знать:

      рецептуру клея, клеящей массы и их приготовление;

      оборудование и оснастку, применяемую при наклеивании и установке;

      плоскости распиливания и обработки природных алмазов;

      эксплуатацию электронагревательных приборов;

      правила пользования каратными и аналитическими весами;

      инструкции по наклеиванию алмазов.

Параграф 20. Промывщик бриллиантов и алмазов, 2 разряд

      441. Характеристика работ:

      промывка бриллиантов в фарфоровых емкостях кипячением в концентрированной серной кислоте с селитрой и в растворе едкого натрия под вытяжным шкафом, вручную или в полуавтоматических устройствах, промывка их в дистиллированной воде и просушка;

      промывка алмазов в ацетоне или гидролизном спирте, вручную или на ультразвуковых установках;

      покрытие алмазных полуфабрикатов раствором технической буры;

      получение бриллиантов и алмазов со взвешиванием на каратных или аналитических весах.

      442. Должен знать:

      состав и правила пользования растворами;

      инструкцию по промывке бриллиантов и алмазов вручную и с помощью полуавтоматов;

      правила эксплуатации оборудования и технологической оснастки на промывке бриллиантов и алмазов;

      правила пользования каратными и аналитическими весами;

      правила безопасной работы с кислотами и щелочами.

Параграф 21. Сортировщик бриллиантов, 5 разряд

      443. Характеристика работ:

      сортировка и оценка бриллиантов круглой формы на 17 граней массой до 0,04 карата, на 33 грани массой до 0,05 карата, на 57 граней массой до 0,29 карата по весовым группам, дефектности и цвету;

      определение качественных характеристик на бриллианты и соответствующих цен на них согласно прейскуранту;

      взвешивание бриллиантов на каратных и аналитических весах;

      оформление пакетов и документации с рассортированными и оцененными бриллиантами.

      444. Должен знать:

      технические условия и прейскурант оптовых цен на бриллианты круглой формы;

      зависимость цен от массы, цвета, дефектности и форм бриллиантов;

      основы кристаллографии и минералогии, физические, химические и механические свойства алмазов;

      технологию оценки бриллиантов круглой формы;

      технологическую оснастку и приборы, применяемые на оценке бриллиантов круглой формы;

      устройство и правила пользования каратными и аналитическими весами, поляризационным и бинокулярным микроскопами;

      основы технологии обработки алмазов в бриллианты.

Параграф 22. Сортировщик бриллиантов, 6 разряд

      445. Характеристика работ:

      сортировка и оценка бриллиантов круглой формы на 57 граней массой 0,30 карата и выше, бриллиантов фантазийных и ступенчатых форм всех размерностей по весовым группам, дефектности и цвету;

      проверка геометрических параметров бриллиантов на специальном гониометрическом приборе;

      установление качественных характеристик на бриллианты и соответствующих цен на них согласно прейскуранту;

      определение экономической целесообразности переогранки для устранения дефектов в бриллиантах;

      отбор бриллиантов всех форм огранки и весовых групп на экспорт с учетом качественных характеристик и оптического эффекта (игры бриллиантов).

      446. Должен знать:

      технические условия и прейскурант оптовых цен на бриллианты фантазийной и ступенчатой форм огранки;

      виды дефектов и способы их удаления;

      геометрические параметры и их влияние на оптические свойства бриллиантов;

      требования к бриллиантам, отбираемым для поставок на экспорт;

      технологию оценки бриллиантов фантазийной и ступенчатой форм огранки;

      технологическую оснастку и применяемые приборы для оценки бриллиантов фантазийных и ступенчатых форм.

Глава 6. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих по разрядам на работы по производству художественных изделий из металла

Параграф 1. Формовщик художественного литья, 2 разряд

      447. Характеристика работ:

      формовка вручную по моделям и образцам в опоках или в почве отливок художественных изделий с рисунком простой сложности;

      деталей художественных произведений, имеющих на поверхности ребра выступы с количеством стержней от одного до трех;

      сборка простых форм;

      участие в заливке форм металлом.

      448. Должен знать:

      приемы ручной формовки художественных изделий с рисунком простой сложности;

      порядок определения мест установки питателей и устранения мелких дефектов в них;

      правила управления подъемными механизмами;

      назначение и условия применения инструмента и приспособлений, применяемых при формовке;

      способы определения качества просушки форм и стержней;

      правила хранения моделей;

      технологию сборки простых форм.

      449. Примеры работ:

      формовка:

      1) игрушки;

      2) маски художественные;

      3) плакетки.

Параграф 2. Формовщик художественного литья, 3 разряд

      450. Характеристика работ:

      формовка вручную по моделям и образцам в опаках или в почве отливок художественных изделий с рисунком средней сложности, деталей художественных произведений с количеством стержней свыше трех;

      сборка форм средней сложности с установкой стержней и холодильников;

      изготовление форм по выплавляемым моделям настольной скульптуры, собранным в блоки и комплекты, с применением вибрационного станка пневматического, механического или электромагнитного действия;

      приготовление огнеупорных составов, нанесение их на модельные блоки настольной скульптуры.

      451. Должен знать:

      приемы ручной формовки художественных изделий с рисунком средней сложности;

      состав и свойства формовочных смесей и других материалов, применяемых при изготовлении форм, различных огнеупорных составов, наносимых на выплавляемые модели, свойства и температуру металла, заливаемого в формы;

      плотность набивки форм, их газопроницаемость;

      способы уплотнения формовочного состава при изготовлении настольной скульптуры;

      устройство и принцип действия различных вибрационных станков, режим сушки и степень просушки форм и стержней;

      требования, предъявляемые к готовым формам;

      общие сведения о допусках и посадках;

      устройство и способ применения контрольно-измерительного инструмента и приспособлений;

      технологию сборки форм средней сложности.

      452. Примеры работ:

      формовка:

      1) барельефы, решетки художественные;

      2) изделия ювелирные мелкие, имеющие вид пластинок с одно- или двухсторонним рисунком;

      3) ручки художественные различного назначения.

Параграф 2. Формовщик художественного литья, 4 разряд

      453. Характеристика работ:

      формовка вручную по моделям и образцам в опоках или в почве отливок художественных изделий со сложным рисунком;

      формовка деталей кусковым способом по разовым гипсовым моделям с поднутрениями и наличием аксессуаров, отливаемых отдельными блоками или целиком с изготовлением каркаса;

      формовка деталей, подвергающихся многосторонней обработке испытанием под давлением и эмалированию;

      сборка сложных форм с большим количеством пересекающихся стержней на специальном краплении;

      подготовка необходимой оснастки для формовки;

      монтаж восковых моделей в блоки и комплекты;

      формовка на вулканизированном прессе резиновых заготовок пресс-форм по металлическим моделям и образцам;

      разрезка резиновых пресс-форм, имеющих до 4 частей, для объемных моделей с выпукло-вогнутыми поверхностями.

      454. Должен знать:

      приемы ручной формовки отливок художественных изделий со сложным рисунком;

      технологию сборки сложных форм, физические свойства исходных материалов, модельной смеси и их влияние на качество отливок;

      размеры припусков на усадку и механическую обработку;

      литейные и механические свойства металла, заливаемого в формы, места установки литников, прибылей и выпоров;

      процессы и режимы сушки форм в сушильных и обжиговых печах и на месте формовки;

      требования, предъявляемые к отливкам;

      влияние скорости остывания металла в форме на структуру отливок;

      требования, предъявляемые к модельно-опочной оснастке;

      способы нарезки резины, укладки в пресс-форму с моделью, контроля правильности разрезки пресс-формы;

      методы эксплуатации оборудования;

      режимы запрессовки, приемы пользования режущим измерительным инструментом.

      455. Примеры работ:

      формовка:

      1) броши с элементами филиграни;

      2) детали сборные скульптур;

      3) кольца с объемным рисунком;

      4) кулоны, перстни;

      5) серьги и подвески различного вида;

      6) части составные браслетов с барельефным и растительным орнаментом.

Параграф 3. Формовщик художественного литья, 5 разряд

      456. Характеристика работ:

      формовка вручную по моделям и образцам в опоках или в почве отливок с особо сложным рисунком;

      сборка особо сложных форм;

      отделка форм под заливку металлом;

      изготовление форм с несколькими разъемами по плоскости и по криволинейным поверхностям для многотельных и тонкостенных отливок высокой точности по моделям-эталонам, шаблонам, чертежам и образцам;

      разрезка пресс-форм, имеющих свыше 4 частей, с вкладышами, духовиками, подрезами, облегчающими извлечение восковой модели из формы для моделей со сканно-филигранными элементами, криволинейной поверхностью, переходами сечений разной толщины, глубокими поднутрениями.

      457. Должен знать:

      приемы ручной формовки отливок художественных изделий с особо сложным рисунком;

      технологию сборки особо сложных форм, расчет литниковой системы;

      требования, предъявляемые к отделке и сборке особо сложных отливок;

      приборы для определения влажности форм и стержней, конструкцию формовочных машин различных типов.

      458. Примеры работ:

      формовка:

      1) браслеты ажурные;

      2) браслеты с барельефным и растительным орнаментом;

      3) броши и кольца филигранные;

      4) статуи и бюсты;

      5) украшения зданий и сооружений с орнаментом и ажурными просветами.

Параграф 4. Формовщик художественного литья, 6 разряд

      459. Характеристика работ:

      формовка вручную по моделям и образцам в опоках или в почве отливок уникальных и выставочных художественных произведений;

      изготовление форм уникальных многофигурных композиций со сложным композиционным построением и для опытных и экспериментальных отливок;

      разметка под шаржировку на отдельные блоки гипсовых моделей уникальных многофигурных композиций;

      изготовление блоков восковых изделий, монтаж отдельных восковых блоков в композиции.

      460. Должен знать:

      приемы ручной формовки уникальных и выставочных художественных произведений;

      способы изготовления форм по моделям, шаблонам, образцам и скелетам для опытных и экспериментальных отливок;

      основы пластической анатомии человека и животных.

      461. Примеры работ:

      формовка:

      1) скульптуры политические портретные;

      2) скульптуры животных.

Параграф 1. Клейщик изделий из металла, 2 разряд

      462. Характеристика работ:

      склеивание металлических деталей простой и средней сложности конфигурации;

      осуществление всех вспомогательных и подготовительных работ в процессе склеивания;

      составление по инструкции клеев требуемого качества.

      463. Должен знать:

      технологический процесс склеивания металла с металлом и другими материалами деталей простой и средней сложности конфигурации: стеклом, пластмассой, керамикой, марки клеев, их состав и способы приготовления, физико-механические свойства клеевых соединений.

      464. Примеры работ:

      склеивание:

      1) знаки нагрудные;

      2) плакетки.

Параграф 2. Клейщик изделий из металла, 3 разряд

      465. Характеристика работ:

      склеивание деталей сложной конфигурации;

      приготовление сложных составов клеев в соответствии с рецептурой;

      нагрев деталей и узлов до требуемой температуры перед нанесением клея.

      466. Должен знать:

      технологический процесс склеивания металла с металлом и другими материалами деталей сложной конфигурации;

      устройство, принцип действия и правила эксплуатации обслуживаемого оборудования, специальных приспособлений и контрольно-измерительных приборов;

      технические условия на сдачу изделий после склеивания.

      467. Примеры работ:

      склеивание:

      кубки, призы.

Параграф 1. Художник декоративной росписи по металлу, 2 разряд

      468. Характеристика работ:

      художественная роспись бортов металлических подносов и изделий детского ассортимента простым орнаментом по готовым образцам алюминиевым и бронзовым порошком с применением лака и красок.

      469. Должен знать:

      технику росписи простых орнаментов на бортах подносов;

      правила подготовки изделий под роспись;

      свойства и качества применяемых красок, лаков и растворителей к ним;

      номера и качество кистей для росписи орнаментов лаками и красками.

Параграф 2. Художник декоративной росписи по металлу, 3 разряд

      470. Характеристика работ:

      художественная роспись бортов металлических подносов орнаментами средней сложности;

      нанесение на лак листового золота и потали.

      471. Должен знать:

      технику росписи орнаментов средней сложности на бортах подносов красками, бронзой, алюминием, построение рисунка, техники работы с поталью и сусальным золотом;

      технические условия на изготовление подносов.

Параграф 3. Художник декоративной росписи по металлу, 4 разряд

      472. Характеристика работ:

      художественная роспись бортов металлических подносов сложным орнаментом;

      роспись лакированных подносов простыми и средней сложности цветочно-орнаментальными композициями в технике плотной и лессировочной жостовской росписи по собственной фантазии под руководством художников более высокой квалификации;

      компоновка простых по форме полевых и садовых цветов: маки, ромашки, анютины глазки, незабудки и тому подобное в букеты и венки и организация их в ритме и цвете в соответствии с формой и фоном подноса.

      473. Должен знать:

      технику росписи бортов сложным орнаментом и подносов простыми и средней сложности цветочно-орнаментальными композициями;

      основные принципы построения цветочно-орнаментальных композиций, технику двухслойной масляной живописи;

      режим сушки подносов после росписи;

      свойства листового золота и других материалов;

      характер изменения цвета росписи при горячей сушке изделия.

Параграф 4. Художник декоративной росписи по металлу, 5 разряд

      474. Характеристика работ:

      художественная роспись лакированных подносов простыми, средней сложности и сложными цветочно-орнаментальными композициями по собственной фантазии;

      вариантное исполнение художественной росписи;

      руководство работой художника более низкой квалификации.

      475. Должен знать:

      технику росписи подносов сложными цветочно-орнаментальными композициями;

      различные декоративные приемы оформления подносов, традиционные для жостовского промысла.

Параграф 5. Художник декоративной росписи по металлу, 6 разряд

      476. Характеристика работ:

      художественная роспись металлических подносов особо сложными композициями и крупных уникальных изделий: ширмы, доски для столов, требующих высокого художественного и технического исполнения.

      477. Должен знать:

      стилевые особенности жостовского искусства;

      основы цветоведения;

      составление цветочных фонов в технике плотной и лессировочной живописи;

      разнообразные цветочные фоны с применением металлических поталей, инкрустацию перламутром и роспись по ней;

      способы нанесения фона при помощи пульверизатора.

      478. Требуется техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование.

Параграф 1. Лакировщик подносов, 4 разряд

      479. Характеристика работ:

      многократное покрытие светлым лаком поверхности подносов и других художественных изделий из металла до создания прозрачной, блестящей пленки с промежуточными выдержками и сушкой;

      разделка комбинированных декоративных фонов под соответствующие художественные росписи;

      нанесение покрытия и металлических подкладок;

      подготовка поверхности изделий под фоновые разделки и росписи под покрытие, закрепление красок с сохранением цветовой гаммы.

      480. Должен знать:

      приемы лакирования подносов и других художественных изделий из металла;

      свойства красителей и лаков;

      их составление при определенной вязкости;

      режимы сушки и прочность лаковой пленки;

      правила цветообразования;

      составление колеров, разделку фонов под естественные породы с применением имитирующих покрытий, варку капалового лака и его подготовку к работе;

      подбор и вязку специальных лаков и кистей.

Параграф 1. Шлифовщик подносов, 3 разряд

      481. Характеристика работ:

      черновое шлифование вручную пемзой и грубым сукном по лакированной поверхности металлических подносов и других художественных изделий из металла;

      промывка, сушка, протирка и подготовка подносов и других художественных изделий из металла простых и средней сложности форм под роспись, а также под лакирование по художественно оформленной поверхности.

      482. Должен знать:

      технику и приемы ручного шлифования пемзой и грубым сукном лакированной поверхности, требования, предъявляемые к поверхности изделий после чернового шлифования;

      подбор шлифующих материалов в зависимости от вида шлифования;

      свойства и качества материалов.

Параграф 2. Шлифовщик подносов, 4 разряд

      483. Характеристика работ:

      чистовое шлифование вручную с применением набора абразивных паст и порошков по лакированной поверхности металлических подносов и иных художественных изделий из металла;

      подготовка поверхности подносов и других художественных изделий из металла сложных форм под декоративное высококачественное покрытие и роспись.

      484. Должен знать:

      технику и приемы шлифования абразивными пастами и порошками, свойства шпаклевочного и декоративного слоя;

      правила подбора абразивных материалов и приспособлений;

      правила подготовки поверхности под высококачественное покрытие;

      технологический процесс росписи подносов.

Глава 7. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих по разрядам на работы по производству художественных изделий из папье-маше с миниатюрной живописью

Параграф 1. Сборщик изделий из дерева и папье-маше, 2 разряд

      485. Характеристика работ:

      сборка простых и средней сложности узлов и изделий из готовых деталей по эскизам и чертежам вручную и на станках;

      назначение и принцип работы обслуживаемого оборудования.

      486. Должен знать:

      приемы слесарной сборки деталей и подвижных узлов;

      технологическую последовательность столярной обработки простых и средней сложности изделий и узлов из дерева и папье-маше;

      инструмент и приспособления.

      487. Примеры работ:

      сборка:

      1) игрушки богородские;

      2) шкатулки.

Параграф 2. Сборщик изделий из дерева и папье-маше, 3 разряд

      488. Характеристика работ:

      сборка сложных узлов и изделий по эскизам и чертежам вручную и на станках;

      изготовление вручную металлических шарниров и вставка их в изделия;

      устройство и приемы регулирования работы оборудования.

      489. Должен знать:

      приемы сборки сложных узлов и изделий из папье-маше и дерева;

      приемы слесарной обработки при изготовлении шарниров и закрепление их в изделиях;

      способы регулирования оборудования.

      490. Примеры работ:

      сборка:

      1) палки, поставцы;

      2) пудреницы.

Параграф 3. Сборщик изделий из дерева и папье-маше, 4 разряд

      491. Характеристика работ:

      сборка особо сложных высокохудожественных и уникальных изделий из дерева и папье-маше по чертежам и эскизам вручную и на станках;

      изготовление особо сложных деталей по образцам и эскизам;

      наладка применяемого оборудования.

      492. Должен знать:

      приемы сборки и обработки особо сложных изделий из дерева и папье-маше;

      правила наладки применяемого оборудования.

      493. Примеры работ:

      сборка:

      1) ларцы;

      2) мебель;

      3) хлебницы.

Параграф 4. Навивщик картона, 3 разряд

      494. Характеристика работ:

      навивка простых и средней сложности раскроенных заготовок из картона на шаблоны;

      раскрой картона вручную на заготовки по заданным размерам;

      подборка и контроль качества заготовок;

      прессовка скленных "катушек" и пластин и их просушка;

      пропитка льняным маслом навитых заготовок из папье-маше в ваннах с электроподогревом;

      загрузка заготовок из папье-маше в сушильные камеры;

      регулирование температурных режимов, выдержка деталей и заготовок в процессе сушки и прессовки.

      495. Должен знать:

      приемы навивки заготовок на шаблоны;

      устройство и принцип работы применяемого оборудования;

      приемы рациональной загрузки деталей, полуфабрикатов и заготовок в сушильные камеры;

      температурный режим сушки;

      правила пропитки льняным маслом пластин и катушек;

      температуру подогрева масла;

      способы определения готовности пропитки.

      496. Примеры работ.

      детали к шкатулкам, панно – навивка картона.

Параграф 5. Навивщик картона, 4 разряд

      497. Характеристика работ:

      навивка сложных раскроенных заготовок на шаблоны;

      укладка листов в пластины;

      раскрой картона на станках и картонорезальных машинах с самостоятельной разметкой;

      загрузка деталей и заготовок из папье-маше в сушильные камеры;

      наладка станков.

      498. Должен знать:

      приемы прессовки склеенных заготовок на угловых и двухсторонних прессах;

      правила работы и наладки обслуживаемого оборудования.

      499. Примеры работ:

      детали к ларцам, пудреницам – навивка картона.

Параграф 6. Художник миниатюрной живописи, 3 разряд

      500. Характеристика работ:

      художественное оформление лаковых изделий из папье-маше с простыми сюжетами с применением техники многослойной масляной миниатюрной живописи и живописи темперными красками по образцам и эскизам с применением листового золота и росписи по нему (живопись по "сквозному") или исполненных твореным золотом.

      501. Должен знать:

      технику корпусной и лессировочной миниатюрной живописи темперными или масляными красками;

      свойства и качество применяемых красок, кистей и лаков;

      приемы подготовки изделий под живопись;

      грунтовка, перевод рисунка;

      изготовление различных красок нужной консистенции.

      502. Примеры работ:

      роспись:

      1) книжки записные;

      2) пейзажи, изображения силуэтные.

Параграф 7. Художник миниатюрной живописи, 4 разряд

      503. Характеристика работ:

      художественное оформление лаковых изделий из папье-маше с сюжетами средней сложности с применением многослойной техники масляной миниатюрной живописи и живописи темперными красками по образцам и эскизам и традиционных декоративных приемов оформления по данным образцам.

      504. Должен знать:

      приемы росписи лаковых изделий с сюжетами средней сложности;

      основы декоративной живописи и композиции рисунка;

      влияние лаков на цвет пигментов, приемы подготовки изделий под живопись.

      505. Примеры работ:

      роспись:

      1) композиции с несколькими фигурками в сочетании с изображением пейзажей и животных;

      2) шкатулки "Аленушка";

      3) шкатулки "Жар-птица".

Параграф 8. Художник миниатюрной живописи, 5 разряд

      506. Характеристика работ:

      художественное оформление лаковых изделий из папье-маше со сложными сюжетами и с применением многослойной техники масляной миниатюрной живописи и живописи темперными красками по собственным композициям;

      изменение размеров рисунка в зависимости от размеров полуфабрикатов;

      изготовление новых образцов по составным композициям.

      507. Должен знать:

      приемы росписи лаковых изделий со сложными сюжетами;

      технику применения металлических подкладок, порошков и перламутра;

      технику исполнения всех применяемых декоративных способов оформления изделий:

      приемы изменения размеров рисунка в зависимости от размеров полуфабрикатов.

      508. Примеры работ:

      роспись:

      1) композиции орнаментальные и многофигурные с несколькими сценами;

      2) шкатулки "Охотники на привале";

      3) шкатулки "Конек-Горбунок".

Параграф 9. Художник миниатюрной живописи, 6 разряд

      509. Характеристика работ:

      художественное оформление лаковых изделий из папье-маше с особо сложными сюжетами с применением многослойной техники масляной миниатюрной живописи и живописи темперными красками по собственным композициям;

      выполнение особо сложных многофигурных композиций, миниатюрных портретов, пейзажей, натюрмортов как по данным образцам, так и по собственным рисункам и эскизам;

      создание новых уникальных и выставочных образцов.

      510. Должен знать:

      законы построения особо сложных тематических и многофигурных композиций;

      приемы декоративного оформления миниатюрных изделий традиционных для каждого из лаковых промыслов, и технические условия на изготовление изделий.

      511. Требуется техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование.

      512. Примеры работ:

      роспись:

      1) ларец "Салют на Красной площади";

      2) миниатюра "Сказка о царе Салтане".

Параграф 10. Художник миниатюрной живописи, 7 разряд

      513. Характеристика работ:

      художественное оформление лаковых изделий из папье-маше по собственным композициям с применением многослойной техники масляными и темперными красками в традициях народной миниатюрной живописи;

      мастерская, палехская и федоскинская миниатюра, выполненная в реалистической манере яркими красками на черном лаковом фоне с лессировкой по перламутру или листочкам фольги;

      выполнение сложных фольклорных, исторических и литературных сюжетов, портретов, пейзажей, натюрмортов, орнаментов по собственным рисункам и эскизам;

      создание новых уникальных и выставочных образцов, авторских изделий и эксклюзивных коллекций.

      514. Должен знать:

      законы построения сложных тематических и многофигурных композиций;

      приемы декоративного оформления миниатюрных изделий в традициях мастерской, палехской и федоскинской росписи;

      основы живописи, технические условия на изготовление изделий.

      515. Требуется техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование.

Параграф 11. Опиловщик папье-маше, 2 разряд

      516. Характеристика работ:

      опиливание вручную и на станках деталей и полуфабрикатов из папье-маше простых форм;

      распиливание катушек и заготовок по заданным размерам на циркулярной пиле;

      зачистка кромок на шлифовальном станке, заточка инструмента.

      517. Должен знать:

      приемы распиливания и спиливания деталей и полуфабрикатов простых форм на станках и вручную;

      правила заточки применяемого инструмента;

      назначение и принцип работы обслуживаемого оборудования.

      518. Примеры работ:

      1) детали к шкатулкам, панно – опиливание и зачистка;

      2) катушки навитые – распиливание.

Параграф 12. Опиловщик папье-маше, 3 разряд

      519. Характеристика работ:

      опиливание на станках и вручную деталей и полуфабрикатов из папье-маше средней сложности;

      зачистка кромок корпусов изделий на наждачном круге до требуемого размера по чертежам;

      регулирование работы применяемого оборудования.

      520. Должен знать:

      приемы опиливания деталей и полуфабрикатов средней сложности;

      устройство и правила регулирования обслуживаемого оборудования;

      технологическую последовательность обработки изделий из папье-маше.

      521. Примеры работ:

      коробочки для хранения ценностей – опиливание;

      2) крышки – зачистка наружных и внутренних поверхностей;

      3) шкатулки – зачистка наружных и внутренних поверхностей.

Параграф 13. Опиловщик папье-маше, 4 разряд

      522. Характеристика работ:

      опиливание вручную и на станках деталей и полуфабрикатов из папье-маше сложных форм;

      наладка применяемого оборудования.

      523. Должен знать:

      приемы опиливания деталей и полуфабрикатов сложных форм;

      кинематические схемы и правила наладки применяемого оборудования, технические условия на полуфабрикаты.

      524. Примеры работ:

      опиливание:

      1) изделия комбинированные.

      2) миниатюры.

      3) полубочата.

Глава 8. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих по разрядам на работы по скульптурному производству

Параграф 1. Патинировщик, 1 разряд

      525. Характеристика работ:

      выполнение подготовительных работ перед патинированием и тонированием изделий;

      промывка, просушка, обработка смесью кислот или раствором щелочей поверхности скульптуры из металла, грунтовка изделий из гипса или мастики под руководством патинировщика более высокой квалификации;

      измельчение, просеивание и размешивание материалов для приготовления различных химических растворов и тонировочных смесей.

      526. Должен знать:

      назначение исходных материалов, входящих в состав растворов и тонировочных смесей, правила обращения с кислотами и щелочами.

Параграф 2. Патинировщик, 2 разряд

      527. Характеристика работ:

      выполнение подготовительных работ перед патинированием и тонированием, промывка, просушка, обработка смесью кислот или раствором щелочей поверхности скульптуры из металла, грунтовка изделий из гипса или мастики;

      приготовление по заданным рецептам травильных смесей, грунтовочных составов под руководством патинировщика более высокой квалификации;

      однотонное окрашивание и бронзирование поверхности скульптурных произведений и архитектурных деталей из гипса, мастики, бетона.

      528. Должен знать:

      технологию процесса травления, обезжиривания, очистки и грунтовки патинируемой и тонируемой поверхности изделий;

      свойства кислот, растворов, красок.

Параграф 3. Патинировщик, 3 разряд

      529. Характеристика работ:

      патинирование и тонирование по образцам несложных скульптурных произведений и архитектурных деталей из металла, гипса, мастики, бетона химическими растворами или тонировочными смесями с имитацией под бронзу, серебро, чугун, слоновую кость и тому подобное;

      приготовление по заданным рецептам смесей кислот, растворов щелочей под руководством патинировщика более высокой квалификации.

      530. Должен знать:

      способы патинирования и тонирования несложных скульптурных произведений и архитектурных деталей;

      химические свойства и светоустойчивость отдельных красителей.

Параграф 4. Патинировщик, 4 разряд

      531. Характеристика работ:

      патинирование и тонирование по образцам сложных скульптурных произведений и архитектурных деталей из металла, гипса, мастики, бетона химическими растворами или тонировочными смесями;

      покрытие изделий из металла лаками или раствором воска в скипидаре для получения защитной пленки, предохраняющей от коррозии.

      532. Должен знать:

      способы патинирования и тонирования сложных скульптурных произведений и архитектурных деталей;

      химические свойства патинировочных растворов и тонировочных смесей;

      способы нанесения защитной пленки;

      устройство краскораспылителя и правила его эксплуатации;

      правила безопасной работы с агрессивными сильнодействующими химическими растворами.

Параграф 5. Патинировщик, 5 разряд

      533. Характеристика работ:

      патинирование и тонирование особо сложных скульптурных произведений и архитектурных деталей из металла, гипса, мастики, бетона химическими растворами и тонировочными смесями;

      выявление на затонированной поверхности светотеней;

      приготовление по заданной рецептуре травильных смесей, грунтовочных составов, смесей кислот, растворов щелочей для патинирования и тонирования;

      руководство работой патинировщиков более низкой квалификации.

      534. Должен знать:

      способы патинирования и тонирования особо сложных скульптурных произведений и архитектурных деталей;

      сорта красок, химикатов, лаков;

      способы приготовления химических растворов, смесей для патинирования и тонирования;

      технологию составления красителей для многотоновой окраски;

      способы закрепления тонирующих составов, способы выявления светотеней.

Параграф 6. Патинировщик, 6 разряд

      535. Характеристика работ:

      патинирование и тонирование уникальных выставочных скульптурных произведений из различных материалов с имитацией под металл, камень, керамику, дерево, старую бронзу, серебро и тому подобные;

      составление рецептуры травильных смесей, грунтовочных составов, химических растворов и тонировочных смесей;

      изготовление образцов тонирования и патинирования скульптурных произведений из различных материалов с подбором цветовой гаммы.

      536. Должен знать:

      способы патинирования и тонирования уникальных выставочных скульптурных произведений;

      технологию патинирования и тонирования;

      технологию применения лаков, закрепителей, предохраняющих патинированную и тонированную поверхность произведения от разрушения;

      назначение химикатов и их воздействие на цветные металлы;

      технологию составления рецептуры для патинирования и тонирования с подбором цветовой гаммы растворов и составов.

Параграф 7. Лепщик скульптурного производства, 1 разряд

      537. Характеристика работ:

      выполнение подготовительных работ перед лепкой;

      просеивание гипса, цемента, песка;

      промывка мраморной крошки;

      приготовление скульптурной глины, несложных бетонных смесей;

      заготовка дранки, пеньки;

      резка клея;

      варка смазки и клея по заданной рецептуре;

      насечка поверхности штукатурки для установки лепных изделий;

      перемещение в пределах рабочей зоны материалов, форм, гипсовых и бетонных изделий.

      538. Должен знать:

      материалы, применяемые в скульптурном производстве, и правила обращения с ними;

      порядок изготовления растворов, смесей;

      правила варки смазки, клея.

Параграф 8. Лепщик скульптурного производства, 2 разряд

      539. Характеристика работ:

      отливка из гипса и набивка из бетонной смеси в кусковых формах аксессуаров скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки, покрытие форм смазкой и лаком под руководством лепщика более высокой квалификации;

      отливка в клеевых формах несложных статуэток из пластмассы;

      приготовление сложных бетонных смесей, гипсовых и пластмассовых растворов, мастики по заданной рецептуре;

      установка на месте несложных архитектурных деталей под руководством лепщика более высокой квалификации.

      540. Должен знать:

      технологию приготовления растворов смесей;

      правила подготовки форм для отливки в них изделий;

      правила обращения с инструментом.

Параграф 9. Лепщик скульптурного производства, 3 разряд

      541. Характеристика работ:

      отливка из гипса в кусковых, клеевых и формопластовых формах, набивка из бетонной смеси в кусковых формах несложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки;

      покрытие форм смазкой и лаком в кусковых и клеевых формах;

      изготовление из папье-маше и мастики несложных архитектурных деталей с отделкой 2 зачисткой после сушки;

      отливка из пластмасс в клеевых, формопластовых и металлических формах сложных статуэток;

      установка на месте несложных скульптурных произведений под руководством лепщика более высокой квалификации.

      542. Должен знать:

      способы отливки и набивки несложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки;

      дозировку гипсовых и пластмассовых растворов, бетонных смесей, мастик, папье-маше;

      способы применения смазок, лаков, технологию отделки скульптурных произведений из гипса, бетона, мастики, папье-маше.

Параграф 10. Лепщик скульптурного производства, 4 разряд

      543. Характеристика работ:

      отливка из гипса в кусковых, клеевых и формопластовых формах, набивка из бетонной смеси в кусковых формах, монтаж, нанесение фактуры, шлифование из гипса и бетона в сложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки;

      изготовление из папье-маше и мастики сложных деталей архитектурной лепки с зачисткой и отделкой;

      отливка из пластмасс сложных статуэток способом воскового литья;

      установка на место несложных и сложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки.

      544. Должен знать:

      способы отливки и набивки сложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки;

      технологию подготовки кусковых, клеевых и формопластовых форм;

      рецептуру слоеных бетонных смесей с имитацией под естественный камень;

      способы армирования изделий и правила размещения несущих каркасов;

      способы приготовления по заданной рецептуре пластических масс.

Параграф 11. Лепщик скульптурного производства, 5 разряд

      545. Характеристика работ:

      отливка из гипса в кусковых, клеевых и формопластовых формах, набивка из бетонной смеси в кусковых формах, монтаж, отделка и установка на месте особо сложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки;

      изготовление из мастики и папье-маше в кусковых, клеевых и комбинированных формах особо сложных скульптурных и архитектурных деталей, отделка и установка их на криволинейных поверхностях;

      отливка особо сложных статуэток из пластических масс в кусковых гипсовых и металлических формах целиком в "окатку" или способом выплавляемого воскового литья.

      546. Должен знать:

      способы отливки и набивки особо сложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки;

      технологию отливки из гипса, пластических масс, набивки бетонными смесями в различных формах;

      способы обработки фактуры, правила заправки и заточки инструмента;

      правила установки скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки;

      дозировку компонентов пластических масс и правила обращения с ними;

      способы обработки изделий из пластических масс.

Параграф 12. Лепщик скульптурного производства, 6 разряд

      547. Характеристика работ:

      набивка из сложной бетонной смеси с различными компонентами и красителями в кусковых или комбинированных формах монументального произведения целиком на месте его сооружения на постаменте:

      равномерное размещение сложного каркаса;

      установка и крепление закладных кусков формы по мере заполнения ее бетонной смесью;

      заполнение смесью всех деталей динамично решенного монумента;

      монолитное соединение замесов бетонной смеси по мере заполнения форм;

      общее крепление сооружения в процессе выполнения работ;

      установка на архитектурных сооружениях особо сложных монументальных произведений;

      руководство работой лепщиков более низкой квалификации.

      548. Должен знать:

      технологию набивки из сложной бетонной смеси в различных формах монументального произведения на месте его сооружения на постаменте;

      технологию приготовления сложных бетонных смесей с красителями, однородных по тону, независимо от количества замесов;

      порядок, заполнения форм бетонной смесью;

      порядок крепления и размещения каркаса;

      способы предохранения несущей арматуры от коррозии;

      порядок построения каркасов по конструкторским чертежам.

Параграф 13. Чеканщик скульптурного производства, 1 разряд

      549. Характеристика работ:

      выполнение подготовительных работ перед выколоткой;

      разжигание горна для обжига листовой меди;

      зачистка вручную швов от сварки на деталях скульптурных произведений.

      550. Должен знать:

      правила обработки сварного шва и обращения с ручным инструментом;

      правила техники безопасности.

Параграф 14. Чеканщик скульптурного производства, 2 разряд

      551. Характеристика работ:

      выколотка из раскроенного листового металла несложных деталей скульптурных произведений под руководством чеканщика более высокой квалификации;

      подготовка гипсовых форм для заливки баббитом и деталей из листового металла для заливки смолой;

      зачистка сварных швов механическим инструментом;

      установка на верстаках в рабочее положение деталей твердой модели скульптурных произведений для выколотки по ним изделий из листового металла;

      обжиг листовой меди в горне в процессе изготовления деталей скульптуры.

      552. Должен знать:

      правила обращения с механическим инструментом и оборудованием;

      технологию обжига листовой меди, плавки баббита и смолы.

Параграф 15. Чеканщик скульптурного производства, 3 разряд

      553. Характеристика работ:

      выколотка из раскроенного листового металла несложных деталей скульптурных произведений;

      нанесение фактуры по заданному образцу;

      разметка несложных деталей скульптурных произведений, снятие шаблонов из бумаги и раскрой по ним листового металла под руководством чеканщика более высокой квалификации;

      подрезка и подготовка выколоченных деталей к сварке;

      заготовка деталей каркаса по готовым размерам;

      сборка несложных скульптурных произведений и монтаж на каркасе под руководством чеканщика более высокой квалификации.

      554. Должен знать:

      способы выколотки несложных деталей скульптурных произведений;

      способы вытягивания и посадки листового металла;

      способы нанесения фактуры.

Параграф 16. Чеканщик скульптурного производства, 4 разряд

      555. Характеристика работ:

      выколотка и прочеканка из листового металла несложных скульптурных произведений, архитектурных деталей, буквенных знаков всех видов шрифтов с раскроем по шаблонам, посадкой и вытяжкой листового металла до полного обжима по твердой модели;

      правка деталей после сварки и прочеканки сварных швов;

      сборка несложных скульптурных произведений, монтаж на каркасе и проработка до соответствия с авторской моделью;

      изготовление несложных несущих каркасов из сортовой стали.

      556. Должен знать:

      способы выколотки несложных скульптурных произведений;

      технологию заливки деталей баббитом или смолой;

      способы пайки металлов с применением припоя и флюсов.

Параграф 17. Чеканщик скульптурного производства, 5 разряд

      557. Характеристика работ:

      выколотка из листового металла и прочеканка сложных скульптурных произведений и архитектурных деталей;

      разметка скульптурных произведений, снятие шаблонов из бумаги и раскрой по ним листового металла;

      монтаж отдельными блоками и сборка на каркасе сложных скульптурных произведений;

      изготовление сложного каркаса оболочки скульптуры и несущего каркаса;

      общая прочеканка сложного скульптурного произведения под руководством автора в соответствии с авторской моделью;

      руководство работой чеканщиков более низкой квалификации.

      558. Должен знать:

      способы выколотки сложных скульптурных произведений;

      технологию монтажа деталей под сварку;

      оборудование и приспособления, применяемые при выколотке;

      правила построения пропорции и формы тела человека и животных;

      значение в скульптуре светотени и способы ее выявления методом фактурной обработки;

      порядок построения сложных несущих каркасов и каркасов оболочки скульптуры.

Параграф 18. Чеканщик скульптурного производства, 6 разряд

      559. Характеристика работ:

      выколотка из листового металла, монтаж отдельными блоками и прочеканка особо сложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки;

      общая прочеканка особо сложных скульптурных произведений под руководством автора в соответствии с авторской моделью;

      разметка и построение по рабочим чертежам несущих каркасов из сортовой стали особо сложных скульптурных произведений;

      установка на место скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки;

      тонировка готовым составом после установки.

      560. Должен знать:

      способы выколотки особо сложных скульптурных произведений;

      приемы передачи пластических скульптурных форм в листовом металле;

      правила построения архитектурного орнамента;

      влияние на форму светотени и приемы передачи глубины рельефа фактурной обработкой;

      технологию газоэлектросварки металлов;

      правила применения тонирующих составов на изделиях из листового металла.

Параграф 19. Модельщик скульптурного производства, 2 разряд

      561. Характеристика работ:

      выполнение подготовительных работ перед изготовлением моделей и увеличением скульптурных произведений;

      приготовление скульптурной глины, пластилина, гипсовых растворов, металлической и деревянной арматуры, пеньки, смазки.

      562. Должен знать:

      свойства и назначение основных материалов, применяемых при изготовлении гипсовых моделей и при увеличении скульптурных произведений.

Параграф 20. Модельщик скульптурного производства, 3 разряд

      563. Характеристика работ:

      изготовление из гипса по шаблонам несложных моделей архитектурной лепки в натуральную величину под руководством модельщика более высокой квалификации;

      монтаж и зачистка гипсовой модели;

      участие в установке обмерных пунктирных рам;

      уход за скульптурой в процессе увеличения.

      564. Должен знать:

      способы изготовления несложных моделей архитектурной лепки из гипса;

      изготовления несложных шаблонов;

      свойства и назначение основных материалов, применяемых при изготовлении гипсовых моделей.

Параграф 21. Модельщик скульптурного производства, 4 разряд

      565. Характеристика работ:

      изготовление из гипса по шаблонам несложных моделей архитектурной лепки в натуральную величину;

      изготовление несложных шаблонов из дерева, жести и вытягивание из гипса несложных изделий и деталей, тело капители, поручни, вазы, балясины, розетки;

      вырезка из гипса моделей несложных плоских орнаментов, букв;

      нанесение пунктирных точек на рабочую гипсовую модель несложного скульптурного произведения;

      увеличение с изготовлением спунктированного каркаса и черновой прокладкой в глине без окончательной пролепки несложных скульптурных произведений.

      566. Должен знать:

      способы изготовления несложных моделей архитектурной лепки;

      правила нанесения пунктирных точек на рабочую модель;

      способы построения спунктированного каркаса и черновой прокладки в глине без окончательной пролепки несложных скульптурных произведений;

      способы изготовления несложных шаблонов и вытягивания по ним моделей из гипса.

Параграф 22. Модельщик скульптурного производства, 5 разряд

      567. Характеристика работ:

      изготовление по чертежам и шаблонам сложных макетов архитектурного решения, памятников, моделей мемориальных досок с текстом без элементов скульптуры;

      изготовление сложных шаблонов из дерева, жести и вытягивание из гипса сложных изделий архитектурных профилей и деталей заданных размеров;

      лепка из глины и пластилина по рисункам и шаблонам сложных объемных моделей архитектурных деталей для дальнейшего перевода в твердый материал: гипс, бетон, металл с учетом усадки металла;

      нанесение пунктирных точек на рабочую гипсовую модель сложного скульптурного произведения, увеличение с изготовлением спунктированного каркаса и черновой прокладкой в глине без окончательной пролепки сложных скульптурных произведений;

      реставрация несложных и сложных моделей и эталонов архитектурной лепки.

      568. Должен знать:

      способы изготовления сложных моделей архитектурной лепки;

      правила построения рисунка архитектурных деталей, орнамента, соотношение плоскостей и рельефа в орнаменте;

      способы построения спунктированного каркаса и черновой прокладки в глине без окончательной пролепки сложных скульптурных произведений;

      способы изготовления сложных шаблонов и вытягивание по ним моделей из гипса.

Параграф 23. Модельщик скульптурного производства, 6 разряд

      569. Характеристика работ:

      изготовление из гипса по чертежам и шаблонам особо сложных макетов памятников архитектурного решения, моделей мемориальных досок с текстом;

      изготовление особо сложных шаблонов из дерева, жести и вытягивание из гипса моделей особо сложных архитектурных деталей заданных размеров;

      лепка из глины и пластилина по рисункам и шаблонам особо сложных архитектурных моделей для дальнейшего перевода в твердый материал: гипс, бетон, металл с учетом усадки металла;

      изготовление стержней и литников;

      установка и крепление архитектурных деталей и орнамента на зданиях и сооружениях;

      нанесение пунктирных точек на рабочую гипсовую модель особо сложного скульптурного произведения, увеличение с изготовлением спунктированного каркаса и черновой прокладкой в глине без окончательной пролепки особо сложных скульптурных произведенийставрация особо сложных моделей и деталей архитектурной лепки при восстановительных работах;

      руководство работой модельщиков более низкой квалификации.

      570. Должен знать:

      способы изготовления особо сложных моделей архитектурной лепки;

      правила построения рисунка орнамента архитектурных деталей классических ордеров, процессы архитектурно-лепного производства;

      правила ведения работ по установке и креплению архитектурных деталей и орнамента;

      способы построения особо сложных скульптурных произведений;

      способы изготовления особо сложных шаблонов и вытягивания по ним моделей из гипса, способы построения спунктированного каркаса и черновой прокладки в глине без окончательной пролепки особо сложных скульптурных произведений.

Параграф 24. Форматор скульптурного производства, 2 разряд

      571. Характеристика работ:

      выполнение подготовительных работ перед формовкой;

      приготовление гипсового раствора, резка и варка клея и формопласта;

      расколачивание черновых форм в неответственных частях;

      покрытие лаком форм и эталонов моделей перед формовкой.

      572. Должен знать:

      способы приготовления гипсовых растворов в зависимости от их назначения;

      способы варки клея, смазки, правила покрытия моделей и форм лаком.

Параграф 25. Форматор скульптурного производства, 3 разряд

      573. Характеристика работ:

      снятие, чистых кусковых, клеевых и фторопластовых форм с гипсовых эталонов моделей несложных скульптурных произведений, деталей архитектурной лепки и отливка в формах моделей в гипсе под руководством форматора более высокой квалификации;

      изготовление кожухов под кусковые, клеевые и формопластовые формы;

      армирование форм;

      снятие швов и зачистка отлитых изделий.

      574. Должен знать:

      устройство чистых кусковых, клеевых и формопластовых форм;

      способы армирования форм;

      правила изготовления кожухов и крепления в них слоя гипса, клея и формопласта;

      назначение и способы применения арматуры в кожухах.

Параграф 26. Форматор скульптурного производства, 4 разряд

      575. Характеристика работ:

      снятие чистых кусковых, клеевых и формопластовых форм с гипсовых эталонов, эскизов, моделей несложных скульптурных произведений, деталей архитектурной лепки и отливка в формах моделей в гипсе и бетоне;

      снятие черновых форм с несложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки, выполненных в глине или пластилине и отливка из гипса в этих формах авторских оригиналов;

      раскалывание форм.

      576. Должен знать:

      способы формовки несложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки;

      правила разметки закладываемых кусков:

      армирование отливок:

      формовку кусков для соединения отливок на болтах, штифтах под сварку и холодную затяжку;

      размер шарниров для конструктивных и декоративных кусков в соответствии с общим размером скульптуры;

      свойства и назначение материалов, употребляемых при формовке.

Параграф 27. Форматор скульптурного производства, 5 разряд

      577. Характеристика работ:

      снятие чистых кусковых, клеевых и формопластовых форм с гипсовых эталонов, эскизов, моделей сложных скульптурных произведений, деталей архитектурной лепки и отливка в формах произведений в гипсе, бетоне, керамике;

      снятие черновых форм со сложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки, выполненных в глине или пластилине и отливка из гипса в формах авторских оригиналов;

      разметка несложной и сложной глиняной модели;

      черновая и чистая (кусковая) формовка сложных скульптурных произведений с шарнировкой кусков для отливки в металле;

      разборка и сборка несложных и сложных моделей с устройством каркаса;

      реставрация поврежденных деталей модели;

      руководство работой форматоров более низкой квалификации.

      578. Должен знать:

      способы формовки сложных скульптурных произведений и деталей, архитектурной лепки с отделением и без отделения различных частей;

      способы изготовления шарниров и "замков";

      технологию изготовления скульптурных произведений из гипса, бетонных смесей, мастики, керамики, фарфора, фаянса, металла, допускаемую толщину стенок гипсовых моделей, размеры кусков модели, допускаемые производственными возможностями для формовки в опоках и отливки в металле.

Параграф 28. Форматор скульптурного производства, 6 разряд

      579. Характеристика работ:

      снятие чистых (кусковых клеевых и формопластовых форм с гипсовых эталонов эскизов, моделей особо сложных скульптурных произведений, деталей архитектурной лепки и отливка в формах моделей в различных материалах;

      снятие черновых форм с особо сложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки, выполненных в глине или пластилине и отливка в этих формах авторских оригиналов;

      разметка и резка особо сложных моделей, выполненных в глине;

      черновая и чистая (кусковая) формовка особо сложных скульптурных произведений с шарнировкой кусков для отливки в металле или бетоне;

      разборка и сборка особо сложных моделей скульптурных произведений.

      580.Должен знать:

      способы формовки особо сложных скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки:

      технологию производства формовочных работ;

      порядок расформовки для литья высококлеевых форм с моделей, выполненных из камня, фарфора, дерева.

Глава 9. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих по разрядам на работы по производству художественных изданий из кости и рога

Параграф 1. Резчик по кости и рогу, 2 разряд

      581. Характеристика работ:

      художественная резьба простых художественных изделий из кости и рога по образцам вручную с применением различных приспособлений;

      подготовка заготовок простых художественных изделий для выполнения художественной резьбы.

      582. Должен знать:

      приемы резьбы по кости и рогу простых художественных изделий вручную и с применением специальных приспособлений;

      технические требования к готовым изделиям и применяемому сырью.

      583. Примеры работ:

      1) художественная резьба;

      2) пуговицы;

      3) шпильки гладкие.

Параграф 2. Резчик по кости и рогу, 3 разряд

      584. Характеристика работ:

      художественная резьба по кости и рогу средней сложности художественных изделий массового производства по образцам вручную с применением специальных приспособлений и оборудования, обдирочных кругов, наждаков, сверлильных установок, бормашин;

      наладка бормашин.

      585. Должен знать:

      правила наладки и ухода за инструментами и оборудованием;

      приемы и технику резьбы по кости и рогу изделий средней сложности форм.

      586. Примеры работ:

      художественная резьба:

      1) броши;

      2) заколки;

      3) кулоны;

      4) крючки.

Параграф 3. Резчик по кости и рогу, 4 разряд

      587. Характеристика работ:

      художественная резьба по кости и рогу сложных изделий по образцам и эскизам в разной технике резьбы (пропильная резьба с геометрическими узорами и ажурная резьба) вручную и с применением специальных приспособлений;

      сборка изделий из отдельных деталей.

      588. Должен знать:

      различную технику резьбы по кости и рогу;

      устройство применяемого специального инструмента, оборудования и уход за ним;

      технические требования к готовым изделиям и применяемому сырью.

      589. Примеры работ:

      художественная резьба:

      1) вставки;

      2) закладки;

      3) игольницы;

      4) скульптуры.

Параграф 4. Резчик по кости и рогу, 5 разряд

      590. Характеристика работ:

      художественная резьба по кости и рогу особо сложных по форме художественных изделий, объемной скульптуры и сюжетных композиций в ажурной и рельефной технике резьбы по образцам и эскизам различное сложности исполнения вручную с применением специальных приспособлений.

      591. Должен знать:

      приемы художественной резьбы по кости и рогу особо сложной формы;

      способы подготовки и отделки кости и рога для резьбы;

      правила установки и заточки инструмента;

      свойства и качества кости и рога.

      592. Примеры работ:

      художественная резьба:

      1) ножи листовые;

      2) пудреницы;

      3) шкатулки.

Параграф 5. Резчик по кости и рогу, 6 разряд

      593. Характеристика работ:

      художественная резьба по кости и рогу высокохудожественных, выставочных и уникальных изделий с ажурной, плоскорельефной, объемной резьбой и многофигурных изделий (скульптур) по образцам и эскизам, по собственным композициям в разной технике и высоком техническом исполнении;

      выполнение новых изделий по собственным композициям;

      монтаж, сборка изделий, крепление деталей, склеивание деталей и узлов;

      выполнение резьбы с учетом сохранения художественных достоинств и декоративных качеств, заложенных в материале.

      594. Должен знать:

      приемы ажурной, объемной, плоскорельефной художественной резьбы по кости и рогу и многофактурных изделий с применением специальных приспособлений;

      традиционные приемы резьбы по кости и рогу.

      595. Примеры работ:

      художественная резьба:

      1) скульптуры типа "Весть о спутнике", "Мужичок с ноготок", "Вещий Олег", "Репка".

Параграф 6. Распиловщик кости и рога, 3 разряд

      596. Характеристика работ:

      распиливание на циркульной пиле планок и колец по заданным размерам для простых и средней сложности изделий из кости и рога;

      раскрой и распиливание роговых пластин на плашки необходимых размеров;

      укладка в тару;

      опробование циркульной пилы;

      заточка зубьев, установка пил для соответствующего распиливания кости и рога;

      наладка оборудования.

      597. Должен знать:

      устройство и правила эксплуатации циркульной пилы;

      правила разводки и заточки зубьев, сорта и качества кости и рога;

      приемы рационального распиливания кости и рога;

      строение и назначение кости и рога для различных видов изделий.

      598. Примеры работ:

      1) кулоны из кости и рога – распиливание;

      2) пластины из кости и рога для расчесок, гребней, шпилек – распиливание.

Параграф 7. Распиловщик кости и рога, 4 разряд

      599. Характеристика работ:

      распиливание на циркульной пиле и вручную заготовок для сложных уникальных художественных изделий из кости и рога по заданным чертежам и размерам в соответствии с пропорциями и анатомическим строением птиц, животных, фигуры человека:

      подбор рога по соответствующей расцветке и декоративным качествам;

      рациональное использование сырья и предохранение заголовок от разрывов;

      раскладка заготовок по размерам и назначению.

      600. Должен знать:

      структуру и специфические особенности кости и рога для выработки различных художественных изделий;

      пропорции и анатомическое строение животных и птиц.

      601. Примеры работ:

      распиливание:

      1) заготовки из кости и рога для инкрустации художественных изделий, для фигурных скульптур, композиций;

      2) пластины фигурные из кости и рога для ожерелий, колец, браслетов.

Параграф 8. Сортировщик рога и кости, 3 разряд

      602. Характеристика работ:

      сортировка рога и кости по качеству и назначению;

      подготовка рога и кости для дальнейшей обработки в соответствии с техническими требованиями;

      отделение рога от лобовика и стержня на прессе или циркулярной пилой;

      обезжиривание и отбелка кости.

      603. Должен знать:

      технические требования на прием и сортировку рога и кости, технические условия, свойства и качество рога и кости;

      устройство, принцип действия и правила эксплуатации обслуживаемого оборудования и инструмента;

      технологический процесс обезжиривания и отбелки кости, а также первичной обработки рога, пороки рога и кости, методы их исправления.

Параграф 9. Размольщик роговой стружки, 2 разряд

      604. Характеристика работ:

      размол роговой стружки в порошок;

      проверка качества загружаемой роговой стружки;

      подготовка, взвешивание, дозирование и загрузка роговой стружки в мельницы;

      контроль процесса размола;

      наладка обслуживаемого оборудования.

      605. Должен знать:

      правила и степень размола роговой стружки для различных изделий;

      основные сведения об устройстве и правилах эксплуатации применяемого оборудования;

      правила равномерной загрузки оборудования, технические условия на рог;

      правила хранения рога, роговой стружки и порошка.

Параграф 10. Правильщик роговых пластин, 3 разряд

      606. Характеристика работ:

      нагревание-распарка роговых пластин в горне, печах или специальных установках;

      правка роговых пластин на прессах до полного выравнивания;

      определение температуры нагрева с помощью приборов;

      регулирование работы горна, печей, специальных установок и прессов;

      поддержание температуры нагрева и усилия прессов в соответствии с технологическим процессом.

      607. Должен знать:

      технологический процесс правки рога;

      устройство, принцип работы, правила эксплуатации применяемого оборудования;

      технические условия, свойства и качество рога;

      пороки роговых пластин, возникающие вследствие несоблюдения установленного режима нагрева;

      способы предупреждения и устранения их, свойства применяемого топлива.

Параграф 11. Прессовщик изделий из рогового порошка, 3 разряд

      608. Характеристика работ:

      прессование различных изделий из рогового порошка;

      засыпка в пресс-формы, установка форм под пресс;

      настройка и наладка обслуживаемого оборудования;

      проверка изготавливаемых деталей по образцам, шаблонам или измерительным инструментом;

      контроль за показаниями контрольно-измерительных и регулирующих приборов.

      609. Должен знать:

      технологический процесс прессования изделий из рогового порошка;

      устройство, принцип действия и правила эксплуатации обслуживаемого оборудования;

      конструкции, правила подготовки и способы установки пресс-форм;

      технические требования к роговому порошку и изготавливаемым деталям;

      назначение и условия применения контрольно-измерительных и регулирующих приборов.

Параграф 12. Нарезчик изделий из кости и рога, 2 разряд

      610. Характеристика работ:

      равномерная и точная заточка зубьев гребней и расчесок на специальном станке;

      подготовка инструмента и станка к работе;

      разметка пластин по трафарету.

      611. Должен знать:

      технологический процесс и приемы заточки зубьев гребней и расчесок;

      устройство, принцип работы и правила эксплуатации станков для заточки зубьев;

      способы установки, выверки и правила заточки инструмента;

      технические условия, свойства и качество кости и рога.

Параграф 13. Нарезчик изделий из кости и рога, 3 разряд

      612. Характеристика работ:

      нарезка зубьев гребенок, расчесок и иных изделий установленной частоты на дисковых пилах;

      настройка, наладка и заточка дисковых пил;

      установка и выверка пилы и приспособлений;

      определение степени пригодности пластин, плашек для дальнейшей обработки при наличии отклонений от основных форм и размеров.

      613. Должен знать:

      технологический процесс и приемы нарезки зубьев гребней, расчесок и иных изделий;

      устройство, принцип работы и правила эксплуатации дисковых пил;

      правила регулирования пил в зависимости от частоты и глубины нарезки зубьев.

Параграф 14. Обработчик изделий из кости и рога, 2 разряд

      614. Характеристика работ:

      обработка полуфабрикатов и художественных изделий простой конфигурации из кости и рога на фрезерных заточных станках и обдирочных кругах;

      сверление отверстий (глазков) пуговиц на сверлильных станках.

      615. Должен знать:

      назначение и принцип работы обслуживаемого оборудования;

      применяемый режущий инструмент, правила заправки и заточки его;

      свойства кости и рога.

      616. Примеры работ:

      корпуса и торцы зубных щеток – фрезерование.

Параграф 15. Обработчик изделий из кости и рога, 3 разряд

      617. Характеристика работ:

      обработка полуфабрикатов и художественных изделий конфигурации средней сложности из кости и рога на токарных, фрезерных и сверлильных станках по образцам и эскизам;

      наметка и вырезка пуговиц из костяной плашки;

      вертикальное сверление отверстий в изделиях;

      регулирование работы станков.

      618. Должен знать:

      устройство, правила эксплуатации и регулирования обслуживаемого оборудования;

      правила заточки и правки фрез, установки сверл;

      технические требования к обрабатываемым изделиям.

      619. Примеры работ:

      1) бусы, шашки – токарная обработка;

      2) крючки вязальные – фрезерование;

      3) шпильки, запонки, игольницы – фрезерование и сверление.

Параграф 16. Обработчик изделий из кости и рога, 4 разряд

      620. Характеристика работ:

      обработка полуфабрикатов и художественных изделий сложной конфигурации из кости и рога на токарных, фрезерных, сверлильных станках по образцам и эскизам;

      обдирка объемных художественных изделий, выдерживание габаритов изделий согласно техническим требованиям;

      установление технологической последовательности операций;

      подогревание металлических кругов и наклеивание на них наждачной бумаги с помощью силикатного клея;

      установка ограничителей глубины сверления;

      наладка станков.

      621. Должен знать:

      устройство и правила наладки обслуживаемого оборудования;

      технологический процесс обработки изделий из кости и рога;

      назначение различных видов кости и рога для изготовления художественных изделий;

      правила подогрева металлических кругов и наклейки на них наждачной бумаги;

      анатомическое строение фигур птиц и животных;

      правила применения контрольно-измерительных инструментов, крепежных приспособлений.

      622. Примеры работ:

      1) браслеты, скульптура – фрезерование и сверление;

      2) крышки, лепестки – обдирка на станках;

      3) плашки – обдирка и оконтуривание;

      4) туловища птиц, зверей – обдирка;

      5) мундштуки, пудреницы, трубки с нарезкой резьбы – токарная обработка.

Параграф 17. Обработчик изделий из кости и рога, 5 разряд

      623. Характеристика работ:

      обработка полуфабрикатов и художественных изделий особо сложной конфигурации из кости и рога на станках по образцам и эскизам;

      изготовление художественных изделий с внутренними пустотами, требующими большой точности и тщательности обработки.

      624. Должен знать:

      кинематические схемы обслуживаемых станков;

      чтение чертежей;

      квалитеты (классы точности) и параметры шероховатости (классы чистоты обработки).

      625. Примеры работ:

      кубки, вазы, приборы туалетные – обработка.

Глава 10. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих по разрядам на работы по производству художественных изделий из камня

Параграф 1. Резчик по камню, 2 разряд

      626. Характеристика работ:

      резьба художественных изделий из камня мягких пород вручную под руководством резчика более высокой квалификации;

      выравнивание плоскостей, подготовка углов.

      627. Должен знать:

      простые приемы резьбы по камню, породы камня и их свойства;

      правила применения инструмента.

Параграф 2. Резчик по камню, 3 разряд

      628. Характеристика работ:

      резьба художественных изделий простой формы из камня мягких пород с применением различных приспособлений;

      подбор камня по цвету и рисунку;

      сверление и раскалывание, окалывание и оспицовка блоков вручную под фигуры и бюсты;

      установка фигур, бюстов, и барельефов на постаментах под руководством резчика более высокой квалификации;

      наладка обслуживаемых станков.

      629. Должен знать:

      приемы художественной резьбы по камню простой формы;

      устройство и правила наладки обслуживаемого оборудования, приспособлений и инструментов;

      правила заточки режущего инструмента;

      технические условия и свойства декоративных камней;

      правила сверления плоских и прямоугольных блоков;

      свойства абразивного инструмента различной зернистости и в зависимости от связки.

      630. Примеры работ:

      художественная резьба:

      1) пепельницы;

      2) приборы письменные;

      3) скульптуры настольные типа "Лисенок и орленок".

Параграф 3. Резчик по камню, 4 разряд

      631. Характеристика работ:

      резьба художественных изделий средней сложности из камня твердостью до 7 единиц по шкале Мооса (минералогическая шкала твердости) вручную;

      разметка и сверление блоков пневмоинструментом;

      оспицовка по готовой разметке горельефов и барельефов;

      фактурная обработка поверхности камня "под шубу";

      резка буквенных знаков брускового и академического шрифтов на горизонтальной поверхности;

      резка (вырубка) ваз под руководством резчика более высокой квалификации;

      шлифовка и полировка выпуклого орнамента, имеющего сопряжения и шарообразные поверхности несложных орнаментальных барельефов, фактур одежды фигур и бюстов;

      заделка трещин и выбоин, их шлифовка и полировка;

      вощение деталей горячим и холодным способами.

      632. Должен знать:

      приемы художественной резьбы из камня изделий средней сложности;

      правила эксплуатации обслуживаемого оборудования;

      состав, свойства и правила приготовления всех видов мастик и шпаклевок;

      углы заточки и термообработку инструмента;

      свойства камней разных месторождений и специфику их обработки;

      технические требования, предъявляемые к художественным изделиям из камня.

      633. Примеры работ:

      художественная резьба:

      1) вазы туалетные;

      2) сувениры с подсветкой (ночники);

      3) фигуры птиц и животных.

Параграф 4. Резчик по камню, 5 разряд

      634. Характеристика работ:

      резьба художественных изделий сложных форм из камня твердостью до 7 единиц по шкале Мооса (минералогическая шкала твердости) вручную;

      инкрустация несложная разными породами камня;

      изготовление простых мозаичных фрагментов или деталей изделий;

      резка архитектурных деталей ваз, а также буквенных знаков любого шрифта в различных плоскостях;

      обдирка, шлифовка, полировка, вощение сложных скульптурных произведений, а также буквенных знаков;

      установка фигур, ваз, барельефов высотой до 2 м, а также бюстов до двух натуральных величин, мемориальных досок и изделий архитектурной лепки на зданиях и постаментах.

      635. Должен знать:

      приемы художественной резьбы изделий сложных форм, несложной инкрустации, мозаики, физико-механические свойства камней и особенности их обработки;

      способы проверки плоскостей и их построение по угольнику, рейкам и "под скобу";

      наименование, виды, назначение и правила применения абразивных материалов, мастик, клеев;

      основные понятия о пластической анатомии человека и животных.

      636. Примеры работ:

      1) вазы орнаментальные высотой до 1 метра – художественная резьба;

      2) виньетки, венки, доски мемориальные, капители, картуши, эмблемы – художественная резьба;

      3) панно мозаичные – изготовление;

      4) пресс-бювары – инкрустация.

Параграф 5. Резчик по камню, 6 разряд

      637. Характеристика работ:

      резьба особо сложных художественных изделий из камня твердостью свыше 7 единиц по шкале Мооса (минералогическая шкала твердости) вручную;

      сложная инкрустация и мозаика;

      вырубка сложных объемных художественных изделий с получением различных сопряжений поверхностей: прямоугольных, выпуклых, вогнутых и шарообразных;

      обдирка, лощение, шлифование, полирование и накатка, глянца на особо сложные скульптурные произведения;

      сборка, монтаж и установка на зданиях и постаментах готовых изделий и фигур высотой свыше 2 метров бюстов, ваз, капителей, мемориальных досок, барельефов и горельефов, состоящих из нескольких блоков;

      скол фактуры "шуба" на бюстах, памятниках, постаментах;

      руководство работой резчиков более низкой квалификации.

      638. Должен знать:

      приемы художественной резьбы по камню особо сложных форм, сложной инкрустации и мозаики;

      особенности обработки камня в зависимости от его кристаллического строения;

      правила выбора камня для изготовления изделий, состоящих из нескольких блоков;

      правила и приемы копирования оригиналов;

      способы установки тяжеловесных и сложных по форме деталей и узлов;

      технические требования к качеству сырья, материалов.

      639. Примеры работ:

      1) портреты мозаичные – изготовление;

      2) вазы орнаментальные высотой более 1 метра – художественная резьба;

      3) портреты мозаичные – изготовление;

      4) сервизы из малахита – изготовление

Параграф 6. Токарь по камню, 2 разряд

      640. Характеристика работ:

      токарная обработка деталей простых форм из камня разных пород по образцам, чертежам и эскизам;

      заточка и правка инструмента.

      641. Должен знать:

      приемы обработки деталей простых форм из камня;

      назначение и принцип работы обслуживаемого оборудования;

      правила применения, установки, заточки и правки инструмента;

      основные сведения о допусках и посадках, квалитетах (классах точности) и параметрах шероховатости (чистота поверхности).

      642. Примеры работ:

      токарная обработка:

      1) коробки;

      2) крышки;

      3) лоточки;

      4) пепельницы.

Параграф 7. Токарь по камню, 3 разряд

      643. Характеристика работ:

      токарная обработка деталей средней сложности и сложных форм из камня разных пород по чертежам, образцам и эскизам;

      наладка обслуживаемого оборудования;

      установка и закрепление деталей в приспособлениях.

      644. Должен знать:

      приемы обработки деталей из камня средней сложности и сложных форм;

      устройство, правила наладки применяемого оборудования, универсальных и специальных приспособлений;

      основные свойства обрабатываемых материалов;

      геометрию и способы изготовления режущего инструмента.

      645. Примеры работ:

      1) токарная обработка:

      2) вазы;

      3) стопки;

      4) ручки и рукоятки фигурные.

Параграф 8. Токарь по камню, 4 разряд

      646. Характеристика работ:

      токарная обработка деталей особо сложных форм из камня разных пород по образцам и эскизам;

      установление технологической последовательности операций и режимов резания.

      647. Должен знать:

      приемы обработки деталей из камня особо сложных форм;

      кинематические схемы и правила проверки на точность обслуживаемого оборудования;

      способы установки, крепления и выверки особо сложных деталей и методы определения технологической последовательности обработки;

      правила определения оптимальных режимов резания;

      технические условия на обрабатываемый материал.

      648. Примеры работ:

      1) токарная обработка:

      2) кубки;

      3) лампы настольные.

Параграф 9. Монтировщик изделий из камня, 2 разряд

      649. Характеристика работ:

      монтировка и комплектование простых и средней сложности художественных изделий из различных пород камня с креплением деталей;

      сверление отверстий;

      приготовление клеев по рецептам;

      изготовление шканта, насадка деталей на шкант и их склеивание;

      очистка и промывка деталей;

      выполнение подготовительных работ при монтировке и комплектовании изделий.

      650. Должен знать:

      приемы монтировки простых и средней сложности художественных изделий из камня с подбором деталей по структуре и расцветке;

      породы камня и его свойства;

      назначение и принцип работы обслуживаемого оборудования;

      свойства и качество клеев и мастик, применяемых при монтировке и склеивании изделий;

      технические условия на монтируемые изделия.

      651. Примеры работ:

      1) детали металлические – наклейка на сувениры из камня;

      2) литотеки – наклейка на основу;

      3) наборы туалетные – подбор деталей по цвету и структуре, их монтировка;

      4) светильники декоративные – монтировка осветительной арматуры.

Параграф 10. Монтировщик изделий из камня, 3 разряд

      652. Характеристика работ:

      монтировка сложных и особо сложных изделий из камня;

      разметка и подгонка сложных деталей;

      устранение дефектов, обнаруженных при монтировке изделий;

      наладка обслуживаемого оборудования.

      653. Должен знать:

      приемы монтировки сложных и особо сложных художественных изделий из различных пород камня;

      устройство и правила наладки обслуживаемого оборудования,

      технические условия на монтируемые изделия;

      химический состав, способ приготовления клеев и мастик.

      654. Примеры работ:

      1) вазы декоративные - монтировка;

      2) конфетницы, кубки, шкатулки - монтировка;

      3) панно, плакетки - подбор рисунка, наклейка на основу.

Параграф 11. Распиловщик камня, 2 разряд

      655. Характеристика работ:

      распиловка камня мягких пород на различные типы заготовок установленного размера;

      криволинейная распиловка плоских заготовок по шаблонам и чертежам с учетом декоративных особенностей камня;

      распиловка цветного стекла на пластины и заготовки с применением алмазного инструмента.

      656. Должен знать:

      назначение и принцип работы и правила эксплуатации обслуживаемого оборудования;

      правила применения инструмента;

      режимы резания и приемы распиловки цветного стекла и камня мягких пород;

      свойства и породы камня.

Параграф 12. Распиловщик камня, 3 разряд

      657. Характеристика работ:

      распиловка камня твердых пород до 7 единиц по шкале Мооса (минералогическая шкала твердости) на различные типы заготовок, установленного размера, с учетом декоративных особенностей камня;

      распиловка заготовок для скульптур по шаблонам и чертежам;

      наладка станков.

      658. Должен знать:

      устройство и правила наладки обслуживаемого оборудования;

      технологический процесс распиловки твердых пород камня на блоки плиты для скульптур;

      породы камней, их твердость, назначение;

      правила установки и заточки применяемого инструмента при распиловке различных пород камня;

      состав, свойства и правила применения смазочно-охлаждающих жидкостей.

Параграф 13. Распиловщик камня, 4 разряд

      659. Характеристика работ:

      распиловка камня твердых пород свыше 7 единиц по шкале Мооса (минералогическая шкала твердости) на различные типы заготовок установленной формы и размеров, кроме алмазов;

      раскрой камня с наименьшими потерями и отходами.

      660. Должен знать:

      кинематические схемы и конструкции обслуживаемого оборудования;

      правила установки, закрепления, рихтовки и регулировки инструмента;

      правила определения степени износа инструмента;

      правила раскроя камня с наименьшими потерями и отходами.

Параграф 14. Опиловщик камня, 2 разряд

      661. Характеристика работ:

      опиливание и зачистка деталей из камня прямоугольной конфигурации на станках и вручную по разметке или шаблону;

      смена инструмента;

      сортировка изделий и подготовка их к резьбе.

      662. Должен знать:

      правила и приемы опиливания и зачистки;

      назначение и принцип действия обслуживаемого оборудования;

      правила применения инструментов;

      технические условия на детали из камня.

Параграф 15. Опиловщик камня, 3 разряд

      663. Характеристика работ:

      опиливание и зачистка деталей криволинейной конфигурации и объемных по шаблонам и под угольник;

      выборка пазов, гнезд и внутренних полостей;

      наладка и смазка станков.

      664. Должен знать:

      устройство и правила наладки и технического обслуживания применяемого оборудования;

      способы заточки инструментов;

      породы камня.

Глава 11. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих по разрядам на работы по производству художественных изделий из кожи и меха

Параграф 1. Выравнивальщик кожаных деталей, 3 разряд

      665. Характеристика работ:

      выравнивание кожаных деталей из жестких кож по всей площади и по краям вручную ножом или на специальной машине до требуемой толщины в соответствии с нормативами, установленными стандартами или техническими условиями:

      регулирование работы оборудования.

      666. Должен знать:

      приемы выравнивания деталей из жестких кож;

      свойства материалов, из которых они изготовлены;

      государственные стандарты и технические условия на кожу;

      правила регулирования оборудования.

Параграф 2. Выравнивальщик кожаных деталей, 4 разряд

      667. Характеристика работ:

      выравнивание кожаных деталей из мягких кож по всей площади и по краям вручную ножом или на специальной машине до требуемой толщины в соответствии с нормативами, установленными стандартами или техническими условиями;

      наладка оборудования.

      668. Должен знать:

      приемы выравнивания деталей мягких кож;

      правила пользования ножами и машиной;

      правила наладки оборудования.

Параграф 3. Вышивальщик по коже и меху, 4 разряд

      669. Характеристика работ:

      художественная вышивка меховых и кожаных изделий простых и средней сложности рисунков подшейным волосом, бисером, отделка изделий фактурным швом аппликацией из меха, кожи, замши, спилка, выполненных в национальной технике шитья и отделки;

      выполнение простых и средней сложности орнаментальных мотивов в технике меховой мозаики;

      стрижка меха;

      окраска мездры растительными красками.

      670. Должен знать:

      технологию вышивки по коже и меху подшейным волосом, бисером;

      способы отделки аппликацией;

      способы исполнения простой и средней сложности меховой мозаики, технику стрижки меха, технологию окраски мездры, применяемые красители;

      устройство и принцип работы применяемого оборудования.

      671. Примеры работ:

      художественная вышивка:

      1) броши из меха;

      2) кулоны из кожи и меха.

Параграф 4. Вышивальщик по коже и меху, 5 разряд

      672. Характеристика работ:

      художественная вышивка меховых и кожаных изделий сложным рисунком подшейным волосом, бисером, отделка изделий сложным фактурным швом, аппликацией из меха, кожи, замши, спилка, выполненных в национальной технике шитья и отделки;

      выполнение сложных орнаментальных мотивов в технике меховой мозаики;

      оплетка изделий комбинированным плетением;

      увлажнение и пошив изделий декоративным швом.

      673. Должен знать:

      технологию вышивки сложных узоров по коже и меху;

      виды национальных меховых орнаментов и аппликаций и способы их выполнения;

      виды национальных традиционных швов и техника их выполнения;

      способы выполнения сложной меховой мозаики.

      674. Примеры работ:

      1) ковры – меховая мозаика;

      2) сумка – художественная вышивка.

Параграф 5. Вышивальщик по коже и меху, 6 разряд

      675. Характеристика работ:

      художественная вышивка меховых и кожаных изделий особо сложным рисунком подшейным волосом, бисером, отделка изделий особо сложным фактурным швом, аппликацией из меха, кожи, замши, спилка, выполненных в национальной технике шитья и отделки;

      выполнение уникальных и. выставочных меховых изделий;

      подбор и составление особо сложного мозаичного орнаментального узора;

      раскрой по шаблонам деталей изделий из меха в соответствии с техническими требованиями и установленными нормами использования меха;

      проверка качества раскроенных изделий, удаление дефектов;

      увлажнение, пошив изделий скорняжным швом, соединение деталей с помощью клея, сушка.

      676. Должен знать:

      технологическую последовательность пошива национальных изделий из меха и кожи;

      технические требования, предъявляемые к оленьим и конским камусам, к качеству готовых изделий, нормы расхода и использования меха и вспомогательного материала, режим сушки.

      677. Примеры работ:

      1) одежда национальная – раскрой, пошив, художественная вышивка и мозаика;

      2) унты – раскрой, пошив, художественная вышивка, мозаика.

Параграф 6. Сборщик изделий из кожи и меха, 2 разряд

      678. Характеристика работ:

      сборка художественных изделий из кожи и меха вручную под руководством сборщика более высокой квалификации;

      пробивка отверстий по краям изделий вручную или при помощи матриц;

      оплетка простым плетением вручную краев изделий из кожи.

      679. Должен знать:

      расположение и форму пробиваемых отверстий, расстояние между ними;

      способы плетения, материалы, применяемые для плетения.

Параграф 7. Сборщик изделий из кожи и меха, 3 разряд

      680. Характеристика работ:

      сборка простых художественных изделий из кожи и меха вручную;

      оплетка сложным комбинированным плетением краев различных изделий;

      сшивка на машине простых художественных изделий;

      регулирование работы машины.

      681. Должен знать:

      приемы сборки простых изделий из кожи и меха:

      виды и модели прошиваемых изделий;

      принцип работы и правила регулирования швейных машин.

      682. Примеры работ:

      1) варежки – сборка;

      2) портмоне, бумажники, кошельки – оплетка, сборка.

Параграф 8. Сборщик изделий из кожи и меха, 4 разряд

      683. Характеристика работ:

      сборка средней сложности художественных изделий из кожи и меха вручную;

      выполнение декоративного плетения на художественных изделиях;

      сшивка на машине художественных изделий средней сложности.

      684. Должен знать:

      приемы сборки художественных изделий из кожи и меха средней сложности;

      свойства материалов;

      устройство швейных машин.

      685. Примеры работ:

      сборка и оплетка:

      1) книжки записные;

      2) обложки для книг;

      3) портфели;

      4) сумки женские.

Параграф 9. Сборщик изделий из кожи и меха, 5 разряд

      686. Характеристика работ:

      сборка сложных художественных изделий из кожи и меха вручную с обработкой и подгонкой отдельных деталей по эскизам и оттенкам;

      сшивка на машине сложных художественных изделий;

      изготовление художественных переплетов;

      наладка машин.

      687. Должен знать:

      приемы сборки сложных художественных изделий из кожи и меха;

      технологию переплетных работ;

      методы раскроя переплетных материалов.

      688. Примеры работ:

      1) альбомы подарочные, юбилейные, факсимильные, бумажники – сборка;

      2) унты – пошив верха.

Параграф 10. Сборщик изделий из кожи и меха, 6 разряд

      689. Характеристика работ:

      сборка особо сложных художественных изделий из кожи и меха вручную;

      изготовление конструктивных моделей по эскизам и без эскизов для производства художественных изделий;

      изготовление шаблонов и раскрой кожи и меха по специальным заказам;

      изготовление особо сложных художественных переплетов;

      руководство работой сборщиков более низкой квалификации.

      690. Должен знать:

      приемы сборки особо сложных художественных изделий из кожи и меха;

      кинематические схемы всех видов оборудования, применяемого при сборочных и переплетных работах;

      устройство и назначение универсальных и специальных приспособлений.

      691. Примеры работ:

      1) сигаретницы настольные – сборка;

      2) шкатулки для фотографий – сборка.

Параграф 11. Раскройщик кожи и меха, 2 разряд

      692. Характеристика работ:

      раскрой кожи, кожзаменителей, бумаги, текстильных и иных материалов для изготовления простых изделий с обеспечением чистого и ровного среза, точного соответствия деталей моделям и эскизам по площади и контурам.

      693. Должен знать:

      правила рационального раскроя на простые изделия;

      свойства раскраиваемых материалов;

      методы рационального расположения шаблонов;

      нормы использования материалов и нормы отходов.

      694. Примеры работ:

      раскрой:

      1) книжки записные, оплетки;

      2) ремни;

      3) футляры для расчесок.

Параграф 12. Раскройщик кожи и меха, 3 разряд

      695. Характеристика работ:

      раскрой кожи, кожзаменителей, текстильных материалов и меха для изготовления средней сложности изделий;

      раскрой заменителей кожи и текстильного материала на детали подкладки;

      увлажнение меха, равномерная растяжка шкур на рамах, раскладка шаблонов и лекал на подготовленных материалах;

      регулирование оборудования и заточка раскройных ножей.

      696. Должен знать:

      приемы раскроя материалов на изделия средней сложности;

      государственные стандарты и технические условия на раскраиваемые материалы и детали кроя;

      способы регулирования работы оборудования и заточки раскройных ножей.

      697. Примеры работ:

      раскрой:

      1) бумажники;

      2) портмоне, обложки для документов;

      3) сигаретницы.

Параграф 13. Раскройщик кожи и меха, 4 разряд

      698. Характеристика работ:

      раскрой кожи, кожзаменителей, текстильных материалов и меха для изготовления сложных изделий.

      699. Должен знать:

      приемы рационального раскроя материалов, на сложные изделия;

      государственные стандарты и технические условия на изготавливаемые изделия;

      количество деталей кроя в комплекте данного вида изделий.

      700. Примеры работ:

      раскрой:

      1) блокноты настольные;

      2) портфели;

      3) сувениры плоскостного и объемного решения;

      4) сумки.

Параграф 14. Раскройщик кожи и меха, 5 разряд

      701. Характеристика работ:

      раскрой кожи, кожзаменителей, текстильных материалов и меха для изготовления особо сложных изделий;

      раскрой уникальных и выставочных изделий из кожи и меха.

      702. Должен знать:

      приемы рационального раскроя материалов на особо сложные изделия;

      требования государственных стандартов и технических условий на изготавливаемые изделия.

      703. Примеры работ:

      раскрой:

      1) альбомы;

      2) куклы в национальной одежде;

      3) коробки комбинированные;

      4) обувь национальная;

      5) папки для почетных грамот, документов.

Параграф 15. Разрисовщик изделий из кожи, 2 разряд

      704. Характеристика работ:

      тиснение вручную и механическим прессом клише простых рисунков по хромовой коже для художественных изделий.

      705. Должен знать:

      приемы тиснения простых рисунков;

      основные свойства кожи;

      устройство и правила работы на ручном прессе.

Параграф 16. Разрисовщик изделий из кожи, 3 разряд

      706. Характеристика работ:

      разрисовка простых геометрических орнаментов и узоров по хромовой коже нитро- и масляными красками, фона и краев изделий темперными красками;

      тиснение вручную и механическим прессом клише рисунков средней сложности по хромовой коже и по коже растительного дубления;

      перенесение рисунка художника на кальку;

      резьба по коже простых контурных линий и узоров по заданному рисунку и простых орнаментов вручную различным инструментом и приспособлениями: косточками, долотами, кружками, пуансонами.

      707. Должен знать:

      приемы разрисовки простых орнаментов и узоров и тиснения рисунков средней сложности;

      свойства красок и взаимодействие их с кожей;

      температуру нагрева пресса;

      правила пользования инструментом для врезания орнамента в кожу;

      приемы нанесения краски на кожу;

      номера кистей и их применение;

      правила пользования вспомогательными материалами.

Параграф 17. Разрисовщик изделий из кожи, 4 разряд

      708. Характеристика работ:

      разрисовка геометрических орнаментов средней сложности по хромовой коже нитроанилиновыми и фотокрасками;

      фонирование кожи растительного дубления путем втирания в кожу вручную, щетками, кисточками, смешанными с клеем;

      тиснение вручную и механическим прессом клише сложных рисунков по хрому и по коже растительного дубления;

      зарисовка по коже орнамента по эскизу художника;

      орнаментовка по коже растительного дубления контурно-сложных линий узора;

      художественная резьба по коже вручную средней сложности орнаментов путем надрезов специальными инструментами;

      обработка линий надреза до получения необходимой глубины;

      тиснение простых шрифтов;

      изготовление технических чертежей по эскизам художников;

      перенесение рисунков на изделия из кожи;

      покрытие кожи лаком.

      709. Должен знать:

      приемы разрисовки орнаментов и узоров средней сложности и тиснения сложных рисунков;

      приемы и способы ручной надрезки прямых и кривых линий на небольших изделиях;

      правила подбора колеров для разрисовки узоров;

      способы перенесения рисунка на изделие из кожи;

      приемы покрытия лаком;

      правила термообработки и заточки инструмента.

Параграф 18. Разрисовщик изделий из кожи, 5 разряд

      710. Характеристика работ:

      разрисовка сложных орнаментов, с подбором колеров, растительных, геральдических и фигурных композиций и покрытие их фольгой и бронзой;

      художественная резьба сложных и тиснение плоских особо сложных орнаментальных, растительных, геральдических композиций по рисункам художников вручную специальными инструментами;

      вырез картона по рисункам художников для выпуклого рельефа несложных линий и узоров;

      приготовление специальной массы, нанесение ее на картон или папки, обклеивание кожей и рельефное тиснение;

      тиснение академического шрифта.

      711. Должен знать:

      приемы разрисовки сложных орнаментов и узоров, тиснения особо сложных и резьбы сложных композиций;

      технологию приготовления специальной массы для рельефного тиснения;

      приемы нанесения на кожу краски, фольги и бронзы при исполнении цветового контура по надрезам;

      правила подготовки матрицы для тиснения;

      правила приготовления краски соответствующих колеров и сложности.

Параграф 19. Разрисовщик изделий из кожи, 6 разряд

      712. Характеристика работ:

      разрисовка особо сложных орнаментов темперными и акварельными красками;

      рельефное ручное тиснение и ручная резьба особо сложных орнаментальных, растительных, геральдических орнаментов по рисункам художников;

      золочение листовым золотом всех видов тиснения;

      вырез картона по рисункам художников для выпуклого рельефа сложных линий и узоров;

      выполнение уникальных и выставочных изделий.

      713. Должен знать:

      приемы разрисовки особо сложных орнаментов;

      линейную перспективу, пластическую анатомию;

      основы живописи, цветоведения;

      правила чтения чертежей.

Глава 12. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих по разрядам на работы по производству изделий народных художественных промыслов

Параграф 1. Изготовитель художественных изделий из дерева, 3 разряд

      714. Характеристика работ:

      изготовление из дерева простых художественных изделий по собственным композициям;

      отбор и подготовка материала, определение влажности материала, дефектов;

      строжка, опиловка "в угол", врезание концов и боковых стенок шкатулок, коробок;

      сборка, фанеровка и оклейка деталей;

      применение декоративных элементов в изделиях;

      обработка простых изделий на токарных станках;

      шлифование и полирование изделий;

      контурная резьба простого рисунка, выполнение неглубоко прорезанной линии с обработкой фона;

      резьба простых геометрических орнаментов без включения усложненных элементов.

      715. Должен знать:

      устройство и принцип работы токарного станка, правила наладки, регулировки и ухода за ним;

      инструменты для резьбы и столярной обработки дерева;

      правила заточки и правки инструмента;

      основы черчения;

      породы и пороки древесины;

      свойства клеев, лаков;

      приемы контурной резьбы;

      технику шлифования, полирования, лакирования;

      способы фанерования, традиции народного художественного промысла.

Параграф 2. Изготовитель художественных изделий из дерева, 4 разряд

      716. Характеристика работ:

      изготовление из дерева художественных изделий средней сложности по собственным композициям;

      сборка деталей, зарезка "в ус", "в уголок" и соединение со столярными вязками, оклеивание узлов и деталей с последующей торцовкой, подфуговкой и иной обработкой;

      выборка шпунта и четверти, сборка рамок;

      интарсия несложной композиции с использованием не более двух сортов фанеры;

      токарная обработка изделий средней сложности;

      изготовление копий традиционных народных изделий;

      выемчатая и скобчато-выемчатая резьба несложного рисунка;

      контурная резьба средней сложности рисунка;

      резьба простых геометрических орнаментов с включением усложненных элементов;

      плоскорельефная резьба простых рисунков;

      изготовление и заточка инструмента.

      717. Должен знать:

      основные физико-механические свойства древесины;

      технику использования и назначение инструментов, применяемых при резьбе, интарсии;

      правила размещения декоративных элементов;

      приемы трехгранной, скобчато-выемчатой, геометрической контурной и плоскорельефной резьбы;

      правила построения различных орнаментов;

      правила врезки и размещения рисунка.

Параграф 3. Изготовитель художественных изделий из дерева, 5 разряд

      718. Характеристика работ:

      изготовление из дерева художественных изделий сложной конфигурации по собственным композициям;

      подбор древесины по текстуре, использование рисунка древесины;

      высококачественная обработка поверхности изделия с помощью красителей и вспомогательных материалов;

      интарсия сложной композиции с использованием более двух сортов фанеры;

      токарная обработка изделий сложной конфигурации и деталей к ним;

      реставрация изделий;

      комплектование изделий в ансамбли по цвету, пропорции, орнаменту, текстуре древесины;

      выемчатая резьба сложных рисунков;

      плоскорельефная резьба с заоваленным и с выборным фоном, с полной проработкой рисунка в рельефе;

      ажурная резьба простых и средней сложности рисунков;

      резьба геометрических орнаментов с включением изобразительных элементов и сложных композиционных решений;

      объемная резьба с тонировкой элементов.

      719. Должен знать:

      основы теории резания древесины;

      композиции дерева с металлом, костью, перламутром, янтарем и иными материалами с использованием текстуры древесины;

      расчеты соотношения декоративных элементов;

      основы рисования;

      народные традиции в изготовлении изделий из дерева.

Параграф 4. Изготовитель художественных изделий из дерева, 6 разряд

      720. Характеристика работ:

      изготовление особо сложных художественных изделий из дерева по собственным композициям;

      высококачественная обработка поверхности изделий, применение разных красителей;

      фанерование прямых и гнутых форм;

      использование текстуры строганого шпона;

      интарсия сложных народных орнаментов;

      изготовление образцов традиционной народной мебели;

      комплектование изделий в ансамбли, интерьеры;

      изготовление уникальных токарных изделий с использованием текстуры древесины для формы изделия со сложными фигурными профилями и пустотелых;

      плоскорельефная и ажурная резьба сложных рисунков с барельефным и сильно углубленным фоном, сложных орнаментальных и тематических композиций высокохудожественных изделий;

      резьба сложных барельефных скульптурных фигур и многофигурных композиций;

      резьба декоративного панно;

      резьба орнаментальных и тематических многофигурных композиций по круглым формам изделий.

      721. Должен знать:

      требования, предъявляемые к качеству строганого и лущеного шпона, клееной фанеры, сырья и иных материалов;

      способы и приемы всех видов резьбы;

      композиционное решение всех видов товарных работ, сложных элементов и изделий;

      технические и эстетические требования к особо сложным художественным изделиям;

      основные направления развития народного искусства.

Параграф 5. Изготовитель художественных изделий из кожи, 3 разряд

      722. Характеристика работ:

      изготовление из кожи художественных изделий простых форм с тиснением простых рисунков и орнаментов в народных традициях;

      подбор и раскрой кожи, выравнивание по толщине;

      раскраска рисунков и орнаментов;

      оплетка изделий простым и комбинированным плетением.

      723. Должен знать:

      стандарты, художественные и технические свойства кожи;

      свойства применяемых материалов;

      взаимодействие красок с кожей;

      способы устранения мелких дефектов кожи;

      правила построения орнамента;

      основы сочетания нескольких цветов;

      технику и способы тиснения;

      правила пользования применяемыми инструментами;

      народные традиции в изготовлении изделий из кожи.

Параграф 6. Изготовитель художественных изделий из кожи, 4 разряд

      724. Характеристика работ:

      изготовление из кожи художественных изделий средней сложности форм с тиснением по собственным композициям сложных рисунков и орнаментов в народных традициях;

      средней сложности художественная резьба по коже вручную;

      раскраска орнамента с подбором колера;

      оплетка изделий сложным плетением.

      725. Должен знать:

      соотношение и соответствие орнамента и формы художественного изделия;

      правила подбора колера для раскраски орнамента;

      правила термообработки и заточки применяемых инструментов.

Параграф 7. Изготовитель художественных изделий из кожи, 5 разряд

      726. Характеристика работ:

      изготовление из кожи художественных изделий сложных форм с тиснением или резьбой сложных орнаментальных композиций по собственным эскизам;

      вырез из картона для выпуклого рельефа несложных узоров;

      приготовление массы, нанесение ее на картон, обклеивание кожей;

      плоское тиснение вручную или резьба по коже сложных композиций и раскраска их с подбором колера;

      изготовление переплетов.

      727. Должен знать:

      правила приготовления специальной массы для рельефного тиснения;

      способы выявления естественной выразительности кожи;

      технологический процесс изготовления переплетов.

Параграф 8. Изготовитель художественных изделий из кожи, 6 разряд

      728. Характеристика работ:

      изготовление из кожи особо сложных, уникальных художественных изделий с плоским тиснением или резьбой особо сложных композиций;

      вырез картона для выпуклого рельефа сложных узоров;

      рельефное тиснение сложных композиций;

      золочение листовым золотом всех видов тиснения;

      изготовление комплектов из нескольких предметов;

      выполнение особо сложного плетения.

      729. Должен знать:

      свойства материалов, применяемых при тиснении и золочении;

      соответствие формы и украшающих элементов разных предметов в ансамбле;

      основные направления развития народного искусства.

Параграф 9. Изготовитель художественных изделий из льноволокна, 2 разряд

      730. Характеристика работ:

      первичная обработка волокон льна, скручивание нитей, подготовка полотен ткани к работе;

      подбор отдельных нитей, иных материалов для изготовления изделий в соответствии с образцом.

      731. Должен знать:

      свойства сырья и применяемых материалов;

      приемы их обработки и хранения.

Параграф 10. Изготовитель художественных изделий из льноволокна, 3 разряд

      732. Характеристика работ:

      изготовление по образцам цветов, брелков, обручей, салфеток, украшений и иных простых художественных изделий из льняных нитей, волокон, полотен, обрабатываемых несложными декоративными швами;

      плетение типа "макраме", аппликации соломкой.

      733. Должен знать:

      основные способы обработки материалов, льна, соломки;

      последовательность технологических операций при изготовлении простых художественных изделий;

      приемы скрытых соединений;

      правила работы с применяемым инструментом.

Параграф 11. Изготовитель художественных изделий из льноволокна, 4 разряд

      734. Характеристика работ:

      изготовление из льняных нитей, льняного полотна или льноволокна скульптурных форм кукол и зверей, небольших панно, декоративных настольных композиций и иных изделий усложненных конструктивных форм и декоративного оформления по образцам художественных изделий.

      735. Должен знать:

      разнообразные способы плетений;

      приемы скрытых соединений;

      способы выполнения декоративных швов, мережки;

      последовательность операций при изготовлении несложных объемных скульптурных форм;

      правила работы с применяемым инструментом.

Параграф 12. Изготовитель художественных изделий из льноволокна, 5 разряд

      736. Характеристика работ:

      изготовление кукол в национальных костюмах, декоративных панно, декоративных подвесок и иных сложных скульптурных форм по образцам художественных изделий с правом авторского вариантного исполнения.

      737. Должен знать:

      разнообразные способы плетений, соединений;

      декоративные способы отделки – швы, вышивку, мережки;

      приемы работы с соломкой, иными материалами, применяемыми в качестве декора;

      правила работы с применяемым инструментом, оборудованием.

Параграф 13. Изготовитель художественных изделий из льноволокна, 6 разряд

      738. Характеристика работ:

      создание авторских произведений, выставочных, уникальных образцов объемной скульптурной пластики, декоративных панно и иных изделий, сложных по своему технологическому решению с высокохудожественной техникой исполнения.

      739. Должен знать:

      основы композиции, элементы отделки национального костюма;

      последовательность изготовления различных деталей соединений, многообразие приемов плетений из нитей льна, соломки;

      правила работы с инструментом и оборудованием;

      основные направления в развитии народных художественных промыслов.

Параграф 14. Изготовитель изделий из тканей с художественной росписью, 3 разряд

      740. Характеристика работ:

      изготовление двух-, трехцветных платков, шарфов, салфеток и иных мелких художественных изделий из тканей в технике перевязочного батика;

      ведение процесса запаривания изделий;

      глажение готовых изделий;

      приготовление красильных растворов.

      741. Должен знать:

      приемы нанесения рисунка на ткань в технике перевязочного батика;

      виды обработки ткани;

      свойства применяемых красителей;

      пороки ткани при крашении, причины возникновения и способы предупреждения их;

      режим запаривания по видам тканей и красителей;

      художественные традиции промысла.

Параграф 15. Изготовитель изделий из тканей с художественной росписью, 4 разряд

      742. Характеристика работ:

      изготовление четырех-, пятицветных платков, шарфов, салфеток, занавесей, покрывал и иных художественно-декоративных изделий в технике перевязочного батика и четырех и более цветов изделий в технике набивки рисунка манерами;

      изготовление в ограниченной цветовой гамме (до четырех цветов) национальных головных платков "келаган", а также изделий больших размеров для интерьеров;

      изготовление изделий в технике горячего или холодного батика и свободной росписи (в одну-три краски);

      изготовление деревянных манер (матриц).

      743. Должен знать:

      способы нанесения рисунка на ткань в технике набивки рисунка манерами;

      приемы и способы изготовления манер (матриц);

      приемы нанесения на ткань горячего воска;

      национальные традиции в росписи тканей.

Параграф 16. Изготовитель изделий из тканей с художественной росписью, 5 разряд

      744. Характеристика работ:

      изготовление свыше пяти цветов художественно-декоративных изделий в технике перевязочного батика;

      изготовление в широкой гамме (четыре и более цветов) национальных головных платков "келаган", а также изделий больших размеров для интерьеров;

      изготовление многоцветных (в четыре и более красок) орнаментальных и тематических композиций в технике горячего или холодного батика и свободной росписи.

      745. Должен знать:

      сочетание красок и форм рисунка в композиции;

      основные направления развития народного искусства.

Параграф 17. Изготовитель изделий из тканей с художественной росписью, 6 разряд

      746. Характеристика работ:

      изготовление экспериментальных художественных панно, декоративных и театральных занавесей, специальных заказов для интерьеров с использованием орнаментальных и тематических композиций различными видами техники росписи по ткани.

      747. Должен знать:

      различные виды техники росписи по ткани;

      основы живописи и композиции рисунка.

Параграф 18. Изготовитель художественных изделий из соломки, 2 разряд

      748. Характеристика работ:

      первичная обработка стебля соломки, удаление узлов (коленец) листьев;

      сортировка стеблей соломки по длине и толщине, связывание их в небольшие пучки, удобные для хранения;

      запаривание соломки, отбеливание и крашение.

      749. Должен знать:

      первичную обработку стеблей соломки;

      приемы обработки соломки и способы ее хранения.

Параграф 19. Изготовитель художественных изделий из соломки, 3 разряд

      750. Характеристика работ:

      изготовление из соломки или соломенной плетенки способом плетения вручную небольших фигурок, обручей, цветов, корзинок, конфетниц и иных несложных конструктивных форм декоративного назначения по образцам художественных изделий.

      751. Должен знать:

      1) свойства сырья;

      2) основные приемы плетения.

Параграф 20. Изготовитель художественных изделий из соломки, 4 разряд

      752. Характеристика работ:

      изготовление из соломки вручную усложненных конструктивных форм декоративного назначения по образцам художественных изделий многообразными способами плетения с применением скрытых соединений деталей, соломинок.

      753. Должен знать:

      различные технологические приемы изготовления художественных изделий;

      приемы скрытых соединений деталей соломок друг с другом;

      технологию обработки и подготовки материалов к работе (отбеливание, крашение, хранение, расщепление соломки, выравнивание);

      правила эксплуатации применяемого инструмента и оборудования.

Параграф 21. Изготовитель художественных изделий из соломки, 5 разряд

      754. Характеристика работ:

      изготовление из соломки кукол, птиц, зверей, шкатулок, хлебниц, сухарниц, ваз и иных сложных конструктивных форм по образцам художественных изделий с правом творческого варьирования.

      755. Должен знать:

      разнообразные способы плетений;

      последовательность операций при изготовлении кукол, птиц, зверей и иных объемных скульптурных форм;

      правила эксплуатации применяемого инструмента и оборудования.

Параграф 22. Изготовитель художественных изделий из соломки, 6 разряд

      756. Характеристика работ:

      изготовление особо сложных, уникальных художественных изделий из соломки;

      создание авторских произведений с учетом возможности дальнейшего авторского варьирования (куклы, птицы, звери, тематические композиции, декоративные панно, хлебницы, подносы, корзины, сухарницы, шкатулки, шляпы).

      757. Должен знать:

      разнообразные способы плетения и создания объемных скульптурных форм;

      технологию отделки и крашения соломки;

      основные направления в развитии народных художественных промыслов

Параграф 23. Изготовитель художественных изделий из бересты, 3 разряд

      758. Характеристика работ:

      изготовление вручную художественных изделий из бересты простых и средней сложности прямоугольных форм, с простым и средней сложности геометрическим или иным орнаментом, с несколькими оттенками бересты, а также с использованием картона, фанеры, дерева, соломы и иных вспомогательных материалов;

      выбор и съем бересты, очистка от луба, мха, наплывов, выпрямление, сушка;

      складирование и хранение бересты;

      раскрой бересты;

      резьба по бересте простых и средней сложности сюжетно-орнаментальных рисунков и создание орнаментальных композиций, характерных для местных традиций промысла.

      759. Должен знать:

      сроки и правила съема и очистки бересты;

      пригодность бересты по качеству и условия хранения ее;

      приемы резьбы по бересте вручную;

      местные художественные традиции промысла;

      основы композиции рисунка и законы построения орнаментальных композиций;

      назначение применяемых инструментов;

      приемы заточки и правки их.

Параграф 24. Изготовитель художественных изделий из бересты, 4 разряд

      760. Характеристика работ:

      изготовление вручную художественных изделий из бересты овальных, цилиндрических, сложных сюжетно-орнаментальных рисунков с введением элементов традиционного народного орнамента;

      плетение из бересты;

      резьба и тиснение по бересте сложных сюжетно-орнаментальных композиций с введением простых изобразительных элементов.

      761. Должен знать:

      приемы плетения и декорирования изделий из береста;

      законы построения сложных сюжетно-орнаментальных композиций;

      народные традиции в изготовлений изделий из бересты.

Параграф 25. Изготовитель художественных изделий из бересты, 5 разряд

      762. Характеристика работ:

      изготовление вручную особо сложных и уникальных художественных изделий из бересты;

      резьба и тиснение по бересте особо сложных сюжетно-орнаментальных композиций с введением изображения фигуры человека, зверя, птицы и различных архитектурных мотивов;

      применение сложных переплетений.

      763. Должен знать:

      приемы тиснения по бересте;

      свойства применяемых материалов;

      законы построения особо сложных сюжетно-орнаментальных композиций;

      основные направления развития народного искусства.

Параграф 26. Изготовитель художественных изделий из керамики, 3 разряд

      764. Характеристика работ:

      изготовление художественных керамических изделий простой формы, с простой отделкой, сочетающих народные художественные традиции и современные требования;

      изготовление изделий.

      765. Должен знать:

      приемы лепки;

      свойства применяемых материалов;

      назначение инструментов и приспособлений;

      режим термической обработки глины;

      традиции народного художественного промысла.

Параграф 27. Изготовитель художественных изделий из керамики, 4 разряд

      766. Характеристика работ:

      изготовление художественных керамических изделий средней сложности;

      отделка изделий многотоновой глазурью;

      лепка простых и средней сложности скульптурных изделий.

      767. Должен знать:

      правила раскраски изделий и сочетания формы с рисунком;

      приемы художественной росписи;

      свойства керамических красок;

      изменения цвета глазури в процессе обжига;

      основы построения скульптурных изделий.

Параграф 28. Изготовитель художественных изделий из керамики, 5 разряд

      768. Характеристика работ:

      изготовление художественных керамических изделий, сложных по форме и отделке, оригинальных, индивидуальных, выполненных на основе народных традиций;

      лепка сложных скульптурных изделий;

      изготовление изделий по технологии "латгальской керамики";

      надглазурная и подглазурная роспись.

      769. Должен знать:

      технологию "латгальской" керамики;

      способы нанесения и рецептуру глазурей и способы получения различных оттенков;

      виды декора;

      режим термообработки изделий в зависимости от минералогического состава глины;

      народные традиции в изготовлении изделий из керамики.

Параграф 29. Изготовитель художественных изделий из керамики, 6 разряд

      770. Характеристика работ:

      изготовление высокохудожественных керамических изделий, особо сложных и уникальных, с оригинальным декором из глины разных минералогических составов, а также комбинированных с иными материалами;

      лепка особо сложных скульптурных изделий.

      771. Должен знать:

      все способы изготовления керамических изделий;

      все виды и состав глазурей и способы нанесения их на изделия;

      основные направления развития народного искусства.

Параграф 30. Художник росписи по ткани, 3 разряд

      772. Характеристика работ:

      художественная роспись по ткани платков, шарфов, скатертей, салфеток, юбок и блуз по творческим разработкам средней сложности с использованием техники холодный батик и узловязание;

      составление цветовых растворов (2, 3 цвета) из готовых красителей.

      773. Должен знать:

      приемы нанесения рисунка с использованием техники холодный батик и узловязание;

      цветовые гармонии красителей и их применение в росписи;

      причины возникновения дефектов росписи на ткани и способы их предупреждения и устранения;

      различные классы красителей: прямые, кубовые и кубозоли (для хлопчатобумажных тканей), активные (для хлопочатобумажных и шелковых тканей), кислотные (для искусственных тканей).

Параграф 31. Художник росписи по ткани, 4 разряд

      774. Характеристика работ:

      художественная роспись ткани по крою, палантинов, панно со сложным многоцветным рисунком в композиции с применением техники свободная роспись и горячий батик.

      775. Должен знать:

      приемы создания декоративных эффектов в технике свободной росписи;

      способы нанесения горячего воска на ткань;

      композиционное построение эскизов с использованием национальных традиций в росписи ткани.

Параграф 32. Художник росписи по ткани, 5 разряд

      776. Характеристика работ:

      художественная роспись по ткани индивидуальных изделий повышенной сложности для оформления одежды, интерьеров по собственным творческим композициям с использованием различных видов техники;

      роспись изделий, выполненных на основе народных традиций.

      777. Должен знать:

      способы совмещения существующих видов техники в художественной росписи;

      составление сложных колористических решений для композиций;

      современные тенденции направления моды в области оформления текстильных изделий.

Параграф 33. Художник росписи по ткани, 6 разряд

      778. Характеристика работ:

      художественная роспись различными видами техники экспериментальных изделий: ширм, декоративных и театральных занавесей, ансамблей одежды с использованием орнаментальных и сюжетно-тематических композиций.

      779. Должен знать:

      различные виды техник художественной росписи;

      способы их сочетания и применения;

      источники и стилевые особенности использования орнаментального материала для создания композиции;

      классификацию красителей и их технологическое соответствие тканям при росписи;

      соответствие орнаментального кроя одежды.

Параграф 34. Художник росписи по ткани, 7 разряд

      780. Характеристика работ:

      художественная роспись эксклюзивных изделий из ткани по собственным творческим композициям и колористическим разработкам с использованием смешанных техник и декоративных эффектов оформления ткани, ансамблей коллекционных изделий (одежда, платки, изделия для интерьеров).

      781. Должен знать:

      направления современного оформления текстильных изделий;

      принцип создания эксклюзивных коллекций;

      способы и приемы завершающего дизайна.

Параграф 35. Изготовитель художественных изделий из металла, 3 разряд

      782. Характеристика работ:

      изготовление простых художественных изделий из металла, характерных для местных традиций промысла;

      распиловка ювелирным лобзиком, обработка напильниками, шабрение, шлифование, полирование;

      простейшая низко- и высокотемпературная пайка;

      химическая обработка металла (обработка кислотами) и патинирование;

      изготовление необходимых инструментов и приспособлений;

      отображение в изделиях народных традиций, орнаментов, форм;

      изготовление копий изделий народных промыслов.

      783. Должен знать:

      свойства и правила обработки применяемых металлов и их сплавов;

      основные понятия о соотношениях (пропорциях) и расчете простых геометрических форм;

      основы композиции;

      народные традиции в изготовлении изделий из металла.

Параграф 36. Изготовитель художественных изделий из металла, 4 разряд

      784. Характеристика работ:

      изготовление из металла художественных изделий средней сложности;

      обработка металла вальцами, профиль-вальцами;

      термическая обработка металла;

      пайка, распайка и припайка изделий;

      чеканка;

      гальваническое покрытие изделий;

      покрытие изделий эмалью до двух цветов;

      монтаж изделий с помощью простой клепки, штифтов, резьбовых соединений.

      785. Должен знать:

      технологию различных видов обработки металлов и сплавов;

      рецептуру припоев, флюсов;

      художественно-эстетические требования современности.

Параграф 37. Изготовитель художественных изделий из металла, 5 разряд

      786. Характеристика работ:

      изготовление по собственным композициям сложных художественных изделий из металла;

      выполнение химико-термической обработки металла, паяльных и кузнечных работ;

      гравирование простых композиций;

      глубокая вытяжка;

      покрытие изделий эмалью двух цветов;

      монтаж изделий с помощью сложной клепки, шпоночных соединений и иное;

      соединение в изделии металла с иными материалами;

      исполнение заказов для интерьера.

      787. Должен знать:

      способы изготовления моделей для литья;

      рецептуру, химические и физические свойства применяемых материалов;

      принципы соединения в изделиях ритма, формы, орнамента, цвета и иных элементов.

Параграф 38. Изготовитель художественных изделий из металла, 6 разряд

      788. Характеристика работ:

      изготовление уникальных художественных изделий из цветных металлов различными способами обработки;

      гравирование сложных композиций;

      крепление камней различной огранки.

      789. Должен знать:

      особенности художественной обработки цветных металлов;

      виды и способы огранки камней;

      приемы работы ювелирными инструментами;

      основные направления развития народного искусства.

Параграф 39. Изготовитель художественных изделий из лозы, 3 разряд

      790. Характеристика работ:

      плетение из лозы художественных изделий декоративного и утилитарного назначения круглых, форм несложных конструкций с простыми и средней сложности привалами плетения, с соблюдением правильного сочетания и соотношения форм и декоративных элементов;

      заготовка материала, обработка и подбор по цвету, длине и толщине;

      расщепление лозы и изготовление ленты (шинки).

      791. Должен знать:

      периоды заготовки сырья;

      правила снятия коры, сушки, сортировки и иной обработки сырья;

      основные приемы плетения;

      изготовления простых видов изделий и отдельных декоративных элементов;

      функциональное и декоративное назначение изделий;

      применяемые инструменты, приспособления, правила и способы их изготовления;

      соотношение размеров прутьев и выплетенных из них элементов с формой изделия;

      способы крепления.

Параграф 40. Изготовитель художественных изделий из лозы, 4 разряд

      792. Характеристика работ:

      плетение из лозы глубоких художественных изделий со сложными приемами плетения;

      плетение изделий с декоративными элементами в сочетании их с керамикой, деревом и иными материалами.

      793. Должен знать:

      приемы плетения глубоких изделий и со сложным силуэтом;

      приемы оплета изделий;

      приемы соединения выплетенных элементов с деталями из иных материалов;

      народные традиции в изготовлении изделий из лозы.

Параграф 41. Изготовитель художественных изделий из лозы, 5 разряд

      794. Характеристика работ:

      плетение из лозы комплектов художественных изделий с использованием особо сложных приемов плетения;

      плетение мебели.

      795. Должен знать:

      различные виды плетения, соотношение формы изделия с дополнением ажурного плетения;

      применение ритма в композиции;

      сочетание различных материалов по форме, фактуре, тональности.

Параграф 42. Изготовитель художественных изделий из лозы, 6 разряд

      796. Характеристика работ:

      плетение из лозы сложных по форме и отделке изделий с использованием новых технологий;

      плетение новых видов узлов по собственным разработкам;

      изготовление уникальных, выставочных и сложной пластики изделий по эскизам художника;

      самостоятельная разработка новых видов изделий и образцов плетений, вариантов декорирования изделий.

      797. Должен знать:

      различные виды и техники плетения;

      принципы соединения в изделиях ритма, узоров и цвета;

      сочетание различных материалов по форме, фактуре, тональности;

      основные направления развития народных промыслов;

      технологию заготовки и облагораживания сырья.

Параграф 43. Изготовитель художественных изделий из янтаря, 3 разряд

      798. Характеристика работ:

      изготовление по собственным композициям простых художественных изделий из янтаря с учетом оптико-механических и индивидуальных особенностей формы сырья;

      сверление и зенковка янтаря;

      склеивание элементов изделия;

      подбор соответствующего металла для получения правильных пропорций янтарных и металлических элементов изделия;

      крацовка, шлифовка, химическая обработка металлических частей изделия;

      сборка элементов изделия с помощью простых свободных, скованных, твердых и иных соединений;

      полировка и лакировка изделий.

      799. Должен знать:

      основные виды и приемы обработки янтаря, цветных металлов и их сплавов;

      свойства и качества естественного янтаря;

      рецептуру полировальных паст;

      свойства кислот, оксидов, клеев и иных применяемых материалов;

      основы художественной композиции.

Параграф 44. Изготовитель художественных изделий из янтаря, 4 разряд

      800. Характеристика работ:

      изготовление по собственным композициям художественных изделий из янтаря средней сложности и копий традиционных народных янтарных украшений;

      закаливание, распиловка, шлифовка янтаря с целью придания янтарю законченной формы;

      соединение металлических частей изделий пайкой и с помощью иных различных соединений.

      801. Должен знать:

      свойства и качества применяемых цветных металлов и сплавов;

      правила припасовки оправ к янтарю;

      основы пайки и обработки опаянных изделий, рецептуру припоев;

      правила пользования и заточки применяемого инструмента.

Параграф 45. Изготовитель художественных изделий из янтаря, 5 разряд

      802. Характеристика работ:

      изготовление по собственным композициям сложных и ажурно-филигранных художественных изделий из янтаря с деталями и внутренними выемками, с учетом разнообразной формы, оттенков, прозрачности, декоративности коры;

      изготовление изделий сложных композиций в народных традициях;

      набор и наклейка филиграни на изделия разнообразных форм;

      пайка накладной филиграни на металлическую поверхность изделия;

      монтировка и сборка изделий из янтаря с ажурно-филигранным оформлением.

      803. Должен знать:

      виды филигранных работ;

      приемы и последовательность операций по изготовлению изделий с филигранью;

      рецептуру припоев, клеев;

      способы нанесения насечек, гнутья, кручения, пайки и химической обработки металла;

      национальные традиции в изготовлении изделий из янтаря.

Параграф 46. Изготовитель художественных изделий из янтаря, 6 разряд

      804. Характеристика работ:

      изготовление уникальных художественных изделий из янтаря особо сложных композиций в народных традициях и выставочных образцов;

      огранка, полировка и глянцовка высокохудожественных янтарных изделий сложных форм на станке и вручную;

      насечка, гнутье, кручение, ковка, чеканка, литье металлических элементов изделий;

      сложная химическая обработка металлических элементов для придания им выразительности;

      монтировка и сборка изделий с применением штифтовки, обжима, закатки и иных способов крепления.

      805. Должен знать:

      виды обработки янтаря, цветных металлов и сплавов;

      приемы и последовательность операций при обработке янтаря и металлов;

      формы и виды огранки янтаря;

      основные направления развития народного искусства.

Глава 13. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих по разрядам на работы по производству художественных изделий из янтаря

Параграф 1. Заготовщик янтаря, 2 разряд

      806. Характеристика работ:

      отеска естественного янтаря и отходов от прессованного янтаря металлическим ножом вручную до полного удаления верхней корки;

      ошкуровка вручную янтарных кусков от верхней корки и включений для прессования янтаря;

      мойка ошкуренного янтаря и янтарных отходов в фарфоровых ваннах содовым раствором;

      сушка янтаря и отходов в электропечах;

      подготовка печи к работе.

      807. Должен знать:

      свойства естественного янтаря;

      применяемый инструмент;

      технологию сушки янтаря и отходов;

      устройство электропечи и температурный режим сушки;

      правила загрузки и выгрузки янтаря.

Параграф 2. Заготовщик янтаря, 3 разряд

      808. Характеристика работ:

      отеска заготовок из янтаря различных размеров и форм для изготовления янтарных изделий;

      распиливание кусков естественного и прессованного янтаря на заготовки прямоугольной и квадратной форм дисковыми и ленточными пилами;

      сверление в заготовках сквозных и глухих отверстий по чертежам и шаблонам.

      809. Должен знать:

      приемы отески заготовок из янтаря прямоугольной и квадратной форм;

      устройство и правила эксплуатации дисковых, ленточных пил и сверлильных станков;

      сортность янтаря и технические требования, предъявляемые к полуфабрикатам;

      способы рационального использования янтаря.

Параграф 3. Заготовщик янтаря, 4 разряд

      810. Характеристика работ:

      заготовка естественного янтаря для обработки и изготовления художественных изделий;

      распиливание янтаря на заготовки овальной, конусообразной и иных сложных форм циркулярными и ленточными пилами по моделям-эталонам, шаблонам и чертежам;

      наладка оборудования.

      811. Должен знать:

      приемы распиливания янтаря на заготовки сложной конфигурации;

      правила наладки, заточки циркулярных и ленточных пил;

      правила определения по внешнему виду цвета, структуры, твердости янтаря.

Параграф 4. Сборщик изделий из янтаря, 3 разряд

      812. Характеристика работ:

      сборка простых и средней сложности художественных изделий из янтаря;

      комплектование янтарных заготовок по размерам и расцветкам для сборки изделий.

      813. Должен знать:

      правила подбора деталей по размеру и расцветке;

      симметричное чередование цвета;

      свойства естественного и прессованного янтаря;

      технические требования, предъявляемые к изделиям, применяемый инструмент.

      814. Примеры работ:

      броши, кольца, кулоны, мундштуки – сборка.

Параграф 5. Сборщик изделий из янтаря, 4 разряд

      815. Характеристика работ:

      сборка сложных и особо сложных художественных изделий из янтаря;

      монтаж сложных и особо сложных деталей из янтаря на металлические детали с креплением замка, сверление отверстий.

      816. Должен знать:

      приемы сверления с подбором деталей одной или нескольких расцветок;

      способы крепления замков.

      817. Примеры работ:

      браслеты, ожерелья, мозаика – сборка.

Параграф 6. Обработчик изделий из янтаря, 3 разряд

      818. Характеристика работ:

      обработка на станках и вручную простых художественных изделий из янтаря с остатками янтарной коры по шаблонам, чертежам, моделям-эталонам с применением различных приспособлений и измерительных инструментов;

      регулировка станка и приспособлений.

      819. Должен знать:

      приемы и способы обработки простых художественных изделий из янтаря на станках и вручную;

      назначение, принцип действия и регулировки применяемого оборудования и приспособлений;

      правила заточки и применения режущего инструмента;

      правила применения измерительного инструмента.

      820. Примеры работ:

      вставки из янтаря к ювелирным изделиям – обработка.

Параграф 7. Обработчик изделий из янтаря, 4 разряд

      821. Характеристика работ:

      обработка на станках и вручную художественных изделий из янтаря средней сложности по шаблонам, чертежам, моделям-эталонам с применением различных приспособлений и измерительных инструментов, исходя из разнообразия форм, оттенков прозрачности, орнамента коры и иных оптико-физических свойств янтаря;

      наладка станков и приспособлений к ним.

      822. Должен знать:

      приемы и способы обработки художественных изделий из янтаря средней сложности на станках и вручную;

      свойства и качества естественного и прессованного янтаря;

      оптико-физические свойства янтаря;

      устройство и правила наладки применяемого оборудования и приспособлений;

      прочность янтаря при всех видах обработки.

      823. Примеры работ:

      ожерелья, кулоны – изготовление и обработка деталей.

Параграф 8. Обработчик изделий из янтаря, 5 разряд

      824. Характеристика работ:

      обработка на станках и вручную сложных и особо сложных художественных изделий из янтаря;

      изготовление сложных объемных и фигурных, а также высокохудожественных, уникальных изделий из янтаря с деталями высокой точности, внутренними выемками.

      825. Должен знать:

      приемы и способы обработки сложных и особо сложных художественных изделий из янтаря;

      орнаментально-декоративные свойства янтаря всех видов и сортов;

      кинематические схемы обслуживаемого оборудования.

      826. Примеры работ:

      1) игрушки-сувениры – изготовление;

      2) мозаика – обработка;

      3) фигуры шахматные – изготовление.

Параграф 9. Калильщик янтаря, 3 разряд

      827. Характеристика работ:

      закаливание дробленого и молотого янтаря в муфельных и электропечах;

      загрузка сырья в печь и выгрузка после закалки.

      828. Должен знать:

      свойства и качество естественного янтаря;

      технологию и температурные режимы закалки дробленого и молотого янтаря;

      способы обезжиривания печи в процессе закалки;

      правила эксплуатации муфельных и электропечей.

Параграф 10. Калильщик янтаря, 4 разряд

      829. Характеристика работ:

      закаливание полуфабрикатов и готовых изделий из янтаря в муфельных и электропечах;

      загрузка изделий в печь и выгрузка после закалки.

      830. Должен знать:

      технологию и температурные режимы закалки полуфабрикатов и готовых изделий из янтаря;

      конструкцию муфельных и электропечей.

Параграф 11. Шлифовщик янтаря, 3 разряд

      831. Характеристика работ:

      шлифование, полирование, огранка и глянцевание на станках и вручную простых и средней сложности художественных и ювелирных изделий из янтаря различных форм по моделям, чертежам, эскизам художников;

      установление дефектов и годности кусков янтаря для дальнейшей обработки;

      регулирование станков.

      832. Должен знать:

      способы и технологию шлифования, полирования, сверления и глянцевания янтаря;

      технические требования к янтарным художественным изделиям;

      принцип действия и способы регулировки обслуживаемых станков, применяемых инструментов;

      материалы и пасты, физические и химические свойства всех видов и сортов янтаря;

      чтение чертежей.

      833. Примеры работ:

      бусы, запонки, вставки для колец и серег, кулоны – полирование, огранка, глянцевание.

Параграф 12. Шлифовщик янтаря, 4 разряд

      834. Характеристика работ:

      шлифование, полирование, огранка и глянцевание на станках и вручную сложных и особо сложных художественных и ювелирных изделий и деталей из янтаря, исходя из разнообразия форм, оттенков, прозрачности и иных оптико-физических свойств янтаря;

      наладка станков.

      835. Должен знать:

      оптико-физические свойства янтаря;

      технические требования к янтарным художественным изделиям;

      чтение чертежей;

      измерительные инструменты и приемы пользования ими;

      устройство обслуживаемых станков и правила их наладки.

      836. Примеры работ:

      браслеты, ожерелья, мундштуки, мозаика – полирование, огранка, глянцевание.

Глава 14. Характеристика сложности скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки

      837. Характеристика сложности скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки приведена в приложении 1 к ЕТКС (выпуск 61).

Глава 15. Алфавитный указатель профессий рабочих

      838. Алфавитный указатель профессий рабочих приведен в приложении 2 к ЕТКС (выпуск 61).

  Приложение 1
к Единому тарифно-квалификационному
справочнику работ и
профессий рабочих (выпуск 61)

Характеристика сложности скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки

Категория сложности

      Признаками сложности скульптурно-технических работ являются:

      1) при увеличении с черновой прокладкой в глине, при камнерезных работах, при выколотке из листового металла-характер лепки-фактура, позы фигур, положение отдельных деталей, глубина складок одежды, наличие аксессуаров, в рельефах – глубина рельефа, насыщенность рисунка, наличие поднутрений;

      2) при черновой формовке – доступ к форме, конфигурация деталей, возможность изъятия глины и каркаса;

      3) при чистой (кусковой формовке) – количество закладываемых кусков.

      Исходя из перечисленных признаков, техническое исполнение в материале скульптурных произведений и деталей архитектурной лепки подразделяется на три группы сложности:

      несложные, сложные и особо сложные.

      I группа сложности

      К несложным произведениям относятся:

      1) портретные, декоративные, станковые и монументальные фигуры людей без характерных черт лица, статичные, с обобщенными формами обнаженного тела или в одежде без складок;

      2) бюсты без характерных черт лица, без тщательно проработанных анатомических форм, с гладко лежащими волосами;

      3) барельефы и горельефы фигурные и орнаментальные с малым выносом рельефа, малонасыщенные;

      4) анималистическая скульптура с обобщенными формами в статичных позах, без тонко проработанных деталей фигуры, шерсти, обобщенные фигуры птиц без проработанных перьев;

      5) гладкие вазы и урны;

      6) плоскостные архитектурные украшения, профилированные розетки, малонасыщенные орнаментом фризы, сухари, гладкие шишки, модульоны.

      II группа сложности

      К сложным произведениям относятся :

      1) портретные, декоративные, станковые и монументальные фигуры людей, одиночно стоящие или групповые в динамических позах с характерными тщательно проработанными лицами, обнаженные или в одежде с глубокими складками, с аксессуарами, имеющими большой вынос;

      2) бюсты портретные и декоративные с характерными чертами лица, со сложной прической, в одежде с глубокими складками;

      3) барельефы и горельефы портретные, фигурные, декоративные, орнаментальные с тщательно проработанным рисунком, со складками с глубокими поднутрениями;

      4) анималистическая скульптура в динамических позах с тонко проработанным покровом шерсти, птица с тонко проработанными перьями;

      5) фигурно-орнаментальные вазы, урны с тщательно проработанными рисунком и глубокими складками;

      6) густо насыщенные орнаментом детали архитектурной лепки, фигуры, капители, кронштейны.

      III группа сложности

      К особо сложным произведениям относятся:

      1) портретные, декоративные, станковые и монументальные фигуры людей, одиночно стоящие или групповые в динамических позах, с лицами со сложно-характерным выражением, фигуры обнаженные с тщательно проработанными анатомическими формами или в одежде со сложными узорами, со сложно-поднутренными складками;

      2) бюсты портретные и декоративные со сложнохарактерным выражением лика, в морщинах, со сложными, глубокими завитками и прядями волос, с бородами, усами со сложными поднутрениями;

      3) барельефы и горельефы портретные, фигурные, орнаментальные (многоплановые и многофигурные) с характерным тонким рисунком, орнаментом, со сложными мелкими складками или со складками с большими поднутрениями;

      4) фигуры животных в сложных динамических позах, с особо сложными частями тела, с особо тонко проработанной шерстью;

      5) вазы, урны густо насыщенные барельефным и горельефным орнаментом, с фигурными крышками, ручками и на сложных подставках;

      6) детали архитектурных произведений с особо тонким рисунком.

  Приложение 2
к Единому тарифно-квалификационному
справочнику работ и
профессий рабочих (выпуск 61)

Алфавитный указатель профессий рабочих

№ п/п

Наименование профессии

Диапазон разрядов

Страница


Производство художественных изделий из дерева, капо-корня и бересты

1.

Резчик по дереву и бересте

2-6

82

2.

Выжигальщик по дереву

2-5

85

3.

Обработчик художественных изделий из дерева и папье-маше

3-6

87

4.

Художник росписи по дереву

3-6

88

5.

Заготовщик растительных материала для художествнных изделий

3-4

91

6.

Фанеровщик художественных изделий из дерева

4-5

92

7.

Грунтовщик художественных изделий из дерева

2

93

8.

Оклейщик изделий из бересты

2

93

9.

Раскройщик бересты

2

94

10.

Выпарщик капо-корня

4

94

11.

Закальщик изделий с хохломской росписью

4

94

12.

Сортировщик декоративных пород дерева

4

95


Ювелирно-филигранное производство

13.

Ювелир-браслетчик

1-6

39

14.

Ювелир

1-7

41

15.

Ювелир-закрепщик

1-6

50

16.

Ювелир-монтировщик

1-6

52

17.

Ювелир-гравер

5-6

55

18.

Ювелир-филигранщик

2-6

56

19.

Ювелир-цепочник

3-6

59

20.

Чернильщик ювелирных и художественных изделий

3-5

60

21.

Заготовщик деталей и материалов к художественным и ювелирным изделиям

2-4

61

22.

Наклейщик вставок для ювелирных и художественных изделий

1-2

62

23.

Огранщик вставок для ювелирных и художественных изделий

1-6

64

24.

Заготовщик черни

5

66

25.

Опиловщик черни

3-5

66

26.

Ювелир-модельер

7

50

27.

Подборщик камней

3-4

67

28.

Изготовитель филигранных основ

3-4

68

29.

Художник росписи по эмали

3-6

69

30.

Фотопечатник по эмали

1-2

71

31.

Эмальер

2-6

71


Производство художественных изделий (общие профессии)

32.

Регенераторщик драгоценных металлов

2-3

4

33.

Сушильщик заготовок и художественных изделий

2-3

5

34.

Инкрустатор

3-6

6

35.

Грунтовщик холста и картона художественных полотен

1-5

8

36.

Контролер художественных изделий

2-5

10

37.

Полировщик художественных изделий

1-4

14

38.

Литейщик художественных изделий

2-4

16

39.

Лакировщик художественных изделий

1-4

18

40.

Чеканщик художественных изделий

1-6

20

41.

Отделочник художественных изделий

1-4

24

42.

Парафинировщик художественных изделий

2

26

43.

Позолотчик художественных изделий

2-6

27

44.

Обжигальщик

2-5

29

45.

Контролер монетно-орденского производства

3-5

31

46.

Демонстратор пластических поз

2-3

33

47.

Рабочий ритуальных услуг

2

34

48.

Обжигальщик рисовального угля

3

35

49.

Приготовитель грунтовых составов

3-4

35

50.

Трафаретчик

2-3

36

51.

Рабочий бюро бытовых услуг

1

37

52.

Шпаклевщик

2-3

38


Гранильное производство

53.

Распиловщик алмазов

3-5

96

54.

Обдирщик алмазов

3-6

97

55.

Разметчик алмазов

5-6

100

56.

Раскольщик алмазов

5-6

101

57.

Сортировщик алмазов

4-6

102

58.

Огранщик алмазов в бриллианты

3-6

104

59.

Установщик алмазов

2

106

60.

Промывщик бриллиантов и алмазов

2

107

61.

Сортировщик бриллиантов

5-6

107


Производство художественных изделий из металла

62.

Формовщик художественного литья

2-6

73

63.

Клейщик изделий из металла

2-3

77

64.

Художник декоративной росписи по металлу

2-6

78

65.

Лакировщик подносов

4

80

66.

Шлифовщик подносов

3-4

81


Производство художественных изделий из папье-маше с миниатюрной живописью

67.

Сборщик изделий из дерева и папье-маше

2-4

116

68.

Навивщик картона

3-4

118

69.

Художник миниатюрной живописи

3-7

119

70.

Опиловщик папье-маше

2-4

121


Скульптурное производство

71.

Патинировщик

1-6

136

72.

Лепщик скульптурного производства

1-6

138

73.

Чеканщик скульптурного производства

1-6

142

74.

Модельщик скульптурного производства

2-6

144

75.

Форматор скульптурного производства

2-6

147


Производство художественных изданий из кости и рога

76.

Резчик по кости и рогу

2-6

123

77.

Распиловщик кости и рога

3-4

125

78.

Сортировщик рога и кости

3

126

79.

Размольщик роговой стружки

2

127

80.

Правильщик роговых пластин

3

127

81.

Прессовщик изделий из рогового порошка

3

128

82.

Нарезчик изделий из кости и рога

2-3

128

83.

Обработчик изделий из кости и рога

2-5

129


Производство художественных изделий из камня

84.

Резчик по камню

2-6

109

85.

Токарь по камню

2-4

112

86.

Монтировщик изделий из камня

2-3

113

87.

Распиловщик камня

2-4

114

88.

Опиловщик камня

2-3

116


Производство художественных изделий из кожи и меха

89.

Выравнивальщик кожаных деталей

3-4

152

90.

Вышивальщик по коже и меху

4-6

153

91.

Сборщик изделий из кожи и меха

2-6

154

92.

Раскройщик кожи и меха

2-5

156

93.

Разрисовщик изделий из кожи

2-6

158


Производство изделий народных художественных промыслов

94.

Изготовитель художественных изделий из дерева

3-6

161

95.

Изготовитель художественных изделий из кожи

3-6

164

96.

Изготовитель художественных изделий из льноволокна

2-6

165

97.

Изготовитель изделий из тканей с художественной росписью

3-6

167

98.

Изготовитель художественных изделий из соломки

2-6

169

99.

Изготовитель художественных изделий из бересты

3-5

171

100.

Изготовитель художественных изделий из керамики

3-6

172

101.

Художник росписи по ткани

3-7

173

102.

Изготовитель художественных изделий из металла

3-6

175

103.

Изготовитель художественных изделий из лозы

3-6

177

104.

Изготовитель художественных изделий из янтаря

3-6

179

Производство художественных изделий из янтаря

105.

Заготовщик янтаря

2-4

131

106.

Сборщик изделий из янтаря

3-4

132

107.

Обработчик изделий из янтаря

3-5

134

108.

Калильщик янтаря

3-4

134

109.

Шлифовщик янтаря

3-4

135


Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (61-шығарылым) бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 18 наурыздағы № 102 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 20 наурызда № 20149 болып тіркелді

      2015 жылғы 23 қарашадағы Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 16-бабының 16-1) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

      1. Қоса беріліп отырған Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (61-шығарылым) бекітілсін.

      2. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбек және әлеуметтік әріптестік департаменті заңнамада белгіленген тәртіппен:

      1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

      2) осы бұйрық ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;

      3) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Заң қызметі департаментіне осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтер ұсынуды қамтамасыз етсін.

      3. "Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (61-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2012 жылғы 24 шілдедегі № 294-ө-м бұйрығының (Қазақстан Республикасының Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7883 тіркелген, "Қазақстан Республикасының орталық атқарушы және өзге де орталық мемлекеттік органдарының актілер жинағы" жинағында 2012 жылғы 24 қазанда № 21 жарияланған) күші жойылды деп танылсын.

      4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі А.Ә. Сарбасовқа жүктелсін.

      5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасының
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі
Б. Нурымбетов

  Қазақстан Республикасы
Еңбек және халықты әлеуметтік
қорғау министрінің
2020 жылғы 18 наурыздағы
№ 102 бұйрығына
қосымша

Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (61-шығарылым)

1-тарау. Кіріспе

      1. Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік біліктілік анықтамалығы (61-шығарылым) (бұдан әрі – БТБА (61-шығарылым)):

      ағаштан, капо-тамырдан және қабықтан көркем бұйым жасау өндірісі;

      зергерлік-филигран өндірісі;

      көркем бұйымдар жасау өндірісі (жалпы кәсіптері);

      қырлау өндірісі;

      металдан көркемөнер бұйымдарын өндіру;

      миниатюралы кескінделген папье-машеден жасалған көркем бұйымдар жасау өндірісі;

      мүсіндеу өндірісі;

      сүйек және мүйізден жасалатын көркем бұйымдар жасау өндірісі;

      тастан көркемөнер бұйымдарын өндіру;

      тері және былғарыдан көркем бұйымдар жасау өндірісі;

      халықтық қолөнер кәсіпшілігі бұйымдарын жасау өндірісі;

      янтарьдан жасалған көркем бұйымдар жасау өндірісі бойынша жұмыстарды қамтиды.

      2. БТБА (61-шығарылым) Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі әзірлеген.

      3. Тарифтік-біліктілік сипаттамалар осы БТБА-да (61-шығарылым) көрсетілген өндірістер мен жұмыс түрлері бар ұйымдардың меншік нысанына және ұйымдық-құқықтық нысанына қарамастан, олардағы жұмысшылардың жұмыстарын тарификациялаған және біліктілік разрядтарын белгілеген кезде қолданылады.

2-тарау. Ағаштан, капо-тамырдан және қабықтан көркем бұйым жасау өндірісі жұмыстарына арналған разрядтар бойынша жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары

Параграф 1. Ағаш және ағаш қабығын кесуші, 2-разряд

      4. Жұмыс сипаттамасы:

      қарапайым сюжеттік-оюлық суреттерді ағаш қабығына қолмен кесу;

      негізгі сызықтарды белгілеу, сурет және қарапайым композицияларға контур жасау.

      5. Білуге тиіс:

      ағаш қабығын көркемдеп кесу жолдары, қарапайым сурет контурларын жағу жолдары;

      ағаш қабығының сапасы және түсі бойынша жарамдылығы;

      жергілікті көркемөнер дәстүрлері.

      6. Жұмыс үлгілері:

      1) бурачоктар;

      2) қораптар;

      3) кузовкалар;

      4) қобдишалар – кесу.

Параграф 2. Ағаш және ағаш қабығын кесуші, 3-разряд

      7. Жұмыс сипаттамасы:

      жергілікті қол өнер дәстүрін сипаттайтын орташа күрделіктегі сюжеттік-оюлық суреттерді кесу және оюлық композициялар жасау;

      қарапайым суреттерді қолмен ағаш бойынша контурлық және көлемді түрде кесу;

      түстерді аралау, грифельді кесу, булавкаларды жайластыру;

      түстерді жөндеу.

      8. Білуге тиіс:

      орташа күрделіктегі суреттерді ағаш қабығына және қарапайым суреттерді ағашқа көркемдеп кесу жолдары;

      көлемді тегіс рельефті кесу жолдары;

      ою элементтері;

      ағаш және ағаш қабығының қасиеттері мен жыныстары;

      қолданылатын құрал-сайман.

      9. Жұмыс үлгілері:

      1) "Жаңғақ ұстаған тиін", "Ағаштағы тоқылдақ", "Шоқып тұрған тауықтар", "Жемсауыттың жанындағы құстар" - көркемдеп кесу;

      2) түрлі формадағы қасықтар – кесу;

      3) ағаш қабығынан солонкалар – көркемдеп кесу;

      4) ашық түсті, ашық көгілдір, ашық сары раушан гүлдері – көркемдеп кесу және сырлау.

Параграф 3. Ағаш және ағаш қабығын кесуші, 4-разряд

      10. Жұмыс сипаттамасы:

      халық оюлары дәстүрінің элементтерін енгізе отырып күрделі сюжеттік-оюлық суреттерді қолмен ағаш қабығында кесу;

      орташа күрделіктегі көлемді суреттерді ағашқа қолмен тереңдетіп ойып, бөренелі ойып кесу.

      11. Білуге тиіс:

      ағаш қабығы бойынша күрделі суреттерді және ағаш бойынша орташа күрделіктегі суреттерді көркемдеп кесу жолдары;

      ағаш қабығына күрделі суреттердің контурларын салу жолдары;

      ағаш қабығының көрінбейтін кемшіліктерін айқындау, түстерді жасауға арналған ағаш сұрыптары, суреттің мақсатына қарай түстерді кесу әдістері.

      12. Жұмыс үлгілері:

      кесу:

      1) "Айға ұшу", "Биші аю" тәрізді скульптуралық бұйымдар;

      2) тауықтар, көкектер, үкілер;

      3) пианиноның беткі рамасы;

      4) ағаш қабығынан жасалған туесоктар;

      5) пико жиынтығынсыз түрік және вена суреттерінің түстері, қара көгілдір, қара сары, ашық түсті шөп.

Параграф 4. Ағаш және ағаш қабығын кесуші, 5-разряд

      13. Жұмыс сипаттамасы:

      адам, жануар, құс фигураларының бейнесін және түрлі сәулет мотивтерін енгізе отырып ерекше күрделі сюжеттік-оюлық композицияларды ағаш қабығында қолмен кесу;

      күрделі суреттерді рельефте толық орындай отырып олардың дөңгелектелген және таңдамалы фонымен ағашта қолмен тереңдетіп, тегіс рельефті кесу;

      элементтерін тондай отырып көлемді кесу;

      фигураларды кесу, басылған суреті бар қалқан алу, түстерін кесу немесе аралау, фигураларды ескі түстерге қою немесе оларды жаңасымен ауыстыру.

      14. Білуге тиіс:

      ағаш қабығы бойынша ерекше күрделі суреттер мен ағаш бойынша күрделі суреттерді көркемдеп кесу жолдары;

      ұлттық оюларды салу негіздері;

      тегіс рельефті және өтпелі кесіндіні орындау тәсілдері;

      композициялық шешімдердің құрылуы;

      инкрустация негіздері, ағаштан түрлі кесілген жоғары көркемдік бұйымдардың сапасына қойылатын талаптар.

      15. Жұмыс үлгілері:

      1) аптечкалар – ажурлы кесу;

      2) "Арбада отырған аю", "Телефондағы аю", "Қолында бөшкесі бар аю", "Аю ағаш июде" тәрізді скульптуралық бұйымдар – көлемді көркемдеп ою;

      3) кистяницалар – кудриндік кесу;

      4) қуыршақтың жиһазы, пеналдар – рельефті кесу;

      5) вена, украинның қара гүлдері, сымды пик жиынтығы бар түрік суреттерінің түстері – кесу;

      6) қобдишалар – геометриялық кесу, тондау, жылтырату.

Параграф 5. Ағаш және ағаш қабығын кесуші, 6-разряд

      16. Жұмыс сипаттамасы:

      ағашта ерекше күрделі оюлық және тақырыптық композицияларды, толық скульптуралық, барельефті орындаумен таңдалған фонмен көлемді, тегіс рельефті және өтпелі қолмен кесу;

      геометриялық ұсақ кесу, инкрустациямен кесудің үйлесуі;

      ескі орыс оюы дәстүрінде кесу;

      манераларды суреттен көшірілген жазық бет бойынша жайластыру.

      17. Білуге тиіс:

      ерекше күрделі суреттерді ағашта көркемдеп кесу жолдары;

      сурет салу, скульптура және пластикалық анатомияның композициялық шешімдерінің негіздері;

      күрделі инкрустациялау – интарсия негіздері.

      18. Жұмыс үлгілері:

      1) "Генерал Топтыгин", "Ит ерткен шаңғышы қыз", "Қайықтағы тасымалдаушы", "Қармағы бар балықшы", "Орыс үштігі" тәрізді скульптуралық бұйымдар – көркемдеп ою;

      2) қобдишалар мен ларецтер – бұрынғы орыс оюы.

Параграф 6. Ағаш күйдіруші, 2-разряд

      19. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан жасалған бұйымдардағы қарапайым суреттерді электрлі инемен, электросығымдағыштың қыздырылған штампысымен трафарет бойынша күйдіру;

      трафарет жасау және суретті ұнтақтау тәсілімен бұйымның бетіне аудару.

      20. Білуге тиіс:

      қарапайым суреттерді ағаш бетіне күйдіру трафареттер жасау жолдары;

      суретті бұйымның үстіне ұнтақтау арқылы аудару тәсілдері.

      21. Жұмыс үлгілері:

      күйдіру:

      1) аралау материалдарынан бөрене;

      2) "Әріптер" жинағы.

Параграф 7. Ағаш күйдіруші, 3-разряд

      22. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан жасалған бұйымдарда орташа күрделіктегі суреттерді электрлі инемен, электросығымдағыштың қыздырылған штампысымен трафарет бойынша күйдіру;

      суретті даяр үлгіден калькаға аудару.

      23. Білуге тиіс:

      орташа күрделіктегі суреттерді ағаш бетіне күйдіру жолдары;

      күйдіру аппаратының, электросығымдағыштың жұмыс принципі;

      сурет күйдірілетін жартылай фабрикаттардың сапасына қойылатын талаптар.

      24. Жұмыс үлгілері:

      күйдіру:

      1) табиғи ою салынатын токарлық бұйымдар;

      2) геометриялық суреті бар қораптар;

      3) балар кубиктері.

Параграф 8. Ағаш күйдіруші, 4-разряд

      25. Жұмыс сипаттамасы:

      бұйымдардағы күрделі суреттерді трафарет бойынша күйдіру;

      негізгі сызықтарды белгілеу, сурет контурларын бұйымдарға салу.

      26. Білуге тиіс:

      күрделі суреттерді ағаш бетіне күйдіру жолдары, күйдіру аппаратының құрылымы мен пайдалану қағидалары;

      сурет композициясы негіздері мен оюлы композицияларды құру заңдылықтары.

      27. Жұмыс үлгілері:

      1) пейзаж бейнеленген ілінетін панно;

      2) сәулет ескерткіштерінің суреті бар қобдишалар – күйдіру.

Параграф 9. Ағаш күйдіруші, 5-разряд

      28. Жұмыс сипаттамасы:

      бұйымдардағы ерекше күрделі суреттерді трафарет бойынша электр инемен күйдіру;

      күйдіру аппаратының жұмысын реттеу.

      29. Білуге тиіс:

      ерекше күрделі суреттерді ағаш бетіне күйдіру жолдары;

      ағаштың көрінбейтін кемшіліктері;

      ағаштан жасалған бұйымдардың сапалы талаптары;

      күйдіру аппаратын реттеу тәсілдері.

      30. Жұмыс үлгілері:

      1) пейзаж бейнеленген құмыралар;

      2) портреттер бейнелеген панно – күйдіру.

Параграф 10. Ағаштан және папье-машеден жасалған көркемөнер бұйымдарын өңдеуші, 3-разряд

      31. Жұмыс сипаттамасы:

      сызбалар мен эскиздер бойынша ағаштан қарапайым көркемөнер бұйымдарын монтаждау үшін қарапайым жартылай фабрикаттар мен ұсақ бөлшектерді өңдеу;

      түрлі ағаш жыныстарын жанып алуға дайындау:

      қабығын аршу, дайындама қалыңдығын талап етілетін мөлшерге дейін жеткізу;

      бағалы ағаш жыныстарынан жасалған көркемөнер бұйымдарды ағаш текстурасын сақтай және оған түрлі реңк бере отырып арнайы химиялық құраммен өңдеу;

      станоктардың жұмысын реттеу.

      32. Білуге тиіс:

      станоктың қызметі, қолдану принципі мен реттеу қағидалары;

      қарапайым жартылай фабрикаттар мен ұсақ бөлшектерді жанып алу және токарлық өңдеу үшін ағашты дайындау технологиясы, ағаш жыныстары мен қасиеттері;

      бағалы ағаш жыныстарынан жасалған көркемөнер бұйымдарын өңдеу технологиясы;

      ағаштан жасалған көркемөнер бұйымдарын өңдеуде қолданылатын ерітінді құрамы.

      33. Жұмыс үлгілері:

      1) скульптура дайындамалары – токарлық өңдеу;

      2) матрешкалар – токарлық өңдеу;

      3) жіңішке таяқ, таяқ сабау – қолмен және станокта өңдеу.

Параграф 11. Ағаштан және папье-машеден жасалған көркемөнер бұйымдарын өңдеуші, 4-разряд

      34. Жұмыс сипаттамасы:

      үлгі және эскиздер бойынша ағаштан және папье-машеден жасалған орташа күрделіктегі жартылай фабрикаттарды, бөлшектер мен көркемөнер бұйымдарын токарьлық өңдеу;

      токарьлық станокта капотамырдан жасалған бұйымдарды жанап алу;

      станоктарды баптау.

      35. Білуге тиіс:

      ағаш және папье-машеден жасалған жартылай фабрикаттар мен көркемөнер бұйымдарын токарлық өңдеу технологиясы;

      токарьлық станоктың құрылымы мен пайдаланылуы;

      ағаштан және папье-машеден жасалған көркемөнер бұйымдарының техникалық шарттары.

      36. Жұмыс үлгілері:

      1) бөшкелер және жартылай бөшкелер, конусты және тік формадағы жбандар – токарьлық өңдеу;

      2) шағын мөлшердегі құмыралар, моншақтар – жанып алу;

      3) түтіктер, мундштуктар – жанып алу;

      4) үлкен қобдишалар – токарьлық өңдеу.

Параграф 12. Ағаштан және папье-машеден жасалған көркемөнер бұйымдарын өңдеуші, 5-разряд

      37. Жұмыс сипаттамасы:

      үлгі және эскиздер бойынша ағаштан және папье-машеден жасалған күрделі жартылай фабрикаттарды, бөлшектер мен көркемөнер бұйымдарын токарьлық өңдеу;

      көркемөнер бұйымдарын жасау үшін дайындамаларға мен болванкаларға ағаш таңдау, белгілеу, пішу;

      саңылаулар тесу және бұйымды жинау.

      38. Білуге тиіс:

      токарьлық станоктардың кинематикалық схемасы, кесетін аспапты орнату, бекіту және қайрау тәсілдері;

      ағаштан және папье-машеден жасалған күрделі жартылай фабрикаттарды, бөлшектер мен көркемөнер бұйымдарын токарьлық өңдеу технологиясы.

      39. Жұмыс үлгілері:

      1) сувенирлік кадушкалар;

      2) жануарлардың фигуралары;

      3) қобдишалар – жонып алу.

Параграф 13. Ағаштан және папье-машеден жасалған көркемөнер бұйымдарын өңдеуші, 6-разряд

      40. Жұмыс сипаттамасы:

      жеке композициялар бойынша ағаштан және папье-машеден жасалған ерекше күрделі көрмелік және бірегей көркемөнер бұйымдарын токарьлық өңдеу;

      сувенирлік мақсаттағы көркемөнер бұйымдарын анилин бояуымен және спиртті лакпен түрлі түстерге тондау және жылтырату.

      41. Білуге тиіс:

      ағаштан және папье-машеден жасалған бірегей көркемөнер бұйымдарын токарьлық өңдеу технологиясы;

      түрлі бағалы жыныстағы ағашты кептіру шектері;

      ағаш кемшіліктері мен оларды жою, тондау және жылтырату жолдары;

      бояулар мен лактарды қолдану және араластыру тәсілдері.

      42. Жұмыс үлгілері:

      1) ірі құмыралар – жонып алу;

      2) декоративтік паннолар – жонып алу;

      3) жонылған сувенирлер – тондау, жылтырату;

      4) шыны аяқтар – жонып алу.

Параграф 14. Ағашқа көркем сурет салатын суретші, 3-разряд

      43. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан жасалған көркемөнер бұйымдарына қарапайым хохлома суретінің түрлерін салу;

      жиектерін жиектеу, түбі мен қақпағын бояу;

      бояу жасау;

      қарапайым табиғи ою суреті бойынша ағаштан Городецкий, полх-майдан суретін салу;

      қарапайым оюдағы бұйымдарды күйдіре отырып Загорск суретін салу;

      қарапайым токарлық фигураларды үлгілер бойынша салу және күйдіру.

      44. Білуге тиіс:

      күйдіріп хохлама, городецкий және полх-майдан оюын және загорск суретін салу жолдары мен ерекшеліктері;

      бояу сапасы мен қасиеті;

      бояу жасау тәсілдері;

      сурет салуда қолданылатын еріткіштер мен лактардың қасиеті;

      қылқалам нөмірлері мен олардың сапасы.

      45. Жұмыс үлгілері:

      1) қасықтар – сурет салу;

      2) пеналдар – сурет салу, жиектеу;

      3) солонкалар – жиектеу, түбін бояу.

Параграф 15. Ағашқа көркем сурет салатын суретші, 4-разряд

      46. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан жасалған көркемөнер бұйымдарына орташа күрделіктегі хохлома суретінің барлық түрін жеке суреттер бойынша салу, алдын салынған суреттерді еркін қайталау;

      құс және жануарларды орташа күрделіктегі табиғи оюмен бұйымдардың Городецкий суреті;

      ағаштан жасалған бұйымдарға полх-майдан суреті, гуашьпен, анилин және май бояулармен көркем суреттеу;

      орташа күрделіктегі табиғи және геометриялық ою суреттерінің үлгілері бойынша күйдіре отырып Загорск суретін салу.

      47. Білуге тиіс:

      күйдіріп хохлама, городецкий және полх-майдан оюын және загорск суретін салу жолдары мен ерекшеліктері;

      гуашь, анилин және май бояулармен сурет салу техникасы;

      күйдіргеннен кейін сурет салу жолдары;

      темпер және акварель бояуларды пайдалану қағидалары.

      48. Жұмыс үлгілері:

      1) турау тақтасы;

      2) жерге қоятын ыдыстар;

      3) нан салғыштар – сурет салу.

Параграф 16. Ағашқа көркем сурет салатын суретші, 5-разряд

      49. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан жасалған көркемөнер бұйымдарына хохлома суретінің барлық түрін жеке суреттер және композициялар бойынша салу;

      жаппай өнімге, аз сериямен шығарылатын жаңа бұйымдарға тікелей сурет салу кезеңінде оюларды шығармашылық байыту;

      жаңа формалармен сурет салу;

      күрделі оюды ағаштан жасалған городецкий, полх-майдан оюын және загорск бойынша сурет салу;

      инкрустацияны аяқтау үшін гуашьпен және акварельмен сюжеттік миниатюралық инкрустациялауды жетілдіру.

      50. Білуге тиіс:

      хохлама, городецкий және полх-майдан оюын және загорск суретін салу жолдары мен ерекшеліктері;

      композиция негіздері, күрделі токарлық формаларда бұйымдарды күйдіру және сурет салу жолдары;

      түстерді үйлестіру жолдары.

      51. Жұмыс үлгілері:

      1) декоративтік құмыралар – сурет салу;

      2) ұсақ бұйымдар жиынтықтары – сурет салу;

      3) матрешкалар – сурет салу және күйдіру;

      4) жиһаз – сурет салу;

      5) қобдишалар – күйдіру және сурет салу.

Параграф 17. Ағашқа көркем сурет салатын суретші, 6-разряд

      52. Жұмыс сипаттамасы:

      ерекше күрделі суреттің барлық түрін сурет салу кезінде тікелей оюларды байыту жөніндегі шығармашылық танытып жеке композициялар бойынша бірегей, тапсырыспен және сыйлыққа арналған бұйымдарға сурет салу.

      53. Білуге тиіс:

      хохлама, городецкий және полх-майдан оюын және загорск ерекше күрделі сурет салу жолдары;

      сурет салу негіздері, ағаш текстурасын пейзаждарда қолдану, түс композициясын жасау жолдары.

      54. Техникалық және кәсіптік (арнайы орта, кәсіптік орта) білім талап етіледі.

      55. Жұмыс үлгілері:

      1) көрмелік және бірегей құмыралар – сурет салу;

      2) декоративтік ілетін панно – сурет салу, күйдіру;

      3) сәулет өнері ескерткіштері салынған қобдишалар – күйдіру, текстуралық сурет, тондау.

Параграф 18. Көркемөнер бұйымдарына арналған өсімдік материалдарын дайындаушы, 3-разряд

      56. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан көркемөнер бұйымдарын жасауға арналған ағаш қабығын және бағалы жыныстарды дайындау;

      қайың ағашының қабығын аршу, қабығынан, түктен, тамшылардан паразит өсінділерден тазарту;

      ағаш қабығын сапасына, өлшеміне қарай сұрыптау және оны бумаларға түю;

      қолмен және станокта унцукульды бұйымдар жасауға арналған бағалы жынысты ағашты аралау;

      алдын ала қыздыру жолымен дайындамаларды түзету.

      57. Білуге тиіс:

      ағаш қабығын дайындау қағидалары, ағашты қолмен және машинамен аралау жолдары;

      ағаш қабығын, сабанды дайындау, жинау, сақтау және пайдаланудың техникалық шарттары;

      ағаштың жыныстары мен қасиеттері, сувенирлі бұйымдар жасауға жарамдылығы;

      қыздыру жолымен дайындамаларды түзету тәсілдері;

      станоктар мен құрылғылардың құрылымы, оларды реттеу қағидалары.

Параграф 19. Көркемөнер бұйымдарына арналған өсімдік материалдарын дайындаушы, 4-разряд

      58. Жұмыс сипаттамасы:

      кряж және плашка дайындау;

      сурет бойынша қажетті құрылымды және әдемі ағаш қабығы мен капо тамырды алу үшін берілген мөлшері бойынша қолмен немесе арнайы станокта плаха және дайындаманы бөлу;

      станоктарды баптау.

      59. Білуге тиіс:

      кряж және плашкаларды дайындау қағидалары;

      станоктарды таптау қағидалары;

      бағалы жыныстардың және капо тамырдың құрылымы, оларды аралау қағидалары.

Параграф 20. Ағаштан көркемөнер бұйымдарын фанерлеуші, 4-разряд

      60. Жұмыс сипаттамасы:

      қарапайым және орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарының бетін қолмен және станоктарда ағаштың түрлі жыныстарын шпонымен фанерлеу;

      жартылай фабрикаттар мен бұйымдардың бетін фанерлеуге дайындау;

      аспапты дайындау және қайрау.

      61. Білуге тиіс:

      қарапайым және орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарын фанерлеу жолдары;

      шпонның түрлі жыныстарының сапасы мен қасиеті;

      қолданылатын жабдықтың қызметі мен қолдану принципі.

      62. Жұмыс үлгілері:

      1) қалқан бөлшектер;

      2) корпустық бұйымдар – фанерлеу.

Параграф 21. Ағаштан көркемөнер бұйымдарын фанерлеуші, 5-разряд

      63. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі көркемөнер бұйымдарының бетін қолмен және станоктарда ағаштың түрлі жыныстарын шпонымен фанерлеу;

      түрлі құрылғыларды пайдалана отырып технологиялық кезектілікті сақтау;

      декоративтік эффекті алу үшін түсі және текстурасына қарай түрлі жыныстағы шпонды іріктеу.

      64. Білуге тиіс:

      күрделі көркемөнер бұйымдарын фанерлеу жолдары;

      шпон жасауда қолданылатын ағаштың жыныстары мен сұрыбы;

      фанерлеудегі шпонның шекті ылғалдығы;

      фанерлегеннен кейін бұйымдарды ұстау уақыты мен температуралық режимі, желім қасиеті мен жасау тәсілдері.

      65. Жұмыс үлгілері:

      1) ларецтер, қобдишалар;

      2) мозаикалы панно – фанерлеу.

Параграф 22. Ағаштан жасалған көркемөнер бұйымдарын сырлаушы, 2-разряд

      66. Жұмыс сипаттамасы:

      олифа, алюминий ұнтақ жұқа жағылған ағаштан жасалған көркемөнер бұйымдарын қолмен немесе станокпен сырлау.

      67. Білуге тиіс:

      ағаштан көркемөнер бұйымдарына алюминий ұнтақ жағу жолдары;

      бұйымдарға бекіту тәсілдері;

      алюминий ұнтақ жағылған бұйымдарды кептіру жолдары мен кептіру мерзімі, бұйымдарды өңдеу технологиясы;

      қолданылатын материалдардың химиялық қасиеті.

Параграф 23. Ағаш қабығынан жасалған бұйымдарды желімдеуші, 2-разряд

      68. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаш қабығынан жасалған бұйымдарды қолмен желімдеу;

      суреті бар ағаш қабығының сыртқы жағына желім жағу;

      ағаш қабығын фольгаға және фольгалы ағаш қабығын көркемөнер бұйымына жапсыру.

      69. Білуге тиіс:

      ағаш қабығын фольгаға және фольгалы ағаш қабығын көркемөнер бұйымына желімдеу жолдары;

      желімдердің қасиеті мен сапасы;

      ағаш қабығынан жасалған бұйымдарды жасау технологиялық процесі мен олардың техникалық шарттары.

Параграф 24. Ағаш қабығын пішуші, 2-разряд

      70. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаш қабығының кедір-бұдырын зімпара қағазбен тазалап, көркемөнер бұйымдарына шаблон бойынша қолмен пішу;

      жиегін үлгі және сурет бойынша сызу;

      көркемөнер бұйымдарына суретті ағаш қабығын монтаждау;

      берілген мөлшер бойынша фольга қию және оны бояу.

      71. Білуге тиіс:

      қалдығы аз ағаш қабығын қолмен пішу, сурет бойынша жиегін белгілеу жолдары;

      зімпара терісі нөмірлері;

      жасалатын көркемөнер бұйымдарының мөлшері;

      ағаш қабығының сапасына қойылатын техникалық талаптар.

Параграф 25. Капо тамырды булаушы, 4-разряд

      72. Жұмыс сипаттамасы:

      тиісті реңк бере отырып қоспаларды құрту мақсатында капо тамырды булау камерасында булау;

      камерадағы булау процесін, бу қысымын қадағалау;

      камераға салу және түсіру.

      73. Білуге тиіс:

      булау камерасының құрылымы мен оны күту қағидалары;

      капо тамырды булау және кептіру технологиялық процесі;

      капо тамырды белгілі бір реңкке дейін булау режимі, камерадағы қысымды реттеу жолдары;

      кептіру камерасын толтыру қағидалары мен жолдары.

Параграф 26. Хохлома суретін салу бұйымдарын шыңдаушы, 4-разряд

      74. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан жасалған хохлома суреті бар көркемөнер бұйымдарын электр пештерде шынықтыру;

      көркемөнер бұйымдарын электр пештеріне оларды оңтайлы орналастыра отырып салу;

      пештен өнімді түсіру;

      электр пештерінде температура режимін және шынықтыру уақытын қадағалау.

      75. Білуге тиіс:

      электр пештерінің құрылымы;

      бұйымдарды шыңдаудың технологиялық берілген режимі бойынша температурасын реттеу;

      лак бояу материалдарын бұйымдарға жағылған қалыңдығына қарай шыңдау уақыты;

      жылтыр өлшегішті пайдалану қағидалары;

      пленканың қаттылығын айқындау тәсілдері;

      шығарылатын өнімнің техникалық шарттары;

      электр техника негіздері;

      лак, бояу, еріткіштердің химиялық қасиеті мен консистенциялары;

      электр пештерінде шыңдауда температуралық төзімділігі.

Параграф 27. Декоративтік ағаш жынысын сұрыптаушы, 4-разряд

      76. Жұмыс сипаттамасы:

      капо тамыр және түрлі декоративтік ағаш жыныстарын сұрыптау және қабылдау;

      ағашты одан түрлі көркемөнер бұйымдарын жасауына байланысты жынысы, сұрыбы және мөлшері бойынша бөлу;

      фанераға бөлу үшін түрлі текстурадағы жоғары сапалы ағашты бөлу;

      ағаш және капо тамыр кемшіліктерін және оларды көркемөнер бұйымдарына пайдалану мүмкіндігін айқындау.

      77. Білуге тиіс:

      декоративтік ағаш жыныстарының сапасы, сұрыптылығы;

      декоративтік ағаш жыныстары мен капо тамырды аралау, сұрыптау, қалау, сақтау қағидалары мен жарамдылығын айқындау;

      ағаш пен капо тамырдың түрлі декоративтік жыныстарынан жасалатын көркемөнер бұйымдарының түр-түрі.

3-тарау. Зергерлік-филигран өндірісі жұмыстарына арналған разрядтар бойынша жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары

Параграф 1. Білезік зергері, 1-разряд

      78. Жұмыс сипаттамасы:

      білезікті жасау алдын дайындық операцияларын орындау;

      дәнекерлегеннен кейін сымды майсыздандыру, алу, бұйымдарды жинақталған күйінде шаю;

      ағарту құрамын әзірлеу.

      79. Білуге тиіс:

      даярлық операцияларын орындаудың технологиялық кезектілігі және тәсілдері;

      майсыздандыру және шаю жолдары, ағартатын құрамды дайындау тәсілдері.

Параграф 2. Білезік зергері, 2-разряд

      80. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті металдан қарапайым білезіктердің штампыланған бөлшектерінің тораптарын құрастыру;

      штампыланған бөлшектерді өңдеу;

      дәнекерлеу бөлшектерін дайындау;

      бөлшектер мен тораптарды дәнекерлеу;

      бөлшектер мен тораптарды дәнекерлегеннен кейін ағарту, шаю және кептіру.

      81. Білуге тиіс:

      штампыланған бөлшектерді өңдеу және тораптарды құрастыру технологиясы;

      ағарту қағидалары;

      білезік бөлшектерін өңдеу және тораптарды құрастыруда қолданылатын аспап, жабдық және құрылғылар;

      түсті металдардың физикалық-химиялық қасиеті.

Параграф 3. Білезік зергері, 3-разряд

      82. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті металдан қарапайым білезіктерді құрастыру;

      штампыланған бөлшектерді өңдеу және тораптарды дәнекерлеу;

      глидерлік, звенолық және өзге де білезіктерді монтаждау;

      штампыланған бөлшектен жасалған шнепперлі шарнирде үрленген тегіс білезік жасау;

      арнайы кесетін аспапты қайрау, түзету және термоөңдеу.

      83. Білуге тиіс:

      білезік құрастыру технологиясы;

      қатты дәнекермен дәнекерлеу тәсілдері, қайрау геометриясы, кесетін аспапты түзету және термоөңдеу, дәнекерлеу қызметі мен оларды сызбалардағы шартты белгіленуі;

      бағалы металдың барынша аз шығын болуын қамтамасыз ететін өңдеу жолдары мен тәсілдері;

      түрлі кесілген сымды созғылау тәсілдері.

      84. Жұмыс үлгілері:

      түсті металдан жасалған тоқылған, шарнирлі, эластикалық созылғыш білезіктер.

Параграф 4. Білезік зергері, 4-разряд

      85. Жұмыс сипаттамасы:

      орташа күрделіктегі түсті және бағалы металдан қарапайым білезіктерді құрастыру;

      звенолық білезіктерді, құлақты, тігін және шнепперлі бортты шынжырларды жасау.

      86. Білуге тиіс:

      білезік құрастыру технологиясы;

      дәнекерлеуде жік сапасына дәнекердің әсері;

      білезіктерді құрастыру кезінде қолданылатын фасонды бейіндердің түрлері;

      бағалы металдардың физикалық-химиялық қасиеті.

Параграф 5. Білезік зергері, 5-разряд

      87. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі түсті металдан қарапайым білезіктерді құрастыру;

      ерекше күрделі білезіктер үшін бағалы металдан жасалған штампыланған бөлшектерді өңдеу;

      үлгі және сурет бойынша жекелеген бөлшектерді қолмен жетілдіріп штампыланған бөлшектен бағалы және жартылай бағалы тасы бар күрделі білезіктер жасау;

      жекелеген тораптары мен бөлшектерін ауыстырып білезіктерді реставрациялау;

      бағалы металдан звенолық дәнекерленген шынжырлы қолмен жасау.

      88. Білуге тиіс:

      құрастырмалы білезіктерді және күрделі фасондағы шынжырларды қолмен жасау технологиясы;

      бағалы металдар үшін сынама бойынша легирлік ау есептеу әдістері;

      білезіктің бетінде өңдеу жұмыстарының түрлері;

      дәнекерлеудің барлық түрімен білезіктерді жөндеу және реставрациялау әдістері.

      89. Жұмыс үлгілері:

      ажурлы среднигі бар алтын білезіктер – құрастыру.

Параграф 6. Білезік зергері, 6-разряд

      90. Жұмыс сипаттамасы:

      ерекше күрделі жоғары көркемөнер білезіктерін құрастыру;

      жоғары көркемөнер білезіктеріне сурет салу және олар бойынша модель жасау;

      бөлшектердің өлшемін өз бетінше анықтай отырып білезіктерді үлгі және сурет бойынша және бағалы және құрамалы металл жұмысын орындау технологиясын дербес орындау;

      асыл тастары бар жоғары көркемдік білезіктер жасау.

      91. Білуге тиіс:

      жоғары көркемдік білезіктерді суреттер және сызбалар бойынша жасау ерекшеліктері;

      сызбаны оқу қағидалары.

Параграф 7. Зергер, 1-разряд

      92. Жұмыс сипаттамасы:

      бұйымдарды құрастырудан алдын дайындық операцияларын орындау. дәнекерлегеннен кейін сымды майсыздандыру, алу, жинақталған күйде бұйымдарды шаю;

      ағарту құрамын әзірлеу;

      мөлшері 0,5 сантиметрден жоғары дөңгелек және сопақ формадағы шыныдан, өңдеу тасынан және корундыдан жасалған қондырғыларды кейіннен қылтанақтарын алып тастай отырып түсті металл және күміс зергерлік бұйымдардың штампыланған крапанды касталарға бекіту;

      түсті металл және күмістен жасалған ыдыс зергерлік бұйымдарын егеулеу, қырналау және қолмен жылтырату.

      93. Білуге тиіс:

      даярлық операцияларын орындау технологиялық кезектілігі мен тәсілдері;

      майсыздандыру және шаю жолдары;

      ағарту құрамын әзірлеу тәсілдері;

      крапанды қондырғыны бекіту жолдары;

      аспапты бекітуде қолдану жолдары;

      қондырғыларды қырлау түрлері;

      корундының физикалық-химиялық қасиеті;

      ыдыс тобы бұйымдарын және қолданылатын аспаптарды қолмен өңдеудің технологиялық процесі мен тәсілдері.

      94. Жұмыс үлгілері:

      жылтырату және қырналау:

      1) шанышқылар;

      2) десерт, асхана, шәй қасықтары.

Параграф 8. Зергер, 2-разряд

      95. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және бағалы металдан жасалған қарапайым зергерлік және көркемөнер бұйымдарды монтаждау, жасау, жөндеу, тегістеу, жылтырату, қырналау, егеулеу;

      бөлшектерді түзету және іріктеу;

      дәнекерлеуге арналған бұрғыны шыңдау;

      бұрғылы дәнекер қоспасын құрастыру;

      бұйымдарды, бөлшектер мен тораптарды дәнекерлеуге дайындау, дәнекерлеу, дәнекерлейтін жерге апару, дәнекерлегеннен кейін ию, түзету, ортасын дәлдеу, қиыстыру, күйдіру, ағарту, шаю және кептіру;

      қарапайым құрылғыларды пайдаланып саңылауларды бұрғылау;

      звеноларды құлақтарға біріктіру;

      аспапты қайрау және толтыру;

      бұйымдарды контактілі (нүктелі) пісіру;

      мөлшері 0,5 сантиметрге дейінгі дөңгелек және сопақ формадағы шыны, өңдеу тасы және корунды қондырғыларын түсті метал және күмістен жасалған зергерлік бұйымдардың штампыланған және құйылған крапан касталарына бекіту;

      желімнің көмегімен ұсақ қондырғыларды бекіту.

      96. Білуге тиіс:

      дайындық жұмыстарын, бұйымдарды монтаждау технологиясы;

      дәнекерлеу қоспасының құрамы;

      монтаждау операцияларын, желім бекітпелерін орындау жолдары;

      ағарту қағидалары;

      күйдіру режимдері;

      құрылғылар мен аспаптар, контактілі пісіру аппаратының, жылтырату және тегістеу станоктарын пайдалану қағидалары мен құрылымы;

      қолданылатын материалдардың негізгі қасиеті;

      бағалы және түсті металдарды маркалары және сынау;

      аспапты қайрау және түзету тәсілдері;

      түсті және бағалы металдардың физикалық-химиялық қасиеті.

      97. Жұмыс үлгілері:

      1) белгілер, медальдар, ордендер – бөлшектерін бекіте отырып монтаждау;

      2) үш бөлшекке дейін және бір қондырғылы сақиналар, брошьтар, сырғалар, рюмкалар, солонкалар – жасау, монтаждау.

Параграф 9. Зергер, 3-разряд

      98. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және бағалы металдан жасалған орташа күрделіктегі зергер және көркемөнер бұйымдарын монтаждау, жасау, жөндеу, тегістеу;

      мыс-мырыш құймалар мен сымдардан, күміс және алтын дәнекерден дайындамалар;

      зергерлік бұйымдардың бөлшектері мен қондырғыларын, байланған бұрышы бар, екіжақты фаскалы және "кабошон" формалы тастарды тегістеу, жылтырату және жетілдіру;

      түрлі құрылғыларды пайдалана отырып саңылау тесу және бұрғылау;

      даяр үлгі бойынша суретті салу үшін қарапайым формадағы бөлшектерді жасау;

      қарапайым фасондағы ширатылған бауларды өру;

      звено, винт және шайбалардың негізін егеулеу;

      ранттарды, шарнирлер мен пластиналарды дәнекерлеу;

      ажурлы ширатпа бұйымына қағаздан немесе модельден сурет бойынша даяр бөлшектерді дәнекерлеу;

      50 шаршы сантиметрге дейінгі филиграньды ойылатын бұйымдарға жапсырмалы филиграньды дәнекерлеу;

      металды химиялық өңдеу және патиндеу;

      композициялардың ойылмаған суреті бар түсті және бағалы металдан жасалған зергерлік және көркемөнер бұйымдарын қарайту;

      арнайы кесетін аспапты қайрау, түзету және термоөңдеу;

      шыныдан, өңделген тастан жасалған қондырғыларды, тік бұрышты, төрт бұрышты, сопақша формадағы корундыны крапанды және бос кастаға бекіту;

      желім арқылы ірі қондырғыны бекіту;

      диаметрі 0,25 миллиметрден асатын сымнан якорь және панцирь тәрізді өрілген шынжырды өруге арналған шынжыр өретін автоматтарға қызмет көрсету;

      күрделі емес формадағы бұйымдар мен бөлшектердегі күрделі емес табиғи және геометриялық оюлар ою;

      бағалы металл сүйменін балқыту.

      99. Білуге тиіс:

      қатты дәнекерлермен дәнекерлеу тәсілдері;

      дәнекерлердің қызметі және олардың сызбадағы шарты белгілері;

      кесетін аспапты қайрау, түзету және термоөңдеу геометриясы;

      бағалы металдың барынша аз шығынын қамтамасыз ететін өңдеу жолдары мен тәсілдері;

      түрлі кесілген сымдарды созғылау тәсілдері;

      оправаны пассовкалау және қиыстыру жолдары;

      бекіту кезінде ақау түрлері мен себептері, оның алдын алу және түзету әдістері;

      саңылауларды бұрғылау және тесуде түрлі құрылғыларды қолдану тәсілдері;

      түсті және бағалы металдардан жасалған бұйымдарды термиялық өңдеу қағидалары;

      муфта пештерінің құрылымы;

      ширатпа және филигрань дәнекерлеу технологиясы;

      бөлшектерді балқыту жолдары;

      өңдеу әдістері;

      сурет негіздері;

      шынжыр жасау технологиясы;

      шынжырмен байланатын автоматтардың құрылымы, оларды жұмыс процесінде баптау әдістері;

      тез тозатын бөлшектерді ауыстыру тәсілі мен шынжыр тізбегін жіберу және формалау, шынжыр төсемін өру және тізбектердің қиысу сапасын бақылау әдістері;

      бақылау-өлшеу аспаптары мен құралдарының қызметі мен қолдану шарттары;

      тез тозатын бөлшектердің материалы мен негізгі қасиеттері, бағалы металдармен жұмыс істеуде – бағалы металдарды есептеу, сақтау, өңдеу және тапсыру жөніндегі нұсқаулықтар.

      100. Жұмыс үлгілері:

      монтаждау, жасау және жөндеу:

      1) өрілген, шарнирлі, эластикалық-созғыланған білезіктер;

      2) запонкалар;

      3) филиграньды сақиналар;

      4) бөлшектері бес және бірнеше қондырғылы асыл тастан тұратын сақиналар, брошьтар;

      5) фасонды звено, глидер, розеткамен біріктірілген бір үлгілі дөңгелек, сопақша, фасондық құлақшалардан жасалған шынжырлар.

Параграф 10. Зергер, 4-разряд

      101. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және бағалы метадан күрделі зергерлік және көркемөнер бұйымдарын монтаждау, жасау, жөндеу, тегістеу, жылтырату және қырналау;

      іші бос бұйымдар жасау;

      берілген химиялық құрамды сақтай отырып ломды балқыту;

      металды білікпен, кескін біліктермен өңдеу;

      бормашинаның көмегімен бұйымдарды өңдеу;

      калибрмен жинақтау сапасын тексеру;

      күміс бұйымдарды реставрациялау;

      орташа күрделіктегі ширатпалы бөлшектер мен ажурлы филиграньды бұйымдар мен шаблондар жасау және жинақтау;

      ажурлы филиграньды жинақтарды дәнекерлеу;

      зерньді балқыту;

      бұйымның формасы бойынша бұйымға модельден сурет аудару;

      ойылған суреті бар түсті және бағалы металдан жасалған зергерлік және көркемөнер бұйымдарын қарайту;

      бұйымдарды гальваникалық қаптау;

      бұйымдарды эмальмен қаптау;

      бұйымдарды нақыштау;

      бағалы металдан жасалған зергерлік бұйым касталарын тегіс өңдей отырып крапанды және бос өңдей отырып бағалы және жартылай бағалы тас қондырғыларын бекіту;

      оюлы бөлшектер мен қондырғылардан монтаждалған бұйымдарда құрама касталармен оправаларға бекіту;

      диаметрі 0,25 миллиметрден кем сымнан "якорь", "панцирь" "екі жақты спираль", "бостон", "кордлы", "ирекше", "француз өрмесі", "екі жақты панцирлы", "шырша" тәрізді етіп шынжыр өретін автоматтарда өру;

      автоматтарды баптау, бөлшектеу және құрастыру.

      102. Білуге тиіс:

      жартылай бағалы және бағалы тастардың физикалық-механикалық қасиеті;

      құнды және жартылай құнды тастарды қырау түрлері:

      сырғалық жұп тастарды іріктеуге қойылатын талаптар;

      қондырғыларды бекіту мастикаларының құрамы мен әзірлеу тәсілдері;

      зергерлік бұйымдардың күрделі бөлшектері мен тораптарын қиыстыру тәсілдері;

      бекітудің түрлі үлгісіне арналған қондырғыларға ілдірік қиыстыру тәсілдері;

      бор машинамен бұйымдарды өңдеу жолдары;

      жинақтауда калибрлерді қолдану қағидалары;

      кедір-бұдырлық квалитеттері мен параметрлері;

      бөлшектерді арасында монтаждай отырып филиграньды бұйымдарды дәнекерлеу жолдары;

      түйірді балқыту тәсілдері;

      дәнекер сапасын сыртқы түріне қарай айқындау әдістері;

      фигураларды құрастыру есептерін орындау қағидалары;

      қарайтылған күмісті қырналау және тегістеу жолдары;

      күміс бұйымдарды жаңарту тәсілдері;

      қызмет көрсетілетін жабдықтың кинематикалық тәсілдері;

      звено тораптары мен формалау бөлшектерін позициялау дәлдігіне шынжыр байлайтын автоматтардың жұмысын тексеру тәсілдері.

      103. Жұмыс үлгілері:

      құрастыру, жасау және жөндеу:

      1) жапсырмалы филиграньды розеткалы ажурлы филиграньды вазалар, брошьтар, құмыралар;

      2) бос бөлшектер мен бұйымдар;

      3) сырға және брошь құлыптары;

      4) бос ілінетін жартылай асыл тастардан жапсырмалары бар алтын сақиналар – оправаны жапсырмаларға қиыстыру;

      5) "жіп" корнерлер;

      6) түрлі үлгідегі дөңгелек құлақтары бар шынжырлар (лента тәрізді шынжыр) спираль формалы құлақшалар мен жұптап дәнекерленген шынжырлар.

Параграф 11. Зергер, 5-разряд

      104. Жұмыс сипаттамасы:

      жеке, ұсақ және орта сериялы өндірілетін суретшінің макеті, мүсіні, суреті және эскизі бойынша жоғары көркемдік зергерлік бұйым үлгілерін әзірлеу және жөндеу;

      асыл тасты бағалы металдан қолмен жасалған ерекше күрделі зергерлік бұйымдарын монтаждау және жөндеу;

      бұйым элементтері мөлшерін айқындау және оны әзірлеу жұмыстарын орындау технологиясы;

      монтаждау, бекіту, жылтырату жұмыстарын орындау мақсатында үлгі дайындамаларын құрылымдық, технологиялық талаптарды ескере отырып белгілеу;

      құрылымдық элементтердің дәлдік деңгейі техникалық құжаттамасына сәйкес құю моделін әзірлеу;

      7 бірліктегі төзімдіктегі материалдан "Моос" шкаласы (қаттылықтың минералогиялық шкаласы) бойынша қолмен тас кесетін бұйымдар жасау;

      қарапайым және орташа күрделіктегі мозаикалы панно жасау;

      50 шаршы сантиметрден асатын филиграньды ойылған бұйымдарға жапсырмалы филиграньды дәнекерлеу;

      мөлдір эмальға қарапайым және орташа күрделіктегі оюларды таңдау;

      күрделі формадағы ширатпалы бөлшектер мен ажурлы филиграньды бұйымдарды немесе шаблондарды әзірлеу және таңдау;

      түсті және бағалы металдан жасалған зергерлік және көркемөнер бұйымдарының бетіне сызба бойынша түрлі фасонда ойылған оюлар салу;

      қарайтылғаннан кейін және дейін нақыштау;

      жартылай асыл және асыл тастарды гризантпен бос кастаға бекіту;

      бағалы металдан жасалған жоғары көркемдік антиквар бұйымдарды реставрациялау;

      үш жақты кордылы, құрама зәкір, құрама панцирь, шарик, үш жақты панцирь, венециандық тәрізді шынжырларды шынжыр өретін автоматтарда өру;

      бағалы металдан жасалған зергерлік бұйым касталарын тегіс өңдей отырып клапанды және бос өңдей отырып бағалы және жартылай бағалы тас қондырғыларын бекіту;

      химиялық құрамды есептеу;

      техникалық талаптарға сәйкес бағалы метал Ломын балқыту.

      105. Білуге тиіс:

      бағалы және түсті металдар мен тастарды көркемдеп өңдеудің барлық түрі;

      декоративті қолданбалы өнердің негізгі стильдік ерекшеліктері;

      құю, филигранды, нақыштау, эмальдау, тас кесу ісінің, сүйектен жасалған бұйымдарды инкрустацияланған металмен нақыштаудың ерекшеліктері;

      сызбаларды оқу қағидалары;

      нақыштау жұмысы құрал-саймандарын жасау әдістері;

      карат өлшегішті, карат және талдама таразыларын пайдалану қағидалары.

      106. Жұмыс үлгілері:

      1) күрделі ширатпалы оюы және эмаль звенолық декоративтік білезіктер;

      2) ортасы ажурланған алтын білезіктер;

      3) екі жақты розеткалы ажурлы филиграньды ілмек – жасау және жөндеу;

      4) ажурлы жиекпен және ажурлап дәнекерлеген жартылай асыл тастардан жасалған жапсырмалары бар күміс брошьтар;

      5) гауһары бар алтын сақиналар – монтаждау және жөндеу;

      6) пластинка және финифтянды көркем суреттелген декоративтік ыдыстар;

      7) екі жақты розеткалы ажурлы филиграньды брошьтар;

      8) ұсақ бөлшектерден тұратын ширатпалы оюлы коникалық түбі бар сферикалық формадағы құмыралар – жинақтау және дәнекерлеу.

Параграф 12. Зергер, 6-разряд

      107. Жұмыс сипаттамасы:

      суретшілердің жобалары және жеке композициялар бойынша бірегей зергерлік бұйымдарды әзірлеу және жөндеу;

      күрделі егелген суреті бар бұйымдарды орындау;

      күрделі формадағы және конфигурациялы үлгілер мен модельдермен жұмыс істеу үшін арнайы аспаптарды, құрылғылар мен керек-жарақтарды әзірлеу;

      "Моос" шкаласы (қаттылықтың минералогиялық шкаласы) бойынша 7 бірліктен асатын төзімділіктегі материалдан тас кесетін бұйымдарды қолмен жасау;

      күрделі мозаикалы панно жасау;

      жеке сызбалары, суретті мен композициялары бойынша нақыштау және ою;

      күрделі көркемдік композициялы оюлы штампылар жасау;

      арнайы құрылғылар арқылы түрлі үлгідегі касталарға жартылай бағалы және бағалы тастарды бекіту;

      бағалы тастан жасалған жоғары көркемдік бұйымдардағы жапсырмалар мен асыл тастарды бекіту;

      асыл тастарды іріктей отырып бос касталарға бекіту;

      түрлі декоративтік бөлшектерді механикалық түрде бекіте отырып ажурлы суреттерді егеулеу, штифтілеу, тегістеу, сығымдау;

      эмальмен оюлау;

      рельефті жапсырмалы және оюлы көлемді ажурлық филиграньды бұйымдар жасау;

      мөлдір эмальмен сурет салу және күрделі ширатпалы оюлар жасау;

      ажурлы филиграньды жекелеген бөлшектерді модельге дәл сәйкестеп қиыстыру;

      арасындағы операцияларды жүзеге асыра отырып жоғары рельефті бірегей көркемөнер бұйымдарын, алтын филиграньды бұйымдарды дәнекерлеу;

      эмаль жіберу;

      жоғары көркемдік және бірегей бұйымдарды реставрациялау;

      оюлы суреттерді қалпына келтіру;

      шынжыр төсемін қызыл, сары, жасыл, ақ түстермен алтын балқымаларын өру, шпрингельді құлып корпусын бір уақытта автоматта дәнекерлей отырып жасау;

      лазерлі пісіру құрылғыларында зергерлік бұйымдарды пісіру.

      108. Білуге тиіс:

      ерекше күрделі ажурлы, фигуралы, фаденді, кармезинді оправаларды жасау жолдары, мастикалық мүсіндеу тәсілдері;

      флорентиялық және орыс мозаикасын жасау ерекшеліктері;

      көркем сурет, графика, сұңғат өнері негіздері;

      классикалық және заманауи зергерлік өнер және зергерлік сәннің негізгі үрдістері;

      шпрингельді автоматта дәнекерлеу режимдері мен тәсілдері;

      зергер шынжырларын лазерьмен дәнекерлеу құрылғыларының жұмысын баптау әдістері мен режимдері.

      109. Жұмыс үлгілері:

      1) ажурлы жиектелген және ажурлы дәнекерленген асыл тасты ұсақ жапсырмалары бар асыл немесе жартылай асыл тастардан жасалған ірі жапсырмалы брошьтар;

      2) ширатпалы оюлы тәрелке тәрізді қабырғаға ілетін әшекейлер;

      3) тақырыптық сипаттағы бейнелі ерекше күрделі формадағы күмістен жасалған туалет аспаптары – жасау және жөндеу;

      4) эмаль жағу үшін суретті күміс құмыралар;

      5) асыл тастары бар алтын колье – таңбалау;

      6) ұсақ зерньді және ұсақ эмаль жапсырмалары бар филиграньды брошьтар;

      7) жанжақты жапсырмалы бөлшектері бар ажурлы филиграньды ларецтер;

      8) ширатпалы көлемді декоративтік жануарлар мен адамдардың фигуралары.

      110. Ескертпе:

      ұлттық дәстүрді, классикалық және заманауи зергерлік өнер мен зергерлік сән үрдістерін ескере отырып ерекше күрделі және бірегей зергерлік бұйымдарды жасаған және көркемдік кеңесте мақұлданған жеке шығармашылық әзірлемелер болған кезде кәсіп "Зергер-модельер" деп аталуы керек – 7-разряд.

Параграф 13. Зергер бекітуші, 1-разряд

      111. Жұмыс сипаттамасы:

      мөлшері 0,5 сантиметрден асатын дөңгелек және сопақ формалы корундыдан жасалған қондырғыларды кейіннен қылтанақтарын тазалай отырып түсті металдан жасалған зергерлік бұйымдардың штампыланған крапанды касталарға бекіту.

      112. Білуге тиіс:

      қондырғыларды крапанды бекіту жолдары, аспапты бекітуде қолданылатын бекіту қағидалары;

      қондырғыларды қырлау түрлері, корунды және түсті металдардың физикалық-механикалық қасиеті.

Параграф 14. Зергер бекітуші, 2-разряд

      113. Жұмыс сипаттамасы:

      мөлшері 0,2-0,5 сантиметр дөңгелек және сопақ формалы корундыдан, өңдеу тасынан, шыны қондырғыдан жасалған қондырғыларды түсті металдан және күмістен жасалған зергерлік бұйымдардың штампыланған крапанды касталарға бекіту;

      желім арқылы ұсақ қондырғыларды бекіту.

      114. Білуге тиіс:

      желіммен бекіту жолдары, бекіту жөніндегі құрылғыларды ұсақ жөндеу қағидалары;

      әйнектің, өңдеу тасы мен күмістің физикалық-механикалық қасиеті;

      бекіту дұрыстығын және сапасын айқындау әдістері.

Параграф 15. Зергер бекітуші, 3-разряд

      115. Жұмыс сипаттамасы:

      тік бұрышты, төрт бұрышты және сопақша формадағы шыныдан, өңдеу тасынан және корундыдан жасалған қондырғыларды крапандау және бос касталарға бекіту;

      желім арқылы ірі қондырғыларды бекіту.

      116. Білуге тиіс:

      оправаны пассалау және қондырғыға ұяшықты қиыстыру жолдары;

      ақау түрлері мен себептері және олардың алдын алу және түзету шаралары.

Параграф 16. Зергер бекітуші, 4-разряд

      117. Жұмыс сипаттамасы:

      бағалы металдан жасалған зергерлік бұйымдардың тегіс өңделген кастасына жартылай бағалы және асыл тастан жасалған қондырғыларды крапандау және касталарға бекіту;

      жөнделген жекелеген ою бөлшектері мен қондырғылардағы құрамалы касталы оправаларға қондырғыларды бекіту;

      күмістен және алтыннан реставрацияланатын бұйымдарға қондырғыларды бекіту.

      118. Білуге тиіс:

      жартылай бағалы, асыл тастардың, бағалы металдардың физикалық-химиялық қасиеті;

      жартылай бағалы және асыл тастарды қырлау түрлері;

      ас тастарын таңдау талаптары, бекіту аспаптары мен құрылғыларын жасауда қолданылатын болатты термиялық өңдеудің қарапайым мәліметтері;

      қондырғыларды бекіту мастикаларының құрамы мен жасау тәсілдері.

Параграф 17. Зергер бекітуші, 5-разряд

      119. Жұмыс сипаттамасы:

      жартылай бағалы және асыл тастарды гризантты бос кастаға бекіту;

      бағалы металдан жеке жасалған бұйымдардағы корнер қондырғыларын кейіннен тегіс фасканы және гризантты оюмен өңдеп бекіту;

      асыл тастан жасалған реставрацияланатын бұйымдардағы тастарды бекіту.

      120. Білуге тиіс:

      ұсақ тастарды қиыстыру және оларды кейіннен корнермен оюлы өңдей отырып бекіту жолдары;

      арнайы бекіту аспабын толтыру тәсілдері;

      карат өлшегіш, карат және талдамалық таразыны пайдалану қағидалары.

Параграф 18. Зергер бекітуші, 6-разряд

      121. Жұмыс сипаттамасы:

      жартылай бағалы және бағалы тастарды түрлі үлгідегі бос кастаға арнайы құрылғылардың көмегімен бекіту;

      күрделі өңделетін бағалы металдардан жасалған көркемдігі жоғары бұйымдарға қойындылардың барлық түрін бекіту;

      эмаль, қарайтылған күміс, ширатпа, оймалы фигуралы және ажурлы кастылар мен оправаларды жеке қиыстырып және жоғары көркемдеп өңдей отырып дұрыс емес формадағы асыл тастарды және түрлі көркем қойындыларды бекіту;

      асыл тастарды іріктеп бос касталарға бекіту;

      асыл тас корнерлерін жеке шығарылған бұйымдарға кейіннен өңдей отырып бекіту, тегіс фаскалау, гризантты ою, оюлау, кастаны қаптау.

      122. Білуге тиіс:

      жартылай бағалы және бағалы тастарды арнайы құрылғыларды бекіту әдістері;

      бұйымдардың күрделі суреттері бойынша түрлі комбинациядағы тастарды мөлшері және түсі бойынша іріктей отырып бекіту жолдары;

      піл сүйегінен, көркем суретті эмальды қондырғыларды бекіту тәсілдері;

      асыл металдан жасалған бұйымдарды көркем өңдеу әдістері;

      жартылай асыл тастан асыл тасқа қырлау технологиялық процесінің негіздері;

      асыл тастардың сапасын айқындау әдістері;

      түстерді үйлестіру заңдылықтары мен сурет негіздері.

Параграф 19. Зергер монтаждаушы, 1-разряд

      123. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті металдан және күмістен жасалған ыдыс тобындағы қарапайым зергерлік бұйымдарды егеулеу, қырналау және қолмен жылтырату.

      124. Білуге тиіс:

      ыдыс тобы бұйымдары мен қолданылатын аспапты өңдеу технологиялық процесі мен қолмен өңдеу тәсілдері;

      түсті және бағалы металдардың физикалық-механикалық қасиеті.

      125. Жұмыс үлгілері:

      десерт, асхана, шәй шанышқылары, қасықтары – егеулеу және қолмен жылтырату.

Параграф 20. Зергер монтаждаушы, 2-разряд

      126. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті металдан және күмістен жасалған қарапайым зергерлік бұйымдарды монтаждау;

      қарапайым құрылғыларды пайдалана отырып саңылау тесу;

      бұйымдарды, бөлшектер мен тораптарды дәнекерлеуге дайындау, дәнекерлеу, дәнекерленетін жерлерді толтыру, ию, түзету, ортасын дәлдеу, қиыстыру, ағарту, звеноларды "құлақтармен" біріктіру;

      аспапты қайрау және салу;

      контактілі дәнекерлеуді қолдану;

      орден, медальдарды, белгілерді бекіте отырып құрастыру.

      127. Білуге тиіс:

      бұйымдарды құрастыру технологиясы мен монтаждау операцияларын орындау жолдары;

      аспаптарды қайрау және тиеу тәсілдері;

      ағарту қағидалары;

      контактілі дәнекерлеу аппаратының құрылғысы мен пайдалану қағидалары;

      түсті және бағалы металдардың негізгі қасиеттері.

      128. Жұмыс үлгілері:

      1) белгілер, медаль, ордендер – түйрегіштерін қою және сығымдау, гайкаларын винттерге бұрау, аралық звенодағы негіздерді түйреу, муар таспа колодкаларын қаптау және орау;

      2) бір қондырғылы күміс сақиналар, рюмкалар, солонкалар – монтаждау.

Параграф 21. Зергер монтаждаушы, 3-разряд

      129. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және бағалы металдан жасалған орташа күрделіктегі зергерлік бұйымдарды монтаждау;

      түрлі құрылғыларды пайдаланып саңылауларды түйреу және тесу;

      звено негіздерін, винттерді, шайбаларды егеулеу;

      ранттарды, гарнирлер ен құлып пластиналарын дәнекерлеу.

      130. Білуге тиіс:

      саңылауларды бұрғылау және тесуге арналған түрлі құрылғыларды пайдалану тәсілдері;

      күрделендірілген тораптар мен бөлшектерді егеулеу және дәнекерлеу жолдары;

      түсті және бағалы металдан жасалған бұйымдарды термиялық өңдеу қағидалары;

      муфталық пештердің құрылымы мен пайдалану қағидалары.

      131. Жұмыс үлгілері:

      жартылай бағалы тастан жасалған үш-бес бірнеше қондырғысы бар түсті және бағалы металдан жасалған брошьтар, сақина, сырғалар – монтаждау.

Параграф 22. Зергер монтаждаушы, 4-разряд

      132. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және бағалы металдан жасалған күрделі зергерлік бұйымдарды монтаждау;

      жіп корнерлер, құлыптар, сырға корнерлерін, шомпольды брошь құлыптарын, бос бөлшектер мен бұйымдар жасау;

      бормашина арқылы бұйымды өңдеу;

      күрделі калибрмен жинақтау сапасын тексеру;

      күміс бұйымдарды реставрациялау.

      133. Білуге тиіс:

      зергерлік бұйымдарының күрделі бөлшектер мен тораптар жасау әдістері;

      түрлі үлгідегі бекіту оправкаларын қиыстыру тәсілдері;

      күрделі калибрлерді пайдалану қағидалары мен жинақтауда берілетін шектеу көлемі, күміс бұйымдарды реставрациялау тәсілдері.

      134. Жұмыс үлгілері:

      1) түсті металдан жасалған білезіктер – монтаждау;

      2) бос бекітілген жартылай бағалы тастан жасалған қондырғылы алтын сақиналар – оправасын қондырғыға қиыстыру.

Параграф 23. Зергер монтаждаушы, 5-разряд

      135. Жұмыс сипаттамасы:

      асыл тасты бағалы металдан қолмен жасалған ерекше күрделі зергерлік бұйымдарды монтаждау. өңдеу және жартылай асыл тастарды бекітуге алдын ала белгілей отырып үлгі, құйма және сурет бойынша қарапайым және орташа күрделіктегі ажурлы зергерлік және көркемөнер бұйымдарын жасау;

      ерекше күрделі бұйымдарды монтаждауда сурет бойынша қарапайым ою жасау;

      бағалы металдан жасалған көркем антиквар бұйымдарды реставрациялау;

      дәнекерлеу түтіктері арқылы дәнекерлеу.

      136. Білуге тиіс:

      ажурлы оюларды егеулеу жолдары;

      қондырғыларды бекітетін жерлерді белгілеу тәсілдері;

      ою жолдары.

      137. Жұмыс үлгілері:

      1) ажурлы жиекті және ажурлы дәнекерленген жартылай асыл тастан жасалған күміс қондырғысы бар брошьтар;

      2) гауһар тасты алтын сақиналар – монтаждау.

Параграф 24. Зергер монтаждаушы, 6-разряд

      138. Жұмыс сипаттамасы:

      үлгі, мүсін және сурет бойынша жоғары көркемдік бұйымдарды қолмен монтаждау және жасау;

      жартылай асыл және асыл тастарды бекіту үшін күрделі ажурлы оюларды белгілеу және егеулеу;

      түрлі декоративтік бөлшектерді механикалық түрде бекіткіштері бар күрделі ажурлы суреттерді егеулеу:

      штифтеу, тегістеу, сығымдау;

      эмальды шамалау.

      139. Білуге тиіс:

      түсті және бағалы металдарды көркем өңдеу түрлері;

      нақыштау, эмальдау және филигрань өндіру технологиясының негіздері;

      асыл тастардың сипаттамалары мен прейскурантқа сәйкес олардың сапасына, формасына және мөлшеріне қойылатын талаптар;

      тас бекіту тәсілдері;

      суреттен мастикалық мүсіндеу жолдары;

      декоративтік және қолданбалы өнердің негізгі стильдік ерекшеліктері.

      140. Жұмыс үлгілері:

      1) эмаль жағу үшін суреті бар күміс құмыралар;

      2) асыл тасты алтын сақиналар – монтаждау.

Параграф 25. Зергер оюшы, 5-разряд

      141. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және бағалы металдан жасалған зергерлік және көркемөнер бұйымдарының бетіне сызба бойынша түрлі үлгідегі ойылған оюларды басу;

      қарайтылғаннан кейін және дейін ою.

      142. Білуге тиіс:

      ою жұмыстары технологиясы, ою түрлері;

      "ТУТТА", "МАРХАРА", "МОСКОВ" және өзге де үлгідегі ою салу қағидалары;

      металмен инкрустирленген сүйектен жасалған ойылған бұйымдардың ерекшеліктері;

      өлшеу және кесетін аспаптарды пайдалану қағидалары;

      ою жұмыстарына арналған құралдарды жасау әдістері;

      түсті және бағалы металдардың физикалық-механикалық қасиеті.

Параграф 26. Зергер оюшы, 6-разряд

      143. Жұмыс сипаттамасы:

      жеке сызбалар, суреттер, композициялар бойынша бұйымдарды тереңдетіп ою;

      күрделі көркемөнер композиция оюлары бар штампылар жасау.

      144. Білуге тиіс:

      терең ою тәсілдері, қырту жолдары.

Параграф 27. Зергер филиграньшы, 2-разряд

      145. Жұмыс сипаттамасы:

      дайындық жұмыстарын орындау:

      ірі филиграньды және кескінді контур бөлшектерін түзету және жинақтау;

      филиграньды дәнекерлеу қоспасын жасау;

      филиграньды жиынтықты дәнекерлеуге дайындау.

      146. Білуге тиіс:

      дайындық жұмыстары технологиясы;

      филиграньды дәнекерлеу қоспасының құрамы;

      филиграньды бұйымдар жасалатын металдардың негізгі қасиеті;

      бағалы және түсті металл сынамалары мен маркалары;

      қолданылатын материалдардың сым, дәнекер, желімдеу заттарының негізгі қасиеттері;

      филиграньды бұйымдарды жасауда қолданылатын құрылғылар мен аспаптар.

Параграф 28. Зергер филиграньшы, 3-разряд

      147. Жұмыс сипаттамасы:

      даяр үлгі бойынша сурет толтыруға арналған қарапайым формадағы бөлшектердің ширатпаларын жасау;

      үш-төрт жолақты қарапайым фасондағы ширатылған бауды, струнцалды өру;

      қағаздағы немесе бұйымдағы немесе қағаздағы модельдегі сурет бойынша даяр бөлшектерді балқыту;

      жапсырмалы филиграньды 50 шаршы сантиметрге дейінгі филиграньды оюлы бұйымдарға дәнекерлеу;

      бұйымдарды өңдеу.

      148. Білуге тиіс:

      филиграньды ширатпа және дәнекерлеу технологиясы;

      бөлшектерді балқыту жолдары;

      өңдеу әдістері;

      түсті және бағалы металдардың физикалық-механикалық қасиеті;

      филмграньды және ширатпаны дәнекерлеу құрамы мен қасиеті;

      сурет негіздері.

Параграф 29. Зергер филиграньшы, 4-разряд

      149. Жұмыс сипаттамасы:

      орташа күрделіктегі ширатпалы бөлшектер мен ажурлы филиграньды бұйымдарды немесе шаблонға жиынтық жасау;

      филиграньды жиынтық ажурларын дәнекерлеу;

      зерньді балқыту;

      бұйым формасы бойынша бұйымға модель суретін аудару.

      150. Білуге тиіс:

      аралық бөлшектерді монтаждау арқылы филиграньды бұйымдарды дәнекерлеу жолдары;

      зерньді балқыту тәсілдері;

      филиграньды және ширатпаны дәнекерлеуге арналған дәнекердің сапасын сыртқы белгілері бойынша айқындау әдістері;

      фигуралары мен ұңғыларды жасау есептерін орындау қағидалары.

      151. Жұмыс үлгілері:

      жапсырмалы филиграньды розеткалы ажурлы филиграньды брошьтар, құмыралар – филиграньды ою жиынтығы мен дәнекерлеу.

Параграф 30. Зергер филиграньшы, 5-разряд

      152. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі формадағы ширатпалы бөлшектер мен ажурлы филигрань бұйымдары мен шаблондар жасау және жиынтықтау;

      мөлдір эмальді орташа күрделіктегі ширатпалы оюлар жиынтығы;

      50 шаршы сантиметрден асатын филиграньды оюлы бұйымдардың жапсырмалы филиграньды дәнекерлеу.

      153. Білуге тиіс:

      күрделі жанжақты ширатпалы филиграньды бұйымдар жасау жөніндегі операцияларды орындау жолдары;

      мөлдір эмаль толтырылған ширатпалы ою бұйымдарын жасау ерекшеліктері.

      154. Жұмыс үлгілері:

      1) финифтянды көркем суретті пластинкадан жасалған ажурлы филиграньды қондырғылы декоративтік табақтар;

      2) екі жақты розеткаларды дәнекерлей отырып ажурлы филиграньды брошьтар;

      3) ұсақ бөлшектерден тұратын ширатпалы оюды коникалық формадағы сферикалық құмыралар – ширатпалы филиграньды оюларды жинау және дәнекерлеу.

Параграф 31. Зергер филиграньшы, 6-разряд

      155. Жұмыс сипаттамасы:

      рельефті бөлшектермен нақышталған жапсырмалы ерекше күрделі жоғары көркемдік және бірегей бұйымдар жасау;

      рельефті жапсырмалы, оюлы, өрнек-филиграньды көлемді бұйымдар жасау;

      филиграньды касталарды дайындау;

      нақышталған рельеф бойынша ширатпа жинау;

      мөлдір эмальды күрделі оюларды жинау және сурет салу;

      модельге сәйкес күрделі ажурлы филиграньды жекелеген бөліктерді қиыстыру;

      ажурлы жоғары рельефті бірегей көркемөнер бұйымдарын, алтын филиграньды бұйымдарды аралық операцияларын жүзеге асыра отырып дәнекерлеу;

      эмаль жіберу;

      жоғары көркемдік бұйымдарды реставрациялау;

      жетіспейтін бөлшектерді жасай отырып үлгі формалары бойынша бұйымдардың жекелеген филиграньды бұйымдар мен бөлшектерін нақыштау.

      156. Білуге тиіс:

      ширатпа жұмыстардың барлық түрлері және ширатпалы жартылай фабрикаттардың фасондары;

      эмальдың термиялық қасиеті;

      металл балқыту температурасы және түсі бойынша филиграньды бұйымдарды дәнекерлеуді таңдау қағидалары;

      реставрациялық жұмыс негіздері.

      157. Жұмыс үлгілері:

      1) ұсақ зерньді және ұсақ эмаль жапсырмалары бар филиграньды брошьтар;

      2) жанжақты жапсырмалы бөлшектері бар ажурлы филиграньды ларецтер;

      3) жануарлар мен адамдардың көлемді фигуралары – дәнекерлеу.

Параграф 32. Зергер шынжыршы, 3-разряд

      158. Жұмыс сипаттамасы:

      фасондық звеньямен, глидермен, розеткамен сәйкестендіріп бір үлгілі дөңгелек, сопақ және фасондық құлақтан жасалған түсті металлдан қарапайым шынжыр жасау.

      159. Білуге тиіс:

      қарапайым шынжыр жасау технологиясы;

      түсті металдың физикалық-механикалық қасиеті;

      аспапты жұмысқа дайындау және қолдану қағидалары.

Параграф 33. Зергер шынжыршы, 4-разряд

      160. Жұмыс сипаттамасы:

      спиральды, сондай-ақ спираль тәрізді ("цеп-ленточка") формадағы және жұптап дәнекерленген құлақтарды біліктей отырып бірнеше түрлі үлгідегі құлақтан тұратын орташа күрделіктегі түсті және бағалы металл шынжырлар жасау.

      161. Білуге тиіс:

      орташа күрделіктегі шынжыр әзірлеу технологиясы;

      біліктеу әдістері;

      бағалы металдардың физикалық-химиялық қасиеті.

Параграф 34. Зергер шынжыршы, 5-разряд

      162. Жұмыс сипаттамасы:

      ажыратылған және иілген дөңгелек құлақтан тұратын ("жіп") күрделі түсті және бағалы металл ("шынжыр-лента") шынжырлар жасау.

      163. Білуге тиіс:

      ажыратылған және иілген дөңгелек құлақтан күрделі шынжыр жасау технологиясы.

Параграф 35. Зергер шынжыршы, 6-разряд

      164. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және бағалы металдан түрлі кескіндегі фасонды құлақтан ерекше күрделі шынжыр жасау.

      165. Білуге тиіс:

      ерекше күрделі шынжыр, карабин және шпрингель жасау технологиясы.

Параграф 36. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарын қарайтушы, 3-разряд

      166. Жұмыс сипаттамасы:

      қарапайым композициядағы ойылған суретті түсті және бағалы металдан жасалған зергерлік және көркемөнер бұйымдарын алдын ала күйдіріп және күкірт қышқылы ерітіндісінде ағартып қарайтылған күміс балқытпасымен қабаттау арқылы қарайту.

      167. Білуге тиіс:

      қарайту тәсілдері;

      қарайтылатын бұйымдарды дайындау жолдары;

      қарайтылған күміс балқымасын бұйымға жағу операцияларының кезектілігі;

      флюс рецептурасы;

      қарайтылған күміс балқымасын балқытудың температуралық режимі.

      168. Жұмыс үлгілері:

      1) запонкалар, жүзіктер;

      2) салфеткалық сақиналар, ас және шәй қасықтары.

Параграф 37. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарын қарайтушы, 4-разряд

      169. Жұмыс сипаттамасы:

      орташа күрделіктегі және күрделі композициядағы ойылған суретті түсті және бағалы металдан жасалған зергерлік және көркемөнер бұйымдарын қарайту.

      170. Білуге тиіс:

      қарайтылған күмісті қырналау және тегістеу жолдары, түсті және бағалы металдардың физикалық-химиялық қасиеті.

      171. Жұмыс үлгілері:

      1) десерт жиынтықтары;

      2) ұстаған асты, кофе ішетін шыныаяқтарды қарайту.

Параграф 38. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарын қарайтушы, 5-разряд

      172. Жұмыс сипаттамасы:

      ерекше күрделі композициядағы ойылған суретті түсті және бағалы металдан жасалған бірегей және көрмелік зергерлік және көркемөнер бұйымдарын қарайту;

      антиквар зергерлік бұйымдарды реставрациялау.

      173. Білуге тиіс:

      бірегей бұйымдарды қарайту жолдары;

      қарайтылған күміс балқымасы ингредиенттерінің физикалық-химиялық қасиеті.

      174. Жұмыс үлгілері:

      1) фигуралы құмыралар;

      2) қобдишаларды қарайту.

Параграф 39. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының бөлшектері мен материалдарын дайындаушы, 2-разряд

      175. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті металдар мен күмістен жасалған шынжырдың сақинасын кесетін арнайы станоктарда спираль дайындау, ширатпаны ширату және шырмауын тарату, сымды катушкаға орау;

      бағалы және түсті металдан жасалған тегіс немесе дөңгелек сыммен тығыздалған және біліктелген таспаны арнайы өру станогында өру;

      сымды күйдіру және бояу.

      176. Білуге тиіс:

      сымды ширатуға дайындау тәсілдері, ширату, өру жолдары, ағартатын құрамдардың рецептурасын;

      өретін және ширататын станоктардың құрылымы, оларды пайдалану және реттеу қағидалары;

      түсті металдар мен күмістің физикалық қасиеті.

Параграф 40. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының бөлшектері мен материалдарын дайындаушы, 3-разряд

      177. Жұмыс сипаттамасы:

      арнайы станокта, сығымдағыштар мен диірмендерде мыс-мырыш, күміс және алтын дәнекер жолақтар мен сымнан жасалған құймаларды дайындау;

      уатылған дәнекерді елеу;

      сымды созғылау;

      түсті металдан жасалған білезіктер төсемін өру;

      арнайы станокта таспаны кесу, тығыздау, біліктеу;

      түсті және бағалы металдан жасалған білезіктердің өрілген таспасына сурет салу;

      сығымдағыштарды, станоктар мен диірмендерді баптау.

      178. Білуге тиіс:

      түрлі дәнекерлерді дайындау, уату және ұсақтау жолдары, сым, төсем және таспа жасау технологиясы;

      таспаға сурет салу тәсілдері;

      түсті және бағалы металдардан жасалған бұйымдар жасауда қолданылатын дәнекерлердің маркалары мен құрамы;

      дәнекерлерді ұсақтау деңгейі және күйдіру температурасы, төсем өруге арналған сым және таспаны кесу, созбалау және біліктеу станоктарын пайдалану және баптау қағидалары.

      179. Жұмыс үлгілері:

      1) алтын шынжыр – сымды созғылау, сақинасын кесу;

      2) сақина шинкалары – қолмен жасау.

Параграф 41. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының бөлшектері мен материалдарын дайындаушы, 4-разряд

      180. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және бағалы металдан жасалған бөлшектерді дайындау;

      бағалы металл білезіктердің төсемдерін өру;

      ширатпаларды ширату, өру, біліктеу, тарату.

      181. Білуге тиіс:

      ширатпа дайындамалары мен бөлшектерін штампылау технологиясы;

      ширатпа спиралі, штампылау сығымдағыштарын және ширатпа дайындамасы жабдықтарының құрылымы мен пайдалану қағидалары.

Параграф 42. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының қондырғыларын жапсырушы, 1-разряд

      182. Жұмыс сипаттамасы:

      кичке түсті әйнектен жасалған қарапайым формадағы қондырғыны желімдеу және қайта желімдеу;

      кичтердегі қондырғылардың ортасын дәлдеу және ауытқуын болдырмау.

      183. Білуге тиіс:

      әйнек қондырғыларды жапсыру және қайта жапсыру жолдары;

      желім және мастика рецептурасын, оларды әзірлеу тәсілдері;

      әйнек, желім және мастикаға қыздырудың әсері, электр қыздырғыш және газ аспаптарын пайдалану қағидалары.

Параграф 43. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының қондырғыларын жапсырушы, 2-разряд

      184. Жұмыс сипаттамасы:

      жартылай асыл және асыл тас қондырғыларын, сондай-ақ түсті әйнектен жасалған күрделі формадағы қондырғыларды кичке, кассета шпилькаларына және гуттаперчті құрылғыларға жапсыру және қайта жапсыру;

      түрлі алмастарды оправкаларға орнату және жапсыру;

      алмастарды өлшеу.

      185. Білуге тиіс:

      тастан жасалған қондырғыларды жапсыру және қайта жапсыру технологиясы;

      қырлы станок жартылай автоматтың құрылымы;

      алмастарды оправкаларға орнату және жапсыру құралдары;

      жартылай асыл және асыл тастардың физикалық-химиялық қасиеті;

      оларды қыздыру режимі, жартылай асыл және асыл тастарды қырлау формалары.

Параграф 44. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының қондырғыларын қырлаушы, 1-разряд

      186. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті әйнектен жасалған қарапайым формадағы қондырғыларды қырлау станоктарында және қолмен қырлау;

      абразивтік дөңгелек және сумен салқындатуды пайдаланып шыныдан жасалған қарапайым формадағы қондырғылардың дайындамаларын қайрау.

      187. Білуге тиіс:

      түсті әйнектен жасалған дайындамаларды қырлау технологиясы мен қайрау, қырланған бір шпиндельді станоктың құрылымы мен пайдалану қағидалары;

      абразивтік дөңгелекті және сумен салқындатуды пайдалану қағидалары;

      қарапайым өлшеу аспаптарын пайдалану қағидалары;

      түсті шынының физикалық-механикалық қасиеті.

Параграф 45. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының қондырғыларын қырлаушы, 2-разряд

      188. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті әйнектен жасалған қарапайым формадағы қондырғыларды бір шпиндельді қырлау станоктарында және қолмен коронкалардың сыналарын және павильонды бөле отырып қырлау;

      абразивтік дөңгелек және сумен салқындатуды пайдаланып шыныдан жасалған күрделі формадағы қондырғылардың дайындамаларын қайрау.

      189. Білуге тиіс:

      жартылай асыл тастардан жасалған қондырғылардың дайындамаларын қайрау технологиясы;

      жартылай асыл тастардың физикалық-механикалық қасиеті.

Параграф 46. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының қондырғыларын қырлаушы, 3-разряд

      190. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті әйнектен жасалған орташа күрделіктегі формадағы қондырғыларды абразивтік материалдарды пайдалана отырып қалайы дөңгелектегі коронка сыналарын бөле отырып қырлау;

      алмас құралдарды пайдаланып жартылай асыл тастан жасалған түрлі формадағы қондырғылардың дайындамаларын қайрау;

      бұрғылау станоктарында түсті әйнектен және жартылай асыл тастан жасалған көлемді зергерлік және көркемөнер бұйымдарындағы саңылауларды белгілеу және бұрғылау.

      191. Білуге тиіс:

      абразивтік паста және ұнтақты пайдаланып қалайы дөңгелектердегі әйнек қондырғыларды қырлау технологиясы;

      түсті әйнек және тастан жасалған бұйымдардағы саңылауларды бұрғылау жолдары;

      барлық үлгідегі механикалық және қолмен істейтін қайрау және бұрғылау станоктарын пайдалану қағидалары;

      квадранттың құрылымы мен пайдалану қағидалары;

      алмас планшайбаларын, абразивтік пасталар мен ұнтақтарды пайдалану жолдары;

      абразивті үнемді пайдалану тәсілдері;

      жартылай асыл тастардың сапасын бағалау негіздері.

Параграф 47. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының қондырғыларын қырлаушы, 4-разряд

      192. Жұмыс сипаттамасы:

      арнайы құрылғыларды пайдалана отырып қырлау бір шпиндельді станоктарда түсті әйнектен жасалған күрделі формадағы және жартылай бағалы тастардан және табиғи әрі синтетикалық асыл тастардан жасалған қарапайым және орташа күрделіктегі формадағы қондырмаларды қырлау;

      жартылай бағалы тастардан жасалған қондырғылардың дайындамаларындағы рундистіні және конусты қайрау;

      жартылай бағалы тастан жасалған қарапайым формадағы қондырғыларды реставрациялау.

      193. Білуге тиіс:

      жартылай бағалы тастан жасалған қондырғыларды қырлау технологиясы;

      жартылай бағалы тастардың оптикалық қасиеті;

      оларға түсті дақтардың орналасу қағидалары;

      барынша жалтырату үшін жартылай бағалы тастан жасалған дайындамаларға қырды орналастыруын есептеу әдістері және қағидалары;

      жартылай бағалы тастарды қырлаудағы шығын нормалары;

      түйіршек абразивтерді жасау қағидалары және қасиеті;

      даяр тастардың техникалық шарттары мен нормалары.

Параграф 48. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының қондырғыларын қырлаушы, 5-разряд

      194. Жұмыс сипаттамасы:

      жартылай бағалы және табиғи әрі синтетикалық асыл тастардан жасалған күрделі формадағы қондырмаларды қырлау;

      жартылай бағалы және асыл тастардан жасалған күрделі формадағы қондырғыларды реставрациялау.

      195. Білуге тиіс:

      жартылай және асыл тастан жасалған күрделі формадағы қондырғыларды қырлау технологиясы;

      бағалы тастардың оптикалық қасиеті, жартылай бағалы және асыл тастардың түс ерекшеліктері мен кемшіліктері.

Параграф 49. Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының қондырғыларын қырлаушы, 6-разряд

      196. Жұмыс сипаттамасы:

      жартылай бағалы және табиғи әрі синтетикалық асыл тастардан жасалған күрделі ғажайып формадағы қондырмаларды қырлау;

      зергерлік бұйымдардың сызбалары немесе үлгілері бойынша қырлаудың күрделі түрлері;

      жартылай бағалы және асыл тастардан жасалған күрделі формадағы қондырғыларды реставрациялау.

      197. Білуге тиіс:

      жартылай және асыл тастан жасалған күрделі формадағы қондырғыларды қырлау технологиясы, оптикалық қасиеттер;

      жартылай бағалы және асыл тастардың түс ерекшеліктері мен кемшіліктері.

Параграф 50. Қарайтылған күміс дайындаушы, 5-разряд

      198. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және бағалы металдан жасалған ойылған суреті бар зергерлік және көркемөнер бұйымдарының бетіне жағу үшін күмісті қарайтуға дайындау;

      күмісті және балқытуға қажетті компоненттерді дайындау және қарайтылған күмісті электр пештерінде немесе ашық пештерде арнайы шамдармен тиглдарда балқыту;

      қалыпқа құйманы құю;

      қарайтылған күмісті арнайы станок диірмендерде уату.

      199. Білуге тиіс:

      қарайтылған күмісті дайындау және балқыту қағидалары;

      уату станоктарына салу режимі, қарайтылған күмістің құрамына кіретін ингредиенттердің температурасы мен физикалық-химиялық қасиеті;

      қарайтылған күмістің даярлығын және сапасын айқындау әдістері;

      қарайтылған күмісті дайындау және балқытуда еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қағидалары.

Параграф 51. Қарайтылған күмісті егеулеуші, 3-разряд

      200. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және табиғи әрі синтетикалық асыл тастардан жасалған қарапайым конфигурациялы зергерлік және көркемөнер бұйымдарындағы қарайтылған күміс балқымасы қабатын егеулеу;

      ойылған суреттің контуры шыққанға дейін қарайтылған күміс балқымасының қатты қабатын рашпиль, шиферлік брусоктар мен ағаш көмірді қолдана отырып алу.

      201. Білуге тиіс:

      қарапайым конфигурациялы қарайтылған күмістен жасалған зергерлік және көркемөнер бұйымдарын егеулеу жолдары;

      бұйымдарды қарайту технологиясы, түсті және бағалы металдардың физикалық-химиялық қасиеті.

      202. Жұмыс үлгілері:

      1) десерт, шәй қасықтар;

      2) стопкалардың қарайтылған қабатын егеулеу.

Параграф 52. Қарайтылған күмісті егеулеуші, 4-разряд

      203. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және асыл тастардан жасалған орташа күрделіктегі конфигурациялы зергерлік және көркемөнер бұйымдарындағы қарайтылған күміс балқымасы қабатын егеулеу.

      204. Білуге тиіс:

      орташа конфигурациялы қарайтылған күмістен жасалған зергерлік және көркемөнер бұйымдарын егеулеу жолдары.

      205. Жұмыс үлгілері:

      1) брошьтар, запонкалар;

      2) ұстағанның астындағы қарайтылған қабатын егеулеу.

Параграф 53. Қарайтылған күмісті егеулеуші, 5-разряд

      206. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және асыл тастардан жасалған күрделі конфигурациялы зергерлік және көркемөнер бұйымдарындағы қарайтылған күміс балқымасы қабатын егеулеу.

      207. Білуге тиіс:

      күрделі конфигурациялы қарайтылған күмістен жасалған зергерлік және көркемөнер бұйымдарын егеулеу жолдары.

      208. Жұмыс үлгілері:

      құмыралар, кубоктардың қарайтылған қабатын егеулеу.

Параграф 54. Тас іріктеуші, 3-разряд

      209. Жұмыс сипаттамасы:

      өңделетін, жартылай бағалы және асыл тастарды егеулеуден алдын сурет, түсі;

      физикалық-химиялық қасиеттері бойынша іріктеу;

      тастан жасалған зергерлік және көркемөнер бұйымдарын жасауға арналған пластиналарды іріктеу;

      егеулеуден алдын пластиналарды белгілеу;

      зергерлік және көркемөнер бұйымдарының даяр қондырғыларын мөлшері және салмағы бойынша жұптап іріктеу.

      210. Білуге тиіс:

      тастар мен пластиналарды іріктеу қағидалары;

      пластиналарды белгілеу жолдары, түрлі тастарға қойылатын техникалық талаптар, тастардың физикалық-механикалық және құрылымдық қасиеттері;

      минерал кесектерін егеулеу және қондырғыларды қырлау процесі;

      тастың табиғи суретін және барынша аз қалдық қалдыра отырып егеулеу қағидалары;

      тас өңдеу шектері.

Параграф 55. Тас іріктеуші, 4-разряд

      211. Жұмыс сипаттамасы:

      тастарды бетінің сапасына, көлеміне, түсі мен суретіне қарай оларды егейтін жерге апару үшін қазылған жерінде немесе дайындау орнында іріктеу;

      жеткізушіден тастарды қабылдау алдын іріктеу және сұрыптау;

      табиғи суреті мен түс гаммасын анықтау;

      бұйымның формасына сәйкес берілген мөлшер бойынша қондырғыларға тегістелген пластиналарды белгілеу;

      зергерлік және көркемөнер бұйымдарының даяр қондырғыларын тастың түсіне және суретіне қарай іріктеу.

      212. Білуге тиіс:

      жартылай бағалы және асыл тастардың түрлері, оларды айқындау тәсілдері;

      табиғи тастарды синтетикалық тастардың айыру, тастың оптикалық қасиеті;

      қырлау теориясы негіздері.

Параграф 56. Филигранды негіз жасаушы, 3-разряд

      213. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және бағалы металдардан көлемі 0,2 сантиметрден асатын филигрань негізі мен элементтерін суреті, сызбасы және шаблоны бойынша қолмен жасау;

      зергерлік және көркемөнер бұйымдарының бетіндегі филигрань элементтерін жинақтау, дайындау және желімдеу.

      214. Білуге тиіс:

      көлемі 0,2 сантиметрден асатын филигрань негіздері мен элементтерін жасау жолдары;

      ширатылған және филиграньды сым кескіндері, түсті және бағалы металдардың физикалық-механикалық қасиеті.

Параграф 57. Филигранды негіз жасаушы, 4-разряд

      215. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және бағалы металдардан көлемі 0,2 сантиметрге дейінгі ажурлы филигрань негізі мен элементтерін суреті, сызбасы және шаблоны бойынша қолмен жасау;

      көп қабатты филиграньды барельефті дәнекерлей отырып түрлі формадағы ширатылған бөлшек бұйымдарын жинақтау.

      216. Білуге тиіс:

      көлемі 0,2 сантиметрге дейінгі филигрань негіздері мен элементтерін жасау ерекшеліктері, композиция және сурет жасау негіздері.

Параграф 58. Эмаль бойынша көркем суретші, 3-разряд

      217. Жұмыс сипаттамасы:

      арнайы аспаптар мен материалдарды пайдаланып 3-5 түстегі қарапайым фото дайындамалар мен графикалық суреттердің эмаль бетіне үлгі бойынша көркем сурет салу;

      қарапайым контурлы суреттердің ағарған пластинкалы эмаль бетіне даяр үлгіні салу.

      218. Білуге тиіс:

      қағаздан эмаль бетке контурлы суреттерді аудару және қылқаламмен финифтянды бояу жағу әдістері;

      3-5 түске бояу техникасы, бояуды кетіру тәсілдері, финифтянды бояудың құрамы және химиялық қасиеті;

      салынған суреті бар пластиналарды муфта пештерінде күйдіру режимі;

      қарапайым трафареттерді әзірлеу жолдары мен оларды қолдану тәсілдері.

Параграф 59. Эмаль бойынша көркем суретші, 4-разряд

      219. Жұмыс сипаттамасы:

      арнайы аспаптар мен материалдарды пайдаланып 6-8 түстегі фото дайындамалар мен графикалық суреттердің эмаль бетіне үлгі бойынша көркем сурет салу.

      220. Білуге тиіс:

      6-8 түске бояу техникасы;

      түс гаммасы мен түс үйлестірудің негізгі заңдылықтары;

      балқыту температурасына байланысты бояу жағу кезектілігі;

      финифтянды бояудың түсін және балқыту температурасын нөмірлері бойынша айқындау, табиғи формадағы элементтердің құрылуы және оюлы композициялардың түзілу заңдары;

      жануарлар мен адамдардың пластикалық анатомия негіздері;

      перспективасы негізгі заңдары мен көлеңкелеу;

      финифтянды суреті бар бұйымдарды күйдіру қағидалары.

      221. Жұмыс үлгілері:

      1) силуэтті сәулет ескерткіштерінің бейнесін;

      2) жануарлардың, құс, табиғи формадағы бейнелерді үлгіден эмаль пластинкаға салу.

Параграф 60. Эмаль бойынша көркем суретші, 5-разряд

      222. Жұмыс сипаттамасы:

      6-8 түстегі финифтянды бояумен күрделі фотодайындамалар мен графикалық суреттердің эмаль бетіне үлгі бойынша көркем сурет салу;

      күрделі композициядағы эмальға үлгі бойынша көркемдеп сурет салу.

      223. Білуге тиіс:

      сегізден жоғары түске бояу техникасы;

      жартылай тондай отырып түстерді үйлестіру заңдары;

      күрделі тематикалық композицияларды, көлемді формаларды сурет салу құралдарымен салу қағидалары.

      224. Жұмыс үлгілері:

      1) күрделі сәулет имараттары мен пейзаждардың бейнесін;

      2) жануарлардың және адамдардың күрделі композицияларын үлгіден эмаль пластинкаға салу.

Параграф 61. Эмаль бойынша көркем суретші, 6-разряд

      225. Жұмыс сипаттамасы:

      суретті өз бетінше варьирлей отырып, жоғары көркемөнер, көрмелік бұйымдарға ерекше күрделіктегі суреттерді үлгілер, модельдер және эмаль бетін эскиздары бойынша салу.

      226. Білуге тиіс:

      көркем сурет салу заңдылықтары мен көп фигуралы композицияларды әзірлеу жолдары.

      227. Техникалық және кәсіптік (арнайы орта, кәсіптік орта) білім талап етіледі.

Параграф 62. Эмаль бойынша фотобаспашы, 1-разряд

      228. Жұмыс сипаттамасы:

      зергерлік және көркемөнер бұйымдары мен қондырғылардың эмаль бетіне контактілі әдіспен кейіннен муфта пештерінде күйдіре отырып жарық сезгіш эмульсия мен керамикалық бояуды пайдалана отырып графикалық бір тонды сурет салу.

      229. Білуге тиіс:

      сурет салу жолдары;

      жарық сезгіш эмульсияның құрамы мен химиялық қасиеті, оны әзірлеу қағидалары;

      муфта пешінде күйдіру режимі, оның құрылымы мен пайдалану қағидалары.

Параграф 63. Эмаль бойынша фотобаспашы, 2-разряд

      230. Жұмыс сипаттамасы:

      зергерлік және көркемөнер бұйымдары мен қондырғылардың эмаль бетіне контактілі әдіспен кейіннен муфта пештерінде күйдіре отырып жарық сезгіш эмульсия мен керамикалық бояуды пайдалана отырып графикалық көп тонды сурет салу;

      миниатюралар әзірлеу.

      231. Білуге тиіс:

      жарық көзінде экспонирлеу және сурет салу процестерін реттеу режимдері;

      керамикалық бояулардың құрамы, химиялық қасиеті;

      оларды эмальмен араластыру, күйдіру ерекшеліктері мен күйдіргеннен кейін олардың өзгеру сипаты, көп тонды сурет эмалын күйдіруде муфта пешінің жұмысын реттеу қағидалары.

Параграф 64. Эмальдаушы, 2-разряд

      232. Жұмыс сипаттамасы:

      0,3 сантиметрден асатын ішкі мөлшердегі оюы бар штампыланған бұйымдарға бір түсті эмаль жағу;

      эмаль жағылған бұйымдарды ыстықтай кептіруге дайындау;

      бір түсті финифтянды бояумен күйдіргеннен кейін оюды көркемдеу.

      233. Білуге тиіс:

      бір түсті эмальды жағу, кептіру, ысқылау жолдары:

      эмальдың жарамдылығын және эмал жағатын метал бетті дайындау сапасын айқындау әдістері;

      эмальдың термиялық қасиеті;

      бояу қырнағыш және араластырғышты пайдалану қағидалары.

Параграф 65. Эмальдаушы, 3-разряд

      234. Жұмыс сипаттамасы:

      0,2-0,3 сантиметр ішкі мөлшердегі оюы бар штампыланған және ширатылған бұйымдарға бір-екі түсті эмаль жағу;

      қалғалағыш және қалқанды эмальды бұйымға үш ретке дейін арасында кептіру және күйдіруді ескере отырып бірнеше қабат эмаль жағу;

      үш түске дейін финифтянды бояумен күйдіргеннен кейін оюды көркемдеп салу.

      235. Білуге тиіс:

      көп түсті эмальды жағу жолдары, эмальды оларды балқыту температурасын және тотық пленкасының пайда болу шарттарын ескере отырып жағу кезектілігі.

Параграф 66. Эмальдаушы, 4-разряд

      236. Жұмыс сипаттамасы:

      0,2 сантиметрге дейінгі ішкі мөлшердегі оюы бар штампыланған, ширатылған, басылған және филиграньды бұйымдарға төрт-бес түсті эмаль жағу;

      кептіру және күйдіру режимін бақылау;

      төрт түске дейін финифтянды бояумен күйдіргеннен кейін оюды көркемдеп салу;

      балқыту температурасы әртүрлі үш түстегі, оның ішінде екеуі мөлдір түстегі эмаль жағу.

      237. Білуге тиіс:

      түрлі балқыту температурасындағы эмальды жағу жолдары;

      эмальданған бұйымдарды кептіру және күйдіру қағидалары;

      температураға байланысты эмаль түстерінің өзгеру заңдылықтары.

Параграф 67. Эмальдаушы, 5-разряд

      238. Жұмыс сипаттамасы:

      алты-жеті жартылай тонды эмаль жағу;

      эмаль жағылған бұйымдарды күйдіру және төрт түстен асатын финифтянды бояумен одан әрі бояу;

      эмаль тонға балқытылатын металл қосымшалары бар бұйымдарды орындау;

      үш түсті балқытудың түрлі температурасында және мөлдір болып келетін эмальданатын учаскемен қатар рельеф бұйымдарға бес түске дейін эмаль жағу.

      239. Білуге тиіс:

      түсті үйлестіру және оюлы графикалық құру заңдылықтары;

      дәнекерлеу және ажурлы ширатпа орындау әдістері;

      кептіру және ыстықтай күйдіруде эмальдың қасиеті.

Параграф 68. Эмальдаушы, 6-разряд

      240. Жұмыс сипаттамасы:

      лессирлеу арқылы түспен және жарық көлеңкесімен рельефті бейне беретін ширатпалы бөлгішпен ойылған оюға жоғары көркемдік бұйымдарға эмаль жағу;

      күрделі тақырыптық сурет немесе ойылған, рельефті және контррельефті бейнелер бойынша көп қабатты мөлдір эмаль жағу;

      мөлдір эмальды бұйымдарды орындау. күрделі филиграньды оюларды жан-жақты рельефті бөлшектермен дәнекерлеу.

      241. Білуге тиіс:

      лессирлеу жолдары, графикалық және барельефті скульптуралық бейнелерді, жануарлар мен адамдардың пластикалық анатомиясын жасау негіздері;

      портреттік бейнелеу жөніндегі эмаль жағу заңдылықтары.

4-тарау. Көркем бұйымдар жасау өндірісі (жалпы кәсіптер) жұмыстарына арналған разрядтар бойынша жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары

Параграф 1. Бағалы металдарды регенераторлаушы, 2-разряд

      242. Жұмыс сипаттамасы:

      бұлаулардағы қышқыл арқылы шаятын суды сүзгілеу;

      берілген рецептура бойынша жылтырату пастасының қоспа компоненттерін өлшеу және түрлі құрылымдағы плиталарда пісіру;

      қосалқы материалдардың қалдықтарын-құрамында бағалы және түсті метал бар қоқыс және шлифті жинау;

      шлиф және кризді күйдіру және уату.

      243. Білуге тиіс:

      бұлаулардағы шаятын суды өңдеу және сүзгілеу және құрамында бағалы тастары бар қалдықтарды жинау;

      араластыру нұсқаулықтары, кризді шлифтен айыру, уату тазалығы.

Параграф 2. Бағалы металдарды регенераторлаушы, 3-разряд

      244. Жұмыс сипаттамасы:

      ион алмастыру құрылғысында, бағалы металдардан тұратын шаю суын және өңдеу ерітіндісін сүзгілеу;

      желдеткіш құбырлары мен тұндырғыштарды тазалау;

      құрамында бағалы металы бар ион алмастыру шайырларын өңдеу;

      тұнған су және шайырды булау, кептіру;

      өңделетін материалдардан бағалы металдарды шығару;

      ерекше улы заттары бар ерітінділерді бейтараптандыру және оларды ион алмастыру құрылғыларында өңдеу;

      өңделген шлифтерді барботирлеу, сүзгілеу, кептіру, елеу, бағалы металдарды шығару мақсатында егеулеулерді өңдеу.

      245. Білуге тиіс:

      құрамында бағалы тастары бар шаю ерітіндісін ион алмастыру құрылғысында өңдеу және сүзгілеу нұсқаулығы;

      шаю және крацтау суларын және шайырды бейтараптандырудың технологиялық процесі;

      желдеткіш және тұндыру жүйесінің тәсімдері мен жұмыс принципі;

      ион алмастыру құрылғысы мен механикалық елек құрылғысы және пайдалану қағидалары;

      қолданылатын қышқыл және сілтілердің қасиеті және оларды бейтараптандыру қағидалары;

      ерекше улы заттармен, қышқыл және сілтілермен жұмыс істегенде еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қағидалары;

      ерітінділерден алтынды қалпына келтіру және күмісті тұндыру әдістері;

      қышқыл және тұнбаларды тұндырылған металдың сыртқы түріне қарай айыру.

Параграф 3. Дайындамалар мен көркемөнер бұйымдарын кептіруші, 2-разряд

      246. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштың түрлі жыныстарынан, папье-машеден, металдан жасалған жартылай фабрикаттардан жасалған кесетін материалдарды, бөлшек дайындамаларын электр кептіргіш камераларда көркемдеп жазба жасау үшін бетін кезең-кезеңімен дайындай отырып кептіру;

      кептіру процесін қадағалау, белгіленген режимді сақтау;

      камераларға салу және босату.

      247. Білуге тиіс:

      электр кептіргіш камералардың қызметі мен қолдану принципі;

      стеллаждардағы бұйымдарды орналастыру және оларды түсіру жолдары;

      оларды пайдалану және күту қағидалары;

      бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану қағидалары.

Параграф 4. Дайындамалар мен көркемөнер бұйымдарын кептіруші, 3-разряд

      248. Жұмыс сипаттамасы:

      көркем суретті лакталған эмаль жағылған көркемөнер бұйымдарының бөлшектерін, жартылай фабрикаттарын электр кептіргіш камераларда кептіру;

      камералардағы бұйымдарды орналастыру;

      температуралық режимдер кестесіне сәйкес режимді ұстау;

      температурасын өлшеу;

      синтетикалық эмальдарды кептірудегі барлық қосалқы жұмыстарды орындау;

      бұйымдардың кебуін кезең-кезеңмен тексеру.

      249. Білуге тиіс:

      кептіру жабдықтарының және бақылау-өлшеу аспаптарының құрылымы мен пайдалану қағидалары;

      көркем суретті түрлі лакталған бұйымдарды кептірудің температуралық режимдері;

      эмаль түрлері;

      физикалық-химиялық қасиеттері;

      кептірудің сапасына қойылатын талаптар.

Параграф 5. Инкрустатор, 3-разряд

      250. Жұмыс сипаттамасы:

      қарапайым суреттер бойынша ағаштан, металдан, сүйектен жасалған бұйымдарды ағаштың құнды жыныстарымен, сабанмен, перламутрмен, металмен, сүйекпен, мүйізбен, пластмассамен инкрустациялау;

      даяр үлгі және сурет бойынша инкрустациялау материалын таңдау;

      кесетін аспапты қайрау және түзеу.

      251. Білуге тиіс:

      қарапайым суреттер бойынша түсті фанерамен, сабанмен, перламутрмен, янтарьмен, металмен, сүйекпен, мүйізбен, пластмассамен инкрустациялау тәсілдері;

      түсті және қымбат металлдармен ою жолдары;

      инкрустациялауда қолданылатын материалдардың қасиеті мен сапасы;

      кесетін аспаппен ағашты өңдеу технологиясы;

      түсті және желілік перспектива заңдылықтары.

      252. Жұмыс үлгілері:

      музыкалық аспаптардың дектері – панцирьді инкурстациялау және кесу.

Параграф 6. Инкрустатор, 4-разряд

      253. Жұмыс сипаттамасы:

      орташа күрделіктегі суреттер бойынша ағаштан, металдан, сүйектен жасалған бұйымдарды ағаштың құнды жыныстарымен, сабанмен, перламутрмен, металмен, сүйекпен, мүйізбен, пластмассамен инкрустациялау;

      орташа күрделіктегі геометриялық және өсімдік оюларын қолмен кесу және олардың сыртына сурет бойынша жабыстыру;

      шаблон жасау.

      254. Білуге тиіс:

      орташа күрделіктегі суреттер бойынша түрлі материалдармен инкрустациялау тәсілдері;

      түсті және қымбат металлдармен ою жолдары;

      ағаш жыныстары, қасиеті және кемшіліктері;

      аспаптар мен оларды қолдану шарттары;

      қайрау қағидалары, арнайы желіммен жұмыс істеу қағидалары.

      255. Жұмыс үлгілері:

      1) ағаштан жасалған панноны;

      2) базарлықты инкрустациялау.

Параграф 7. Инкрустатор, 5-разряд

      256. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі суреттер бойынша ағаштан, металдан, сүйектен – ағаштың құнды жыныстарымен жасалған бұйымдарды, сабанмен, перламутрмен, металмен, сүйекпен, мүйізбен, пластмассамен инкрустациялау;

      бұйымдардағы суреттерді белгілеу, сурет бойынша янтарь, пластмасса, сабан, ағаш, сүйек, мүйіз, қалайыдан сымды, күміс және алтынды арнайы құрылғыларда созғылау тәсілімен дайындау;

      бұйымдарды жылтырату және түпкілікті өңдеу.

      257. Білуге тиіс:

      күрделі суреттер бойынша түрлі материалдармен инкрустациялау тәсілдері;

      суреттерді белгілеу тәсілдері мен трафареттер мен шаблондар жасау, инкрустациялау техникасында көркемөнер композициясын жасау тәсілдері;

      инкрустациялау материалдарын дайындау және олардың физикалық қасиеттері мен сапасы.

      258. Жұмыс үлгілері:

      1) түсті панноның беткі рамалары;

      2) әшекей бұйымдарды инкрустациялау.

Параграф 8. Инкрустатор, 6-разряд

      259. Жұмыс сипаттамасы:

      ерекше күрделі суреттер бойынша ағаштан, металдан, сүйектен – ағаштан жасалған жоғары көркемөнер және бірегей құнды жыныстарымен, сабанмен, перламутрмен, металмен, сүйекпен, мүйізбен, пластмассамен инкрустациялау, сондай-ақ құнды және түсті металдармен қалайы, күміс және алтынмен ою;

      жоғары дәлдікте және таза өңдеп барлық ықтимал стильді шрифтерді каллиграфиялық орындау;

      түрлі тереңдікте қазып металл және сүйек бұйымдарға арнайы құрылғылармен сурет салу, ағашқа кесінділер жасау;

      қалайы, күміс, алтын сым дайындау.

      260. Білуге тиіс:

      ерекше күрделі суреттер бойынша алтынмен, күміспен және қалайымен ағаш, қара металл, сүйектен жасалған көркемөнер бұйымдарға инкрустациялау тәсілдері;

      сымды созғылау тәсілдері;

      сүйек және мүйізді ою және тегістеу қағидалары;

      бұйымдардағы суретті белгілеу және аудару жолдары;

      қазба өрнегін жасау тәсілдері;

      сұңғат өнері негіздері;

      оюдың түр-түрі, түс білу және пластикалық анатомия негіздері.

      261. Жұмыс үлгілері:

      1) көркемөнер және зергерлік бұйымдар – янтармен инкрустациялау, мозаика жасау;

      2) бірегей сыналар – сурет салу;

      3) сүйек және металл қораптар – күміс және алтынмен сурет салу.

Параграф 9. Көркем полотноның кенебі пен картонын сылаушы, 1-разряд

      262. Жұмыс сипаттамасы:

      кенеп пен картонды сылау алдында дайындық жұмыстарын жүргізу;

      ыдыс пен керек-жарақты дайындау;

      шикізат пен материалды жеткізу;

      кенепті жазу;

      этикеткаларды жабыстыру және оларды таңбалау.

      263. Білуге тиіс:

      кенепті жазу, этикеткаларды жабыстыру және оларды таңбалау тәсілдері, ыдыс пен керек-жарақтың мақсаты.

Параграф 10. Көркем полотноның кенебі пен картонын сылаушы, 2-разряд

      264. Жұмыс сипаттамасы:

      картонды сылақ қабатын жағуға дайындау;

      картонды ілгіштерге ілу және эмульсиялық картонды құндақтарға орналастыру;

      дайын картонды алу және қабаттарды түзету және толық кептіру үшін қатарлап жазу;

      кенептегі жіптің бос ұшын кесу және торапты теріс сығып шығару;

      пемза мен пеноқыш қол арамен аралау;

      пемза мен пеноқышты зімпара шеңбермен қайрау;

      картонды орау қағазына орау.

      265. Білуге тиіс:

      эмульсиялық картонды құндақтарға орналастыру және май картонды ілгіштерге ілу тәсілдері;

      пемза мен пеноқышты аралау және қайрау кезіндегі жұмыстың тәсілдері;

      жіпті кесу кезінде құралды пайдалану қағидалары;

      картонның кебу дәрежесі мен оның орауын анықтау тәсілдері.

Параграф 11. Көркем полотноның кенебі пен картонын сылаушы, 3-разряд

      266. Жұмыс сипаттамасы:

      кенепті сылақ қабатын жағуға дайындау;

      кенепті пемзамен және пеноқышпен өңдеу;

      кенептің шаңын, костриктері мен пемзаның қалдықтарын шаңсорғышпен сору;

      кенептің артикуліне байланысты түктің көтерілу дәрежесін анықтау;

      дайын сыланған кенебін алу, оны өзекке илеу;

      бір бетін ғана эмульсиямен қаптай отырып, қағаздың екінші бетін желімдей отырып картон жасау;

      электр бұрғының көмегімен картоннан саңылау бұрғылау.

      267. Білуге тиіс:

      эмульсиялы құрамның рецептурасы мен оны дайындау технологиясы;

      сылақ қабатының кезектілігі мен жағу температурасы;

      кенепті пемзалау және оның бетіндегі шаңды тазалау, оны кебу және оралу дәрежесін айқындау тәсілдері;

      картонның екінші бетіне қағаз жабыстыру тәсілдері;

      картонның сапасына қойылатын талаптар.

Параграф 12. Көркем полотноның кенебі пен картонын сылаушы, 4-разряд

      268. Жұмыс сипаттамасы:

      сылақты кенеп пен картонға жағудың кезектілігі;

      кенепті рамаға және кергішке керу, кенепті өлшем бойынша кесу және картонға жабыстыру үшін қолмен жазу;

      кенепті картонға жабыстыру;

      кенепті бобинаға немесе түптеу картонына орамаға орау.

      269. Білуге тиіс:

      жартылай майлы, казеин, құмды-желімді сылаққа арналған сылақ құрамының рецептурасы мен дайындау технологиясы;

      сылау қабатын қолмен жағу технологиясы;

      кенепті біркелкі керу тәсілдері, қолданылатын құралдарды пайдалану қағидалары;

      кенептің артикулі, кенепті картонға жазу және жабыстыру қағидалары.

Параграф 13. Көркем полотноның кенебі пен картонын сылаушы, 5-разряд

      270. Жұмыс сипаттамасы:

      сылақты кенеп пен картонға механикаландырылған желіде жағудың кезектілігі;

      кенепті панорама мен диорамаларға арналған кергіштерде сылау;

      торға кенеппен шекара қою;

      картонды май сылақпен мелкография тәсілімен сылау;

      271. Білуге тиіс:

      сылақты кенеп пен картонға механикаландырылған желіде жағу технологиясы;

      илем машинасы рамасының құрылысы және май сылақты жағуға арналған машиналар, мелкография тәсілімен сылау тәсілдері;

      мелкографияға арналған станоктың құрылысы мен оны пайдалану қағидалары;

      сылақтың, кенеп пен картонның сапасын анықтау бойынша техникалық шарттар;

      кенепті кептіру және ұстау режимі.

Параграф 14. Көркемөнер бұйымдарын бақылаушы, 2-разряд

      272. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті металдардан, пластмассадан, ағаш, тас, сүйек, папье-маше, шыны және өзге де материалдардан жасалған қарапайым көркемөнер бұйымдары мен бөлшектердің сапасын сыртына қарай және қарапайым бақылау-өлшеу аспаптарын (шаблондарды, калибрлерді, қапсырғыштарды) пайдаланып бақылау;

      жай дайындамаларды немесе бөлшектерді жекелеген операцияларда, сондай-ақ шикізат және материалдарды қабылдау;

      жай бөлшектерді металмен қаптағаннан кейін бақылау;

      нұсқаулық бойынша іріктеу нәтижелерін есепке алу және жазу.

      273. Білуге тиіс:

      жай көркемөнер бұйымдарын, бөлшектерді, дайындамаларды қабылдау қағидалары мен сапасын бақылау тәсілдері;

      қабылданатын бұйымдар мен бақылау объектілерінің нұсқаулықтары мен техникалық талаптары;

      жарамды және іріктелген бақылау объектілерін таңбалау қағидалары;

      жаппай өнімді қабылдауға арналған қажетті арнайы бақылау-өлшеу аспабының және құрылғыларының құрылымы мен қолданылуы;

      ақау түрлері;

      іріктеу нәтижелерін жазудың негізгі түрлері.

      274. Жұмыс үлгілері:

      1) папье-машеден жасалған домино бөшкелері, қораптары – сапасын тексеру, лакпен қаптау;

      2) төс белгілер, плакеткалар – метал жағу сапасын бақылау;

      3) янтарь және пластмассадан жасалған тегіс, көлемді бұйымдар – бұйымдардың жарығын, дақтарын, күйген жерлерін, тегіс жылтырамаған жерлерін тексеру;

      4) тастан жасалған күлсалғыштар, лоткалар, қораптар – өңдеу сапасын бақылау;

      5) тегіс шпилькалар, сүйек және мүйізден жасалған түймелер – сапасын бақылау.

Параграф 15. Көркемөнер бұйымдарын бақылаушы, 3-разряд

      275. Жұмыс сипаттамасы:

      орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарының, жекелеген тораптар мен бөлшектердің сапасын бақылау-өлшеу аспаптармен бақылау;

      біркелкі және қорғау қабатын жағуды бақылау;

      жылтырату технологиялық процесінің орындалуын жаққанға дейін және кейін бақылау;

      гауһар тас өндірісіндегі қосалқы материалдардың сапасын бақылау.

      276. Білуге тиіс:

      орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарының сапасын бақылау тәсілдері;

      қолданылатын бөлшектер мен бұйымдардың техникалық шарттары;

      технологиялық процесс негіздері;

      бөлшектер мен бұйымдарды өңдеудегі шектеулер жүйесі;

      сызбалар жасау мен техникалық шарттар бойынша дәлдігін тексеру.

      277. Жұмыс үлгілері:

      1) сүйек және мүйізден жасалған брошьтар, моншақтар, запонкалар, инесалғыштар, ілмектер – бұйымдардың геометриялық параметрлерін, өңдеу сапасын бақылау;

      2) бұрышы байланған, екіжақты фаскалы, "кабюшон" формалы тастан жасалған зергерлік бұйым қосымшалары – өңдеу сапасын бақылау;

      3) геометриялық бұрандалы ағаштан жасалған сөрелер, скамейкалар, қобдишалар – геометриялық параметрлерін, бұранда сапасын, үндестілігін, лактың тегіс жағылуын, қоқыстың болмауын бақылау;

      4) көркем жазбалы металдан және папье-машеден жасалған қобдишалар – геометриялық параметрлерін, лак қабатының, жазба сапасын, корпус бойынша мөлшері, түс гаммасы бойынша сәйкестігін бақылау.

Параграф 16. Көркемөнер бұйымдарын бақылаушы, 4-разряд

      278. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі көркемөнер бұйымдарының, бөлшектердің, тораптардың, құймалардың сапасын бақылау;

      күрделі және жауапты бөлшектер мен тораптарды термиялық өңдеу түрлерін бақылау;

      кондиционды емес өнімнің жарнамалық актілерін ресімдеу;

      операциядан кейін жартылай фабрикаттардың сапасын үлкейту лупалары, штангенциркуль, индикатор, сағат проекторы арқылы көзбен бақылау;

      карат таразыларында өлшеу;

      аралау операциясында жартылай фабрикаттардың сапасын бақылау.

      279. Білуге тиіс:

      күрделі көркемөнер бұйымдарының сапасын бақылау тәсілдері;

      қабылданатын бөлшектер, бұйымдар мен жинақтау жұмыстарының техникалық шарттары;

      бақылау объектілерін техникалық қабылдау және сынау, бақылау-өлшеу аспаптары, құрылғылары мен аспаптарын пайдаланып техникалық шарттар, сызбалар және нұсқаулықтар бойынша құжаттарды ресімдеу қағидалары;

      бақылау-өлшеу аспаптарын, сынау аппаратурасын теңшеу қағидалары;

      жинақтау және бөлшектеу сызбаларын оқу, кристаллография негіздері;

      алмасты физикалық-химиялық және механикалық қасиеті;

      алмастан жасалған жартылай фабрикаттардың техникалық шарттары;

      алмас және гауһар тастардың көтерме баға прейскуранттары;

      алмастан жасалған жартылай фабрикаттардың технологиялық процесі мен технологиялық карталары;

      алмастан жасалған жартылай фабрикаттар жасауда қолданылатын құралдар мен технологиялық керек-жарақтар.

      280. Жұмыс үлгілері:

      1) рельеф бұрандалы табақтар, құмыралар, панно, шөміштер – бұранда, лак қабатының сапасын бақылау;

      2) декоративтік құмыралар, қораптар, көркемделген жиһаз жинақтары, ағаштан жасалған түрлі мөлшердегі матрешкалар, күрделі және папье-машедан жасалған қобдишалар – геометриялық мөлшерлерді, көркемдеген ою, тораптардың және өңдеу сапасын тексеру;

      3) күрделі конфигурациялы кубиктер мен құмыралар – жекелеген тораптарды құрастыру және қиыстыру сапасын, жалпы бұйымдардың суретшінің эскизі бойынша сәйкестігін бақылау;

      4) күрделі көркем бұрандалы опа салғыштар, пышақтар, мундштуктар, сүйек, мүйіз және металдан жасалған құрамалы бұйымдар – өңдеу сапасын, құрамалы бұйымдардың сапасын бақылау.

Параграф 17. Көркемөнер бұйымдарын бақылаушы, 5-разряд

      281. Жұмыс сипаттамасы:

      суретшінің эскизіне, эталонға немесе даяр үлгіге сәйкес бұйымдарды құю үшін ерекше күрделі көркемөнер бұйымдарының, бөлшектердің, штампылардың, нығыздауыш формалардың, модельдердің, кокильдердің сапасын бақылау;

      жұмыс орындарындағы технологиялық шарттар мен операциялардың дұрыс орындалуын тексеру;

      арнайы бақылау-өлшеу аспабы мен күрделі құралдарды пайдаланып мемлекеттік стандарт бойынша дәлдік және өңдеу түлеріне сәйкес өңдеу тазалығын айқындау;

      үлкейту лупасының көмегімен жартылай фабрикаттарды алмастан үлкен формалардағы гауһарға өңдеу сапасын тексеру;

      бұрыш өлшегіштердің, өлшеу лупаларының, штангенциркульдің көмегімен жартылай фабрикаттардың алмастан гауһарға геометриялық параметрлерін өлшеу;

      282. Білуге тиіс:

      бақылау объектісіне қойылатын техникалық шарттар мен талаптар;

      қабылданатын бұйымдарды жасау және құрастыру технологиялық процесі;

      түрлі күрделіктегі сызбаларды оқу, технологиялық карталарды, анықтамалықтарды, кестелерді пайдалану қағидалары;

      бақылау объектілерін техникалық қабылдау және сынау жөніндегі құжаттаманы жасау және ресімдеу;

      карат, талдамалық таразылардың құрылымы.

      283. Жұмыс үлгілері:

      1) декоративтік табақтар – өңдеу сапасын бақылау;

      2) тастан жасалған фигуралық құмыралар, кубоктар, қатты тастан жасалған мозаикалық қабырғаға ілетін панно – өңдеу сапасын бақылау;

      3) көрме матрешкалары, ағаштан жасалған қобдишалар – геометриялық параметрлерін, ою, өңдеу сапасын бақылау;

      4) сүйек және мүйізден жасалған скульптуралар – өңдеу сапасын бақылау.

Параграф 18. Көркемөнер бұйымдарын жылтыратушы, 1-разряд

      284. Жұмыс сипаттамасы:

      жұмсақ жынысты тастардан, металдан жасалған қарапайым көркемөнер бұйымдарын, зергерлік бұйымдарын қолмен және жылтырату және тегістеу машиналарында жылтырату және тегістеу;

      жылтыратылған бұйымдарды шаю және кептіру;

      өңдеу тастарынан жасалған бөлшектер мен дайындамаларды таңдау, оларды желімнен және мастикадан тазарту және желімдеу;

      жылтырату пасталары мен мастикаларын даяр рецептілер бойынша құрастыру және жасау.

      285. Білуге тиіс:

      қарапайым көркемөнер бұйымдарын қолмен және станоктарда тегістеу және жылтырату жолдары;

      тастың жұмсақ жыныстарының қасиеті;

      жылтырату материалы мен оның қасиеті.

      286. Жұмыс үлгілері:

      белгілер, сақиналар, портсигаралар, стопкалар – тегістеу, жылтырату.

Параграф 19. Көркемөнер бұйымдарын жылтыратушы, 2-разряд

      287. Жұмыс сипаттамасы:

      тастан, ағаштан, папье-машеден жасалған орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарын, зергерлік бұйымдарын және түсті және асыл металдан жасалған ыдыс тобындағы бұйымдарды қолмен және жылтырату және тегістеу машиналарында абризивті қолмен және автоматты түрде жіберіп түрлі пасталарды пайдалана отырып жылтырату және тегістеу;

      технологиялық карта бойынша өңдеудің технологиялық кезектілігін бекіту.

      288. Білуге тиіс:

      орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарын қолмен және станоктарда тегістеу және жылтырату жолдары;

      түрлі үлгідегі жылтырату және тегістеу станоктарының құрылымы;

      тегістеу және жылтыратуда қолданылатын құрылғылар мен аспаптардың қызметі және қолданылуы.

      289. Жұмыс үлгілері:

      1) папье-машеден жасалған бочаталар, опа салғыштар;

      2) тегіс брошьтар, сақиналар;

      3) өңдеу тасынан жасалған қоспалар;

      4) ағаштан жасалған қобдишалар – тегістеу және жылтырату.

Параграф 20. Көркемөнер бұйымдарын жылтыратушы, 3-разряд

      290. Жұмыс сипаттамасы:

      тастан, ағаштан, папье-машеден, сүйектен және мүйізден жасалған күрделі көркемөнер бұйымдарын, зергерлік бұйымдарын және түсті және асыл металдан жасалған ыдыс тобындағы бұйымдарды қолмен және жылтырату және тегістеу машиналарында жылтырату және тегістеу;

      бөлшектер мен қосымшаларды зергерлік бұйымдарға, бұрыштары байланған, екіжақты фаскалы және "кабошон" формалы тастарды қолмен тегістеу, жылтырату және жетілдіру;

      станокты баптау.

      291. Білуге тиіс:

      күрделі көркемөнер бұйымдарын тегістеу және жылтырату жолдары;

      жылтырату және тегістеу станоктарының жұмыс істеу принциптері мен баптау қағидалары;

      өңделетін материалдардың қасиеті.

      292. Жұмыс үлгілері:

      1) папье-машеден жасалған баулдар, қобдишалар;

      2) жартылай асыл тастардан жасалған брошьтар, сақиналар, сырғалар;

      3) сүйектен жасалған түймелер;

      4) күрделі суреті бар табақтар

      5) тарақ тәрізді мүйізді пластиналар;

      6) мрамордан жасалған жазба құралдар;

      7) контурлы және тегіс рельефті кесілген ағаштан жасалған шкафтар, аптечкалар, тәрелкелер – тегістеу және жылтырату.

Параграф 21. Көркемөнер бұйымдарын жылтыратушы, 4-разряд

      293. Жұмыс сипаттамасы:

      тастан, ағаштан, папье-машеден, сүйектен және мүйізден жасалған ерекше күрделі көркемөнер бұйымдарын, зергерлік бұйымдарын және түсті және асыл металдан жасалған ыдыс тобындағы бұйымдарды қолмен және жылтырату және тегістеу машиналарында түрлі құрылғылар мен материалдарды пайдаланып жылтырату және тегістеу;

      жекелеген бөлшектерді талап етілетін мөлшерге дейін, материалдардың декоративтік сапасын барынша анықтай отырып бұрыштар мен суреттерді тегістеу, жылтырату және жетілдіру.

      294. Білуге тиіс:

      ерекше күрделі көркемөнер бұйымдарын тегістеу және жылтырату жолдары;

      әмбебап және арнайы құрылғылардың құрылымы;

      бұйымдардың жылтыратылған бетінің сапасына қойылатын техникалық талаптар;

      шектеулер мен жетілдіру.

      295. Жұмыс үлгілері:

      1) білезіктер, кулондар, сырғалар – тегістеу, жылтырату;

      2) күрделі кескінді және қырлы қораптар мен қобдишалар – жылтырату;

      3) сүйектен жасалған кубиктер – тегістеу, жылтырату;

      4) панно, табақтар, құмыралар, шөміштер – жылтырату;

      5) сүйектен жасалған скульптуралар – тегістеу және жылтырату.

Параграф 22. Көркемөнер бұйымдарын құюшы, 2-разряд

      296. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті металдардан жасалған қарапайым және орташа күрделіктегі бөлшектер мен көркемөнер бұйымдарын және олардың қорытпаларын, шойын және болатты кокильге немесе формаларға құю;

      балқыту барысын қадағалау;

      тигльдер мен пештерді балқытуға дайындау;

      шикіқұрамды дайындау және оны салу;

      машинадан формаларды немесе құймаларды алу;

      формаларды металл құюға дайындау;

      сыртын қарап құю арқылы сапасын айқындау.

      297. Білуге тиіс:

      түсті металдарды, болат және шойынды балқыту және құю технологиялық процесі;

      құю пештері мен құрылғыларының қолдану принципі мен пайдалану қағидалары;

      қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптары, кокильдің қызметі, оны дайындау және құю қағидалары;

      даяр құймаларға қойылатын талаптар.

      298. Жұмыс үлгілері:

      1) құмыралар;

      2) көркемөнер композициялары мен скульптураларының құрама бөлшектері;

      3) аң фигураларын құю.

Параграф 23. Көркемөнер бұйымдарын құюшы, 3-разряд

      299. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті металдардан жасалған күрделі бөлшектер мен көркемөнер бұйымдарын және олардың қорытпаларын, шойын және болатты кокильге немесе формаларға құю;

      балқытылған модельдер бойынша күміс және алтыннан жасалған күрделі конфигурациялы көркемөнер бұйымдарын құю;

      арнайы режим бойынша блоктарды бояу және кептіру;

      бояуларды дайындау;

      модельді құрамды күйдіру;

      магний қорытпасын балқыту.

      300. Білуге тиіс:

      күрделі көркемөнер, скульптуралық және зергерлік бұйымдарға арналған құнды металдарды балқыту технологиялық процесі;

      шикіқұрам материалдарының қасиеті, қызметі және құрамы, олардың металдың қасиетіне және сапасына әсері;

      түрлі лигатураларды әзірлеу тәсілдері;

      қышқылдағыштар мен флюстар, олардың қасиеті мен металдың сапасына әсері;

      құю кезіндегі металл мен балқымалардың температурасы.

      301. Жұмыс үлгілері:

      1) зергерлік бұйымдарды;

      2) статуялар мен бюсттер, скульптура блоктарын құю.

Параграф 24. Көркемөнер бұйымдарын құюшы, 4-разряд

      302. Жұмыс сипаттамасы:

      құнды металдардан жасалған балқытылған модельдер бойынша ерекше күрделі конфигурациядағы зергерлік және көркемөнер бұйымдарын құю;

      түрлі әдістермен түсті және қара металдар мен балқымалардың бетіндегі жұқа және фигуралы шықпалары бар ерекше күрделі және маңызды, қабырғалары жұқа және іші металл бөлшектерді құю;

      арнайы режим бойынша аммиакта және хлорлы аммонийде өңдеу, құю және кептіру;

      арнайы құрылғыларға қызмет көрсету;

      вакуумдағы металды балқыту және құю.

      303. Білуге тиіс:

      вакуумдағы металды балқыту және құю технологиялық процесі;

      бақылау-өлшеу аппаратураны пайдалану қағидалары;

      зергер бұйымдардың блоктарын бояу және оларды арнайы режим бойынша кептіру.

      304. Жұмыс үлгілері:

      1) барельефтер;

      2) жұқа суреті бар зергерлік бұйымдар;

      3) көп фигуралы композицияларды құю.

Параграф 25. Көркемөнер бұйымдарын лактаушы, 1-разряд

      305. Жұмыс сипаттамасы:

      қарапайым көркемөнер бұйымдарын лактау;

      лак жағудан алдын бұйымдарды кептіру.

      306. Білуге тиіс:

      қарапайым бұйымдардың бетіне лакты біркелкі етіп жағу жолдары, лак жағудан алдын бұйымды кептіру қағидалары мен режимі.

      307. Жұмыс үлгілері:

      1) лотоктар, күл салғыштарды;

      2) тастан жасалған қобдишаларды лактау.

Параграф 26. Көркемөнер бұйымдарын лактаушы, 2-разряд

      308. Жұмыс сипаттамасы:

      орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарын лактау;

      арнайы кептіру құрылғыларында кептіру;

      түрлі бөлшектерге маржан түс лакты жағу;

      эталон бойынша акрелатқа жағу үшін түрлі маржан түстегі лак әзірлеу;

      маржан патты оның түсіне қарай мөлшерлеу;

      температуралық жағдайларға байланысты еріткіштердің үйлесуі мен мөлшерін өзгертіп отыру.

      309. Білуге тиіс:

      орташа күрделіктегі бұйымдардың бетіне лак жағу технологиясы;

      белгілі бір материал бойынша жағу үшін лак қоспасын әзірлеу, лак әзірлеуде қолданылатын заттардың негізгі қасиеті;

      ареометрді ұстау қағидалары.

      310. Жұмыс үлгілері:

      1) төс белгілерді, белгілерді, медальдар, ордендерді;

      2) алқа шариктері жиынтығын;

      3) тастан жасалған скульптураларды лактау.

Параграф 27. Көркемөнер бұйымдарын лактаушы, 3-разряд

      311. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі конфигурациядағы көркемөнер бұйымдарын лактау;

      ішкі бетін миниатюралық суретпен және қызыл бояумен безендіруге дейін папье-машеден жасалған бұйымдардың сыртқы бетін қара лак жағуға, гальваникалық қабат жағуға жатпайтын бұйымдардың бетін ішінара әдісімен лактау;

      томпақтан жасалған бұйымдарды бояу, лактау, сырлау, қабаттау;

      пульверизатордың көмегімен өзекше формальдегидті эмаль, "УВЛ" лак жағу;

      лактың сапасын айқындау;

      бояғыштар, лак еріткіштерін әзірлеу.

      312. Білуге тиіс:

      лактауда қолданылатын күрделі конфигурациядағы бұйымдарды;

      құрылғыларды лактау технологиясы;

      лакталатын бетке қойылатын талаптар;

      қолданылатын бояулар мен еріткіштердің қасиеті;

      лак қоспасын әзірлеу және түзету тәсілдері;

      кептіргіш шкафтарда кептіру режимдері мен температурасын реттеу қағидалары.

      313. Жұмыс үлгілері:

      1) томпақ білезіктер;

      2) папье-машеден жасалған қораптар, панноларды лактау.

Параграф 28. Көркемөнер бұйымдарын лактаушы, 4-разряд

      314. Жұмыс сипаттамасы:

      ерекше күрделі көркемөнер бұйымдарын қолмен және пульверизатор көмегімен жазылған көркемөнер бұйымдарының бетінде жылтыр пленка пайда болғанға дейін лактау;

      бояуды бекіту және түс гаммасын сақтау мақсатында ағаштан жасалған бұйымдарға олифа және лакты бірнеше рет жағу;

      лактың сапасын айқындау.

      315. Білуге тиіс:

      ерекше күрделі бұйымдарды лактау технологиясы;

      лактау бұйымдарының бетін дайындаудың техникалық талаптары.

      316. Жұмыс үлгілері:

      1) декоративтік құмыралар;

      2) папье-машеден жасалған бұйымдар;

      3) опа салғыштар, қобдишалар;

      4) ағаштан жасалған сыяпаттар.

Параграф 29. Көркемөнер бұйымдарын нақыштаушы 1-разряд

      317. Жұмыс сипаттамасы:

      қарапайым нақыштау аспабын қолданып алюминийден құйылған бөлшектерге қарапайым ою нақыштау;

      нақышталатын бұйымдардың: рама, жәшік, қорап, шыны аяқ, обручниктердің астына қоятын ыдыстарды жасау;

      жаймалық түсті металдан жасалған сұңғат өнері шығармасының бөлшектерінде дәнекерлеуден қалған жапсарларды тазалау, өңдеуден алдын құйманы тазалау;

      дайындамаларды ағарту, өңдеу және шаю, нақыштау үшін дайындамаларды шайырлау, нақышталатын ыдыстарға шайыр құю;

      көлемді бұйымдардың астына шайырланған ұяшықтарды дайындау;

      пісірілген ақаулы жерлерді өңдеу;

      нақышталған жартылай фабрикаттарды оны арасында күйдіріп және ағартып қайта шайырлау.

      318. Білуге тиіс:

      қарапайым оюлы бөлшектерге нақыштау жолдары;

      нақышталатын дайындамаларды дайындау қағидалары;

      жапсарларын өңдеу қағидалары;

      металдың атаулары, таңбалау және негізгі механикалық қасиеті;

      металдардың механикалық қасиетіне байланысты бөлшектерді шайырлау үшін шайырды әзірлеу рецептурасы;

      қарапайым нақыштау аспабын әзірлеу жолдары;

      құрылғылар мен аспаптардың қызметі;

      қолдану қағидалары мен шарттары;

      бұйымдарды шайырлау және қайта шайырлау тәсілдері.

Параграф 30. Көркемөнер бұйымдарын нақыштаушы, 2-разряд

      319. Жұмыс сипаттамасы:

      қарапайым көркемөнер бұйымдарында және сәулет құймасындағы ірі табиғи оюларды нақыштау және ою;

      түрлі фасондар мен мөлшердегі расходниктердің контурын нақыштау;

      канфарниктермен фонды өңдеу;

      нақыштау тістерімен фонды тарау;

      канфарник арқылы металға сурет контурын салу;

      құрастыруда бөлшектерді бекіту орнына нақыштау;

      нақышталатын металл немесе құймаларды дайындау, бетін тегістеу және тазалау;

      баббит және шайыр құю үшін гипсті формаларды дайындау;

      механикалық құралдармен жіктерді тазарту;

      жайма мысын күйдіру;

      суретті дайындау, оны металға белгілеу және аудару.

      320. Білуге тиіс:

      қарапайым көркемөнер бұйымдарын, көлемді заттарды нақыштау әдісімен нақыштау жолдары;

      жаймалық металдан бөлшектерді ою тәсілдері;

      түсті металдар мен балқымалардың бағалы сыналары мен маркалары, оларды негізгі механикалық қасиеттері;

      жайма мысын күйдіру технологиясы;

      түрлі металдан жасалған бұйымдарды нақыштауда қолданылатын шайырдың құрамы.

      321. Жұмыс үлгілері:

      1) скульптуралық шығармалардың бөлшектері – ою;

      2) ұстаған астына қоятын ыдыстар, стопкалар – түрлі формада және суретпен нақыштау.

Параграф 31. Көркемөнер бұйымдарын нақыштаушы, 3-разряд

      322. Жұмыс сипаттамасы:

      орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарында және сәулет құймасындағы орташа күрделіктегі геометриялық және табиғи оюларды нақыштау және ою;

      барельефтердің, тұратын скульптуралардың күрделі емес жерлерін нақыштау;

      жаймалық металдан жасалған орташа күрделіктегі бөлшектерді белгілеу, ою;

      ойылған бөлшектерді дәнекерлеуге дайындау;

      даяр мөлшерлер бойынша каркас бөлшектерін дайындау.

      323. Білуге тиіс:

      сәулет құймасы көркемөнер бұйымдарында орташа күрделіктегі нақыштау жолдары;

      ою технологиясы, механизмдердің, әмбебап және арнайы құрылғылардың, аспаптардың құрылымы, пайдалану шарттары мен қағидалары;

      бұйымдарды күйдіру технологиясы, өңделетін металдар мен балқымалардың атауы, таңбалануы және механикалық қасиеті.

      324. Жұмыс үлгілері:

      1) шеті жабық білезіктер, брошьтар – нақыштау;

      2) дөңгелек құмыралар – нақыштау;

      3) панно, тәрелкелер – нақыштау.

Параграф 32. Көркемөнер бұйымдарын нақыштаушы, 4-разряд

      325. Жұмыс сипаттамасы:

      жаймалық металл және үлгіні өз бетінше пішіп, отырғызып және созғылап күрделі көркемөнер бұйымдарында нақыштау және ою;

      жазықтықта және күрделі конфигурациялы көлемді заттарда рельеф жазықтығын айқастырып жан-жақты рельефті және горельфті скульптуралық суреттерді, геометриялық және табиғи формаларды нақыштау;

      сурет көлемі 1-ден 3 сантиметрге дейінгі жан жақты табиғи және геометриялық оюлар мен шрифтілерді, көлемді скульптуралық горельефтер мен барельефтерді нақыштау;

      рельефті ою бөлшектерін ойып дайындамалардың сыртқы бетіндегі контурды нақыштау;

      ұсақ рельефті бұйымдарға нақыштау;

      модель фактурасына сәйкес дәнекер жіктерін өңдеу және нақыштау.

      326. Білуге тиіс:

      күрделі көркемөнер бұйымдарын нақыштау жолдары;

      күрделі конфигурациялы бұйымдарды нақыштау жолдары;

      фактуралық өңдеу түрлері;

      әмбебап, арнайы нақыштау аспаптары мен құрылғылар жасау тәсілдері, құрылымы, оларды термоөңдеу қағидалары;

      барельефтік, горельефтік және көлемді скульптуралық суреттерді, табиғи, геометриялық формалар мен шрифтілерді құю жөніндегі нақыштау жолдары;

      табиғи және геометриялық ою және шрифтілердің суретін құрастырудың негізгі заңдары;

      бабиттен жасалған күрделі бөлшектерді құю технологиясы;

      нақыштаудан алдын шайыр құю және шайыр пісіру технологиясы.

      327. Жұмыс үлгілері:

      1) сәулет нақыштарының бөлшектері – ою, нақыштау;

      2) қант салғыштар – ою және нақыштау.

Параграф 33. Көркемөнер бұйымдарын нақыштаушы, 5-разряд

      328. Жұмыс сипаттамасы:

      ерекше күрделі көркемөнер бұйымдарында жан-жақты, табиғи және геометриялық оюлар мен шрифтілерді, көлемді скульптура бөлшектерін, күрделі фактурадағы күрделі композициялық позадағы портрет фигураларының бөліктерін, скульптуралық бейнелер салынған горельефтер мен барельефтерді нақыштау;

      суретін 3 сантиметрден 5 сантиметрге дейін және ерекше күрделі портреттер мен декоративті фигураларын көтеріп ерекше күрделі скульптуралық шығармалары мен архитектуралық ойылған бөлшектерді (одақ республикалар елтаңбалары, орден белгілері, табиғи және геометриялық оюлар) ою, кесу, нақыштау.

      329. Білуге тиіс:

      бағалы, түсті, қара металлдар мен олардың қорытпаларына ерекше күрделі көркемөнер нақыштау жолдары;

      скульптуралық-барельефті бейнелерді салу және тегіс, рельефті, көлемді бейнелерді қысқартудың негізгі заңдары;

      скульптуралық мүсіндеу жолдары;

      құю және пісіру технологиясы негіздері;

      пісіруден кейін түзету тәсілдері;

      гипс формадағы баббиттен жасалған бөлшектерді құю тәсілдері;

      баббит құюға формаларды дайындау;

      нақыштау үшін шайырды пісіру рецептурасын дайындау қағидалары.

      330. Жұмыс үлгілері:

      1) кубиктер – ою, нақыштау;

      2) ларецтер – сәулет имараты миниатюралық бейнелі фризді нақыштау (миниатюралық горельеф).

Параграф 34. Көркемөнер бұйымдарын нақыштаушы, 6-разряд

      331. Жұмыс сипаттамасы:

      бірегей және көрмелік бұйымдарды және сәулет мүсіндеу бөлшектерін жекелеген блоктармен: портреттік, барельефтік, горельефтік және контррельефтік бейнелерді нақыштау, ою және монтаждау;

      ою және фигураларды бейнелеп горельефтерді, барельефтерді, көркем-декоративтік құйма және кокильдерді нақыштау;

      портреттік бейнелерді дифтілеу, ерекше күрделі табиғи және геометриялық оюлардың суретін 5 сантиметрге көтеріп және фактураны өңдеп кесу және нақыштау.

      332. Білуге тиіс:

      сұңғат, сурет, мүсіндеу, композиция элементтері, жануар және адамдардың пластикалық анатомиясы;

      металдардың физикалық және механикалық қасиеттері;

      қолданылатын аспаптың барлық түрлері және оны жасау тәсілдері, кокиль жасау және оларды нақыштау жолдары;

      жарық көлеңкесінің мәні және оған жету тәсілдері;

      тондау құрамды пайдалану қағидалары.

      333. Жұмыс үлгілері:

      1) медаль және белгілердің модельдері – нақыштау;

      2) скульптура – жекелеген бөліктерін ою, монтаждау.

Параграф 35. Көркемөнер бұйымдарын өңдеуші, 1-разряд

      334. Жұмыс сипаттамасы:

      рельефті үлгі бойынша тазалап қылқаламмен немесе арнайы қарындашпен нитро немесе офсетті бояу жағу арқылы түрлі материалдардан жасалған қарапайым көркемөнер бұйымдарын өңдеу;

      оксидирлеу үшін суреттеу жұмыстарын орындау;

      сіңдіргіш жағу, қылқаламмен балауыздау, бояу;

      бұйымдардың бетін бояуға дайындау;

      бояғыштарды дайындау.

      335. Білуге тиіс:

      қарапайым формадағы көркемөнер ұйымдарын өңдеу тәсілдері;

      бояу үшін бұйымдардың бетін дайындау қағидалары;

      нитро және офсетті бояулар мен еріткіштердің қасиеті;

      белгілі бір жұмысқа арналған қылқаламның қасиеті;

      балауыздау, сіңдіру және бояу жолдары;

      рельефтерді еріткіштер және арнайы құралмен тазалау тәсілдері.

      336. Жұмыс үлгілері:

      1) құмыралар;

      2) белгілер;

      3) ұстағанның асты;

      4) плакеткаларды бояу.

Параграф 36. Көркемөнер бұйымдарын өңдеуші, 2-разряд

      337. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі конфигурациялы түрлі материалдардан жасалған орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарды қылқаламмен және арнайы қарындашпен, пульверизатормен және бояу бұлауларында аунату әдісімен өңдеу;

      скульптуралар мен миниатюраларды тондау, балауыздау, қылқаламмен бояу;

      бояуларды құрастыру, бояу бұлауларына бояғыштар мен химикаттар салу.

      338. Білуге тиіс:

      орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарын өңдеу тәсілдері мен технологиясы, бояғыштар әзірлеу рецептурасы.

      339. Жұмыс үлгілері:

      1) конв шайқағыштар;

      2) ағаштан жасалған матрешкалар, ойыншықтар;

      3) опа салғыш, сандық, қобдишалар;

      4) шаңын формадағы ағаштан жасалған скульптураларды – бояу.

Параграф 37. Көркемөнер бұйымдарын өңдеуші, 3-разряд

      340. Жұмыс сипаттамасы:

      түрлі материалдардан жасалған күрделі көркемөнер бұйымдарды қолмен және пульверизатормен және бояумен олардың бетін алдын ала бояп және тегістеп өңдеу;

      тік сызықты формадағы ағаштан жасалған көркемөнер бұйымдарына бояу сіңдіру;

      үлгі эталон және суретшінің эскизі бойынша сіңдіргіштер мен бояуларды әзірлеу және таңдау.

      341. Білуге тиіс:

      пульверизаторлар мен бояу камераларының құрылымы;

      бояу, тегістеу жолдары, бояу, лак және еріткіштер, бұйымдарды бояудың техникалық талаптары;

      боялған бұйымдарды кептіру режимі.

      342. Жұмыс үлгілері:

      1) брошьтар, сөрелер, үстелдер, орындықтар – бояу;

      2) скульптуралық композициялар – бояу;

      3) беті тегіс қораптар мен қобдишалар – сіңдіру;

      4) ларецтер, ілетін паннолар – бояу.

Параграф 38. Көркемөнер бұйымдарын өңдеуші, 4-разряд

      343. Жұмыс сипаттамасы:

      түрлі материалдардан жасалған ерекше күрделі көркемөнер бұйымдарды қолмен және пульверизатормен өңдеу;

      геометриялық және тегіс рельефті кесілген ағаштан жасалған көркемөнер бұйымдарына тампон, щетка және пульверизатордың көмегімен қолмен фонды таңдап бояу сіңдіру;

      сіңдіру бояуын өз бетінше әзірлеу;

      щетканы, пульверизаторды тазалау және шаю.

      344. Білуге тиіс:

      геометриялық және тегіс рельефті кесілген бұйымдарға бояу сіңдіру жолдары;

      кесу техникасының ерекшеліктері;

      сіңдіру бояуының құрамы, түс құрастыру негіздері;

      даяр бұйымдардағы лактың әсерінен сіңдіру бояуы түсінің өзгеруі.

      345. Жұмыс үлгілері:

      1) декоративтік паннолар, липадан жасалған тегіс кесілген табақтар жаңғақ, қызыл ағаш түсіне бояу;

      2) фонды таңдап кесілген қобдишалар, құмыралар, шөміштер – бояу сіңдіру.

Параграф 39. Көркемөнер бұйымдарын парафиндеуші, 2-разряд

      346. Жұмыс сипаттамасы:

      бұлауларда және құрылғылардағы көркемөнер бұйымдарына қолмен парафин жағу және сіңдіру;

      талап етілетін сападағы парафин ерітіндісін құрастыру;

      парафиндеуге бұйымдарды дайындау;

      бұйымдардағы жарықтар мен раковиналарды бекіту;

      парафин жағу алдында талап етілетін температураға дейін бұйымдарды қыздыру;

      бұйымдарды ысқылау және кептіру;

      парафин қабаты сапасын сыртқы түріне қарай айқындау.

      347. Білуге тиіс:

      көркемөнер бұйымдарына парафин жағу және сіңдіру технологиялық процесі мен жолдары;

      бұйымдарды қыздыру және кептіру температуралық режимі;

      парафин және оның еріткіштерінің сұрыптары, маркалары мен қасиеті;

      парафиндегеннен кейін бұйымдарды сынау әдістері мен тапсыру техникалық шарттары.

Параграф 40. Көркемөнер бұйымдарына алтын жалатушы, 2-разряд

      348. Жұмыс сипаттамасы:

      алтын жалату және реставрациялау кезіндегі қосымша жұмыстарды орындау;

      әзірленген құраммен алтын жалатылған бұйымды шаю;

      өңдеу жібере отырып ағаштан, гипстен, тас және металдан ескі алтынның қалдықтарын алу;

      алтын жалатылған затты реставрациялау кезінде левкас және бояудың бетін тазалау;

      анағұрлым жоғары білікті алтын жалатушының басшылығымен көркемөнер бұйымдарына алтын жалату жөніндегі қарапайым жұмыстарды орындау.

      349. Білуге тиіс:

      алтын жалататын заттарды даяр құраммен шаюдың негізгі тәсілдері;

      ескі алтын қалдықтарын гипстен, ағаштан, тас және металдан алу тәсілдері;

      левкас және бояудан тазарту құрамы;

      негізгі құрал, онымен жұмыс істеу және күту қағидалары;

      алтын жалататын бетін даярлауда қолданылатын материалдар.

Параграф 41. Көркемөнер бұйымдарына алтын жалатушы, 3-разряд

      350. Жұмыс сипаттамасы:

      көркемөнер бұйымдарына алтын жалату жөніндегі қарапайым жұмыстарды орындау;

      алтын жалатылатын бетін тазалау, олифа жағу, желімдеу, тегістеу, левкастау, колер бояуын жағу, лак жағу, гипстен, ағаштан, металдан жасалған көркемөнер бұйымдарының тегіс бетіне сусальды алтын жағу;

      даяр рецептілер бойынша тегістеуге, левкастауға, бояуға әзірлеу;

      полимент және желіммен орындалған алтын жалатылған затты шаю.

      351. Білуге тиіс:

      алтын жалату жөніндегі қарапайым жұмыстарды орындау жолдары;

      тегістеуге, левкастауға, бояуға әзірлей отырып ағаштан, гипстен, металдан жасалған көркемөнер бұйымдарының бетін "мордан" лагын және гульфабру жағу үшін дайындаудың технологиялық процесі;

      алтын жалатуда қолданылатын негізгі материалдар, олардың түрлері;

      ағаш, металл, гипс, папье-маше және мастиканың физикалық-химиялық қасиеті мен технологиялық сипаттамалары;

      алтын жалататын бетті дайындау тәсілдері.

Параграф 42. Көркемөнер бұйымдарына алтын жалатушы, 4-разряд

      352. Жұмыс сипаттамасы:

      көркемөнер бұйымдарына алтын жалату жөніндегі орташа күрделіктегі жұмыстарды орындау;

      алтын жалатудың жеңіл левкасын бекіту, бетіндегі кірді химиялық тәсілмен (еріткіштермен) және механикалық тәсілмен (скальпельмен және өзге де аспаптармен) кетіру;

      бетін тегістеп және жылтыратып "мордан" және гульфабру лагымен алтын жалату үшін левкас жағу;

      қорғасындау жұмыстарын орындау.

      353. Білуге тиіс:

      орташа күрделіктегі жұмыстарды орындау жолдары;

      алтын жалату және оны реставрациялау материалдарының қасиеті және қойылатын талаптар;

      алтын жалатуда консервациялау және реставрациялауда қолданылатын табиғи және жасанды пигменттердің, шайыр, лактардың физикалық-химиялық қасиеттері.

Параграф 43. Көркемөнер бұйымдарына алтын жалатушы, 5-разряд

      354. Жұмыс сипаттамасы:

      көркемөнер бұйымдарына алтын жалату жөніндегі күрделі жұмыстарды орындау;

      қалыңдатып алтын жалату, көп қабатты және қорғау декоративтік қабат;

      қатты бүлінген левкас және алтын жалатылған бетін бекіту, полиментке алтын жалатуда тегістеп және жылтыратып левкастау;

      көлемді және тұтас рельефті кесілген көркемөнер бұйымдарының бетіне сусальды алтын жағу, ескі алтын және қоламен тотықтыру;

      төмендеу білікті алтын жалатушының жұмысын басқару.

      355. Білуге тиіс:

      көркемөнер бұйымдарына алтын жағу жөніндегі күрделі жұмыстарды орындау жолдары;

      полиментке алтын жалату бетін дайындаудың технологиялық процесі мен бояу, левкас жағу, полимент әзірлеу әдістемесі;

      "мордан" лагын жағу және сусальды алтын жағу технологиясы;

      кесетін бетіндегі суретті кесу, бликтеу жолдары.

Параграф 44. Көркемөнер бұйымдарына алтын жалатушы, 6-разряд

      356. Жұмыс сипаттамасы:

      көркемөнер бұйымдарына алтын жалату жөніндегі ерекше күрделі жұмыстарды орындау;

      түрлі материалдардан жасалған бірегей шығармаларға алтын жалату, тазалау және бекіту;

      агат тістермен жылтырату, алтынмен алтындау, суретпен байланысты құрама алтындау, жасанды алтын жалату, жеңіл алтын жалату;

      өз бетінше бояу, левкас, полимент, "мордан" лагын және түрлі реңктегі қола әзірлеу.

      357. Білуге тиіс:

      көркемөнер бұйымдарына алтын жағу жөніндегі ерекше күрделі жұмыстарды орындау жолдары;

      агат тістермен жылтырату;

      алтынмен алтындау;

      суретпен байланысты құрама алтындау;

      жеңіл алтын жалату технологиясы;

      суретпен және көркемдеп өңдеудің өзге де түрлерімен байланысты бликтеу, алтын жалату әдістемесі;

      жасанды алтын әзірлеу тәсілдері.

Параграф 45. Күйдіруші, 2-разряд

      358. Жұмыс сипаттамасы:

      көркемдеп өңдеу мақсатында түсті металдан жасалған түрлі дайындамаларды, бөлшектерді муфта және электр пештеріндегі белгіленген технологиялық процесс бойынша күйдіру және жіберу;

      процестерді жүргізу, күйдіру үшін пештер мен құрылғыларды дайындау;

      берілген температураға термореттегішті орнату және аспаптар бойынша пештердің жұмыс режимін қадағалау.

      359. Білуге тиіс:

      муфта және электр пештердің құрылымы мен пайдалану қағидалары;

      күйдіру қызметі, оның өңделетін материалға әсері.

      360. Жұмыс үлгілері:

      1) көркемөнер бұйымдарына қосымшалар;

      2) ілгектер;

      3) белдік тоғаларын күйдіру және жіберу.

Параграф 46. Күйдіруші, 3-разряд

      361. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті және құнды металдан жасалған қарапайым және орташа күрделіктегі көркемөнер және зергерлік бұйымдарындағы эмальды күйдіру және балқыту;

      өз бетінше таңдалған жұмыс режимі бойынша суреті бар үш түске дейін томпақ және мыстан жасалған жартылай фабрикаттар мен бұйымдардағы эмальды балқыту;

      эмаль зергер бұйымдарын дайындау және оларды муфталы және электр пештерінде түпкілікті күйдіру.

      362. Білуге тиіс:

      қарапайым және орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарын эмаль жағып күйдірудің технологиялық процесі;

      түрлі металдарды күйдіру режимі;

      қасиеті мен сапасы, эмальды балқыту температуралық режимі;

      жартылай фабрикаттар мен бұйымдарды күйдіргеннен кейін сапасына қойылатын талаптар;

      фондон жағылған бөлшектерді күйдіру мысалдары, бөлетін эмальді бұйымдарды қыздыру температуралық режимі, күйдірудің аяқталу белгілері.

      363. Жұмыс үлгілері:

      1) бөлетін эмальды плакеткалар;

      2) ыстық эмальды плакеткалар, сандықтар, қобдишаларды күйдіру.

Параграф 47. Күйдіруші, 4-разряд

      364. Жұмыс сипаттамасы:

      муфталы және электр пештерде үш және бес түске дейінгі эмаль жағылған түсті металдан жасалған күрделі конфигурациялы көркемөнер және зергерлік бұйымдарды күйдіру;

      күйдіру процесінде эмаль қабаттың сапасын және аспаптар бойынша күйдіру режимін бақылау.

      365. Білуге тиіс:

      күрделі конфигурациялы көркемөнер және зергерлік бұйымдарын оларға эмаль жағып күйдірудің технологиялық процесі;

      эмаль түрлері;

      эмаль күйдіру жүргізілетін металдарды балқыту температурасы;

      дәнекерлерді балқыту температурасы, температурасына қарай эмальдардың түсі және финифтянды бояудың өзгергіштігі;

      сырттан қосылған қышқыл ерітінділерінің эмаль қабаттың сапасына әсері;

      фондонның негізгі қасиеті;

      финифти бойынша суретті бұйымдарды күйдіру жолдары.

      366. Жұмыс үлгілері:

      1) эмальды брошьтар, кулондар, сырғалар;

      2) ілетін панноларды күйдіру.

Параграф 48. Күйдіруші, 5-разряд

      367. Жұмыс сипаттамасы:

      бес түстен асатын эмаль жағылған түсті және асыл металдан жасалған ерекше күрделі жоғары көркемдік бұйымдардың эмалін күйдіру және балқыту.

      368. Білуге тиіс:

      күміс және алтыннан жасалған ерекше күрделі конфигурациялы сурет және зергерлік бұйымдарды бірнеше рет күйдіру тәсілдері және термометр арқылы практикалық тәжірибе бойынша көп түсті эмальді күйдіру температурасы;

      ақау түрлері мен оны жою тәсілдері.

      369. Жұмыс үлгілері:

      1) білезкітер, алқа, әшекейлерді;

      2) жоғары көркемдік, көрмеге қойылатын сыйапаттарды күйдіру.

Параграф 49. Монета-орден өндірісінің бақылаушысы, 3-разряд

      370. Жұмыс сипаттамасы:

      техникалық шарттарға және бекітілген үлгілерге сәйкес ақау үстеліндегі немесе конвейерлердің бетінде, гуртты жазба бойынша күрделі емес жартылай фабрикаттардың сапасын ішінара және тұтас бақылау;

      ақау түрлері бойынша ақауға шыққан өнімнің сыныптауышы;

      конвейер жұмысындағы елеусіз кемшіліктерді жою және реттеу.

      371. Білуге тиіс:

      жартылай фабрикаттарды жасау және бақылау технологиялық процесі;

      шикізат пен жартылай фабрикаттардың негізгі түрлерінің техникалық шарттары мен бекітілген үлгілері;

      ақау конвейерлерінің құрылымы мен пайдалану қағидалары;

      негізгі өлшеу аспабы: штангенциркуль, микрометр және калибрлер.

      372. Жұмыс үлгілері:

      1) монеталарға арналған дөңгелек тегіс дайындамаларды;

      2) орден және медальдарға арналған тегіс дайындамаларды бақылау.

Параграф 50. Монета-орден өндірісінің бақылаушысы, 4-разряд

      373. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі жартылай фабрикаттар мен күрделі емес даяр бұйымдарды операциялық бақылау;

      бұйымдарды жасауға арналған күрделі емес аспаптардың, керек-жарақтардың сапасын техникалық шарттарға және бекітілген үлгілерге сәйкес арнайы калибрлермен, әмбебап өлшеу құралдарымен және оптикалық аспаптармен бақылау;

      монеталарды, ордендерді техникалық шарттарға және сызбаларға сәйкес өлшеу;

      жартылай автоматтар мен автоматтарда есеп жүргізу және монеталарды орау;

      ақау түрлері бойынша сұрыптау, ақау өнімге актілер жасау;

      жартылай автоматтар мен автоматтардың жұмысындағы елеусіз ақаулықтарды реттеу және жою.

      374. Білуге тиіс:

      бұйымдарды жасау және бақылау технологиялық процесі, күрделі емес сызбалар, шектеулер, шикізат, материалдар, даяр өнімдердің ақау түрлері;

      қара, түсті және асыл металдардың, жартылай автоматтар мен автоматтардың, қаттылықты өлшегіштің қасиеті мен құрамы;

      әмбебап өлшеу құралдары мен аспаптары:

      рычагты микрометр, индикатор, аспапты микроскоп.

      375. Жұмыс үлгілері:

      1) орден, медаль және кеуде белгілерінің жартылай фабрикаттарын;

      2) күнтізбелерді;

      3) түрлі құндылықтағы ұсақ монеталар;

      4) штемпель, контрштемпельді бақылау.

Параграф 51. Монета-орден өндірісінің бақылаушысы, 5-разряд

      376. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі даяр бұйымдардың сапасын көзбен байқау, өлшеу әдістерімен бақылау, механикалық және физикалық қасиеттерін аспаптар арқылы айқындау;

      химиялық құрамды айқындау үшін сынама алу;

      техникалық жағдайда қарастырылған монета жасауға көзделген әрбір партиядан ұсақ монеталарды ішінара қайталама бақылау;

      бұйымдарды жасауда қолданылатын күрделі аспаптың сапасын бақылау;

      іріктелген бұйымдарды қайталама бақылау және ақау түрлері бойынша сыныптау;

      өндірістік операцияларда технологиялық процестің сақталуын бақылау;

      ақау құжаттамасын ресімдеу;

      есеп құжаттамасын жасау;

      операциялық қабылдауды жүзеге асыратын төмендеу білікті бақылаушының жұмысын басқару.

      377. Білуге тиіс:

      мемлекеттік стандарттар;

      негізгі материалдарға, шикізатқа, даяр өнімге қойылатын техникалық шарттар;

      өнім сапасын айқындайтын параметрлер, эскиздер, күрделі сызбалар, шектеулер;

      бұйым жасаудың технологиялық процесі;

      арнайы және әмбебап өлшеу құралдары мен аспаптарының құрылысы (беттің жиілігін айқындауға арналған оптикалық - механикалық аспаптар) және оларды пайдалану қағидалары;

      негізгі материалдардың, түсті және құнды металдар мен балқымалардың қасиеті.

      378. Жұмыс үлгілері:

      1) орден, медаль және кеуде белгілері;

      2) монета-орден және белгі өндірісінің штампыларын бақылау.

Параграф 52. Пластикалық кейіпті көрсетуші, 2-разряд

      379. Жұмыс сипаттамасы:

      сұңғат, мүсін өнерінің, графикаларды және өзге де бейнелеу өнерінің туындыларын жасау үшін шығармашылық және оқу шеберханаларында, сыныптарында, ателье, студияларда және пленэрде белгіленген уақыт ішінде әртүрлі күйде пластикалық кейіп көрсету;

      адамның келбеті мен кейіпінде сезімін және көңіл-күйін білдіру;

      кеудеге дейінгі, белге дейінгі (қолмен) портрет үшін кейіп көрсету, әр түрлі киімдерде бейнелер (қарапайым және күрделі кейіпте) көрсету;

      статикалық және динамикалық кейіптерді жүзеге асыру;

      белгіленген уақыт ішінде әртүрлі күйде кейіптерді сақтау мақсатында төзімділіктің пайда болуы үшін жеке жаттығулардың көмегімен дене қозғалысын және бет бұлшықеттерін жетілдіру.

      380. Білуге тиіс:

      адамның келбеті мен денесіндегі пластикалық және мимикалық мәнерінің негізгі принциптері;

      кейіптің сипатына қарай оның бейнесін ашу амалдары;

      киімде пластикалық кейіпті көрсетудің қағидалары мен шарттары;

      жаттығуларды жүргізу әдістері, киімді өлшеп көру қағидалары.

Параграф 53. Пластикалық кейіпті көрсетуші, 3-разряд

      381. Жұмыс сипаттамасы:

      сұңғат, мүсін өнерінің, графикаларды және өзге де бейнелеу өнерінің туындыларын жасау үшін белгіленген уақыт ішінде әртүрлі күйде (қарапайым және күрделі кейіпте) киімсіз пластикалық кейіп көрсету:

      айналымдары бар күрделі қойылымды кейіптерді жүзеге асыру;

      жеке жаттығулардың көмегімен дене қозғалысын және бет бұлшық еттерін жетілдіру.

      382. Білуге тиіс:

      мимика және икемді қозғалыстың көмегімен адамның жан дүниесін және оның мінезін білдіру тәсілдері;

      киімсіз пластикалық кейіпті көрсету қағидалары мен шарттары;

      жаттығулар жүргізу әдістері.

Параграф 54. Салттық қызмет көрсету жұмысшысы, 2-разряд

      383. Жұмыс сипаттамасы:

      қайтыс болған адамды санитариялық өңдеу, киіндіріп және табытқа салу;

      шаштараз және косметикалық жұмыстарды орындау;

      салттық заттарды тағайындаған жерге жеткізу;

      автокатафалкадан тағанын беру, табытты автокатафалкаға орнату, оны бекіту және жерлейтін жерде автокатафалкадан шешу;

      мола төбешігін әзірлеу, оны шыммен жабу және жерлеуге байланысты өзге де жұмыстарын жүргізу.

      384. Білуі тиіс:

      қайтыс болған адамды санитариялық өңдеу, шаштараз және косметикалық жұмыстардың орындалуы;

      қолданылатын медикаменттердің және материалдардың тағайындалуы;

      жерлердің түрлері мен негізгі қасиеттері;

      оларды өңдеу тәсілдері және қолмен нығыздауды;

      шымды дайындау және салу тәсілдері;

      жерлеу салтының тәртібі;

      автокатафалканы ұстау бойынша санитариялық қағидалары.

Параграф 55. Сурет салатын көмірді күйдіруші, 3-разряд

      385. Жұмыс сипаттамасы:

      алдын ала шыбықтар мен құмды сұрыптап, шыбықтарды тығыз байлап, бумаларды реторттарға салып ағаш шыбықтарды күйдіру;

      реторттарды электр пешіне салу;

      күйдірудің белгіленген режиміне сәйкес пештің температуралық режимін қадағалау;

      электр пештегі реторттарды мен реторттардағы көмірді салқындағаннан кейін алу;

      реторттарды тазалау.

      386. Білуге тиіс:

      күйдіруге жарамды ағаш шыбықтардың сапасы;

      ағаш шыбықтарды темір реторттарға (цилиндрлерге) салу тәсілі;

      реторттарды құммен көму және реторт қақпақтарына балшық жағу;

      температуралық режим және күйдіру уақыты;

      күйдірудің аяқталу уақытының көрсеткіші;

      реторт және электр пештерінің құрылымы;

      көмір сапасын айқындау тәсілі;

      еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, сондай-ақ "Ультра жоғары жиілік – құрылғылар" өртке қарсы қауіпсіздік қағидалары.

Параграф 56. Сылақ құрамын дайындаушы, 3-разряд

      387. Жұмыс сипаттамасы:

      қолданыстағы рецептура мен технологияға сәйкес желім ерітіндісін дайындау;

      шикізатты өлшеу және оны бактарға салу;

      желім ерітіндісін түсіру және сүзу;

      бу қазандықтарын дайындау және сылақ құрамына арналған материалдарды жеткізу.

      388. Білуге тиіс:

      желім ерітіндісін дайындаудың технологиялық процесі және температуралық режимі;

      сылау кезінде қолданылатын шикізаттың ассортименті мен түрлері, оларды сыртқы түрі бойынша анықтау тәсілдері.

Параграф 57. Сылақ құрамын дайындаушы, 4-разряд

      389. Жұмыс сипаттамасы:

      қолданыстағы рецептура мен технологияға сәйкес сылақ құрамы мен әр түрлі құрылымды эмульсияны электр эмульсаторларда дайындау;

      құрғақ мырыш және этюдтік-май ақ сырды бояу ысқыш машинада ысқылау;

      балық желімін электр ет тартқыштан өткізу.

      390. Білуге тиіс:

      желім ерітіндісін дайындаудың технологиялық процессі және температуралық режимі;

      кенеп пен картонды сылау кезінде қолданылатын этюдтік-май ақ сыр сылақ құрамының сапасы;

      бояу ысқыш машинаның мақсаты мен жұмыс қағидаты.

Параграф 58. Трафаретші, 2-разряд

      391. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан, металдан, папье-машеден жасалған көркемсурет бұйымдарын инкрустациялау;

      ағаш қабығы, ағаш, тас, сүйек, мүйізді ою үшін берілген суреттер, эскиздер, сызбалар бойынша калькадан, картоннан және фанерадан қарапайым және орташа күрделіктегі шаблондар мен трафареттер жасау;

      геометриялық және табиғи оюлардың, бір фигуралы композициялардың шаблондары мен трафареттерін жасау.

      392. Білуге тиіс:

      трафарет жасауға арналған материалдардың қасиеті және дайындау тәсілдері;

      қарапайым және орташа күрделіктегі шаблондар мен трафареттер жасау тәсілдері.

Параграф 59. Трафаретші, 3-разряд

      393. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан, металдан, папье-машеден жасалған көркем сурет бұйымдарын инкрустациялау;

      ағаш қабығы, ағаш, тас, сүйек, мүйізді ою, эмаль бойынша сурет, күрделі сюжеттік-оюлы композицияларға адамның, аң және құстардың фигураларын жасап, миниатюралық сурет, пейзаж жасау үшін берілген суреттер, эскиздер, сызбалар бойынша калькадан, картоннан және фанерадан күрделі шаблондар мен трафареттер жасау;

      бұйымдарға ұнтақтау және инемен сурет сызығын ою әдісімен трафарет бойынша сурет салу.

      394. Білуге тиіс:

      күрделі шаблондар мен трафареттер жасау тәсілдері;

      бұйымдарға суретті трафареттің көмегімен салу тәсілдері.

Параграф 60. Тұрмыстық қызмет көрсету бюросының жұмысшысы, 1-разряд

      395. Жұмыс сипаттамасы:

      халықтың тапсырысы бойынша әртүрлі тұрмыстық қызметтерді орындау: азық - түлік, өнеркәсіп тауарларын, дәрі - дәрмек және тағы өзге сатып алу және оларды үйге жеткізу;

      хабарламаларды, жарнамаларды, газеттерді, жер - жерге афиша жапсыру;

      адамның табиғи деректерін өлшеу: медициналық таразыларда салмақтау, бойын өлшеу, клиенттің сүрауы бойынша силомермен колының күшін өлшеу;

      көрсетілген қызметтері үшін клиеттерден ақша алу;

      өлшеу аспаптарын реттеу;

      іске асырылған талондар бойынша есеп жүргізу.

      396. Білуі тиіс:

      тұрмыстық қызмет көрсету ұйымдарды мен дүкендердің жұмыс істеу кестесі мен мекенжайы;

      қызмет көрсететін учаскедегі анықтамалық және жарнамалық стендтерің орналасуы, хабарламалар мен жарнамаларды жапсыру қағидалары;

      адамның табиғи деректерін өлшеу үшін белгіленген аспаптарды пайдалану қағидалары және құрылғысын және оларды реттеу қағидалары;

      тапсырыс берушінің тапсырмасын орындау үшін қала бойынша тиімді маршруттарды.

Параграф 61. Тығыздаушы, 2-разряд

      397. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан, папье-машеден жасалған қарапайым және орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдары формаларының бетін тығыздау;

      тығыздалған бұйымдарды кептіру;

      тығыздалатын бұйымдардың бетін дайындау;

      даяр рецептілер бойынша тығыздау материалын әзірлеу.

      398. Білуге тиіс:

      қарапайым және орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдары формаларының бетін тығыздау жолдары;

      қолданылатын аспап, тығыздау материалының құрамы мен әзірлеу тәсілдері;

      тығыздалатын бұйымдарды кептіру режимдері.

      399. Жұмыс үлгілері:

      папье-маше қораптары – тығыздау.

Параграф 62. Тығыздаушы, 3-разряд

      400. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан кесіп, бояп, инкрустациялап жасалған күрделі формадағы көркемөнер бұйымдарын;

      папье-машеден жасалған түрлі конфигурациядағы бұйымдар мен металл табақтарды қолмен бетін тегістеу;

      бұйымдардағы жарылған, майысқан жерлерін, саңылауларды жою және олардың беттерін боялған мастикамен одан әрі бұйымды көркемдеп өңдеу үшін тегістеу.

      401. Білуге тиіс:

      ағаштан және папье-машеден жасалған күрделі көркемөнер бұйымдарын тегістеу жолдары;

      тегістеу қасиеті;

      ағаштың құрылымы және физикалық қасиеті.

      402. Жұмыс үлгілері:

      1) портсигарлар, капо тамырдан жасалған опа салғыштар;

      2) папье-маше қораптары - тығыздау.

5-тарау. Қырлау өндірісі жұмыстарына арналған разрядтар бойынша жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары

Параграф 1. Алмас аралаушы, 3-разряд

      403. Жұмыс сипаттамасы:

      көп секциялы аралау станогында массасы 0,25-тен 0,75 каратқа дейінгі І және ІІ сапалы шағын топ алмас шикізатын, ІІ топтағы белгіленген алмастарды механикалық түрде аралау;

      кесу және аралау дискілерін таңдау, оларды бекіту және ауыстыру. алмас пастамен дискі бетін кезеңімен шаржылау;

      оправкаға және аралау станогының шанышқысына жапсырылған алмасты орнату, бекіту және бағдарлау;

      алты есе және он есе үлкейтетін лупамен кесілетін араны тексеру;

      карат немесе талдамалық таразыларда өлшей отырып алмастарды алу және тапсыру.

      404. Білуге тиіс:

      аралау станогының құрылымы, пайдалану және оны күту қағидалары;

      аралауда қолданылатын және дискілерді шаржылауда қолданылатын технологиялық жарақтар, кесетін және өлшейтін аспап;

      алмасты жапсыратын заттар мен жапсыру қағидалары;

      көп секциялы аралау станогында алмасты аралау технологиясы;

      алмасты кристалдау негіздері мен физикалық қасиеті;

      аралау жартылай фабрикаттарының техникалық шарттары;

      карат және талдама таразыларын пайдалану қағидалары.

Параграф 2. Алмас аралаушы, 4-разряд

      405. Жұмыс сипаттамасы:

      көп секциялы аралау станогында массасы 0,25-тен 0,75 каратқа дейінгі І және ІІ сапалы шағын топ алмас шикізатын, ІІ топтағы белгіленген алмастарды, масасы 0,16-дан 0,24 каратқа дейінгі, 0,76-дан 0,99 каратқа дейінгі І және ІІІ сапалы ІІ топтағы алмас шикізатын, масасы 1,0 карат және одан жоғары І және ІІ сападағы ІІІ топтағы алмас тобы, массасы 1,0 караттан басталатын І сапалы "в" кіші топ шикізаттарын көп секциялық аралау станогында механикалық түрде аралау;

      аралайтын дискілерді кесуге қайрау және алмастың араланатын массасына байланысты аралау;

      аралау станогы секциясында аралау дискілі шпиндельді реттеу.

      406. Білуге тиіс:

      аралау станогын баптау, аралау дискілерін шаржылау кезеңділігі, кесетін аспапты дайындау, көп секциялы аралау станогындағы сыртқы ақаулықтары бар алмасты аралау технологиясы;

      алмастың кристаллографиялық формалары мен оларды аралау, аралауда қолданылатын алмас ұнтақтардың маркалары, алмас шикізаттың техникалық шарттары.

Параграф 3. Алмас аралаушы, 5-разряд

      407. Жұмыс сипаттамасы:

      көп секциялы аралау станогында массасы 0,15 каратқа дейінгі І сапалы шағын топ алмас шикізатын, ІІ топтағы белгіленген алмастарды, массасы 0,16-дан 0,99 каратқа дейінгі, 0,16-дан 0,99 каратқа дейінгі І және ІІІ сапалы ІІ топтағы алмас шикізатын, масасы 1,0 карат және одан жоғары І және ІІ сападағы ІІІ топтағы алмас тобы, массасы 1,0 караттан басталатын І сапалы "в" кіші топ шикізаттарын көп секциялық аралау станогында механикалық түрде аралау, аралайтын дискілерді кесуге қайрау және алмастың араланатын массасына байланысты аралау;

      аралайтын дискілерді тегістеу және кесу;

      аралаудағы оңтайлы режимді белгілеу;

      ақаулы кристалдарды аралау бағытын өз бетінше нақтылау және өзгерту.

      408. Білуге тиіс:

      аралау станогын баптау, аралау режимдері, аралау процесіне алмастың қаттылығына анизотропияның әсері;

      ақаулы алмастарды аралау технологиясы.

Параграф 4. Алмас аршушы, 3-разряд

      409. Жұмыс сипаттамасы:

      массасы 0,11-ден 0,49 каратқа дейін өңдегеннен кейін гауһардың дөңгелек формаларына диаметрін өлшеу жерінде тегіс қырланған және елеусіз қырланған скульптуралы жартылай фабрикаттарды аршу станогында аршу және жетілдіру;

      сағаттық үлгідегі индикатормен өңделген жартылай фабрикаттардың сопақтығын тексеру;

      алты есе және он есе үлкейтетін лупамен өңдеу сапасын тексеру;

      дөңгелек формадағы гауһар тасты жартылай фабрикатын механикалық және желіммен бекіту үшін оправаларды таңдау және ұстағышқа алмасты бекіту;

      карат немесе талдама таразыларында өлшей отырып жартылай фабрикаттарды алу және тапсыру.

      410. Білуге тиіс:

      қайрау станогының құрылымы, пайдалану қағидалары және оны күту;

      технологиялық керек-жарақты;

      кесетін және өлшейтін аспап;

      қайрау станогында гауһар тастың дөңгелек формаларына жартылай фабрикаттарды аршу және жетілдіру технологиясы;

      кристаллография негіздері мен алмастың физикалық қасиеттері;

      шығын нормасы;

      желім рецептурасы, оны әзірлеу және гауһар тастың дөңгелек формасына оправаның жартылай фабрикатын желімдеу қағидалары;

      жартылай фабрикаттың техникалық шарттары;

      карат және талдамалық таразылардың құрылымы мен пайдалану қағидалары.

Параграф 5. Алмас аршушы, 4-разряд

      411. Жұмыс сипаттамасы:

      массасы 0,10, 0,50-ден 0,99 каратқа дейін өңдегеннен кейін гауһардың дөңгелек формаларына диаметрін өлшеу жерінде тегіс қырланған және елеусіз қырланған скульптуралы жартылай фабрикаттарды аршу станогында аршу және жетілдіру;

      жартылай фабрикаттардың диаметрін және биіктігін тексеру.

      412. Білуге тиіс:

      жартылай автоматтың құрылымы, пайдалану және оны күту қағидалары;

      дөңгелек формадағы гауһар тастың дөңгелек формасына аршу және жетілдіру технологиясы;

      алмастың қаттылығына өңдеуде анизотропияның әсері;

      бақылау-өлшеу аспаптарының құрылымы мен пайдалану қағидалары;

      алмас шикізатына техникалық шарттар.

Параграф 6. Алмас аршушы, 5-разряд

      413. Жұмыс сипаттамасы:

      массасы өңдегеннен кейін 1,0-ден 1,49 каратқа дейін және өңдегеннен кейін 0,49 каратқа дейін гауһардың дөңгелек формаларына диаметрін өлшеу жерінде тегіс қырланған және елеусіз қырланған скульптуралы жартылай фабрикаттарды аршу станогында аршу және жетілдіру;

      массасы өңдегеннен кейін 0,99 каратқа дейін фантазиялық формадағы гауһар жартылай фабрикатын қайрау станогында аршу және жетілдіру;

      жартылай фабрикаттарды қырлау процесінде және барлық мөлшерін реставрациялауда гауһардың дөңгелек формасына жеткізу;

      жартылай фабрикаттарды өңдеу және бекіту үшін гауһардың фантазиялық формасына механикалық немесе желім әдісімен алмас және оправкаларды іріктеу.

      414. Білуге тиіс:

      қайрау станоктарын және жартылай автоматтарды баптау, жартылай фабрикаттарды гауһардың фантазиялық формасына аршу және жеткізу технологиясы;

      табиғи кемшілігі бар алмастар мен жартылай фабрикаттарды өңдеу әдістері;

      гауһардың фантазиялық формасына өңдеу үшін жартылай фабрикаттарды жапсыру қағидалары;

      гауһардың техникалық шарттары.

Параграф 7. Алмас аршушы, 6-разряд

      415. Жұмыс сипаттамасы:

      массасы өңдегеннен кейін 1,50 каратқа дейін және өңдегеннен кейін 0,50 каратқа дейін гауһардың дөңгелек формаларына диаметрін өлшеу жерінде тегіс қырланған және елеусіз қырланған скульптуралы жартылай фабрикаттарды аршу станогында аршу және жетілдіру;

      массасы өңдегеннен кейін 1,0 каратқа дейін фантазиялық формадағы гауһардың жартылай фабрикатын қайрау станогында аршу және жетілдіру;

      жартылай фабрикаттарды қырлау процесінде және барлық мөлшерін реставрациялауда гауһардың дөңгелек формасына жеткізу;

      өңделетін жартылай фабрикаттарды кристаллографиялық ерекшеліктерін ескере отырып технологиялық өтпелерді және өңдеу режимін өз бетінше нақтылау.

      416. Білуге тиіс:

      қайрау станоктарын және жартылай автоматтарды баптау, өңдеуде алмастың физикалық-механикалық қасиеті;

      табиғи ақауы бар жартылай фабрикаттарды өңдеу режимі.

Параграф 8. Алмас белгілеуші, 5-разряд

      417. Жұмыс сипаттамасы:

      ең көп массадағы гауһар алуға арналған барлық алмас топтағы шикізаттың 1 және 2 сапалы алмастарын бір рет аралау үшін тегістігін айқындау және шайғанда кететін және кетпейтін белгілерді жағу;

      технологиялық операцияларға жіберу:

      егеулеу, жару, қырлау үшін алмас кристалдарын микроскоптың алты және он есе үлкейтетін лупасы арқылы зерттеу;

      карат немесе талдама таразыларында өлшей отырып алмастарды алу және тапсыру.

      418. Білуге тиіс:

      алмас шикізаты мен жартылай фабрикатының техникалық шарттары;

      гауһар дөңгелек формаларын белгілеу және өңдеу технологиясы;

      алмастың кристаллографиялық қасиеті;

      алмасты гауһар етіп қырлауда қолданылатын формалар;

      бақылау-өлшеу аспаптары және карат және талдамалық таразыларды пайдалану қағидалары;

      пакеттер мен құжаттаманы ресімдеу қағидалары;

      арнайы бояуды қолдану және пайдалану нұсқаулықтары;

      есептеу техникасы құралдарын пайдалану қағидалары.

Параграф 9. Алмас белгілеуші, 6-разряд

      419. Жұмыс сипаттамасы:

      ең көп массадағы гауһар алуға арналған барлық алмас топтағы шикізаттың 3, 4 және 5 сапалы алмастарын бір рет және бірнеше рет аралау үшін тегістігін айқындау және шайғанда кететін және кетпейтін белгілерді жағу;

      алмас кристалдарын қайталап белгілеу;

      кристалдардағы жаруға жататын ақаулықтарды анықтау, немесе ақаулықтарын бөлетін жеріне шығару;

      полярлау микроскобының көмегімен ішкі кернеуліктегі кристалдарды тексеру және оларды тиісті белгілеу;

      кристалдың есептеу параметрлері бойынша эталон – үлгі бойынша белгілеу.

      420. Білуге тиіс:

      гауһардың техникалық шарттары;

      гауһардың сатылық және фантазиялық формаларын өңдеу технологиясы;

      өңдеу процесінде алмас кристалдарының қаттылығына анизотропияның әсері, ақау алмастарды белгілеу әдістері;

      белгілеуді есептеу әдістері.

Параграф 10. Алмас жарушы, 5-разряд

      421. Жұмыс сипаттамасы:

      түрлі күрделіктегі кристаллографиялық формадағы салмақ топтарындағы алмастарын бірнеше рет жару және оларға технологиялық форма беру үшін кристалдардың бетіндегі өсім қабатын жару;

      алмастардың ақаулығын тексеру;

      бөлу бағыты мен тегістігін таңдау, кристалдарға дұрыс геометриялық форма беру мүмкіндігін анықтау, белгілеу;

      кесінді оправкаларын таңдау және орнату;

      белгіленген алмастарды оправкаларға бекіту;

      кристалдарды жаруға ыңғайлы етіп қою;

      алмаскескішпен кристалдарды қолмен бөлу;

      карат немесе талдамалық таразыларда өлшей отырып алмас алу және тапсыру.

      422. Білуге тиіс:

      алмас шикізат және жартылай фабрикаттардың техникалық шарттары;

      алмасты дөңгелек формадағы гауһарға өңдеу технологиясының негіздері, жару технологиясы;

      технологиялық жарақтар мен құралдар, желімдеу және шаю құралдардың үлгілері мен қасиеті;

      алмастарды оправкаларға бекіту әдістері;

      шығын нормалары, карат және талдамалық таразыларды пайдалану қағидалары;

      пакеттер мен құжаттаманы ресімдеу қағидалары.

Параграф 11. Алмас жарушы, 6-разряд

      423. Жұмыс сипаттамасы:

      кристалл қабаттарының өсуі және жарықтарын жою және кристалдарға технологиялық форма беру мақсатында түрлі күрделіктегі кристалл формадағы таразы топтарындағы алмастарды бірнеше рет жару;

      алмастың ақауын тексеру және бірнеше рет жару бағытын таңдау;

      дөңгелек, фантазиялық және сатылы формадағы дұрыс жартылай фабрикат алу үшін кристалдарды бөлу жазықтығын белгілеу;

      лазер құрылғысында кристалдарды жарылу қатерін болдырмау;

      кристалл жарықтарын анықтау.

      424. Білуге тиіс:

      гауһардың техникалық шарттары;

      алмасты сатылық және фантизиялық формадағы гауһарға өңдеу технологиясы;

      бірнеше рет жару технологиясы;

      алмастың кристаллографиялық негізгі формалары мен өңдеу процесінде кристалдың қаттылығына анизотропия әсері;

      лазер құрылғысы, қолдану қағидалары және бақылау-өлшеу аспаптарын, полярлау және бинокулярлы микроскопты пайдалану қағидалары.

Параграф 12. Алмас сұрыптаушы, 4-разряд

      425. Жұмыс сипаттамасы:

      араланған, тегістелген, жанып алынған алмас жартылай фабрикаттарын формасына, мөлшеріне және төзімділігіне қарай алдын ала сұрыптау, ақаулы жартылай фабрикаттарды анықтау;

      бақылау-өлшеу аспаптары арқылы жартылай фабрикат диаметрін даналап өлшеу;

      жартылай фабрикаттарды есептеу, оларды біріктіру және карат немесе талдамалық таразыда өлшеу, пакеттер мен құжаттаманы ресімдеу.

      426. Білуге тиіс:

      алмас шикізат және жартылай фабрикаттардың техникалық шарттары; ақау түрлері, индикатордың, штангенциркуль, лупа, карат және талдамалық таразылардың құрылымы мен пайдалану қағидалары;

      жартылай фабрикаттарды алдын ала сұрыптау құжаттамаларын рәсімдеу қағидалары.

Параграф 13. Алмас сұрыптаушы, 5-разряд

      427. Жұмыс сипаттамасы:

      араланған, тегістелген, жанып алынған алмас жартылай фабрикаттарын технологиялық индекстері және параметрлері бойынша оларды дөңгелек, фантазиялық, сатылы қырлау формаларына өңдеудің технологиялық операцияларына жіберу мақсатында сұрыптау;

      есептеу, оптикалық және бақылау-өлшеу аспаптары арқылы жартылай фабрикаттарды өңдеу параметрлерін тапсыру;

      партиялық жартылай фабрикаттарды салмақтық топтарына және диаметріне қарай іріктеу.

      428. Білуге тиіс:

      алмас жартылай фабрикаттардың сұрыптау технологиясы мен технологиялық операцияларда өңдеу;

      кристаллография негіздері мен алмастың физикалық қасиеті;

      ақау түрлері, олардың алмастарды гауһарға айналдыру процестеріне әсері;

      полярланған және бинокулярлы микроскоптың, есептеу техникасы мен оларды пайдалану қағидалары;

      алмасты сұрыптауда қолданылатын технологиялық жарақтардың құрылымы.

Параграф 14. Алмас сұрыптаушы, 6-разряд

      429. Жұмыс сипаттамасы:

      қырлаудың дөңгелек, фантазиялық және сатылы формалы гауһарлы алмас шикізатын сұрыптау;

      ішкі кернеуінің болуын тексеру;

      кристалл параметрлерін өлшеу;

      алмас формалары мен ақаулықтарын зерттеу;

      пішудің оңтайлы нұсқаларын таңдау және алмасты белгілеуге жіберу;

      өңдеуге жатпайтын алмасты іріктеу;

      салмақтық топтары бойынша алмас партиясын іріктеу.

      430. Білуге тиіс:

      дөңгелек, фантазиялық және сатылы формалы гауһарлы алмасты өңдеу технологиясы мен алмас шикізатын сұрыптау технологиясы;

      гауһардың геометриялық параметрлері;

      алмастың түрлері және гауһар тастың сапасына оның әсері;

      ақауды шығару тәсілдері;

      гауһардың техникалық шарттары.

Параграф 15. Алмасты гауһар етіп қырлаушылар, 3-разряд

      431. Жұмыс сипаттамасы:

      қырлау станогында қолмен қырлау құрылғыларында массасы 0,05 каратқа дейін 17 және 33 қырлы дөңгелек формалы гауһарға алмас жартылай фабрикаттардың бетін немесе түбін қырлау және жылтырату;

      қырлау дискісін және станокты жұмысқа дайындау;

      өңделетін жартылай фабрикаттардың мөлшеріне қарай қажетті құрылғыларды, цангалар мен оправкаларды таңдау;

      алты есе және он есе үлкейтетін лупа арқылы қырлау сапасын тексеру;

      карат немесе талдама таразыларында өлшей отырып жартылай фабрикаттарды алу және тапсыру.

      432. Білуге тиіс:

      қырлау станогының құрылымы, пайдалану және күту қағидалары;

      технологиялық керек-жарақ, кесетін және өлшейтін аспап, 17 және 33 қырлы гауһардың дөңгелек формаларына жартылай фабрикаттарды қырлау технологиясы;

      шығын нормалары;

      жартылай фабрикаттардың техникалық шарттары;

      қырлау дискісін жұмысқа дайындау технологиясы;

      карат және талдамалық таразыларды пайдалану қағидалары.

Параграф 16. Алмасты гауһар етіп қырлаушылар, 4-разряд

      433. Жұмыс сипаттамасы:

      қырлау станогында қолмен қырлау құрылғыларында массасы 17 және 33 қырлы дөңгелек формалы гауһар алмас жартылай фабрикаттардың бетін немесе түбін қырлау және жылтырату және гауһар тас массасы диапазонын:

      0,04 каратқа дейін он жеті қырлы, 0,05 каратқа дейін отыз үш қырлы реставрациялауда қайта қырлау;

      қолмен қырлау құрылғыларының қырлау станогында елеусіз кемшілігі бар 1-4 қырлы алмас жартылай фабрикаттарды, дөңгелек формалы гауһардың салмақтық топтарының автоматты манипуляторында немесе робот технологиялық кешенінде жартылай фабрикаттың 8-16 қырының түбі мен бетін алдын ала қырлау;

      17 және 33 қырлы дөңгелек формалы гауһар жартылай фабрикаттарды өңдеу үшін қажетті құрылғыларды, цанга және оправкаларды іріктеу.

      434. Білуге тиіс:

      робот технологиялық кешенінің, автоматты манипулятордың құрылымы, пайдалану және оны күту қағидалары;

      технологиялық керек-жарақ, бақылау-өлшеу аспаптарының құрылымы мен пайдалану қағидалары.

Параграф 17. Алмасты гауһар етіп қырлаушылар, 5-разряд

      435. Жұмыс сипаттамасы:

      қырлау станогында қолмен қырлау құрылғыларында массасы 57 қырлы дөңгелек формалы гауһарға алмас жартылай фабрикаттардың бетін немесе түбін қырлау және жылтырату және гауһар массасы диапазонын 0,99 каратқа дейін отыз үш қырлы реставрациялауда қайта қырлау;

      қол құрылғыларында қырлау станоктарында барлық мөлшердегі сатылы формадағы гауһарға алмас жартылай фабрикаттарын толық қырлау және жылтырату және 0,99 каратқа дейін массадағы сатылы формадағы гауһарды реставрациялауда қайта қырлау;

      қол құрылғыларында қырлау станоктарында барлық мөлшердегі фантазиялық формадағы гауһарға алмас жартылай фабрикаттарын толық қырлау және жылтырату және 0,99 каратқа дейін массадағы сатылы формадағы гауһар тастың реставрациялауда қайта қырлау;

      қолмен қырлау құрылғыларының қырлау станогында немесе робототехнологиялық кешенде елеулі кемшіліктері бар алмас жартылай фабрикаттарының ортасын, 1-4 қырын өңдегеннен кейінгі массасы 1,49 каратқа дейінгі дөңгелек формадағы гауhарға алдын ала қырлау;

      қолмен қырлау құрылғыларының қырлау станогында 0,49 каратқа дейін өңдегеннен кейін фантазиялық формадағы алмас жартылай фабрикаттарын алдын ала қырлау;

      белдігінің биіктігіне және оның диаметріне қарай бақылау-өлшеу аспаптарының көмегімен цанга серіктерге қырланған алмастарды орнату;

      57 қырлы дөңгелек формалы гауһарға, сатылы және фантазиялық формадағы жартылай фабрикаттар өңдеуге арналған қажетті құрылғыларды, цангалар мен оправкаларды іріктеу.

      436. Білуге тиіс:

      қырлау станогын, робототехнологиялық кешенін, автоматты манипуляторды баптау;

      57 қырлы дөңгелек, сатылы және фантазиялық формадағы гауһар жартылай фабрикаттарды қырлау технологиясы;

      барлық формадағы қырлаудың техникалық шарттары.

Параграф 18. Алмасты гауһар етіп қырлаушылар, 6-разряд

      437. Жұмыс сипаттамасы:

      қолмен қырлау құрылғыларының қырлау станогында массасы 57 қырлы дөңгелек формалы гауһарға алмас жартылай фабрикаттардың бетін немесе түбін қырлау және жылтырату және гауһар массасы диапазонын 1,0 каратқа дейін отыз үш қырлы реставрациялауда қайта қырлау;

      қолмен қырлау құрылғыларының қырлау станоктарында барлық мөлшердегі сатылы формадағы гауһарға алмас жартылай фабрикаттарын толық қырлау және жылтырату және 1,0 каратқа дейін массадағы сатылы формадағы гауһар тастың реставрациялауда қайта қырлау;

      қолмен қырлау құрылғыларының қырлау станогында елеусіз кемшілігі бар 1-4 қырлы алмас жартылай фабрикаттарын, дөңгелек формалы гауһар тастың салмақтық топтарының автоматты манипуляторында немесе робот технологиялық кешенінде алдын ала қырлау;

      қолмен қырлау құрылғыларының қырлау станогында 0,50 каратқа дейін өңдегеннен кейін фантазиялық формадағы алмас жартылай фабрикаттарын алдын ала қырлау;

      белдігінің биіктігіне және оның диаметріне қарай бақылау-өлшеу аспаптарының көмегімен цанга серіктерге қырланған алмастарды орнату.

      438. Білуге тиіс:

      қырлау станогы;

      робототехнологиялық кешен;

      автоматты манипуляторды, құрылымдар мен олардың құрылғыларын баптау;

      жартылай фабрикаттарды өңдеудің оңтайлы әдістерін ескере отырып, үлкен массадағы гауһар тас жасау үшін барлық формадағы гауһарды қырлау технологиясы.

Параграф 19. Алмасты орнықтырушы, 2-разряд

      439. Жұмыс сипаттамасы:

      арнайы желім немесе желімдейтін масса арқылы оправалар мен құрылғыларға белгіленген алмастарды орнату және жапсыру;

      алмасты алу және оны карат немесе талдамалық таразыларда өлшеу;

      кристалл мөлшеріне сәйкес оправаларды іріктеу;

      желім массасын әзірлеу;

      оправкалардағы кристалдардың ортасын дәлдеу және қиғаш кетуін болдырмау, кептіру шкафында кептіру.

      440. Білуге тиіс:

      желім рецептурасы, желім массасы мен оларды әзірлеу;

      желімдеу және орнатуда қолданылатын жабдықтар мен жарақтар, табиғи алмасты аралау және өңдеу тегістігі;

      электр қыздырғыш аспаптарды пайдалану, карат және талдамалық таразыларды пайдалану қағидалары;

      алмасты желімдеу нұсқаулықтары.

Параграф 20. Гауһарды және алмасты шаюшы, 2-разряд

      441. Жұмыс сипаттамасы:

      гауһарды селитра салынған концентрацияланған күкірт қышқылымен фарфор ыдыста қайнатып және сұйық натрий ерітіндісімен, қолмен немесе жартылай автоматты құрылғыларда шаю, оларды дистилденген сумен шаю және кептіру;

      алмасты ацетонмен немесе гидролиз спиртімен, қолмен немесе ультрадыбыс құрылғыларында шаю;

      алмас жартылай фабрикаттарын техникалық бурамен жабу;

      карат немесе талдамалық таразыларда өлшей отырып гауһар және алмас алу.

      442. Білуге тиіс:

      ерітінділерді пайдалану қағидалары және құрамы;

      гауһар және алмасты қолмен және жартылай автоматтардың көмегімен шаю нұсқаулығы;

      гауһар және алмасты шаю жөніндегі жабдықтар мен технологиялық жарақтарды пайдалану қағидалары;

      карат және талдамалық таразыларды пайдалану қағидалары;

      ерітінділер мен жұмыс жасаудың қауіпсіздік қағидалары.

Параграф 21. Гауһарды сұрыптаушы, 5-разряд

      443. Жұмыс сипаттамасы:

      массасы 0,04 каратқа дейінгі 17 қырлы, массасы 0,05 каратқа дейінгі 33 қырлы, массасы 0,29 каратқа дейінгі 57 қырлы дөңгелек формадағы гауһарды салмақтық топтары, ақаулықтары мен түсіне қарай сұрыптау және бағалау;

      гауһардың сапалық сипаттамасын және прейскурантқа сәйкес олардың тиісті бағасын айқындау;

      гауһарды карат және талдамалық таразыда өлшеу;

      сұрыпталған және бағаланған гауһардың пакеттері мен құжаттамасын ресімдеу.

      444. Білуге тиіс:

      дөңгелек формадағы гауһардың көтерме бағасының прейскуранты мен техникалық шарттары;

      гауһардың массасына, түсіне, ақауларына, формаларына қарай бағамы, кристаллография және минералогия негіздері;

      алмастың физикалық, химиялық және механикалық қасиеті;

      дөңгелек формадағы гауһарды бағалау технологиясы;

      дөңгелек формалы гауһарды бағалауда қолданылатын технологиялық жарақтары мен аспаптары, карат және талдама таразыларының, поляризациялау және бинокулярлы микроскоптардың құрылымы мен қолдану қағидалары;

      алмасты гауһарға өңдеу технологиясының негіздері.

Параграф 22. Гауһарды сұрыптаушы, 6-разряд

      445. Жұмыс сипаттамасы:

      массасы 0,30 карат және одан жоғары 57 қырлы фантазиялық және сатылы формадағы гауһарды салмақтық топтары, ақаулықтары мен түсіне қарай сұрыптау және бағалау;

      арнайы гониметриялық аспапта гауһардың геометриялық параметрлерін тексеру;

      гауһардың сапалық сипаттамасын және прейскурантқа сәйкес олардың тиісті бағасын бекіту;

      гауһардың ақаулықтарын жою үшін экономикалық тиімділігін айқындау;

      сапалық сипаттамасын және оптикалық эффектісін есептей отырып қырлау және салмақтық тобының барлық формасындағы гауһар тастарды іріктеу.

      446. Білуге тиіс:

      фантазиялық және сатылы формадағы гауһардың көтерме бағасының прейскуранты мен техникалық шарттары;

      ақау түрлері мен оларды жою тәсілдері;

      геометриялық параметрлері мен олардың оптикалық қасиетіне әсері;

      экспортқа жіберілетін гауһарға қойылатын талаптар;

      қырлаудың фантазиялық және сатылық формаларын бағалаудың технологиясы;

      фантазиялық және сатылық формадағы гауһарды бағалауда қолданылатын технологиялық жарақтар мен аспаптар.

6-тарау. Металдан көркемөнер бұйымдарын өндіру жұмыстарына арналған разрядтар бойынша жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары

Параграф 1. Көркемдеп құю формалаушысы, 2-разряд

      447. Жұмыс сипаттамасы:

      қарапайым күрделіктегі суреті бар көркемөнер бұйымдары құймаларының опоктарында, қабырғасының бетінде бірден үшке дейінгі өзекшесі бар көркемөнер бұйымдары бөлшектерін модельдер мен үлгілер бойынша қолмен формалау;

      қарапайым формаларды құрастыру;

      формаларға металл құюға қатысу.

      448. Білуге тиіс:

      қарапайым күрделіктегі суреті бар көркемөнер бұйымдарын қолмен формалау жолдары;

      қоректендіргіштерді орнату орнын айқындау және ұсақ ақаулықтарды жою тәртібі;

      көтергіш механизмдерін басқару қағидалары;

      формалауда қолданылатын аспаптар мен құрылғылардың қызметі және қолдану шарттары;

      формалар мен өзекшелерді кептіру сапасын айқындау тәсілдері, модельдерді сақтау қағидалары;

      қарапайым формаларды құрастыру технологиясы.

      449. Жұмыс үлгілері:

      1) ойыншықтар;

      2) көркемдік маскалары;

      3) плакеткалар – формалау.

Параграф 2. Көркемдеп құю формалаушысы, 3-разряд

      450. Жұмыс сипаттамасы:

      орташа күрделіктегі суреті бар көркемөнер бұйымдары құймаларының опоктарында, қабырғасының бетінде бірден үшке дейінгі өзекшесі бар көркемөнер бұйымдары бөлшектерін модельдер мен үлгілер бойынша қолмен формалау;

      өзекшелер мен тоңазытқыш орната отырып орташа күрделіктегі формаларды құрастыру;

      пневматикалық, механикалық немесе электр магнитпен істейтін діріл станогын қолдана отырып блоктар мен жинақтарға жинақталған тұратын скульптуралардың балқытылатын модельдерінің формаларын жасау;

      отқа төзімді құрамды әзірлеу, оларды тұратын скульптуралардың модельдік блоктарына жағу.

      451. Білуге тиіс:

      орташа күрделіктегі суреті бар көркемөнер бұйымдарын қолмен формалау жолдары;

      балқытылатын модельдерге жағылатын түрлі отқа төзімді құрамдардың формаларын жасауда қолданылатын формалық қоспалар мен өзге де материалдардың құрамы мен қасиеті;

      формаларға құйылатын металдың қасиеті мен температурасы, формаларды толтыру тығыздығы, олардың газ өткізгіштігі, тұратын скульптураны әзірлеуде формалау құрамын тығыздау тәсілдері;

      түрлі вибрациялық станоктардың құрылымы мен қолдану принципі, формалар мен өзекшелерді кептіру режимі мен кептіру деңгейі, даяр формаларға қойылатын талаптар;

      шектеулер туралы жалпы мәліметтер, бақылау-өлшеу аспаптарының және құрылғылардың құрылымы мен қолдану тәсілдері;

      орташа күрделіктегі формаларды құрастыру технологиясы.

      452. Жұмыс үлгілері:

      1) көркем барельефтер, торлар;

      2) бір немесе екі жақты суреті бар пластинка тәрізді ұсақ зергерлік бұйымдары;

      3) түрлі көркемдік қаламдар – формалау.

Параграф 3. Көркемдеп құю формалаушысы, 4-разряд

      453. Жұмыс сипаттамасы:

      ерекше күрделі суреті бар көркемөнер бұйымдары құймаларының опоктарында модельдер мен үлгілер бойынша қолмен формалау;

      жекелеген блоктармен құйылатын немесе тұтас каркаспен жасалынатын аксессуарлардың гипстік модельдері бойынша бөлшектерді бөлшектеп формалау;

      қысыммен және эмальдаудың көп жанжақты өңделетін бөлшектерді формалау;

      арнайы бекітпелі өзекшелердің қиылатын күрделі формаларын құрастыру;

      формалауға қажетті жарақтарды дайындау;

      балауыз модельдерді блоктар мен жинақтарға монтаждау;

      металл модельдер мен үлгілер бойынша сығым формалардың резина дайындамаларын вулкандалған сығымдағышта формалау;

      беті шығыңқы көлемді модельдердің 4-бөлігіне дейін резина сығымдағыш формасын кесу.

      454. Білуге тиіс:

      күрделі суреті бар көркемөнер бұйымдарын қолмен формалау жолдары;

      күрделі формаларды құрастыру технологиясы;

      қажет материалдардың, модельдік қоспаның физикалық қасиеттері мен оларды құю сапасына әсері;

      формаларға құйылатын металдың құю және механикалық қасиеттері;

      құйғыштарды орнататын жерлер;

      формалау жерінде кептіру және күйдіру пештерінде формаларды кептіру процестері мен режимдері;

      құймаларға қойылатын талаптар;

      құйма құрылымына формадағы металдың суу жылдамдығының әсері;

      модельдік керек жарақтарға қойылатын талаптар;

      резинаны кесу тәсілдері, сығым формаға қалау тәсілдері;

      сығым формаларында кесуді бақылау;

      жабдықтарды пайдалану әдістері;

      сығымдау режимдері, кесетін өлшеу аспабын пайдалану жолдары.

      455. Жұмыс үлгілері:

      1) филигрань элементтері бар брошьтар;

      2) скульптуралардың құрастырмалы бөлшектері;

      3) көлемді суреті бар сақиналар;

      4) кулондар, жүзіктер;

      5) түрлі сырғалар мен алқалар;

      6) барельефті және табиғи оюлы білезіктің құрама бөліктері – формалау.

Параграф 4. Көркемдеп құю формалаушысы, 5-разряд

      456. Жұмыс сипаттамасы:

      ерекше күрделі суреті бар көркемөнер бұйымдары құймаларының опоктарында модельдер мен үлгілер бойынша қолмен формалау;

      ерекше күрделі формаларды құрастыру;

      металл құйылатын формаларды дайындау;

      модель-эталон, шаблон, сызба және үлгі бойынша жоғары дәлдіктегі көп және жұқа қабатты құймалардың бетінің формаларын жасау;

      беті шығыңқы, түрлі қалыңдықтағы, ширатпалы филиграньды элементтермен модельге арналған формалардан балауыз модельдерді алуды жеңілдететін көлемді модельдердің 4 бөлігіне дейін резина сығымдағыш формасын кесу.

      457. Білуге тиіс:

      ерекше күрделі суреті бар көркемөнер бұйымдарын қолмен формалау жолдары;

      ерекше күрделі формаларды құрастыру технологиясы;

      құю жүйесін есептеу;

      ерекше күрделі құймаларды өңдеу және құрастыруға қойылатын талаптар;

      формалар мен өзекшелердің ылғалдығын айқындау аспаптары;

      түрлі үлгідегі формалау машиналардың құрылымы.

      458. Жұмыс үлгілері:

      1) ажурлы білезіктер;

      2) барельефті және табиғи оюлы білезіктер;

      3) филиграньды брошьтар мен сақиналар;

      4) статуялар мен бюстілер;

      5) ғимараттар мен құрылыстардың оюлы және ажурлы саңылауы бар әшекейлері – формалау.

Параграф 5. Көркемдеп құю формалаушысы, 6-разряд

      459. Жұмыс сипаттамасы:

      бірегей және көрмелік көркемөнер шығармалары құймаларында модельдер мен үлгілер бойынша қолмен формалау;

      күрделі композициялық құрылымдағы көп фигуралы композициялардың және тәжірибелік және экспериментальды құймалардың формаларын жасау;

      бірегей көп фигуралы композициялардың гипс модельдерінің жекелеген блоктарын белгілеу;

      балауыз бұйымдардың блоктарын жасау, жекелеген балауыз блоктарды монтаждау.

      460. Білуге тиіс:

      бірегей және көрмелік көркемөнер шығармаларды қолмен формалау тәсілдері;

      тәжірибелік және экспериментальды құймалардың модельдері, үлгілері және скелеттері бойынша форма жасау тәсілдері;

      адам және жануардың пластикалық анатомиясы негіздері.

      461. Жұмыс үлгілері:

      1) саяси портреттік скульптуралар;

      2) жануарлардың скульптураларын – формалау.

Параграф 6. Металдан жасалған бұйымдарды желімдеуші, 2-разряд

      462. Жұмыс сипаттамасы:

      қарапайым және орташа күрделіктегі конфигурациялы металл бөлшектерді желімдеу;

      желімдеу процесінде барлық қосымша және дайындық жұмыстарын жүзеге асыру;

      желім нұсқаулығы бойынша талап етілетін сапаны жасау.

      463. Білуге тиіс:

      қарапайым және орташа күрделіктегі конфигурациядағы металмен және өзге де материалдармен: әйнек, пластмасса, керамикамен желімдеудің технологиялық процесі;

      желім маркалары, олардың құрамы мен әзірлеу тәсілдері;

      желім қоспаларының физикалық-механикалық қасиеті.

      464. Жұмыс үлгілері:

      1) төс белгілері;

      2) плакеткалар – желімдеу.

Параграф 7. Металдан жасалған бұйымдарды желімдеуші, 3-разряд

      465. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі конфигурациялы металл бөлшектерді желімдеу;

      рецептураға сәйкес күрделі желім құрамын әзірлеу;

      желім жағудан алдын талап етілген температураға дейін бөлшектер мен тораптарды қыздыру.

      466. Білуге тиіс:

      күрделі конфигурациядағы бөлшектермен металды желімдеудің технологиялық процесі;

      қызмет көрсетілетін жабдықтардың, арнайы құрылғылар мен бақылау-өлшеу аспаптарының құрылымы;

      қолдану принципі мен пайдалану қағидалары;

      желімдегеннен кейін бұйымдарды тапсырудың техникалық шарттары.

      467. Жұмыс үлгілері:

      кубоктар, жүлделер – желімдеу.

Параграф 8. Металл декоративтік көркем суретшісі, 2-разряд

      468. Жұмыс сипаттамасы:

      лак және бояуды пайдаланып даяр алюминий және қола ұнтақ үлгілері бойынша металл табақ жиектері мен балалар бұйымдарына қарапайым оюлармен көркемдеп сурет салу.

      469. Білуге тиіс:

      табақ жиектеріне қарапайым ою салу техникасы;

      сурет салынатын бұйымдарды дайындау қағидалары;

      қолданылатын бояу, лак және оларды еріткіштердің қасиеті мен сапасы;

      лак және бояумен ою салуға арналған қылқаламдардың нөмірлері мен сапасы.

Параграф 9. Металл декоративтік көркем суретшісі, 3-разряд

      470. Жұмыс сипаттамасы:

      орташа күрделіктегі оюлармен металл табақ жиектеріне көркемдеп сурет салу;

      лакқа жайма алтын жағу.

      471. Білуге тиіс:

      табақ жиектеріне бояумен, қоламен, алюминиймен орташа күрделіктегі ою салу техникасы;

      суреттің құрылымы;

      сұйық алтынмен жұмыс істеу техникасы;

      табақтарды жасаудың техникалық шарттары.

Параграф 10. Металл декоративтік көркем суретшісі, 4-разряд

      472. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі оюлармен металл табақ жиектеріне көркемдеп сурет салу;

      анағұрлым жоғары білікті металға декоративтік сурет салтын суретшінің басшылығымен тығыз және лессирленген сурет техникасында жеке қиялы бойынша қарапайым және орташа күрделіктегі түсті-оюлы композициялармен лакталған табақтарға сурет салу;

      дала және бақша гүлдерін:

      қызғалдақ, түймедақ, ботакөз гүлдерін формалары бойынша гүлдестеге жинақтау және оларды табақтың формасы және фонына сәйкестендіріп ритм және гүліне қарай ұйымдастыру.

      473. Білуге тиіс:

      табақ жиектеріне қарапайым және орташа күрделіктегі түсті-оюлы композициялармен күрделі ою жиектеріне сурет салу техникасы;

      түсті-оюлы композицияларды құрудың негізгі принциптері;

      екі қабатты майлы сурет техникасы;

      сурет салғаннан кейін табақтарды кептіру режимі, жайма алтыны мен өзге де материалдардың қасиеті;

      бұйымды ыстықтай кептіргенде суреттің түсінің өзгеру сипаты.

Параграф 11. Металл декоративтік көркем суретшісі, 5-разряд

      474. Жұмыс сипаттамасы:

      жеке қиялы бойынша қарапайым және орташа күрделіктегі, күрделі түсті-оюлы композициялармен лакталған табақтарға сурет салу;

      көркем сурет салудың нұсқалары;

      төмендеу білікті суретшінің жұмысын басқару.

      475. Білуге тиіс:

      күрделі түсті-оюлы композициялармен табақтарға сурет салу техникасы;

      табақтарды безендірудің түрлі декоративтік жолдары.

Параграф 12. Металл декоративтік көркем суретшісі, 6-разряд

      476. Жұмыс сипаттамасы:

      ерекше күрделі металл табақтарға және ірі бірегей бұйымдарға жоғары көркемдік және техникалық орындауды талап ететін ширма, үстелдің тақталарына сурет салу.

      477. Білуге тиіс:

      жост өнерінің стильдік ерекшеліктері;

      түс тану негіздері;

      тығыз және лессирленген сурет техникасында түс фондарын құрастыру, металл потальды пайдаланылатын түрлі-түсті фондар, перламутрмен инкрустациялау және сурет салу, пульверизатор арқылы фонды жағу тәсілдері.

      478. Техникалық және кәсіптік (арнайы орта, кәсіптік орта) білім талап етіледі.

Параграф 13. Табақ лактаушы, 4-разряд

      479. Жұмыс сипаттамасы:

      металдан жасалған табақтар мен өзге де көркемөнер бұйымдарының бетін арасында ұстап және кептіре отырып мөлдір, жылтыр пленка пайда болғанға дейін бірнеше рет ашық түсті лак жағу;

      құрамалы декоративтік фондарға тиісінше көркемдеп сурет салу;

      қабат және металл төсем жағу;

      фонға бөлу және жазу үшін бұйымдардың бетін дайындау, түс гаммасын сақтай отырып бояуды бекіту.

      480. Білуге тиіс:

      табақтарды және өзге де металл көркемөнер бұйымдарды лактау жолдары;

      бояғыштар мен лактардың қасиеті, оларды белгілі байланыстыру кезінде құру;

      лак пленканы кептіру режимі мен төзімділігі;

      түстің пайда болу қағидалары;

      колер жасау;

      имитациялау қабатын пайдаланып табиғи жыныстарға фондарды бөлу;

      капал лагын қайнату және оны жұмысқа дайындау;

      арнайы лактар мен қылқаламдарды таңдау.

Параграф 14. Табақ тегістеуші, 3-разряд

      481. Жұмыс сипаттамасы:

      металдан жасалған металл табақтар мен өзге де көркемөнер бұйымдарының лакталған бетін пемзамен және қатты матамен қолмен тегістеу;

      сурет салатын қарапайым және орташа күрделіктегі металдан жасалған көркемөнер бұйымдарын және табақтарды шаю, кептіру, ысқылау және дайындау, сондай-ақ көркемдеп безендірілген бетін лактау.

      482. Білуге тиіс:

      лакталған бетті пемзамен және қатты матамен тегістеу техникасы мен жолдары, тегістегеннен кейін бұйымдардың бетіне қойылатын талаптар;

      тегістеу түріне қарай тегістелетін материалдарды таңдау, материалдардың қасиеті мен сапасы.

Параграф 15. Табақ тегістеуші, 4-разряд

      483. Жұмыс сипаттамасы:

      металдан жасалған металл табақтар мен өзге де көркемөнер бұйымдарының лакталған бетін абразивтік паста және ұнтақтарды пайдаланып қолмен тегістеу;

      декоративтік жоғары сапалы қабат және сурет салу үшін табақтардың және өзге де күрделі формадағы металдан жасалған көркемөнер бұйымдарының бетін дайындау.

      484. Білуге тиіс:

      абразивтік паста және ұнтақтармен тегістеу техникасы мен жолдары;

      тегістеу және декоративтік қабат қасиеттері;

      абразивтік материалдар мен құрылғыларды іріктеу қағидалары;

      жоғары сапалы қабаттың бетін дайындау қағидалары;

      табақтарға сурет салу технологиялық процесі.

7-тарау. Миниатюралы кескінделген папье-машеден жасалған көркем бұйымдар жасау өндірісі жұмыстарына арналған разрядтар бойынша жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары

Параграф 1. Ағаш пен папье-машеден бұйым құрастырушы, 2-разряд

      485. Жұмыс сипаттамасы:

      дайын бөлшектерден жасалған қарапайым және күрделігі орташа тораптар мен бұйымдарды эскиздер мен сызбалар бойынша қолмен немесе станокта құрастыру;

      қызмет көрсетілетін жабдықтардың мақсаты мен жұмыс қағидаты.

      486. Білуге тиіс:

      бөлшектер мен жылжымалы тораптарды слесарлық құрастыру тәсілдері;

      ағаш пен папье-машеден жасалған қарапайым және күрделігі орташа тораптар мен бұйымдарды ұсталық өңдеудің технологиялық жүйелілігі;

      құралдар мен құрылғылар.

      487. Жұмыс үлгілері:

      құрастыру:

      1) богородский ойыншықтары;

      2) қобдишалар.

Параграф 2. Ағаш пен папье-машеден бұйым құрастырушы, 3-разряд

      488. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі тораптар мен бұйымдарды эскиздер мен сызбалар бойынша қолмен және станокта құрастыру;

      металл шарнирлерді қолмен жасау және оларды бұйымдарға қосу;

      жабдықтың құрылысы және жұмысын реттеу тәсілдері.

      489. Білуге тиіс:

      папье-маше мен ағаштан жасалған күрделі тораптар мен бұйымдарды құрастыру тәсілдері;

      шарнир жасау және оларды бұйымдарға қосу кезінде слесарлық өңдеу тәсілдері;

      жабдықты реттеу тәсілдері.

      490. Жұмыс үлгілері:

      құрастыру:

      1) таяқшалар, диірмен;

      2) опа сауыты.

Параграф 3. Ағаш пен папье-машеден бұйым құрастырушы, 4-разряд

      491. Жұмыс сипаттамасы:

      папье-маше мен ағаштан жасалған аса күрделі жоғары көркем және бірегей бұйымдарды эскиздер мен сызбалар бойынша қолмен және станокта құрастыру;

      аса күрделі бұйымдарды эскиздер мен сызбалар бойынша жасау;

      қолданылатын жабдықты баптау.

      492. Білуге тиіс:

      папье-маше мен ағаштан жасалған аса күрделі бұйымдарды құрастыру және өңдеу тәсілдері;

      қолданылатын жабдықты баптау қағидалары.

      493. Жұмыс үлгілері:

      құрастыру:

      1) қобди;

      2) жиһаз;

      3) нан салғыш.

Параграф 4. Картон ораушы, 3-разряд

      494. Жұмыс сипаттамасы:

      картоннан пішілген қарапайым және орташа күрделіктегі дайындамаларды шаблон бойынша орау;

      берілген мөлшер бойынша дайындамаға картонды қолмен пішу;

      дайындамаларды іріктеу және сапасын бақылау;

      жапсырылған катушкалар мен пластиналарды сығымдау және оларды кептіру;

      электр қыздырғышты бұлауларда папье-маше дайындамаларына зығыр майын сіңдіру;

      кептіру камерасына папье-маше дайындамаларын салу;

      кептіру және сығымдау процесінде бөлшектер мен дайындамалардың температуралық режимдерін реттеу, ұстау.

      495. Білуге тиіс:

      дайындамаларды шаблон бойынша орау жолдары;

      қолданылатын жабдықтардың құрылымы мен жұмыс принципі;

      кептіру камераларына бөлшектерді, жартылай фабрикаттар мен дайындамаларды оңтайлы салу жолдары;

      кептірудің температуралық режимі;

      пластиналар мен катушкаларға зығыр майын сіңдіру қағидалары;

      майды қыздыру температурасы;

      сіңдіру дайындығын айқындау тәсілдері.

      496. Жұмыс үлгілері:

      қобдишалар, панно бөлшектері – картон орау.

Параграф 5. Картон ораушы, 4-разряд

      497. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі пішілген дайындамаларды шаблон бойынша орау;

      жаймаларды пластиналарға қалау;

      өз бетінше белгілей отырып картон кесетін машиналарда және станоктарда картонды пішу;

      кептіру камераларына папье-маше дайындамалары мен бөлшектерін салу;

      станоктарды баптау.

      498. Білуге тиіс:

      бұрышты және екі жақты сығымдағыштарда жапсырылған дайындамаларды сығымдау жолдары;

      қызмет көрсетілетін жабдықтардың жұмыс қағидалары мен баптау қағидалары.

      499. Жұмыс үлгілері:

      ларец, опа салғыш бөлшектері – картон орау.

Параграф 6. Миниатюралық кескіндеме суретшісі, 3-разряд

      500. Жұмыс сипаттамасы:

      папье-машеден жасалған лак бұйымдарды көп қабатты майлы миниатюралық кескіндемені және темперлік бояулы кесіндемені пайдалана отырып, қарапайым сюжеттермен үлгілер мен эскиздер бойынша жапырақ алтыны мен ондағы жазуды немесе алтынмен өрнектеп орындалуын пайдалана отырып көркем ресімдеу ("тесіп өтетін" кескіндеме).

      501. Білуге тиіс:

      темперлік немесе майлы бояумен корпустық және көркем миниатюралы кескіндеме жасау техникасы;

      қолданылатын бояудың қасиеттері мен сапасы, бұйымдарды кескіндеме үшін дайындау тәсілдері;

      сылау, суретті ауыстыру;

      қажетті консистенциялы әртүрлі бояуды жасау.

      502. Жұмыс үлгілері:

      әшекейлеу:

      1) кітап жазбалары;

      2) пейзаж, силуэттық бейнелер.

Параграф 7. Миниатюралық кескіндеме суретшісі, 4-разряд

      503. Жұмыс сипаттамасы:

      папье-машеден жасалған лак бұйымдарды көп қабатты майлы миниатюралық кескіндемені және темперлік бояулы кесіндемені пайдалана отырып, күрделігі орташа сюжеттермен үлгілер мен эскиздер бойынша және берілген үлгілер бойынша әшекейлеудің дәстүрлі декоративтік тәсілдерін пайдалана отырып көркем ресімдеу.

      504. Білуге тиіс:

      күрделігі орташа сюжетті лак бұйымдарына жазу тәсілдері;

      декоративті кескіндеме негіздері және сурет композициясы;

      лактың пигменттердің түсіне тигізетін әсері;

      бұйымдарды кескіндеме жасау үшін дайындау тәсілдері.

      505. Жұмыс үлгілері:

      әшекейлеу:

      1) бірнеше фигураның пейзаж бен жан-жануарлар бейнесімен біріккен композициясы;

      2) "Аленушка" қобдишалары;

      3) "Жалын-құс" қобдишалары.

Параграф 8. Миниатюралық кескіндеме суретшісі, 5-разряд

      506. Жұмыс сипаттамасы:

      папье-машеден жасалған лак бұйымдарды көп қабатты майлы миниатюралық кескіндеме техникасын және темперлік бояулы кесіндемені пайдалана отырып, күрделі сюжетті лак бұйымдарды көркем ресімдеу;

      суреттің көлемін жартылай дайын өнімнің көлеміне байланысты өлшеу;

      жаңа үлгілерді құрамдас композициялар бойынша жасау.

      507. Білуге тиіс:

      күрделі сюжетті лак бұйымдарға көркем жазу тәсілдері;

      металл төсемелерді, ұнтақтар мен перламутрды пайдалану техникасы;

      бұйымдарды ресімдеудің барлық декоративті тәсілдерін орындау техникасы;

      сурет көлемін жартылай дайын өнімнің көлеміне қатысты өлшеу тәсілдері.

      508. Жұмыс үлгілерін әшекейлеу:

      1) бірнеше сахналы оюлы және көп фигуралы композициялары;

      2) "Мергендер аялдайтын орында" қобдишалары;

      3) "Горбунок - ат" қобдишалары.

Параграф 9. Миниатюралық кескіндеме суретшісі, 6-разряд

      509. Жұмыс сипаттамасы:

      папье-машеден жасалған лак бұйымдарды көп қабатты майлы миниатюралық кескіндеме техникасын және темперлік бояулы кесіндемені пайдалана отырып, аса күрделі сюжетті лак бұйымдарды өз композициясы бойынша көркем ресімдеу;

      аса күрделі көп фигуралы композицияларды, миниатюралық портреттерді, пейзажды, натюрморттарды үлгі деректері бойынша да, өзінің суреттері мен эскиздері бойынша да салу;

      жаңа әмбебап және көрме үлгілерін жасау.

      510. Білуге тиіс:

      аса күрделі тақырыптық және көп фигуралы композициялардың құрылу заңдары;

      лак кәсіпшілігінің әрқайсысына тән миниатюралық бұйымдарды декоративті ресімдеу тәсілдері және бұйымдарды жасаудың техникалық шарттары.

      511. Техникалық және кәсіптік (арнайы орта, кәсіптік орта) білім талап етіледі.

      512. Жұмыс үлгілері:

      әшекейлеу:

      1) "Қызыл алаңдағы салют" қобдиы;

      2) "Салтан патша туралы ертегі" миниатюрасы.

Параграф 10. Миниатюралық кескіндеме суретшісі, 7-разряд

      513. Жұмыс сипаттамасы:

      папье-машеден жасалған лак бұйымдарды өз композициясы бойынша халықтың миниатюралық кескіндеме дәстүрінде майлы және темперлік бояулы көп қабатты техниканы пайдалана отырып, аса күрделі сюжетті лак бұйымдарды көркем ресімдеу;

      қара лак реңінде реалистік мәнерде, сәдеп бойынша немесе фольга жапырақтарымен жалтыратып, ашық бояулармен орындарлған шеберлік, палехский мен федоскин миниатюрасы;

      күрделі фольклорлық, тарихи әрі әдеби сюжеттерді, портреттерді, пейзажды, натюрморттарды, оюларды өзінің суреттері мен эскиздері бойынша да салу;

      жаңа әмбебап және көрме үлгілерін, авторлық бұйымдар мен эксклюзивті коллекциялар жасау.

      514. Білуге тиіс:

      күрделі тақырыптық және көп фигуралы композициялардың құрылу заңдары;

      шеберлік, палехский мен федоскин көркем суреті дәстүрінде миниатюралық бұйымдарды декоративті ресімдеу тәсілдері;

      бұйымдарды жасаудың техникалық шарттары.

      515. Техникалық және кәсіптік (арнайы орта, кәсіптік орта) білім талап етіледі.

Параграф 11. Папье-машені аралаушы, 2-разряд

      516. Жұмыс сипаттамасы:

      папье-машеден жасалған қарапайым формалы бөлшектер мен жартылай дайын өнімдерді қолмен және станокта аралау;

      орауыштар мен дайындамаларды белгіленген өлшемі бойынша циркулярлық арада аралау;

      жиектерін тегістеу станогында тазалау, құралдарды қайрау.

      517. Білуге тиіс:

      қарапайым формалы бөлшектер мен жартылай дайын өнімдерді қолмен және станокта аралау тәсілдері;

      қолданылатын құралды қайрау қағидалары;

      қызмет көрсетілетін жабдықтың мақсаты мен жұмыс қағидаты.

      518. Жұмыс үлгілері:

      1) қобдишаның, панноның бөлшектері – аралау және тазалау;

      2) оралған орауыштар – аралау.

Параграф 12. Папье-машені аралаушы, 3-разряд

      519. Жұмыс сипаттамасы:

      папье-машеден жасалған күрделігі орташа бөлшектер мен жартылай дайын өнімдерді қолмен және станокта аралау;

      бұйым корпустарының жиектерін қажетті өлшемге дейін сызбалар бойынша зімпара шеңбермен тазалау;

      қолданылатын жабдықтың жұмысын реттеу.

      520. Білуге тиіс:

      күрделігі орташа бөлшектер мен жартылай дайын өнімдерді аралау тәсілдері;

      қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы мен реттеу қағидалары;

      папье-машеден жасалған бұйымдарды өңдеудің технологиялық жүйелілігі.

      521. Жұмыс үлгілері:

      1) құнды заттарды сақтауға арналған қорапшалар – аралау;

      2) қақпақтар – ішкі және сыртқы бетін тазалау;

      3) қобдишалар – ішкі және сыртқы бетін тазалау.

Параграф 13. Папье-машені аралаушы 4-разряд

      522. Жұмыс сипаттамасы:

      папье-машеден жасалған күрделі бөлшектер мен жартылай дайын өнімдерді қолмен және станокта аралау;

      қолданылатын жабдықты баптау.

      523. Білуге тиіс:

      күрделі бөлшектер мен жартылай дайын өнімдерді аралау тәсілдері;

      қолданылатын жабдықтардың кинематикалық схемасы мен баптау қағидалары;

      жартылай дайын өнімдердің техникалық шарттары.

      524. Жұмыс үлгілері:

      аралау:

      1) құрамды бұйымдар.

      2) миниатюралар.

      3) жарты бөшкелер.

8-тарау. Мүсіндеу өндірісі жұмыстарына арналған разрядтар бойынша жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары

Параграф 1. Зеңдеуші, 1-разряд

      525. Жұмыс сипаттамасы:

      біліктілігі анағұрлым жоғары зеңдеушінің басшылығымен бұйымдарды зеңдеу және өң беру алдында дайындық жұмыстарын орындау:

      металдан жасалған мүсіннің бетін жуу, кептіру, қышқыл қоспасымен және сілті ерітіндісімен жуу, гипстен немесе мастикадан жасалған бұйымдарды сылау;

      әр түрлі химиялық ерітінділер мен өң беру қоспаларын дайындау үшін материалдарды ұнтақтау, себу және араластыру.

      526. Білуге тиіс:

      ерітінділер мен өң беру қоспаларының құрамына кіретін бастапқы материалдардың мақсаты, қышқылдар мен сілтілерді пайдалану қағидалары.

Параграф 2. Зеңдеуші, 2-разряд

      527. Жұмыс сипаттамасы:

      бұйымдарды зеңдеу және өң беру алдында дайындық жұмыстарын орындау: металдан жасалған мүсіннің бетін жуу, кептіру, қышқыл қоспасымен және сілті ерітіндісімен жуу, гипстен немесе мастикадан жасалған бұйымдарды сылау жұмыстарын орындау;

      біліктілігі анағұрлым жоғары зеңдеушінің басшылығымен белгіленген рецептілер бойынша өңдеу қоспаларын, сылау құрамын дайындау;

      гипстен, мастикадан, бетоннан жасалған мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін бір түске бояу және қола жалату.

      528. Білуге тиіс:

      бұйымның зеңделетін және өң берілетін бетін өңдеу, майсыздандыру, тазалау және сылау процессінің технологиясы;

      қышқыл, ерітінді, бояулардың қасиеттер.

Параграф 3. Зеңдеуші, 3-разряд

      529. Жұмыс сипаттамасы:

      металл, гипс, мастика, бетоннан жасалған күрделі емес мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін химиялық ерітінділермен немесе өңдеу қоспаларымен қола, күміс, шойын, піл сүйегі және тағы өзге ұқсата отырып зеңдеу және өңдеу;

      біліктілігі анағұрлым жоғары зеңдеушінің басшылығымен белгіленген рецептілер бойынша қышқыл, ерітінділер, сілтілер қоспасын дайындау.

      530. Білуге тиіс:

      күрделі емес мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін зеңдеу және өңдеу тәсілдері;

      жекелеген бояулардың химиялық құрамдары мен жарыққа төзімділігі.

Параграф 4. Зеңдеуші, 4-разряд

      531. Жұмыс сипаттамасы:

      металл, гипс, мастика, бетоннан жасалған күрделі мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін химиялық ерітінділермен немесе өңдеу қоспаларымен үлгілер бойынша зеңдеу және өңдеу;

      металдан жасалған бұйымдарды тоттанудан сақтау үшін қорғаныш пленка жасау үшін лакпен немесе скипидарда балауыз ерітіндісімен қаптау.

      532. Білуге тиіс:

      күрделі мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін зеңдеу және өңдеу тәсілдері;

      зеңдеу ерітіндісі мен өң беру қоспаларының химиялық қасиеттері;

      қорғаныш пленкасын жаңу тәсілдері;

      бояу бүріккіштің құрылысы мен оны пайдалану қағидалары;

      қатты әсер ететін агрессивті химиялық ерітінділермен қауіпсіз жұмыс қағидалары.

Параграф 5. Зеңдеуші, 5-разряд

      533. Жұмыс сипаттамасы:

      металл, гипс, мастика, бетоннан жасалған аса күрделі мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін химиялық ерітінділермен немесе өңдеу қоспаларымен зеңдеу және өңдеу;

      жарық теңктерінің бетіне өң беруді айқындау;

      металдан жасалған бұйымдарды тоттанудан сақтау үшін қорғаныш пленкамен:

      лакпен немесе скипидарда балауыз ерітіндісімен қаптау;

      белгіленген рецептура бойынша зеңдеу және өңдеуге арналған өңдеу қоспаларын, сылақ құрамын, қышқыл, ерітінділер, сілтілер қоспасын дайындау;

      біліктілігі анағұрлым төмен зеңдеушінің жұмысын басқару.

      534. Білуге тиіс:

      аса күрделі мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін зеңдеу және өңдеу тәсілдері;

      бояу, химикаттар мен лактардың сорттары;

      зеңдеу және өңдеуге арналған химиялық ерітінділер мен қоспаларды дайындау тәсілдері;

      көп реңкті бояуға арналған бояуларды жасау технологиясы;

      өң беру құрамдарын бекіту, жарық реңктерін айқындау тәсілдері.

Параграф 6. Зеңдеуші, 6-разряд

      535. Жұмыс сипаттамасы:

      металл, тас, қыш, ағаш, ескі қола, күміске ұқсатып әр түрлі материалдардан жасалған бірегей көрмелік мүсін туындыларын зеңдеу және өңдеу;

      біліктілігі анағұрлым жоғары зеңдеушінің басшылығымен белгіленген рецептілер бойынша қышқыл, ерітінділер, сілтілер қоспасын дайындау;

      белгіленген рецептура бойынша өңдеу қоспаларын, сылақ құрамын, химиялық ерітінділер мен өң беру қоспаларын жасау;

      әр түрлі материалдардан жасалған мүсін туындыларын түс гаммасын таңдай отырып, зеңдеу және өңдеу үлгілерін жасау.

      536. Білуге тиіс:

      бірегей көрмелік мүсін туындыларын зеңдеу және өңдеу тәсілдері;

      зеңдеу және өңдеу технологиясы;

      туындының зеңдеу және өңдеу бетін бұзылудан сақтайтын лактарды, бекіткіштерді қолдану технологиясы;

      химикаттардың мақсаты мен олардың түсті металдарға тигізетін әсері;

      зеңдеу және өңдеуге арналған ерітінділер мен құрамның рецептурасын түс гаммасын таңдай отырып, жасау технологиясы.

Параграф 7. Мүсін өндірісіндегі мүсін соғушы, 1-разряд

      537. Жұмыс сипаттамасы:

      мүсін соғу алдында дайындық жұмыстарын жүргізу;

      гипсті, цемент пен құмды елеу;

      мәрмәр ұнтағын жуу;

      мүсін жасайтын саз балшықты, күрделі емес бетон қоспасын дайындау;

      жаңыршақ пен кендір жіп дайындау;

      желім кесу;

      май мен желімді белгіленген рецептура бойынша қайнату;

      мүсін соғу бұйымдарын орнату үшін сылақтың бетін керту;

      жұмыс аймағы шегінде материалдарды, қалыптарды, гипс пен бетон бұйымдарды жылжыту.

      538. Білуге тиіс:

      мүсін өндірісінде қолданылатын материалдар және оларды пайдалану қағидалары;

      ерітінді мен қоспаларды дайындау тәртібі;

      май мен желімді қайнату қағидалары.

Параграф 8. Мүсін өндірісіндегі мүсін соғушы, 2-разряд

      539. Жұмыс сипаттамасы:

      мүсін туындысының аксессуарлары мен сәулет бөлшектерін гипстен құю және бетон қоспаны кесек түрінде толтыру, біліктілігі анағұрлым жоғары құюшының басшылығымен қалыпты маймен және лакпен қаптау;

      пластмассадан жасалған күрделі емес мүсіншелерді желім қалыпта құю;

      күрделі бетон қоспасын, гипс және пластмасса ерітінділерін белгіленген рецептура бойынша дайындау;

      біліктілігі анағұрлым жоғары құюшының басшылығымен күрделі емесе сәулет бөлшектерін орнына орнату.

      540. Білуге тиіс:

      қоспа ерітінділерін дайындау технологиясы;

      құю үшін қалып дайындау қағидалары;

      құралдарды пайдалану қағидалары.

Параграф 9. Мүсін өндірісіндегі мүсін соғушы, 3-разряд

      541. Жұмыс сипаттамасы:

      кесек, желім және формопласт қалыпта гипстен құю, күрделі емес мүсін туындыларының кесек қалыптарына және сәулет бөлшектеріне бетон қоспаны толтыру;

      қалыпты кесек және желім түрінде майлау және лактау;

      папье-маше мен мастикадан күрделі емес сәулет бөлшектерін кептіруден кейін тазалай отырып жасау;

      пластмассадан жасалған күрделі мүсіншелерді желім, формопласт және металл қалыпта құю;

      біліктілігі анағұрлым жоғары құюшының басшылығымен күрделі емес мүсін бөлшектерін орнына орнату.

      542. Білуге тиіс:

      күрделі емес мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін құю және толтыру тәсілдері;

      гипс және пластмасса ерітінділерін, бетон қоспалар мен папье-машені мөлшерлеу, майлар мен лактарды пайдалану тәсілдері;

      гипс, бетон, мастика, папье-машеден жасалған мүсін туындыларын өңдеу технологиясы.

Параграф 10. Мүсін өндірісіндегі мүсін соғушы, 4-разряд

      543. Жұмыс сипаттамасы:

      кесек, желім және формопласт қалыпта гипстен құю, кесек формалы бетон қоспасын толтыру, монтаждау, фактура жағу, күрделі мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін бетон мен гипспен тегістеу;

      папье-маше мен мастикадан күрделі сәулет бөлшектерін тазалап және өңдей отырып құю;

      пластмассадан балауыз құю тәсілімен күрделі мүсіншелерді құю;

      күрделі емес және күрделі мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін орнына орнату.

      544. Білуге тиіс:

      күрделі мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін құю және толтыру тәсілдері;

      кесек, желім және формопласт қалыпты дайындау технологиясы;

      табиғи тас түріндегі қаттама бетон қоспасының рецептурасы, бұйымдарды арматуралау тәсілдері және негізгі каркастарды орналастыру қағидалары;

      белгіленген рецептура бойынша пластикалық май дайындау тәсілдері.

Параграф 11. Мүсін өндірісіндегі мүсін соғушы, 5-разряд

      545. Жұмыс сипаттамасы:

      кесек, желім және формопласт қалыпта гипстен құю, кесек қалыпта бетон қоспасын толтыру, аса күрделі мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін монтаждау, өңдеу және тиісті орнына орнату;

      папье-маше мен мастикадан аса күрделі мүсін және сәулет бөлшектерін кесек, желім және құрамдас қалыптарда жасау, оларды өңдеу және қисық бетке орналастыру;

      пластмассадан кесек гипс және металл қалыпта балқыма балауыз құю немесе тұтас илеу тәсілімен күрделі мүсіншелерді құю.

      546. Білуге тиіс:

      аса күрделі мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін құю және толтыру тәсілдері;

      гипс пен пластмассадан құю, әр түрлі қалыпта бетон қоспаны толтыру технологиясы;

      фактураны өңдеу тәсілдері;

      құралдарды толтыру және қайрау қағидалары;

      мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін орнату қағидалары:

      пластмасса компоненттерін мөлшерлеу және оларды пайдалану қағидалары;

      пластмассадан жасалған бұйымдарды өңдеу тәсілдері.

Параграф 12. Мүсін өндірісіндегі мүсін соғушы, 6-разряд

      547. Жұмыс сипаттамасы:

      монумент жасау өндірісінде тұтастай оның тұрған жерінде, тұғырында құрамында әр түрлі компоненттері мен бояулары бар күрделі бетон қоспасын кесек немесе құрамдас қалыпта толтыру;

      күрделі каркастың біркелкі орналасуы;

      қалыптың бетон қоспамен толтырылуына қарай оның белгі кесектерін орнату және бекіту;

      динамикалық шешімді монументтің барлық бөлшектеріне қоспа толтыру;

      қалыптың толтырылуына қарай бетон қоспасы илемін монолиттік біріктіру;

      жұмыстарды орындау барысында құрылысты жалпы бекіту;

      сәулет құрылыстарында аса күрделі монументалдық туындыны орнату;

      біліктілігі анағұрлым төмен соғушылардың жұмысына басшылық жасау.

      548. Білуге тиіс:

      күрделі бетон қоспадан әр түрлі қалыпта монументалдық құрылысты оның тұрған орнында, тұғырында соғу технологиясы;

      бояу қосылған, реңкі бойынша біртекті, илемдерінің санына байланыссыз күрделі бетон қоспаны, қалыпқа бетон қоспа толтыру тәртібі;

      каркасты бекіту және орналастыру тәртібі;

      негізгі арматураны тоттан сақтау тәсілдері;

      каркасты конструкторлық сызбалар бойынша құру тәртібі.

Параграф 13. Мүсін өндірісіндегі нақыштаушы, 1-разряд

      549. Жұмыс сипаттамасы:

      тесу алдында дайындық жұмыстарын орындау;

      қаңылтыр мысты күйдіруге арналған көрікті жағу;

      мүсін туындысының бөлшектеріндегі дәнекерлеу жіктерін қолмен тазалау.

      550. Білуге тиіс:

      дәнекерлеу жігін өңдеу қағидалары және қол құралдарын пайдалану, қауіпсіздік техникасының қағидалары.

Параграф 14. Мүсін өндірісіндегі нақыштаушы, 2-разряд

      551. Жұмыс сипаттамасы:

      біліктілігі анағұрлым жоғары нақыштаушының басшылығымен жазылған қаңылтыр мыстан күрделі емес мүсін туындыларын ойып жасау;

      гипс қалыптарды баббит құюға және қаңылтыр металдан жасалған бұйымдарды шайыр құюға дайындау;

      дәнекерлеу жіктерін механикалық құралмен тазалау;

      қатты үлгідегі мүсін туындысының бөлшектерін үстелге одан қаңылтыр металдан бұйым ойып жасау үшін орнату;

      мүсін бөлшектерін жасау процессінде қаңылтыр мысты көрікте күйдіру.

      552. Білуге тиіс:

      механикалық құралдар мен жабдықтарды пайдалану қағидалары;

      қаңылтыр мысты күйдіру технологиясы, баббит пен шайырды балқыту.

Параграф 15. Мүсін өндірісіндегі нақыштаушы, 3-разряд

      553. Жұмыс сипаттамасы:

      жазылған қаңылтыр мыстан күрделі емес мүсін туындыларын ойып жасау;

      фактураны белгіленген үлгі бойынша жағу;

      мүсін туындыларының күрделі емес бөлшектерін белгілеу, қағаздан шаблон жасау және біліктілігі анағұрлым жоғары нақыштаушының басшылығымен олар бойынша қаңылтыр металл пішу;

      ойылған бөлшектерді кесу және дәнекерлеуге дайындау;

      дайын өлшемдер бойынша каркас бөлшектерін дайындау;

      күрделі емес мүсін туындыларын құрастыру және біліктілігі анағұрлым жоғары нақыштаушының басшылығымен каркаста монтаждау.

      554. Білуге тиіс:

      мүсін туындыларын күрделі емес бөлшектерін ою тәсілдері;

      қаңылтыр металды созу және орнату тәсілдері;

      фактура жағу тәсілдері.

Параграф 16. Мүсін өндірісіндегі нақыштаушы, 4-разряд

      555. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі емес мүсін туындыларын, сәулет бөлшектерін, кез келген қаріпті әріп белгілерін шаблон бойынша піше отырып, қатты үлгі бойынша толық қысып, қаңылтыр металды орнатып және соза отырып, қаңылтыр металдан ою және нақыштау;

      дәнекерлеу жіктерін дәнекерлеуден және нақыштағаннан кейін бөлшектерді түзету;

      күрделі емес мүсін туындыларын құрастыру, каркаста монтаждау және авторлық үлгіге сәйкес келгенге дейін пысықтау;

      күрделі емес негізгі каркасты сортты болаттан жасау.

      556. Білуге тиіс:

      күрделі емес мүсін туындыларын ою тәсілдері;

      бөлшектерге баббит немесе шайыр құю технологиясы;

      дәнекер мен флюс пайдалана отырып, металл дәнекерлеу тәсілдері.

Параграф 17. Мүсін өндірісіндегі нақыштаушы, 5-разряд

      557. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі мүсін туындыларын, сәулет бөлшектерін қаңылтыр металдан ойып жасау және нақыштау;

      мүсін туындыларын белгілеу, қағаздан шаблон жасау және олар бойынша қаңылтыр металл пішу;

      жекелеген блоктармен монтаждау және күрделі мүсін туындыларын каркаста құрастыру;

      мүсін қабығының күрделі каркасын және негізгі каркасты жасау;

      күрделі мүсін туындыларын автордың басшылығымен авторлық үлгіге сәйкес жалпы нақыштау;

      біліктілігі анағұрлым төмен нақыштаушылардың жұмысына басшылық жасау.

      558. Білуге тиіс:

      күрделі мүсін туындыларын ою тәсілдері;

      бөлшектерді дәнекерлеуге ұқсатып монтаждау технологиясы;

      ою кезінде қолданылатын жабдықтар мен құрылғылар, адам мен жануарлардың дене пропорциясы мен бітімін құрастыру қағидалары;

      мүсіндегі жарық көлеңкесінің мәні және фактуралау әдісі арқылы оны анықтау әдістері;

      негізгі күрделі каркастың және мүсін қабаты каркасының құрылу тәртібі.

Параграф 18. Мүсін өндірісіндегі нақыштаушы, 6-разряд

      559. Жұмыс сипаттамасы:

      аса күрделі мүсін туындыларын, сәулет бөлшектерін қаңылтыр металдан ойып жасау, жекелеген блоктармен монтаждау және нақыштау;

      күрделі мүсін туындыларын автордың басшылығымен авторлық үлгіге сәйкес жалпы нақыштау;

      аса күрделі мүсін туындыларын сорттық болаттан жасалған негізгі каркасты жұмыс сызбалары бойынша белгілеу және құрылымы;

      мүсін туындыларын, сәулет бөлшектерін орнына орнату;

      орнатқаннан кейін дайын құраммен өңдеу.

      560. Білуге тиіс:

      аса күрделі мүсін туындыларын ою тәсілдері;

      пластикалық мүсін қалыптарын қаңылтыр металға көшіру тәсілдері;

      сәулет өрнегінің құрылу қағидалары;

      жарық көлеңкесінің формаға тигізетін әсері және рельефтің тереңдігін фактуралық өңдеу арқылы беру тәсілдері;

      металды газбен электрлік дәнекерлеу арқылы технологиясы;

      қаңылтыр металдан жасалған бұйымдарға өңдеу құрамын пайдалану қағидалары.

Параграф 19. Мүсін өндірісіндегі модельші 2-разряд

      561. Жұмыс сипаттамасы:

      модель жасау және мүсін туындыларын ұлғайтумен байланысты дайындық жұмыстарын орындау;

      мүсін саз-балшығын, пластилин, гипс ерітіндісін, металл және ағаш арматураны, кендір жіпті, майды дайындау.

      562. Білуге тиіс:

      гипс модельдерін жасау және мүсін туындыларын үлкейту кезінде қолданылатын негізгі материалдардың қасиеттері мен мақсаты.

Параграф 20. Мүсін өндірісіндегі модельші, 3-разряд

      563. Жұмыс сипаттамасы:

      біліктілігі анағұрлым жоғары модельшінің басшылығымен гипстен табиғи көлемде күрделі емес сәулеттік соғу моделін жасау;

      гипс моделін монтаждау және тазалау;

      өлшеу пунктирлік рамаларын орнатуға қатысу;

      көлемін үлкейту кезінде мүсінді күту.

      564. Білуге тиіс:

      гипстен сәулеттік соғу моделін жасау, күрделі емес шаблондарды жасау тәсілдері;

      гипс модельдерін жасау кезінде қолданылатын негізгі материалдардың қасиеті мен мақсаты.

Параграф 21. Мүсін өндірісіндегі модельші, 4-разряд

      565. Жұмыс сипаттамасы:

      гипстен табиғи көлемде күрделі емес сәулеттік соғу моделін жасау;

      күрделі емес шаблондарды ағаштан, қаңылтырдан жасу және гипстен күрделі емес бұйымдар мен бөлшектерді созып шығару:

      жинақтауыш, тұтқа, құмыра, балясина, розетка;

      гипстен күрделі емес тегіс өрнек пен әріп кесіп жасау;

      күрделі емес мүсін туындысының гипс моделіне пунктирлік нүкте белгілеу;

      пунктирленген каркасты жасай отырып және глина төсей отырып күрделі емес сәулет туындысын түпкілікті соқпай тұрып үлкейту.

      566. Білуге тиіс:

      күрделі емес сәулеттік соғу моделін жасау тәсілдері;

      жұмыс үлгісіне пунктирлік нүкте белгілеу қағидалары;

      пунктирленген каркас пен жұмыс глинасын күрделі емес сәулет туындысын түпкілікті соқпай тұрып құру тәсілдері;

      күрделі емес шаблон жасау тәсілдері және олардан гипс модельдерді созу.

Параграф 22. Мүсін өндірісіндегі модельші, 5-разряд

      567. Жұмыс сипаттамасы:

      сызбалар мен шаблондардан сәулет шешімінің күрделі модельдерін жасау: ескерткіштер, мүсін элементтері жоқ, мәтін жазылған мемориалдық тақта модельдері;

      күрделі шаблондарды ағаштан, қаңылтырдан жасу және гипстен күрделі сәулет бейіндері мен белгіленген өлшемді бөлшектерді созып шығару, кейіннен қатты материалға, яғни гипске, бетонға, металдың отыруын ескере отырып металға ауыстыру үшін суреттер мен шаблондар бойынша саз-балшық пен ермексаздан күрделі көлемді сәулет бөлшектерінің модельдерін соғу, пунктирлік нүктелерді күрделі мүсін туындысының жұмыс гипс моделіне салу;

      пунктирленген каркасты жасай отырып және глина төсей отырып күрделі емес сәулет туындысын түпкілікті соқпай тұрып үлкейту;

      сәулет соқпасының күрделі емес және күрделі модельдері мен эталондарын қалпына келтіру.

      568. Білуге тиіс:

      сәулет соқпасының күрделі модельдерін жасау тәсілдері;

      сәулет бөлшектеріндегі, өрнектердегі суреттің құрылымының қағидалары;

      өрнектегі тегістік пен рельефтің арақатынасы, пунктирленген каркас пен жұмыс глинасын күрделі сәулет туындысын түпкілікті соқпай тұрып құру тәсілдері;

      күрделі емес шаблон жасау тәсілдері және олардан гипс модельдерді созу.

Параграф 23. Мүсін өндірісіндегі модельші, 6-разряд

      569. Жұмыс сипаттамасы:

      сызбалар мен шаблондар бойынша сәулет шешімінің аса күрделі модельдерін, мәтін жазылған мемориалдық тақта үлгілерін жасау;

      аса күрделі шаблондарды ағаштан, қаңылтырдан жасу және гипстен күрделі сәулет бейіндері мен белгіленген өлшемді бөлшектерді созып шығару;

      кейіннен қатты материалға, яғни гипске, бетонға, металдың отыруын ескере отырып металға ауыстыру үшін суреттер мен шаблондар бойынша саз-балшық пен ермексаздан аса күрделі сәулет бөлшектерінің модельдерін соғу;

      өзек пен құймаларды жасау;

      сәулет бөлшектері мен өрнектерді ғимараттар мен құрылыстарға орнату және бекіту;

      пунктирлік нүктелерді аса күрделі мүсін туындысының жұмыс гипс моделіне салу;

      пунктирленген каркасты жасай отырып және глина төсей отырып аса күрделі сәулет туындысын түпкілікті соқпай тұрып үлкейту;

      қалпына келтіру жұмыстары кезінде сәулет соқпасының аса күрделі модельдері мен бөлшектерін қалпына келтіру;

      біліктілігі анағұрлым төмен модельшілердің жұмысына басшылық жасау.

      570. Білуге тиіс:

      сәулет соқпасының аса күрделі модельдерін жасау тәсілдері;

      сәулет бөлшектеріндегі, өрнектердегі суреттің құрылымының қағидалары;

      сәулеттік-соғу өндірісінің процессі;

      сәулет бөлшектері мен өрнектерді орнату және бекіту жұмыстарын орындау қағидалары;

      аса күрделі мүсін туындысын жасау тәсілдері;

      аса күрделі шаблон жасау тәсілдері және олардан гипс модельдерді созу;

      пунктирленген каркас пен жұмыс глинасын күрделі емес сәулет туындысын түпкілікті соқпай тұрып құру тәсілдері.

Параграф 24. Мүсін өнеріндегі қалыптаушы, 2-разряд

      571. Жұмыс сипаттамасы:

      қалыптау алдында дайындық жұмыстарын орындау;

      гипс ерітіндісін дайындау, желім мен формопластты кесу және қайнату;

      негізгі емес бөліктерінің бастапқы қалыптарын уату;

      қалыптау алдында қалыптарды лакпен және үлгілердің эталонын қаптау.

      572. Білуге тиіс:

      гипс ерітінділердің мақсатына қарай оларды дайындау тәсілдері;

      желім мен майды қайнату тәсілдері;

      модельдер мен қалыптарға лак жағу қағидалары.

Параграф 25. Мүсін өнеріндегі қалыптаушы, 3-разряд

      573. Жұмыс сипаттамасы:

      біліктілігі анағұрлым жоғары қалыптаушының басшылығымен күрделі емес мүсін туындылар мен сәулет соғу бөлшектері модельдерінің гипс эталондарынан таза кесек, желім және фторопласт қалыптарды алу;

      кесек, желім және фторопласт қалыптарға ұқсатып қаптама жасау;

      қалыптарды арматуралау;

      жіктерді алу және құйма бұйымдарды тазалау.

      574. Білуге тиіс:

      таза кесек, желім және фторопласт қалыптардың құрылысы, қалыптарды арматуралау тәсілдері;

      қаптама жасау және оларға гипс, желім мен формопластты бекіту қағидалары;

      қаптамадағы арматураның мақсаты және оны пайдалану тәсілдері.

Параграф 26. Мүсін өнеріндегі қалыптаушы, 4-разряд

      575. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі емес мүсін туындылар мен сәулет соғу бөлшектері үлгілерінің гипс эталондарынан, эскиздері мен үлгілерінен таза кесек, желім және фторопласт қалыптарды алу және гипс және бетон қалыпта құю;

      саз-балшықтан немесе ермексаздан жасалған күрделі емес мүсін туындылар мен сәулет соғу бөлшектерінен бастапқы қалыптарды алу гипстен авторлық түпнұсқа қалыптарға құю;

      қалыптарды уату.

      576. Білуге тиіс:

      күрделі емес мүсін туындылар мен сәулет соғу бөлшектерін қалыптау тәсілдері;

      салынатын кесектерді белгілеу қағидалары;

      құймаларды арматуралау:

      дәнекерлеу мен суық тартуға ұқсатып, болттар мен штифтілерде құймаларды бекіту үшін кесектерді қалыптау;

      мүсіннің жалпы мөлшеріне сәйкес құрылымдық және декоративтік кесектерге арналған шарнирлердің көлемі;

      қалыптау кезінде қолданылатын материалдар мен олардың қасиеттері мен мақсаты.

Параграф 27. Мүсін өнеріндегі қалыптаушы, 5-разряд

      577. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі мүсін туындылар мен сәулет соғу бөлшектері үлгілерінің гипс эталондарынан, эскиздері мен модельдерінен таза кесек, желім және фторопласт қалыптарды алу және гипс және бетон, қыш қалыпта құю;

      саз-балшықтан немесе ермексаздан жасалған күрделі мүсін туындылар мен сәулет соғу бөлшектерінен бастапқы қалыптарды алу гипстен авторлық түпнұсқа қалыптарға құю;

      күрделі емес және күрделі саз-балшық модельдерді белгілеу;

      құю үшін металл кесектерді шарнирлей отырып, күрделі мүсін туындыларын бастапқы және таза (кесек) қалыптау;

      каркасын құрастыра отырып күрделі емес және күрделі үлгілерді бөлшектеу және құрастыру;

      үлгінің бұзылған бөлшектерін қалпына келтіру;

      біліктілігі анағұрлым төмен қалыптаушының жұмысына басшылық жасау.

      578. Білуге тиіс:

      жекелеген бөлшектерін ажыратып және ажыратпай күрделі мүсін туындылар мен сәулет соғу бөлшектерін қалыптау тәсілдері;

      шарнирлер мен "құлыптарды" жасау тәсілдері;

      гипс, бетон қоспалары, мастика, қыш, фарфор, фаянс, металл және тағы өзге мүсін туындыларын жасау технологиясы;

      гипс үлгілері қабырғасының шекті қалыңдығы, қорамжәшікте қалыптау үшін және металда құю үшін өндірістік мүмкіндіктерде жол берілетін үлгі кесектерінің көлемі.

Параграф 28. Мүсін өнеріндегі қалыптаушы, 6-разряд

      579. Жұмыс сипаттамасы:

      аса күрделі мүсін туындылар мен сәулет соғу бөлшектері модельдерінің, эскиздерінің гипс эталондарынан таза (кесек), желім және фторопласт қалыптарды алу және әр түрлі материал күйінде модельдердің қалыптарына құю;

      саз-балшықтан немесе ермексаздан жасалған аса күрделі мүсін туындылар мен сәулет соғу бөлшектерінен бастапқы қалыптарды алу гипстен авторлық түпнұсқа қалыптарға құю;

      саз-балшықтан жасалған аса күрделі модельдерді белгілеу және кесу;

      металл немесе бетон күйінде құю үшін кесектерді шарнирлей отырып, күрделі мүсін туындыларын бастапқы және таза (кесек) қалыптау;

      мүсін туындысының аса күрделі модельдерін бөлшектеу және құрастыру.

      580. Білуге тиіс:

      аса күрделі мүсін туындылар мен сәулет соғу бөлшектерін қалыптау тәсілдері;

      қалыптау жұмыстарын өндіру технологиясы;

      тастан, фарфордан және ағаштан жасалған күрделігі жоғары қалыптарды құю үшін қалыптан алу тәртібі.

9-тарау. Сүйек пен мүйізден жасалатын көркем бұйымдар жасау өндірісі жұмыстарына арналған разрядтар бойынша жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары

Параграф 1. Мүйіз бен сүйектен ою оюшы, 2-разряд

      581. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз бен сүйектен қарапайым көркем бұйымдарды үлгілер бойынша, әр түрлі құрылғыларды пайдалана отырып қолмен көркем ою;

      қарапайым көркем бұйымдардың дайындамаларын көркем оюды орындау үшін дайындау.

      582. Білуге тиіс:

      мүйіз бен сүйектен қарапайым көркем бұйымдарды қолмен және арнайы құрылғыларды пайдалана отырып ою тәсілдері;

      дайын бұйымдар мен қолданылатын шикізатқа қойылатын техникалық талаптар.

      583. Жұмыс үлгілері:

      көркем ою:

      1) түйме;

      2) тегіс түйреуіштер.

Параграф 2. Мүйіз бен сүйектен ою оюшы, 3-разряд

      584. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз бен сүйектен күрделігі орташа жаппай өндірістегі көркем бұйымдарды үлгілер бойынша, әртүрлі құрылғылар мен жабдықтарды, сыдыру шеңберлерін, зімпараны, бұрғылау құрылғыларын, бормашиналарды пайдалана отырып қолмен көркем ою;

      ормашинаны баптау.

      585. Білуге тиіс:

      құралдар мен жабдықтарды баптау және күту қағидалары;

      мүйіз бен сүйектен күрделігі орташа бұйымдарды ою тәсілдері мен техникасы.

      586. Жұмыс үлгілері:

      көркем ою:

      1) сәнді түйреуіш;

      2) шаш түйреуіші;

      3) кулон;

      4) ілмектер.

Параграф 3. Мүйіз бен сүйектен ою оюшы, 4-разряд

      587. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз бен сүйектен күрделі бұйымдарды үлгілер мен эскиздер бойынша оюдың әр түрлі техникасымен көркем ою (геометриялық белгілермен аралап ою, бедерлі ою): қолмен және арнайы құрылғыларды пайдалана отырып;

      бұйымдарды жекелеген бөлшектерден құрастыру.

      588. Білуге тиіс:

      мүйіз бен сүйектен оюдың әр түрлі техникасы;

      қолданылатын арнайы құралдың;

      жабдықтардың құрылысы және оларды күту;

      дайын өнімдер мен қолданылатын шикізатқа қойылатын техникалық талаптар.

      589. Жұмыс үлгілері:

      көркем ою:

      1) жапсырмалар;

      2) белгілер;

      3) ине сауыттар;

      4) мүсін.

Параграф 4. Мүйіз бен сүйектен ою оюшы, 5-разряд

      590. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз бен сүйектен формасы жағынан аса күрделі бұйымдарды, көлемді мүсіндерді және сюжетті композицияларды оюдың бедерлі және рельефті техникасымен,орындалу қиындығы әртүрлі үлгілер мен эскиздер бойынша қолмен әр түрлі құрылғыларды пайдалана отырып көркем ою.

      591. Білуге тиіс:

      формасы жағынан аса күрделі мүйіз бен сүйектен көркем ою тәсілдері;

      мүйіз бен сүйекті ою үшін дайындау және өңдеу тәсілдері, құралды орнату және қайрау қағидалары;

      мүйіз бен сүйектің қасиеттері мен сапасы.

      592. Жұмыс үлгілері:

      көркем ою:

      1) пышақ;

      2) опа сауыты;

      3) қобдишалар.

Параграф 5. Мүйіз бен сүйектен ою оюшы, 6-разряд

      593. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз бен сүйектен бедерлі, тегіс рельефті және көлемді ойылған көркемділігі жоғары, көрмелік және бірегей бұйымдарды және көп фигуралы бұйымдарды (мүсіндерді) әртүрлі техникада, техникалық тұрғыдан жоғары орындалған үлгілер мен эскиздер, өз композициясы бойынша көркем ою;

      жаңа бұйымдарды өз композициясы бойынша орындау;

      бұйымдарды монтаждау, құрастыру, бөлшектерді бекіту, бөлшектер мен тораптарды желімдеу;

      материалдың негізіндегі көркемдік құндылығы мен декоративтік сапасын сақтай отырып ою.

      594. Білуге тиіс:

      мүйіз бен сүйектен бедерлі, тегіс рельефті және көлемді көркем ою және көп фактуралы бұйымдарды арнайы құрылғыларды пайдалана отырып ою тәсілдері;

      мүйіз бен сүйектен оюдың дәстүрлі тәсілдері.

      595. Жұмыс үлгілері:

      көркем ою:

      "Жолаушы туралы хабар", "Шынашақтай ер", "Көреген Олег", "Шалқан" типті мүсіндер.

Параграф 6. Мүйіз бен сүйекті аралаушы, 3-разряд

      596. Жұмыс сипаттамасы:

      сүйек пен мүйізден жасалған қарапайым және күрделігі орташа бұйымдарға арналған жиектер мен сақиналарды белгіленген өлшем бойынша циркульдік арада аралау;

      мүйіз пластиналарды ашу және қажетті өлшемді плашкаларға аралау;

      ыдыстарға салу;

      циркульдік араны сынау;

      тістерді қайрау, араны мүйіз бен сүйекті тиісті аралауға орнату;

      жабдықты баптау.

      597. Білуге тиіс:

      циркульдік араның құрылысы мен пайдалану қағидалары;

      тістерді ажырату және қайрау қағидалары;

      мүйіз бен сүйектің сорттары мен сапасы, мүйіз бен сүйекті тиімді аралау тәсілдері;

      бұйымдардың әртүрлі түрлеріне арналған мүйіз бен сүйектің құрылысы мен мақсаты.

      598. Жұмыс үлгілері:

      1) мүйіз бен сүйектен жасалған кулон – аралау;

      2) тарақ пен шаш түйреуіштер жасайтын мүйіз бен сүйектің пластиналары – аралау.

Параграф 7. Мүйіз бен сүйекті аралаушы, 4-разряд

      599. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз бен сүйектен жасалған күрделі бірегей көркем бұйымдардың дайындамаларын белгіленген сызбалар мен өлшемдер бойынша аң-құстардың, адамның дене тұрқының анатомиялық құрылысы мен пропорциясына сәйкес циркульдік арамен және қолмен аралау;

      мүйізді тиісті реңк пен декоративтік сапасы бойынша таңдау;

      шикізатты тиімді пайдалану және дайындамалардың ажырауының алдын алу;

      дайындамаларды өлшемі мен мақсаты бойынша орналастыру.

      600. Білуге тиіс:

      әр түрлі көркем бұйымдарды жасауға арналған мүйіз бен сүйектің құрылысы мен айырықша белгілері;

      жан-жануарлар мен құстардың пропорциясы мен анатомиялық құрылысы.

      601. Жұмыс үлгілері:

      аралау:

      1) көркем бұйымдарды инкрустациялауға, фигуралық мүсін мен композицияларға арналған мүйіз бен сүйектен жасалған дайындамалар;

      2) алқа, сақина, білезіктерге арналған мүйіз бен сүйектен жасалған фигуралық пластиналар.

Параграф 8. Мүйіз бен сүйекті сұрыптаушы, 3-разряд

      602. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз бен сүйекті сапасы мен мақсаты бойынша сұрыптау;

      мүйіз бен сүйекті техникалық талаптарға сәйкес өңдеу үшін дайындау;

      мүйізді маңдайдан және өзектен нығыздауға салып немесе циркулярлық арамен ажырату;

      сүйекті майсыздандыру және ағарту.

      603. Білуге тиіс:

      мүйіз бен сүйекті қабылдау мен сұрыптауға қойылатын техникалық талаптар;

      мүйіз бен сүйектің техникалық талаптары;

      сапасы мен қасиеттері;

      қызмет көрсетілетін жабдық пен құралдың құрылысы;

      жұмыс қағидаты мен пайдалану қағидалары;

      сүйекті майсыздандыру және ағарту, сондай-ақ сүйекті бастапқы өңдеу технологиялық процессі;

      мүйіз бен сүйектің ақаулықтары, оларды түзету әдістері.

Параграф 9. Мүйіз жоңқасын ұнтақтаушы, 2-разряд

      604. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз жоңқасын ұнтақтау;

      салынатын мүйіз жоңқаның сапасын тексеру;

      мүйіз жоңқасын дайындау, өлшеу, мөлшерлеу және диірменге салу;

      ұнтақтау процессін бақылау;

      қызмет көрсетілетін жабдықты баптау.

      605. Білуге тиіс:

      әртүрлі бұйымдарға арналған мүйіз жоңқаны ұнтақтау қағидалары мен дәрежесі;

      қолданылатын жабдықтың құрылысы және пайдалану қағидалары туралы негізгі мәліметтер, жабдыққа тегістеп салу қағидалары;

      мүйіздің техникалық шарттары, мүйізді, мүйіз жоңқа мен ұнтақты сақтау қағидалары.

Параграф 10. Мүйіз пластиналарын түзетуші, 3-разряд

      606. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз пластиналарын көрікте, пеште немесе арнайы құрылғыларда қыздыру-булау;

      мүйіз пластиналарын нығыздауға толық түзетілгенге дейін түзету;

      аспаптардың көмегімен қыздыру температурасын айқындау;

      көріктің, пештің және арнайы құрылғылар мен нығыздаудың жұмысын реттеу;

      қыздыру температурасы мен нығыздаудың күшін технологиялық процеске сәйкес сақтау.

      607. Білуге тиіс:

      мүйізді жуудың технологиялық процесі;

      қолданылатын жабдықтың құрылысы, жұмыс қағидаты мен пайдалану қағидалары;

      мүйіздің техникалық шарттары, қасиеттері мен сапасы;

      қыздырудың белгіленген режимін сақтамаған жағдайда туындайтын мүйіз пластиналардың ақаулықтары, олардың алдын алу және жою тәсілдері, қолданылатын жанармайдың қасиеттері.

Параграф 11. Мүйіз ұнтағынан жасалған бұйымдарды нығыздаушы, 3-разряд

      608. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз ұнтағынан жасалған әртүрлі бұйымдарды нығыздау;

      нығыздауыш-қалыпқа себу, қалыпты нығыздауға қою;

      қызмет көрсетілетін жабдықтарды баптау және ретке келтіру;

      жасалатын бөлшектерді үлгілер, шаблондар немесе өлшеу құралдары бойынша тексеру;

      бақылау-өлшеу және реттеу аспаптарының көрсеткіштерін бақылау.

      609. Білуге тиіс:

      мүйіз ұнтақтан жасалған бұйымдарды нығыздаудың технологиялық процесі;

      қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы, жұмыс қағидаты мен пайдалану қағидалары;

      нығыздауыш-қалыптың құрылысы, дайындау қағидалары мен орнату тәсілдері;

      мүйіз ұнтаққа және жасалатын бұйымдарға қойылатын техникалық талаптар;

      бақылау-өлшеу және кесу аспаптарының мақсаты мен қолданылу шарттары.

Параграф 12. Сүйек пен мүйізден бұйым кесуші, 2-разряд

      610. Жұмыс сипаттамасы:

      тарақтың тістерін арнайы станокта біркелкі және дәлме-дәл қайрау;

      құрал мен станокты жұмысқа дайындау. пластинаны трафарет бойынша белгілеу.

      611. Білуге тиіс:

      тарақтың тістерін қайраудың технологиялық процесі мен тәсілдері;

      тістерін қайрауға арналған станоктардың құрылысы, жұмыс қағидаты мен пайдалану қағидалары;

      құралды орнату, салыстыру және қайрау қағидалары;

      сүйек пен мүйіздің техникалық шарттары, қасиеттері мен сапасы.

Параграф 13. Сүйек пен мүйізден бұйым кесуші, 3-разряд

      612. Жұмыс сипаттамасы:

      тарақтың және арасы жиі өзге де заттардың тістерін дискілі арамен кесу;

      дискілік араларды баптау, ретке келтіру және қайрау;

      ара мен құрылғыларды орнату, салыстыру;

      негізгі формадан және өлшемнен ауытқу болған кезде одан әрі өңдеу үшін пластиналардың, плашкалардың жарамдылық дәрежесін айқындау.

      613. Білуге тиіс:

      тарақтың тағы өзге бұйымдардың тістерін кесудің технологиялық процессі мен тәсілдері;

      дискілік араның құрылысы;

      жұмыс қағидаты және пайдалану қағидалары;

      араны тістің жиілігі мен кесілу тереңдігіне байланысты реттеу қағидалары.

Параграф 14. Сүйек пен мүйізден жасалған бұйымдарды өңдеуші, 2-разряд

      614. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз бен сүйектен жасалған жартылай дайын өнімдер мен қарапайым конфигурациялы көркем бұйымдарды фрезерлік қайрау станоктарында және аршу шеңберлерінде өңдеу;

      бұрғылау станоктарында түймеден тесік (көз) бұрғылау.

      615. Білуге тиіс:

      қызмет көрсетілетін жабдықтардың мақсаты мен жұмыс қағидаты;

      қолданылатын кесу құралы, оны толтыру және қайрау қағидалары;

      мүйіз бен сүйектің қасиеттері.

      616. Жұмыс үлгілері:

      тіс щеткасының корпусы мен кесіктері – фрезерлеу.

Параграф 15. Сүйек пен мүйізден жасалған бұйымдарды өңдеуші, 3-разряд

      617. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз бен сүйектен жасалған жартылай дайын өнімдер мен күрделігі орташа конфигурациялы көркем бұйымдарды токарлық, фрезерлік және бұрғылау станоктарында үлгілер мен эскиздер бойынша өңдеу;

      мүйіз плашкадан жасалған түймелерді белгілеу және кесу;

      бұйымдардан саңылауларды көлденең бұрғылау;

      станоктардың жұмысын реттеу.

      618. Білуге тиіс:

      қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы, пайдалану және реттеу қағидалары;

      фрезаны, құрылғы мен бұрғыны қайрау және түзету қағидалары;

      өңделетін бұйымдарға қойылатын техникалық талаптар.

      619. Жұмыс үлгілері:

      1) моншақ, дойбы тасы– токарлық өңдеу;

      2) тоқу ілмегі – фрезерлеу;

      3) түйреуіш, запонкалар, ине сауыттар – фрезерлеу және бұрғылау.

Параграф 16. Сүйек пен мүйізден жасалған бұйымдарды өңдеуші, 4-разряд

      620. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз бен сүйектен жасалған жартылай дайын өнімдер мен күрделі конфигурациялы көркем бұйымдарды токарлық, фрезерлік және бұрғылау станоктарында үлгілер мен эскиздер бойынша өңдеу;

      көлемді көркем бұйымдарды сыдыру, бұйымдардың ауқымын техникалық талаптарға сәйкес сақтау;

      операциялардың технологиялық жүйелілігін белгілеу;

      металл шеңберлерді қыздыру және силикат желімнің көмегімен оларға зімпара қағазды жапсыру;

      бұрғылаудың тереңдігіне шектеу белгілеу;

      станоктарды ретке келтіру.

      621. Білуге тиіс:

      қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы, пайдалану және реттеу қағидалары, мүйіз бен сүйектен жасалған бұйымдарды өңдеудің технологиялық процесі;

      көркем бұйымдарды жасауға арналған мүйіз бен сүйектің әр түрлі түрлерінің мақсаты;

      металл шеңберлерді қыздыру және оларға зімпара қағазды жапсыру қағидалары;

      құстар мен жануарлар фигурасының анатомиялық құрылысы;

      бақылау-өлшеу құралдары мен бекіту құрылғыларының қолданылу қағидалары.

      622. Жұмыс үлгілері:

      1) білезіктер, мүсін – фрезерлеу және бұрғылау;

      2) қақпақтар, жапырақшалар – станокта сыдыру;

      3) плашкалар – сыдыру және жиектеу;

      4) аң-құстардың дене тұрқы – сыдыру;

      5) мундштук, опа сауыты, бұранда тілінген түтік – токарлық өңдеу.

Параграф 17. Сүйек пен мүйізден жасалған бұйымдарды өңдеуші, 5-разряд

      623. Жұмыс сипаттамасы:

      мүйіз бен сүйектен жасалған жартылай дайын өнімдер мен аса күрделі конфигурациялы көркем бұйымдарды станоктарда үлгілер мен эскиздер бойынша өңдеу;

      іші бос, аса дәлдікті және мұқият өңдеуді талап ететін көркем бұйымдарды жасау.

      624. Білуге тиіс:

      қызмет көрсетілетін станоктардың кинематикалық схемасы;

      сызбаларды оқу, квалитеттер (дәлдік сыныптары) және сәйкессіздік өлшемдері (өңдеу тазалығы сыныптары).

      625. Жұмыс үлгілері:

      кубоктар, құмыралар, туалет заттары – өңдеу.

10-тарау. Тастан көркемөнер бұйымдарын өндіру жұмыстарына арналған разрядтар бойынша жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары

Параграф 1. Тас кесуші, 2-разряд

      626. Жұмыс сипаттамасы:

      анағұрлым жоғары білікті тас кесушінің басшылығымен қолмен жұмсақ жынысты тастан жасалған көркемөнер бұйымдарын кесу;

      бұрышты тегістеу, дайындау.

      627. Білуге тиіс:

      тас кесудің қарапайым жолдары;

      тас жыныстары мен олардың қасиеті;

      аспаптарды қолдану қағидалары.

Параграф 2. Тас кесуші, 3-разряд

      628. Жұмыс сипаттамасы:

      түрлі құрылғыларды пайдалана отырып жұмсақ жынысты тастан қарапайым формадағы көркемөнер бұйымдарын кесу;

      түсі және суретіне қарай тасты таңдау;

      фигуралар мен бюсті блоктарын қолмен бұрғылау және жару;

      анағұрлым жоғары білікті кесушінің басшылығымен тұғырларға фигураларды, бюстілер мен барельефтерді орнату;

      қызмет көрсетілетін станоктарды баптау.

      629. Білуге тиіс:

      қарапайым формадағы тасты көркемдеп кесу жолдары;

      қызмет көрсетілетін жабдықтардың, құрылғылар мен аспаптардың құрылымы мен баптау қағидалары;

      кесетін аспапты қайрау қағидалары;

      декоративтік тастардың техникалық шарттары мен қасиеті;

      тегіс және тік бұрышты блоктарды бұрғылау қағидалары;

      түрлі абразивтік аспаптардың байлауына қарай қасиеті.

      630. Жұмыс үлгілері:

      1) күл салғыштар;

      2) жазба аспаптары;

      3) "Түлкі мен бүркіт" үлгісіндегі үстелге қоятын скульптура – көркемдеп кесу.

Параграф 3. Тас кесуші, 4-разряд

      631. Жұмыс сипаттамасы:

      "Моос" шкаласы (қаттылықтың минералогиялық шкаласы) бойынша 7 бірлікке дейінгі қаттылықтағы тастан жасалған орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарын қолмен кесу;

      блоктарды пневмоаспаппен белгілеу және бұрғылау;

      горельефтер мен барельефтерді даяр белгілер бойынша оспицовкалау;

      тастың бетін фактуралық өңдеу;

      келтек ағаш және академиялық шрифтілердің көлденең бетінде әріп белгілерін кесу;

      анағұрлым жоғары білікті кесушінің басшылығымен құмыраларды кесу;

      күрделі емес оюлы барельефтердің, киім фактуралары, фигуралары мен бюстілердің шар тәрізді беттерін, шығыңқы оюын тегістеу және жылтырату;

      жарылған және шығыңқы жерлерін тегістеу, оларды жылтырату;

      бөлшектерді ыстықтай және суықтай балауыздау.

      632. Білуге тиіс:

      орташа күрделіктегі тастан көркемдеп кесу жолдары, қызмет көрсетілетін жабдықтарды пайдалану қағидалары;

      барлық түрдегі мастика және шпаклевкалардың қасиеті мен әзірлеу қағидалары;

      аспапты қайрау және термоөңдеу бұрышы, түрлі тастардың қасиеті және оларды өңдеу ерекшеліктері;

      тастан жасалған көркемөнер бұйымдарына қойылатын техникалық талаптар.

      633. Жұмыс үлгілері:

      1) туалет құмыралары;

      2) жарық беретін сувенирлер;

      3) құс және жануарлардың фигуралары – көркемдеп кесу.

Параграф 4. Тас кесуші, 5-разряд

      634. Жұмыс сипаттамасы:

      "Моос" шкаласы (қаттылықтың минералогиялық шкаласы) бойынша қаттылығы 7 бірлікке дейінгі тастан жасалған күрделі формадағы көркемөнер бұйымдарын қолмен кесу;

      түрлі тас жыныстарын күрделі емес инкрустациялау;

      бөлшектердің қарапайым мозаикалы фрагменттері немесе бөлшектерін жасау;

      құмыралардың сәулет бөлшектерін, сондай-ақ түрлі жазықтықтағы кез келген шрифтінің әріп белгілерін кесу;

      сәулет өнері туындыларын, сондай-ақ әріп белгілерін жону, тегістеу, жылтырату;

      ғимараттар мен тұғырларға биіктігі 2 метрге дейінгі фигураларды, құмыраларды, барельефтерді, мемориалды тақталар мен сәулет өнері мүсіндерін орнату.

      635. Білуге тиіс:

      күрделі формадағы, күрделі емес инкрустацияланған бұйымдарды, мозаиканы көркемдеп кесу жолдары;

      тастың физикалық-механикалық қасиеті және оларды өңдеу ерекшеліктері;

      жазықтықтарды тексеру тәсілдері және оларды бұрыштық, рейка және қапсырма бойынша орналастыру, абразивтік материалдарды, мастикаларды, желімдердің қасиеті және пайдалану қағидалары;

      адам мен жануарлардың пластикалық анатомиясы туралы негізгі түсініктер.

      636. Жұмыс үлгілері:

      1) биіктігі 1 метрге дейінгі оюлы құмыралар – көркемдеп кесу;

      2) виньеткалар, веноктар, мемориалды тақталар, капительдер; картуштар, эмблемалар – көркемдеп кесу;

      3) мозаикалы панно – жасау;

      4) нығыздауыш бюварлар – инкрустациялау.

Параграф 5. Тас кесуші, 6-разряд

      637. Жұмыс сипаттамасы:

      "Моос" шкаласы (қаттылықтың минералогиялық шкаласы) бойынша қаттылығы 7 бірліктен жоғары тастан жасалған күрделі формадағы көркемөнер бұйымдарын қолмен кесу;

      күрделі инкрустациялау және мозаика;

      тік бұрышты, шығыңқы, иілген және шар тәріздес беті бар күрделі көлемді көркемөнер бұйымдарды кесу;

      ерекше күрделі сәулет өнері туындыларын, сондай-ақ әріп белгілерін жону, тегістеу, жылтырату;

      ғимараттар мен тұғырларға биіктігі 2 метрден асатын фигураларды, құмыраларды, барельефтерді, мемориалды тақталар мен сәулет өнері мүсіндерін орнату;

      бюстілердегі, ескерткіштердегі, тұғырлардағы "шуба" фактурасын жасау;

      төмендеу білікті кесушінің жұмысын басқару.

      638. Білуге тиіс:

      ерекше күрделі формадағы, күрделі инкрустацияланған бұйымдарды, мозаиканы көркемдеп кесу жолдары;

      кристалл түзіліміне байланысты тасты өңдеу ерекшеліктері;

      бірнеше блоктан тұратын бұйымдарды жасау үшін тасты таңдау қағидалары;

      түпнұсқаларды көшірмелеу қағидалары мен жолдары;

      бөлшектер мен тораптарды форма бойынша ауыл салмақты және күрделі орнату тәсілдері;

      шикізат, материалдардың сапасына қойылатын техникалық талаптар.

      639. Жұмыс үлгілері:

      1) мозаикалы портреттер – жасау;

      2) биіктігі 1 м-ден асатын мозаикалы құмыралар – көркемдеп кесу;

      3) мозаикалы портреттер – жасау;

      4) малахиттен жасалған сервиздер – жасау.

Параграф 6. Тас токары, 2-разряд

      640. Жұмыс сипаттамасы:

      үлгілер, сызбалар, эскиздер бойынша түрлі жынысты тастан жасалған қарапайым формадағы бөлшектерді токарлық өңдеу;

      аспапты қайрау және түзету.

      641. Білуге тиіс:

      тастан жасалған қарапайым формадағы бөлшектерді өңдеу жолдары;

      қызмет көрсетілетін жабдықтардың қызметі мен жұмыс принципі;

      аспапты қолдану, орнату, қайрау және түзету қағидалары;

      кедір-бұдырлықтың шектері, квалитеттері мен параметрлері туралы негізгі мәліметтер.

      642. Жұмыс үлгілері:

      1) қораптар;

      2) қақпақтар;

      3) лотоктар;

      4) күл салғыштар – токарлық өңдеу.

Параграф 7. Тас токары, 3-разряд

      643. Жұмыс сипаттамасы:

      үлгілер, сызбалар, эскиздер бойынша түрлі жынысты тастан жасалған орташа күрделіктегі және күрделі формадағы бөлшектерді токарлық өңдеу;

      қызмет көрсетілетін жабдықты баптау;

      құрылғылардағы бөлшектерді орнату және бекіту.

      644. Білуге тиіс:

      тастан жасалған күрделі формадағы және орташа күрделіктегі бөлшектерді өңдеу жолдары;

      қолданылатын жабдықтардың, әмбебап және арнайы құрылғылардың құрылысы, баптау қағидалары;

      өңделетін материалдардың негізгі қасиеттері;

      кесетін аспаптың геометриясы мен жасау тәсілдері.

      645. Жұмыс үлгілері:

      1) құмыралар;

      2) стопкалар;

      3) ұстағыштар мен фигуралы қолсаптар – токарлық өңдеу.

Параграф 8. Тас токары, 4-разряд

      646. Жұмыс сипаттамасы:

      үлгілер, сызбалар, эскиздер бойынша түрлі жынысты тастан жасалған ерекше күрделі формадағы бөлшектерді токарлық өңдеу;

      кесу операциялары мен режимдерінің технологиялық кезектілігін орнату.

      647. Білуге тиіс:

      тастан жасалған ерекше күрделі формадағы бөлшектерді өңдеу жолдары;

      қызмет көрсетілетін жабдықтардың кинематикалық схемалары мен дәлдігін тексеру қағидалары;

      ерекше күрделі бөлшектерді орнату, бекіту және тексеру тәсілдері мен өңдеудің технологиялық кезектілігін айқындау қағидалары;

      өңделетін материалдың техникалық шарттары.

      648. Жұмыс үлгілері:

      1) кубиктер;

      2) шамдар – токарлық өңдеу.

Параграф 9. Тастан жасалған бұйымдарды монтаждаушы, 2-разряд

      649. Жұмыс сипаттамалары:

      бөлшектерді бекіте отырып тастың түрлі жыныстарынан қарапайым және орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарын монтаждау және жинақтау;

      саңылау бұрғылау;

      желімді рецепті бойынша әзірлеу;

      шкант әзірлеу, бөлшектерді шкантқа отырғызу және желімдеу;

      бөлшектерді тазалау және шаю;

      бұйымдарды монтаждау және жинақтауда дайындық жұмыстарын орындау.

      650. Білуге тиіс:

      құрылымы мен түсіне қарай бөлшектерді іріктей отырып тастан жасалған қарапайым және орташа күрделіктегі көркемөнер бұйымдарын монтаждау жолдары;

      тас жыныстары мен оның қасиеті, қызмет көрсетілетін жабдықтардың қызметі және жұмыс принципі;

      бұйымдарды монтаждау және желімдеуде қолданылатын желім және мастикалардың қасиеті мен сапасы, монтаждалатын бұйымдардың техникалық шарттары.

      651. Жұмыс үлгілері:

      1) металл бөлшектер – тастан жасалған сувенирлерге жапсыру;

      2) литотекалар – негізін желімдеу;

      3) туалет жинақтары – бөлшектерді түсіне және құрылымына қарай іріктеу, оларды монтаждау;

      4) декоративтік шамдар – жарықтандыру арматурасын монтаждау.

Параграф 10. Тастан жасалған бұйымдарды монтаждаушы, 3-разряд

      652. Жұмыс сипаттамалары:

      тастан жасалған күрделі және ерекше күрделі бұйымдарды монтаждау;

      күрделі бөлшектерді белгілеу және қиыстыру;

      бұйымдарды монтаждауда табылған ақаулықтарды жою;

      қызмет көрсетілетін жабдықтарды баптау.

      653. Білуге тиіс:

      тастың түрлі жыныстан жасалған күрделі және ерекше күрделі көркемөнер бұйымдарды монтаждау жолдары;

      қызмет көрсететін жабдықтардың құрылымы мен баптау қағидалары;

      монтаждалатын бұйымдардың техникалық шарттары;

      желім және мастика әзірлеу тәсілі.

      654. Жұмыс үлгілері:

      1) декоративтік құмыралар – монтаждау;

      2) кәмпит салғыш, кубоктар, қобдишалар – монтаждау;

      3) панно, плакеткалар – суретін таңдау, негізге желімдеу.

Параграф 11. Тасты аралап кесуші 2-разряд

      655. Жұмыс сипаттамасы:

      белгіленген мөлшердегі дайындамалардың түрлі үлгілері бойынша жұмсақ жынысты тасты аралап кесу;

      тастың декоративтік ерекшеліктерін ескере отырып шаблондар мен сызбалар бойынша тегіс дайындамаларды арамен қиялай кесу;

      түсті әйнекті пластиналарға және дайындамаларды алмас аспапты пайдалана отырып аралап кесу.

      656. Білуге тиіс:

      қызмет көрсететін жабдықтың қызметі мен жұмыс принципі және пайдалану қағидалары;

      аспапты қолдану қағидалары;

      жұмсақ жынысты түрлі түсті және тасты кесу және арамен кесу режимдері, тастың қасиеті мен жыныстары.

Параграф 12. Тасты аралап кесуші, 3-разряд

      657. Жұмыс сипаттамасы:

      тастың декоративтік ерекшеліктерін ескере отырып белгіленген мөлшердегі түрлі үлгідегі дайындамалардағы "Моос" шкаласы (қаттылықтың минералогиялық шкаласы) бойынша 7 бірлікке дейін қатты жынысты тасты аралап кесу;

      шаблондар мен сызбалар бойынша скульптуралардың дайындамаларын арамен кесу;

      станоктарды баптау.

      658. Білуге тиіс:

      қызмет көрсететін жабдықтың құрылымы мен баптау қағидалары;

      скульптураға арналған блоктарды, плиталарға қатты жынысты тастарды кесудің технологиялық процесі;

      тас жыныстары, олардың қаттылығы, түрлі тас жыныстарын арамен кесуде қолданылатын аспапты орнату және қайрау қағидалары;

      майлау-салқындату сұйықтықтарының қасиеті мен пайдалану қағидалары.

Параграф 13. Тасты аралап кесуші, 4-разряд

      659. Жұмыс сипаттамасы:

      белгіленген формадағы және мөлшердегі алмастан өзге, дайындамалардың түрлі үлгілеріне "Моос" шкаласы (қаттылықтың минералогиялық шкаласы) бойынша 7 бірліктен асатын қатты жынысты тасты аралап кесу;

      тасты барынша аз шығын және қалдықсыз кесу.

      660. Білуге тиіс:

      қызмет көрсететін жабдықтың құрылымы мен кинематикалық схемалары;

      аспапты орнату, бекіту, тегістеу және реттеу қағидалары;

      аспаптың жарамсыздану деңгейін айқындау қағидалары;

      тасты барынша аз қалдық және шығынсын кесу қағидалары.

Параграф 14. Тасты егеулеуші, 2-разряд

      661. Жұмыс сипаттамасы:

      белгі немесе шаблон бойынша станокта және қолмен тік бұрышты конфигурациялы тастан жасалған бөлшекті арамен кесу және тазарту;

      аспапты ауыстыру. бұйымдарды сұрыптау және оларды кесуге дайындау.

      662. Білуге тиіс:

      арамен кесу және тазалау қағидалары мен жолдары;

      қызмет көрсетілетін жабдықтың қызметі мен қолдану принципі;

      аспаптарды қолдану қағидалары;

      тастан жасалған бөлшектердің техникалық шарттары.

Параграф 15. Тасты егеулеуші, 3-разряд

      663. Жұмыс сипаттамасы:

      шаблон және бұрыштық бойынша қисық сызықты конфигурациялы тастан жасалған бөлшекті арамен кесу және тазарту;

      паздарды, ұяшықтар мен ішкі жолақтарды таңдау;

      станоктарды баптау және майлау.

      664. Білуге тиіс:

      қолданылатын жабдықтардың құрылымы мен баптау және техникалық қызмет көрсету қағидалары;

      аспаптарды қайрау тәсілдері;

      тас жыныстары.

11-тарау. Тері және былғарыдан көркем бұйымдар жасау өндірісі жұмыстарына арналған разрядтар бойынша жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары

Параграф 1. Былғары бөлшектерді тегістеуші, 3-разряд

      665. Жұмыс сипаттамасы:

      қатты былғарыдан жасалған былғары бөлшектердің өн бойын және жиектерін пышақтың көмегімен қолмен немесе арнайы машинамен стандарттар мен техникалық шарттарда көзделген нормативтерге сәйкес қажетті қалыңдыққа дейін тегістеу;

      жабдықтың жұмысын реттеу.

      666. Білуге тиіс:

      қатты былғарыдан жасалған бөлшектерді тегістеу тәсілдері;

      олар жасалған материалдардың қасиеттері;

      былғарының мемлекеттік стандарттары мен техникалық шарттары;

      жабдықты реттеу қағидалары.

Параграф 2. Былғары бөлшектерді тегістеуші, 4-разряд

      667. Жұмыс сипаттамасы:

      жұмсақ былғарыдан жасалған былғары бөлшектердің өн бойын және жиектерін пышақтың көмегімен қолмен немесе арнайы машинамен стандарттар мен техникалық шарттарда көзделген нормативтерге сәйкес қажетті қалыңдыққа дейін тегістеу;

      жабдықты реттеу.

      668. Білуге тиіс:

      жұмсақ былғарыдан жасалған бөлшектерді тегістеу тәсілдері;

      пышақ пен машинаны пайдалану қағидалары;

      жабдықты реттеу қағидалары.

Параграф 3. Былғары мен үлбірге кестеші, 4-разряд

      669. Жұмыс сипаттамасы:

      үлбір мен былғарыға қарапайым және күрделігі орташа суреттерді қылмен, бисермен көркемдеп тігу, бұйымдарды тігу мен өңдеудің ұлттық техникасымен орындалған фактуралық тігіспен, үлбір, былғары, күдері, спилктен жасалған аппликациямен өңдеу;

      қарапайым және күрделігі орташа ою-өрнек мотивтерін үлбір мозайкасы техникасымен орындау;

      жүнді қию;

      шелді өсімдік бояулармен бояу.

      670. Білуге тиіс:

      үлбір мен былғарыға қылмен, бисермен кестелеу технологиясы;

      аппликациямен өңдеу тәсілдері;

      қарапайым және күрделігі орташа үлбір мозайкаларды орындау тәсілдері;

      үлбірді кесу техникасы;

      шелді бояу технологиясы;

      пайдаланылатын бояу, қолданылатын жабдықтың құрылысы мен жұмыс қағидаты.

      671. Жұмыс үлгілері:

      көркемдеп кесте тігу:

      1) үлбірден жасалған түйреуіш;

      2) былғары мен үлбірден жасалған әйкел.

Параграф 4. Былғары мен үлбірге кестеші, 5-разряд

      672. Жұмыс сипаттамасы:

      үлбір мен былғарыға күрделі суреттерді қылмен, бисермен көркемдеп тігу, бұйымдарды тігу мен өңдеудің ұлттық техникасымен орындалған күрделі фактуралық тігіспен, үлбір, былғары, күдері, спилктен жасалған аппликациямен өңдеу;

      күрделі ою-өрнек мотивтерін үлбір мозайка техникасымен орындау;

      бұйымдарды қосарлама өріммен өру;

      бұйымдарды ылғалдау және декоративтік тігіспен тігу.

      673. Білуге тиіс:

      үлбір мен былғарыдан күрделі өрнектерді кестелеу технологиясы;

      ұлттық үлбір өрнектері мен аппликацияларының түрлері мен оларды орындау тәртібі;

      дәстүрлі ұлттық тігістердің түрлері мен оларды орындау техникасы;

      күрделі үлбір мозайканы орындау тәсілдері.

      674. Жұмыс үлгілері:

      1) кілем – үлбір мозайка;

      2) сөмке – көркемдеп кесте тігу.

Параграф 5. Былғары мен үлбірге кестеші, 6-разряд

      675. Жұмыс сипаттамасы:

      үлбір мен былғарыға аса күрделі суреттерді қылмен, бисермен көркемдеп тігу, бұйымдарды тігу мен өңдеудің ұлттық техникасымен орындалған күрделі фактуралық тігіспен, үлбір, былғары, күдері, спилктен жасалған аппликациямен өңдеу;

      бірегей және көрмелік үлбір бұйымдарды орындау;

      аса күрделі мозаикалық ою-өрнекті таңдау және жасау;

      үлбірден жасалған бұйымның бөлшектерін техникалық талаптар мен үлбірді пайдалану белгіленген нормаларға сәйкес шаблон бойынша пішу;

      пішілген бұйымдардың сапасын тексеру, ақаулықтарды жою;

      бұйымды ылғалдау, тері илеу тігісімен тігу, бөлшектерді желімнің көмегімен біріктіру, кептіру.

      676. Білуге тиіс:

      үлбір мен былғарыдан ұлттық бұйымдарды тігудің технологиялық кезектілігі;

      бұғы мен жылқы камусқа, дайын бұйымдардың сапасына қойылатын техникалық талаптар;

      үлбір мен қосымша материалды жұмсау және пайдалану нормасы, кептіру режимі.

      677. Жұмыс үлгілері:

      1) ұлттық киім – пішу, тігу, көркем кестелеу және мозаика;

      2) кебіс – пішу, тігу, көркем кестелеу және мозаика.

Параграф 6. Былғары мен үлбірден бұйымдар құрастырушы, 2-разряд

      678. Жұмыс сипаттамасы:

      біліктілігі анағұрлым жоғары құрастырушының басшылығымен былғары мен үлбірден жасалған көркем бұйымдарды қолмен құрастыру;

      қолмен немесе матрицалардың көмегімен бұйымның жиектерінде саңылау жасау;

      былғарыдан жасалған бұйымдардың жиектерін қарапайым қол өріммен өру.

      679. Білуге тиіс:

      салынатын саңылаулардың орналасуы мен формасы, олардың арасындағы қашықтық;

      өру тәсілдері, өруде қолданылатын материалдар.

Параграф 7. Былғары мен үлбірден бұйымдар құрастырушы, 3-разряд

      680. Жұмыс сипаттамасы:

      былғары мен үлбірден жасалған қарапайым көркем бұйымдарды қолмен құрастыру;

      әр түрлі бұйымдардың жиектерін күрделі қосарлы өріммен өру;

      машинада қарапайым көркем бұйымдарды тігу;

      машинаның жұмысын реттеу.

      681. Білуге тиіс:

      былғары мен үлбірден жасалған қарапайым бұйымдарды құрастыру тәсілдері;

      тігілетін бұйымдардың түрлері мен үлгілері;

      тігін машиналарының жұмыс принципі және реттеу қағидалары.

      682. Жұмыс үлгілері:

      1) қолғап – құрастыру;

      2) портмоне, әмиян – өру, құрастыру.

Параграф 8. Былғары мен үлбірден бұйымдар құрастырушы, 4-разряд

      683. Жұмыс сипаттамасы:

      былғары мен үлбірден жасалған күрделігі орташа көркем бұйымдарды қолмен құрастыру;

      көркем бұйымдарға декоративтік өрім жасауды орындау;

      күрделігі орташа көркем бұйымдарды машинада тігу.

      684. Білуге тиіс:

      былғары мен үлбірден жасалған күрделігі орташа бұйымдарды құрастыру тәсілдері;

      материалдардың құрылысы, тігін машиналарының құрылысы.

      685. Жұмыс үлгілері:

      құрастыру және өру:

      1) кітапшалар;

      2) кітаптардың тысы;

      3) портфель;

      4) әйелдердің сөмкесі.

Параграф 9. Былғары мен үлбірден бұйымдар құрастырушы, 5-разряд

      686. Жұмыс сипаттамасы:

      былғары мен үлбірден жасалған күрделі көркем бұйымдарды эскиздер мен реңктер бойынша жекелеген бөлшектерін өңдей және қиыстыра отырып қолмен құрастыру;

      күрделі көркем бұйымдарды машинамен тігу;

      көркем мұқаба жасау;

      машинаны баптау.

      687. Білуге тиіс:

      былғары мен үлбірден жасалған күрделі көркем бұйымдарды құрастыру тәсілдері;

      түптеу жұмыстарының технологиясы;

      түптеу материалдарын жазу әдістері.

      688. Жұмыс үлгілері:

      1) кәдесыйлық, мерейтойлық, факсимильді және қағаз альбомдар – құрастыру;

      2) унттың – үстіңгі бөлігін тігу.

Параграф 10. Былғары мен үлбірден бұйымдар құрастырушы, 6-разряд

      689. Жұмыс сипаттамасы:

      былғары мен үлбірден жасалған аса күрделі көркем бұйымдарды қолмен құрастыру;

      көркем бұйымдар өндірісі үшін эскиздер бойынша және эскиздерсіз құрылымдық үлгілерді жасау;

      шаблон жасау және былғары мен үлбірді арнайы тапсырыс бойынша пішу;

      аса күрделі көркем түптеу жұмыстарын орындау;

      біліктілігі анағұрлым төмен құрастырушылардың жұмысына басшылық жасау.

      690. Білуге тиіс:

      былғары мен үлбірден жасалған аса күрделі көркем бұйымдарды құрастыру тәсілдері;

      құрастыру және түптеу жұмыстары кезінде қолданылатын жабдықтардың барлық түрлерінің кинематикалық схемасы;

      әмбебап және арнайы құрылғылардың құрылысы мен мақсаты.

      691. Жұмыс үлгілері:

      1) үстел үстіне қоятын шылым сауыттар – құрастыру;

      2) фотосуреттерге арналған қобдишалар – құрастыру.

Параграф 11. Былғары мен үлбірді пішуші, 2-разряд

      692. Жұмыс сипаттамасы:

      былғарыны, жасанды былғарыны, қағазды, тоқыма мен өзге де материалдарды қарапайым бұйымдар жасау үшін таза және тік кесуді және ауқымы мен контуры бойынша бөлшектердің үлгілер мен эскиздерге сәйкес келуін қамтамасыз ете отырып пішу.

      693. Білуге тиіс:

      қарапайым бұйымдарды тиімді пішу қағидалары;

      пішілетін материалдардың қасиеттері;

      шаблондардың тиімді орналасуының әдістері;

      материалдарды пайдалану нормасы және қалдықтар нормасы.

      694. Жұмыс үлгілері:

      пішу:

      1) кітапшалар, орауыштар;

      2) белдіктер;

      3) тараққа арналған сауыт.

Параграф 12. Былғары мен үлбірді пішуші, 3-разряд

      695. Жұмыс сипаттамасы:

      былғарыны, жасанды былғарыны, қағазды, тоқыма мен өзге де материалдарды күрделігі орташа бұйымдар жасау үшін пішу;

      жасанды былғары мен тоқыма материалдарын төсеме бөлшектерін жасау үшін пішу;

      үлбірді ылғалдау, теріні рамаға біркелкі керу, шаблондар мен лекалоны дайындалған материалдарға жазу;

      жабдықты реттеу және пішу пышақтарын қайрау.

      696. Білуге тиіс:

      материалдарды күрделігі орташа материалдарға пішу тәсілдері;

      пішілетін материалдар пен пішу бөлшектерінің мемлекеттік стандарты мен техникалық шарттары;

      жабдықты реттеу және пішу пышақтарын қайрау тәсілдері.

      697. Жұмыс үлгілері:

      пішу:

      1) әмиян;

      2) портмоне, құжаттарға арналған қаптама;

      3) шылым сауыты.

Параграф 13. Былғары мен үлбірді пішуші 4-разряд

      698. Жұмыс сипаттамасы:

      былғарыны, жасанды былғарыны, қағазды, тоқыма мен өзге де материалдарды күрделі бұйымдар жасау үшін пішу.

      699. Білуге тиіс:

      материалдарды күрделі бұйымдарға пішудің тиімді тәсілдері;

      жасалатын бұйымдардың мемлекеттік стандарты мен техникалық шарттары;

      бұйымның көрсетілген түрі кешеніндегі пішім бөлшектерінің саны.

      700. Жұмыс үлгілері:

      пішу:

      1) үстелге қойылатын блокноттар;

      2) портфельдер;

      3) тегіс және көлемді кәдесыйлар;

      4) сөмкелер.

Параграф 14. Былғары мен үлбірді пішуші, 5-разряд

      701. Жұмыс сипаттамасы:

      былғарыны, жасанды былғарыны, қағазды, тоқыма мен өзге де материалдарды аса күрделі бұйымдар жасау үшін пішу;

      былғары мен үлбірден бірегей және көрмелік бұйымдарды пішу;

      702. Білуге тиіс:

      материалдарды аса күрделі бұйымдарға пішудің тиімді тәсілдері;

      жасалатын бұйымдардың мемлекеттік стандарты мен техникалық шарттары.

      703. Жұмыс үлгілері:

      пішу:

      1) альбомдар;

      2) ұлттық киімдегі қуыршақтар;

      3) құрамдалған қораптар;

      4) ұлттық аяқ киім;

      5) құрмет грамоталарына, құжаттарға арналған папкалар.

Параграф 15. Былғарыдан жасалған бұйымдарға сурет салушы, 2-разряд

      704. Жұмыс сипаттамасы:

      көркем бұйымдарға арналған хромдалған былғарыға салынатын қарапайым суреттердің клишесін қолмен немесе механикалық нығыздаумен өрнек салу.

      705. Білуге тиіс:

      қарапайым суреттерге өрнек салу тәсілдері;

      былғарының негізгі қасиеттері;

      қол нығыздауышының құрылысы мен басқару қағидалары.

Параграф 16. Былғарыдан жасалған бұйымдарға сурет салушы, 3-разряд

      706. Жұмыс сипаттамасы:

      қарапайым геометриялық ою-өрнектер мен бедерлерді хромдалған былғарыға фонына нитро және май бояумен және жиектеріне темперлік бояумен сурет салу;

      көркем бұйымдарға арналған хромдалған былғарыға салынатын күрделігі орташа суреттердің клишесін қолмен немесе механикалық нығыздаумен өрнек салу;

      суретшінің суретін калькаға ауыстыру;

      былғарыдан қарапайым ою-өрнектерді қолмен, құралдармен және құрылғылармен ою: сүйектермен, қашаумен, шеңбермен, сотанмен және қарапайым контурлық желілер мен белгіленген сурет бойынша айшықтар салу.

      707. Білуге тиіс:

      қарапайым ою-өрнектер мен айшықтарды салу және күрделігі орташа суреттерді өрнектеу тәсілдері;

      бояулардың қасиеттері және олардың былғарымен өзара әрекеттесуі;

      нығыздауды қыздыру температурасы;

      оюды былғарыға тіліп салуға арналған құралды пайдалану қағидалары;

      бояуды былғарыға жағу тәсілдері;

      кисттің нөмірі және олардың қолданылуы;

      қосалқы материалдарды пайдалану қағидалары.

Параграф 17. Былғарыдан жасалған бұйымдарға сурет салушы, 4-разряд

      708. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделігі орташа геометриялық ою-өрнектер мен бедерлерді хромдалған былғарыға нитроанилин және фотобояумен сурет салу;

      өсімдікпен иленген былғарыны оған қолмен, щеткамен, қылқаламмен желімді сіңдіре отырып фондау;

      көркем бұйымдарға арналған хромдалған былғарыға салынатын күрделігі суреттердің клишесін қолмен немесе механикалық нығыздаумен өрнек салу;

      былғарыға суретшінің эскизі бойынша сурет салу;

      өсімдік иленген былғарыға өрнектің контурлық-күрделі сызықтарын салу;

      былғарыны арнайы құралмен тілу арқылы оған күрделігі орташа оюларды қолмен көркем өрнектеу;

      тілу сызығын қажетті тереңдікке қол жеткізгенше өңдеу;

      қарапайым шрифтілерді өрнектеу;

      техникалық сызбаларды суретшілердің эскиздері бойынша жасау;

      суреттерді былғарыдан жасалған бұйымдарға көшіру;

      былғарыға лак жағу.

      709. Білуге тиіс:

      күрделігі орташа ою-өрнектер мен айшықтарды салу және күрделі суреттерді өрнектеу тәсілдері;

      шағын бұйымдарға тік және көлбеу сызықтарды қолмен тілу әдіс-тәсілдері;

      өрнектерді салуға арналған колерді таңдау қағидалары;

      суретті былғарыдан жасалған бұйымға көшіру тәсілдері;

      лак жағу әдістері;

      құралды термоөңдеу және қайрау қағидалары.

Параграф 18. Былғарыдан жасалған бұйымдарға сурет салушы, 5-разряд

      710. Жұмыс сипаттамасы:

      колерді, өсімдік, таңбалық және фигуралық композицияларды таңдай отырып, күрделі өрнектерді салу және фольгамен және қоламен қаптау;

      күрделі өрнекті, өсімдік, таңбалық композицияларды көркем ою және аса күрделі тегіс өрнекті, өсімдік, таңбалық композицияларды арнайы құралдарды пайдалана отырып қолмен өрнектеу;

      суретшінің суреттері бойынша күрделі емес сызықтары мен айшықтары бар шығыңқы рельефке арналған картон кесу;

      арнайы массаны дайындау, оны картонға немесе папкаға жағу, былғарымен қаптау және рельефтік айшықтау;

      академиялық шрифтіні өрнектеу.

      711. Білуге тиіс:

      күрделі ою-өрнектер мен айшықтарды салу және аса күрделі суреттерді өрнектеу және ою тәсілдері;

      рельефті өрнектеуге арналған арнайы массаны дайындау технологиясы;

      тіліктері бойынша түс контурын орындау кезінде былғарыға бояу, фольга және қола жағу тәсілдері;

      матрицаны өрнектеуге дайындау қағидалары;

      тиісті колерлердің түсін дайындау қағидалары.

Параграф 19. Былғарыдан жасалған бұйымдарға сурет салушы, 6-разряд

      712. Жұмыс сипаттамасы:

      аса күрделі өрнектерді темперлік және акварель бояумен салу;

      аса күрделі өрнекті, өсімдік, таңбалық бедерлерді суретшінің суреттері бойынша рельефті қолмен өрнектеу;

      өрнектеудің барлық түрлерін қабат алтынмен жалату;

      суретшінің суреттері бойынша күрделі сызықтары мен айшықтары бар шығыңқы рельефке арналған картон кесу;

      бірегей және көрмелік бұйымдарды орындау.

      713. Білуге тиіс:

      аса күрделі өрнектерді салу тәсілдері;

      сызықты перспектива, пластикалық анатомия;

      кескіндеме, гүл өсіру негіздері;

      сызбаларды оқу қағидалары.

12-тарау. Халықтық қолөнер кәсіпшілігі бұйымдарын жасау өндірісі жұмыстарына арналған разрядтар бойынша жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары

Параграф 1. Ағаштан көркем бұйымдарды жасаушы, 3-разряд

      714. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан қарапайым көркем бұйымдарды жеке композициясы бойынша жасау;

      материалдарды таңдау және дайындау, материалдың ылғалдығы мен ақаулығын анықтау;

      сүргілеу, аралау, қобдишаның, қораптың бұрыштары мен бүйір қабырғаларын қиыстырып келтіру;

      бөлшектерді құрастыру, фанерлеу және айналдыра жапсыру;

      бұйымдарға декоративтік элементтерді пайдалану;

      қарапайым бұйымдарды токарлық станокта өңдеу;

      бұйымдарды тегістеу және жылтырату;

      қарапайым суретті контурлық ою, фонын өңдей отырып терең сызылмаған сызықты салу;

      қарапайым геометриялық өрнектерді күрделі элементтерді қоспай ою.

      715. Білуге тиіс:

      токарлық станоктың құрылысы мен жұмыс қағидаттары, баптау, реттеу қағидалары және оны күту;

      ағашты ою және ұсталық өңдеуге арналған құралдар;

      құралдарды қайрау және түзету қағидалары;

      сызу негіздері;

      ағаш жыныстары мен ақаулықтары;

      желім мен лактың қасиеттері;

      контурлық ою тәсілдері;

      тегістеу, жылтырату және лактау техникасы фанерлеу тәсілдері, кәсіпшіліктің жергілікті көркем дәстүрлері.

Параграф 2. Ағаштан көркем бұйымдарды жасаушы, 4-разряд

      716. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан күрделігі орташа көркем бұйымдарды жеке композициясы бойынша жасау;

      бөлшектерді құрастыру, "усқа", "бұрышқа" кесу және ұсталық байламмен қосу, кейіннен кесектей, сүргілей және өңдей отырып тораптар мен бөлшектерді желімдеу;

      шпунт пен төрттікті таңдау және раманы құрастыру;

      фанераның екі сортынан артық пайдаланбай күрделі емес композицияларды интарсиялау;

      күрделігі орташа бұйымдарды токарлық өңдеу;

      дәстүрлі халықтық бұйымдардың көшірмесін жасау;

      күрделі емес суретті қырлы және ойлы-қырлы етіп ою;

      күрделігі орташа бұйымдарды контурлық ою;

      қарапайым геометриялық өрнектерді күрделі элементтерді қоса отырып ою;

      қарапайым суреттерді жазық рельефті ою;

      құралдарды жасау және қайрау.

      717. Білуге тиіс:

      ағаштың негізгі физикалық-механикалық қасиеттері;

      ою, интарсия кезінде қолданылатын құралдарды пайдалану техникасы мен мақсаты;

      декоративтік элементтерді орналастыру қағидалары;

      үш қырлы, ойлы-қырлы, геометриялық контурлы және жазық рельефті ою тәсілдері;

      әр түрлі өрнектердің құрылыс қағидалары;

      суретті ойып салу және орналастыру қағидалары.

Параграф 3. Ағаштан көркем бұйымдарды жасаушы, 5-разряд

      718. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан күрделі пішінді көркем бұйымдарды жеке композициясы бойынша жасау;

      ағашты текстурасы бойынша таңдау, ағаш суретін пайдалану;

      бояулардың және қосымша материалдардың көмегімен бұйымның бетін жоғары сапалы өңдеу;

      фанераның екіден астам сортын пайдалана отырып, күрделі композицияны интарсиялау;

      күрделі пішінді бұйымдар мен олардың бөлшектерін токарлық өңдеу;

      бұйымдарды қалпына келтіру;

      бұйымдарды ансамбльдерге түсі, пропорциясы, өрнектері мен ағашының текстурасы бойынша жинақтау;

      күрделі суреттерді қырлы ою;

      фоны доғалданған және іріктелген рельефтегі суретін толық сала отырып жазық рельефті ою;

      қарапайым және күрделігі орташа суреттерді айшықты ою;

      бейнелеу элементтері мен күрделі композициялық шешімдерді енгізе отырып, геометриялық өрнектерді ою;

      элементтерін өрнектей отырып нысандық ою.

      719. Білуге тиіс:

      ағашты кесу теориясының негіздері;

      ағаштың металмен, сүйекпен, перламутрмен, янтарьмен және өзге де материалдармен ағаш текстурасын пайдалана отырып бірігуі;

      декоративтік элементтердің есептік арақатынасы;

      сурет салу негіздері;

      ағаштан бұйымдар жасаудағы ұлттық дәстүрлері.

Параграф 4. Ағаштан көркем бұйымдарды жасаушы, 6-разряд

      720. Жұмыс сипаттамасы:

      ағаштан аса күрделі көркем бұйымдарды жеке композициясы бойынша жасау;

      әр түрлі бояулардың көмегімен бұйымның бетін жоғары сапалы өңдеу;

      тік және иілген формаларды фанерлеу;

      сүргіленген шпон текстурасын пайдалану;

      күрделі халықтық өрнектерді интарсиялау;

      дәстүрлі ұлттық жиһаз үлгілерін жасау;

      бұйымдарды ансамбльдерге, интерьерге жинақтау;

      фигуралық бейіндері күрделі және қуыс бұйым формасына арналған ағаш текстурасын пайдалана отырып, бірегей токарлық бұйымдарды жасау;

      фоны барельефті және қатты тереңдетілген күрделі суреттерді, жоғары көркемдік композициялық бұйымдардың күрделі өрнекті және тақырыптық композицияларын жазық рельефті және айшықты ою;

      күрделі барельефті мүсін фигуралары және көп фигуралы композицияларды ою;

      декоративтік панно ойып жасау;

      өрнекті және тақырыптық көп фигуралық композицияларды бұйымдардың күрделі формалары бойынша ою.

      721. Білуге тиіс:

      сүргіленген шпон, желім фанераның, шикізат пен өзге де материалдардың сапасына қойылатын талаптар;

      оюдың барлық түрлерінің тәсілдері мен әдістері;

      тауарлық жұмыстардың, күрделі элементтер мен бұйымдардың композициялық шешімдері;

      аса күрделі көркем бұйымдарға қойылатын техникалық және эстетикалық талаптар;

      халықтық өнердің дамуының негізгі бағыттары.

Параграф 5. Былғарыдан жасалған көркем бұйымдарды жасаушы, 3-разряд

      722. Жұмыс сипаттамасы:

      суреттері мен өрнектерін халықтық дәстүрде өрнектей отырып, былғарыдан қарапайым формалы көркем бұйымдарды жасау;

      былғарыны таңдау және жазу, қалыңдығы бойынша тегістеу;

      суреттер мен оюларды бояу;

      бұйымдарды қарапайым және құрамдалған өріммен өру.

      723. Білуге тиіс:

      былғарының стандарттары, көркемдік және техникалық қасиеттері;

      қолданылатын материалдардың қасиеттері;

      бояулардың былғарымен әрекетесі, былғарының ұсақ ақаулықтарын жою, оюды құру қағидалары;

      бірнеше түстің негізгі үйлесімділігі, өрнек салудың техникасы мен тәсілдері;

      құралдарды пайдалану тәсілдері;

      былғарыдан бұйым жасаудағы халықтық дәстүрлер.

Параграф 6. Былғарыдан жасалған көркем бұйымдарды жасаушы, 4-разряд

      724. Жұмыс сипаттамасы:

      суреттері мен өрнектерін халықтық дәстүрде өрнектей отырып, былғарыдан күрделігі орташа формалы көркем бұйымдарды жасау;

      былғарыдан қолмен күрделігі орташа көркем ою;

      колер таңдай отырып, өрнекті бояу;

      бұйымдарды күрделі өріммен өру.

      725. Білуге тиіс:

      көркем бұйымның оюлары мен формаларының арақатынасы мен сәйкестігі;

      өрнекті бояуға арналған колерді таңдау қағидалары;

      қолданылатын құралдарды термоөңдеу және қайрау қағидалары.

Параграф 7. Былғарыдан жасалған көркем бұйымдарды жасаушы, 5-разряд

      726. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделі ою-өрнек композициясын жеке эскизі бойынша өрнектей отырып, былғарыдан күрделі формалы көркем бұйымдарды жасау;

      шығыңқы рельефке арналған күрделі емес айшықтарды картоннан қию;

      масса дайындау, оны картонға жағу, былғарымен қаптап жабыстыру;

      қолмен тегістеп өрнектеу немесе былғарыдан күрделі композицияларды ою, колер таңдай отырып оларды бояу;

      түптеуіштерді жасау.

      727. Білуге тиіс:

      рельефті өрнектеуге арналған арнайы массаны дайындау қағидалары;

      былғарының табиғи айқындылығын анықтау тәсілдері;

      түптеу жасаудың технологиялық процесі.

Параграф 8. Былғарыдан жасалған көркем бұйымдарды жасаушы, 6-разряд

      728. Жұмыс сипаттамасы:

      былғарыдан аса күрделі, бірегей тегіс өрнектелген немесе аса күрделі композициялары ойылған көркем бұйымдарды жасау;

      күрделі айшықтардың шығыңқы рельефіне арналған картонды кесу;

      өрнектеудің барлық түрлерін табақты алтынмен аптау;

      күрделі композицияларды рельефтік өрнектеу;

      бірнеше заттан жинақталған жиынтықты жасау;

      аса күрделі өрімді өру.

      729. Білуге тиіс:

      өрнектеу және алтындау кезінде қолданылатын материалдардың қасиеттері;

      ансамбльдегі формалар мен әртүрлі заттарды әшекейлеуші бұйымдардың өзара сәйкестігі;

      халықтық өнерді дамытудың негізгі бағыттары.

Параграф 9. Зығыр талшығынан көркем бұйымдар жасаушы, 2-разряд

      730. Жұмыс сипаттамасы:

      зығыр талшығын бастапқы өңдеу, жіп қып орау, мата төсемдерін жұмысқа дайындау;

      үлгіге сәйкес бұйымдар жасау үшін жекелеген жіптерді, өзге де материалдарды дайындау.

      731. Білуге тиіс:

      шикізат пен қолданылатын материалдардың қасиеті;

      оларды өңдеу және сақтау амалдары.

Параграф 10. Зығыр талшығынан көркем бұйымдар жасаушы, 3-разряд

      732. Жұмыс сипаттамасы:

      үлгілер бойынша күрделі емес декоративтік тігістермен өңделетін зығырлы жіптерден, талшықтардан, төсемдерден жасалған гүлдер, салпыншақтар, құрсаулар, салфеткалар, әшекейлер және өзге де көркем бұйымдар жасау;

      "макраме" үлгіде, кішкене талшықпен бастырмалар өру.

      733. Білуге тиіс:

      материалдарды, зығырды, кішкене талшықтарды өңдеудің негізгі тәсілдері;

      қарапайым бұйымдарды жасаған кезде технологиялық операциялардың жүйелілігі;

      білдіртпей біріктіру амалдары;

      қолданылатын құралдармен жұмыс істеу қағидалары.

Параграф 11. Зығыр талшығынан көркем бұйымдар жасаушы, 4-разряд

      734. Жұмыс сипаттамасы:

      көркем бұйымдардың үлгілері зығыр жіптерден, зығыр төсемнен немесе зығыр талшықтардан қуыршақтар мен аңдардың мүсінді формаларын, шағын панно, үстелге қоятын декоративтік композицияларды және өзге де күрделендірілген конструктивтік формаларды жасау.

      735. Білуге тиіс:

      өрудің әр түрлі тәсілдері;

      білдіртпей біріктіру амалдары;

      декоративтік тігістерді, мережкаларды орындау тәсілдері;

      күрделі емес көлемді мүсінді формаларды жасау кезінде операциялардың жүйелілігі;

      қолданылатын құралдармен жұмыс істеу қағидалары.

Параграф 12. Зығыр талшығынан көркем бұйымдар жасаушы, 5-разряд

      736. Жұмыс сипаттамасы:

      авторлық нұсқада орындау құқығы бар көркем бұйымдардың үлгілері бойынша ұлттық киімдегі қуыршақтарды, декоративтік панно, декоративтік алқаларды және өзге де мүсінді формаларды жасау.

      737. Білуге тиіс:

      өрудің, біріктірудің әр түрлі тәсілдері;

      өңдеудің декоративтік тәсілдері – тігістер, кестелер, мережкалар;

      кішкене талшықпен, декор ретінде қолданылатын өзге де материалдармен жұмыс істеу амалдары;

      қолданылатын құралдармен, жабдықтармен жұмыс істеу қағидалары.

Параграф 13. Зығыр талшығынан көркем бұйымдар жасаушы, 6-разряд

      738. Жұмыс сипаттамасы:

      өзінің технологиялық шешімі бойынша жоғары көркемдік техникада орындаумен авторлық туындыларды, көрмелік, бірегей көлемді мүсінді пластика үлгілерін, декоративтік панно, өзге де күрделі бұйымдарды жасау.

      739. Білуге тиіс:

      ұлттық костюмнің негізгі композициялары, өңдеу элементтері;

      әртүрлі біріктірілген бөлшектерді жасау жүйелілігі, зығыр жіптерінен, кішкене талшықтардан өрудің көп түрлі амалдары;

      қолданылатын құралдармен, жабдықтармен жұмыс істеу қағидалары;

      халық көркем қолөнерін дамытудағы негізгі бағыттар.

Параграф 14. Көркем әшекейленген матадан бұйымдар жасаушы, 3-разряд

      740. Жұмыс сипаттамасы:

      матадан байлау батигі техникасымен екі, үш түсті орамал, шарф, майлық және өзге де ұсақ көркем бұйымдарды жасау;

      бұйымдарды булау процесін жүргізу;

      дайын бұйымдарды үтіктеу;

      бояу ерітіндісін дайындау.

      741. Білуге тиіс:

      байлау батигі техникасымен матаға сурет салу тәсілдері;

      матаны өңдеу түрлері;

      қолданылатын бояулардың қасиеттері;

      бояу кезіндегі матаның кінәраттары, пайда болу себептері мен олардың алдын алу тәсілдері;

      мата мен бояулардың түрлері бойынша булау режимі;

      кәсіпшіліктің көркем дәстүрлері.

Параграф 15. Көркем әшекейленген матадан бұйымдар жасаушы, 4-разряд

      742. Жұмыс сипаттамасы:

      матадан байлау батигі техникасымен төрт, бес түсті орамал, шарф, майлық, перде, төсек жапқыш және өзге де ұсақ көркем-декоративтік бұйымдарды жасау және төрт және одан да көп түсті бұйымдарды суреттерді манерамен ойып салу техникасымен жасау;

      шектеулі түс гаммасында (төрт түске дейін) ұлттық бас орамалдарды, сондай-ақ интерьерге арналған көлемі үлкен бұйымдарды жасау;

      бұйымдарды ыстық немесе салқын батик және еркін әшекейлеу (екі-үш бояумен) жасау;

      ағаш манераларды (матрицаларды) жасау.

      743. Білуге тиіс:

      матаға суреттерді манерамен ойып салу техникасымен салу тәсілдері;

      манераларды (матрицаларды) жасаудың әдіс-тәсілдері;

      матаға ыстық балауыз жағу тәсілдері;

      матаны әшекейлеудегі ұлттық дәстүр.

Параграф 16. Көркем әшекейленген матадан бұйымдар жасаушы, 5-разряд

      744. Жұмыс сипаттамасы:

      бес түстен астам көркем-декоративтік бұйымдарды байлау батигі техникасымен жасау;

      шектеулі түс гаммасында (төрт және одан көп түсті) ұлттық бас орамалдарды, сондай-ақ интерьерге арналған көлемі үлкен бұйымдарды жасау;

      көп түсті өрнекті және тематикалық (төрт және одан көп түс) композицияларды ыстық немесе салқын батик және еркін әшекейлеу (екі-үш бояумен) жасау.

      745. Білуге тиіс:

      композициядағы суреттің бояулары мен сурет формасының сәйкестігі;

      халықтық өнердің дамуының негізгі бағыттары.

Параграф 17. Көркем әшекейленген матадан бұйымдар жасаушы, 6-разряд

      746. Жұмыс сипаттамасы:

      эксперименталдық көркем панноны, декоративтік және театрлық пердені, интерьерге арналған арнайы тапсырыстарды өрнекті және тақырыптық композицияларды пайдалана отырып матаны әшекейлеу техникасының әр түрлі түрлерімен жасау.

      747. Білуге тиіс:

      матаны әшекейлеу техникасының әртүрлі түрлері;

      кескіндемес мен сурет композициясының негіздері.

Параграф 18. Кішкене сабан талынан көркем бұйымдар жасаушы, 2-разряд

      748. Жұмыс сипаттамасы:

      кішкене сабан талының сабағын бастапқы өңдеу, жапырақтардың түйіндерін (майысқандарын) алып тастау;

      кішкене сабан талының сабақтарын ұзындығы мен қалыңдығы бойынша сұрыптау, оларды сақтауға ыңғайлы етіп, кішкене буда ғып байлау;

      кішкене сабан талын булау, ағарту және бояу.

      749. Білуге тиіс:

      кішкене сабан талының сабақтарын бастапқы өңдеу;

      кішкене сабан талды өңдеу амалдары және оны сақтау тәсілдері.

Параграф 19. Кішкене сабан талынан көркем бұйымдар жасаушы, 3-разряд

      750. Жұмыс сипаттамасы:

      көркем бұйымдардың үлгілері бойынша қолмен өру тәсілі арқылы кішкене сабан талынан немесе сабан өрмеден кішкене пішіндер, құрсаулар, гүлдер, себеттер, кәмпит салғыштар және өзге де күрделі емес декоративтік мақсаттағы конструктивтік формалар жасау.

      751. Білуге тиіс:

      1) шикізаттың қасиеті;

      2) өрудің негізгі амалдары.

Параграф 20. Кішкене сабан талынан көркем бұйымдар жасаушы, 4-разряд

      752. Жұмыс сипаттамасы:

      бөлшектерді білдіртпей біріктіріп өрудің көп түрлі тәсілімен қолмен декоративтік мақсаттағы күрделендірілген конструктивтік формаларды кішкене сабан талынан, сабақтарынан жасау.

      753. Білуге тиіс:

      көркемдік бұйымдарды жасаудың әртүрлі технологиялық амалдары;

      кішкене сабан талдардың бөлшектерін бір-бірімен білдіртпей біріктірудің амалдары;

      материалдарды технологиялық өңдеу және жұмысқа дайындау (ағарту, бояу, сақтау, кішкене сабан талдарын ажырату, тегістеу);

      қолданылатын құралдар мен жабдықтарды пайдалану қағидалары.

Параграф 21. Кішкене сабан талынан көркем бұйымдар жасаушы, 5-разряд

      754. Жұмыс сипаттамасы:

      шығармашылық түрлендіру құқығымен көркем бұйымдар үлгілері бойынша кішкене сабан талдардан қуыршақтар, құстар, аңдар, қобдишалар, нан салғыштар, кепкен нан салғыштар, вазалар және өзге де күрделі конструктивтік формалар жасау.

      755. Білуге тиіс:

      өрудің түрлі тәсілдері;

      қуыршақтар, құстар, аңдар мен өзге де көлемді мүсінді формалар жасаған кездегі операциялардың жүйелілігі;

      қолданылатын құралдар мен жабдықтарды пайдалану қағидалары.

Параграф 22. Кішкене сабан талынан көркем бұйымдар жасаушы, 6-разряд

      756. Жұмыс сипаттамасы:

      кішкене сабан талынан аса күрделі, бірегей көркем бұйымдар жасау;

      кейінен шығармашылық түрлендіру мүмкіндігін ескере отырып, авторлық туындылар (қуыршақтар, құстар, аңдар, тақырыптық композициялар, декоративтік панно, нан салғыштар, тасығыштар, кепкен нан салғыштар, қобдишалар, қалпақтар) жасау.

      757. Білуге тиіс:

      көлемді мүсінді формаларды өрудің және жасаудың түрлі тәсілдері;

      кішкене сабан талдарды өңдеу және бояу тәсілдері;

      халық көркем қолөнерін дамытудағы негізгі бағыттар.

Параграф 23. Қабықтан көркем бұйымдарды жасаушы, 3-разряд

      758. Жұмыс сипаттамасы:

      қабықтан жасалған қарапайым және күрделігі орташа тік бұрышты формалы, қарапайым және күрделігі орташа геометриялық немесе өзге де өрнекті, қабығының реңкі әр түрлі, сондай-ақ картон, фанера, ағаш, сабан және өзге де қосымша материалдарды пайдалан отырып көркем бұйымдарды қолмен;

      қабықты таңдау және алу, тоздан, мүктен, шордан тазарту, түзету және кептіру;

      қабықты қаттау және сақтау;

      қабықты жазу;

      қабықтан қарапайым және күрделігі орташа сюжетті-өрнекті суреттерді қашау және жергілікті дәстүр мен кәсіпшілікке тән өрнекті композицияны жасау.

      759. Білуге тиіс:

      қабықты алу және тазарту мерзімі мен қағидалары;

      қабықтың сапасы жағынан жарамдылығы және оны сақтау қағидалары;

      қабықты қолмен қашау тәсілдері;

      кәсіпшіліктің жергілікті көркемдік дәстүрлері;

      сурет композициясының негіздері және өрнекті композициялардың құрылу заңдары;

      қолданыстағы құралдардың мақсаты;

      оны қайрау және түзету тәсілдері.

Параграф 24. Қабықтан көркем бұйымдарды жасаушы, 4-разряд

      760. Жұмыс сипаттамасы:

      қабықтан доғал, цилиндр көркем бұйымдарды, күрделі сюжетті-өрнекті суреттерді дәстүрлі халықтық өрнек элементтерін енгізе отырып жасау;

      қабықтан өру;

      қабықта күрделі сюжетті-өрнекті композицияларды қарапайым сурет элементтерін енгізе отырып ою және өрнектеу.

      761. Білуге тиіс:

      қабықтан жасалған бұйымдарды өру және декорациялау тәсілдері;

      күрделі сюжетті-өрнекті композициялардың құрылу заңдары;

      қабықтан бұйым жасаудағы халықтық дәстүрлер.

Параграф 25. Қабықтан көркем бұйымдарды жасаушы, 5-разряд

      762. Жұмыс сипаттамасы:

      қабықтан аса күрделі және бірегей көркем бұйымдарды қолмен жасау;

      қабықтан аса күрделі сюжеттік-өрнекті композицияларды адамның, аң-құстың бейнесін және әр түрлі сәулет мотивтерін енгізе отырып ою және өрнектеу;

      күрделі өрімдерді пайдалану.

      763. Білуге тиіс:

      қабықты ою тәсілдері;

      қолданылатын материалдардың қасиеттері;

      аса күрделі сюжеттік-өрнекті композициялардың құрылу заңдары;

      халықтық өнердің дамытудың негізгі бағыттары.

Параграф 26. Қыштан көркем бұйымдар жасаушы, 3-разряд

      764. Жұмыс сипаттамасы:

      қарапайым формалы, бойына қарапайым өңделген халықтық көркемдік дәстүрлер мен заманауи талаптарды жинақтаған көркем қыш бұйымдарды жасау;

      бұйымдарды жасау.

      765. Білуге тиіс:

      соғу тәсілдері;

      қолданылатын материалдардың қасиеттері;

      құралдар мен құрылғылардың мақсаты;

      саз-балшықты термоөңдеу режимі;

      кәсіпшіліктің жергілікті көркем дәстүрлері.

Параграф 27. Қыштан көркем бұйымдар жасаушы, 4-разряд

      766. Жұмыс сипаттамасы:

      күрделігі орташа көркем қыш бұйымдарды жасау, бұйымдарды көп тонды глазурьмен өңдеу;

      қарапайым және күрделігі орташа мүсін бұйымдарын соғу.

      767. Білуге тиіс:

      бұйымдарды бояу қағидалары және форманың суретпен сәйкестігі;

      көркем әшекейлеу тәсілдері;

      қыш бояудың қасиеттері;

      күйдіру процессінде глазурь түсінің өзгеруі;

      мүсін бұйымдарының құрылу негіздері.

Параграф 28. Қыштан көркем бұйымдар жасаушы, 5-разряд

      768. Жұмыс сипаттамасы:

      формасы мен өңделуі күрделі, ерекше, жеке және халықтық дәстүр негізінде орындалған көркем қыш бұйымдарды жасау;

      күрделі мүсін бұйымдарын соғу;

      бұйымдарды "латгаль қышы" технологиясы бойынша жасау;

      глазурьдің үстінен және астынан әшекейлеу.

      769. Білуге тиіс:

      "латгаль" қыш технологиясы;

      глазурьді жағу тәсілдері және рецептурасы, әр түрлі реңктер алу тәсілдері;

      декор түрлері;

      саз-балшықтың минерологиялық құрамына байланысты бұйымдарды термоөңдеу режимі;

      қыштан жасалған бұйымдарды жасаудағы халықтық дәстүрлер.

Параграф 29. Қыштан көркем бұйымдар жасаушы, 6-разряд

      770. Жұмыс сипаттамасы:

      көркемдігі жоғары, аса күрделі және бірегей, минерологиялық құрамына әр түрлі саз балшықтан жасалған декоры ерекше, сондай-ақ өзге де материалдармен құрамдалған қыш бұйымдарды жасау;

      аса күрделі мүсін бұйымдарын соғу.

      771. Білуге тиіс:

      қыш бұйымдарды жасаудың барлық тәсілдері;

      глазурьдің барлық түрлері мен оларды бұйымдарға жағу тәсілдері;

      халықтық өнердің дамуының негізгі бағыттары.

Параграф 30. Матаға сурет салатын суретші, 3-разряд

      772. Жұмыс сипаттамасы:

      орамалдардың, шарфтардың, дастарханның, майлықтың, көйлектердің матасына күрделігі орташа шығармашылық дайындамалар бойынша, салқын батика және тораптарды байлау техникасын пайдалана отырып көркемдік сурет салу;

      дайын бояулардан түс ерітіндісін (2, 3 түс) жасау.

      773. Білуге тиіс:

      салқын батика және тораптарды байлау техникасын пайдалана отырып сурет салу тәсілдері;

      бояулардың түс үйлесімділігі және оларды сурет салуда пайдалану;

      матаға сурет салған кездегі ақаулықтардың пайда болу себептері олардың алдын алу және жою тәсілдері;

      бояулардың әр түрі сыныптары: тік, куб тәрізді және кубозол (мақта-маталар үшін), белсенді (мақта-мата және жібек маталар үшін), қышқыл (жасанды маталар үшін).

Параграф 31. Матаға сурет салатын суретші, 4-разряд

      774. Жұмыс сипаттамасы:

      матаның пішіміне, палантинға, панноға композициясында көп түсті күрделі көркем суреті бар өрнекті еркін сурет салу және ыстық батика техникасын пайдалана отырып салу.

      775. Білуге тиіс:

      еркін сурет салу техникасында декоративтік әсер жасау әдістері;

      матаға ыстық балауыз жазу тәсілдері;

      матаға сурет салудың ұлттық дәстүрлері пайдаланылған эскиздердің композициялық құрылымы.

Параграф 32. Матаға сурет салатын суретші, 5-разряд

      776. Жұмыс сипаттамасы:

      киімді, интерьерді техниканың әр түрлі түрлерін пайдалана отырып, өзіндік шығармашылық композиция бойынша әшекейлеу үшін өте күрделі бұйымдардың матасына көркем сурет салу;

      халықтық дәстүр негізінде орындалған бұйымдарға сурет салу.

      777. Білуге тиіс:

      көркем сурет салуда қолданылатын техниканың барлық түрлерін біріктіру тәсілдері;

      композицияға арналған күрделі колористік шешім жасау;

      тоқыма бұйымдарды әшекейлеу саласында сән үлгісі бағытының заманауи тенденциялары.

Параграф 33. Матаға сурет салатын суретші, 6 рязряд

      778. Жұмыс сипаттамасы:

      техниканың әр түрлі түрлерімен сынақ бұйымдарға, ширмаға, декоративтік және театр пердесіне, киім ансамбльдеріне ою-өрнек және сюжетті-тақырыптық композицияларды пайдалана отырып көркем сурет салу.

      779. Білуге тиіс:

      көркем сурет салу техникасының әртүрлі түрлері;

      оларды біріктіру және пайдалану тәсілдері;

      композиция құру үшін ою-өрнек материалын пайдаланудың қайнар көздері мен стильдік ерекшеліктері;

      бояулардың сыныптамасы және сурет салу кезінде олардың матаға технологиялық сәйкестігі;

      киімнің ою-өрнек пішімінің сәйкестігі.

Параграф 34. Матаға сурет салатын суретші, 7-разряд

      780. Жұмыс сипаттамасы:

      матаны, коллекциялық бұйымдардың (киім, орамал, интерьерге арналған бұйымдар) ансамбльдерін әшекейлеудің техникасы мен декоративтік әсерлерінің әртүрлі түрлерін пайдалана отырып, өзіндік шығармашылық композициялар мен колористік дайындамалар бойынша эксклюзивті бұйымдарға көркем сурет салу.

      781. Білуге тиіс:

      көркем сурет салынған бұйымның заманауи ресімдеу бағыттары;

      айрықша коллекцияларды құрудың принциптері;

      аяқталған дизайнның тәсілдері мен әдістері.

Параграф 35. Металдан көркем бұйымдар жасаушы, 3-разряд

      782. Жұмыс сипаттамасы:

      кәсіпшіліктің жергілікті дәстүріне тән металдан жасалған қарапайым көркем бұйымдарды жасау;

      зергерлік кішкене арамен аралау, егеумен өңдеу, қырнау, тегістеу, жылтырату;

      қарапайым төмен және жоғары температуралы дәнекерлеу;

      металды химиялық өңдеу (қышқылмен өңдеу) және зеңдеу;

      қажетті құралдар мен құрылғыларды жасау;

      бұйымдарда халықтың дәстүрлерді, ою-өрнектер мен формаларды бейнелеу;

      халықтық кәсіпшілік бұйымдарының көшірмесін алу.

      783. Білуге тиіс:

      қолданылатын металдар мен олардың балқымасының қасиеттері мен өңдеу қағидалары;

      қарапайым геометриялық формалардың арақатынасы (пропорциялары) мен есебі туралын негізгі түсініктер;

      композиция негіздері;

      металдан бұйым жасау кезіндегі халықтық дәстүрлер.

Параграф 36. Металдан көркем бұйымдар жасаушы, 4-разряд

      784. Жұмыс сипаттамасы:

      металдан жасалған күрделігі орташа көркем бұйымдарды жасау;

      металды жанышқышпен, бейін-жанышқышпен өңдеу;

      металды термоөңдеу;

      бұйымдарды дәнекерлеу және қосып дәнекерлеу;

      бедерлеу;

      бұйымдарды гальваникалық қаптау;

      бұйымдардың екі жағын екі түрлі түске дейін қаптау;

      бұйымдарды қарапайым бекіту, штифтілеу, бұранда қоспалар тәсілімен монтаждау.

      785. Білуге тиіс:

      металл мен балқымаларды өңдеудің әртүрлі түрлерінің технологиясы;

      дәнекер мен флюстердің рецептурасы;

      заманауи көркемдік-эстетикалық талаптар.

Параграф 37. Металдан көркем бұйымдар жасаушы, 5-разряд

      786. Жұмыс сипаттамасы:

      металдан жасалған күрделі көркем бұйымдарды жеке композициялар бойынша жасау;

      металды химиялық-термиялық өңдеу, дәнекерлеу және ұсталық жұмыстарды орындау;

      қарапайым композицияларды оюлау;

      терең тарту;

      бұйымдарды екі түсті эмальмен қаптау;

      бұйымдарды күрделі бекіту, шпон қоспалар тәсілімен монтаждау;

      бұйым жасауда металл мен өзге де материалдарды біріктіру;

      интерьерге арналған тапсырыстарды орындау.

      787. Білуге тиіс:

      құюға арналған үлгілерді жасау тәсілдері;

      қолданылатын материалдардың рецептурасы, химиялық және физикалық қасиеттері;

      бұйымдарда ритм, форма, ою-өрнеу, түстің және өзге де элементтердің бірігуі.

Параграф 38. Металдан көркем бұйымдар жасаушы, 6-разряд

      788. Жұмыс сипаттамасы:

      түсті металдан бірегей көркем бұйымдарды өңдеудің әр түрлі тәсілдерімен жасау;

      күрделі композицияларды оюлау;

      әр түрлі қырлы тастарды бекіту.

      789. Білуге тиіс:

      түсті металды көркем өңдеудің ерекшеліктері;

      тастарды қырлау түрлері мен тәсілдері;

      зергерлік құралдармен жұмыс жүргізу тәсілдері;

      халықтық өнерді дамытудың негізгі бағыттары.

Параграф 39. Шыбықтан көркем бұйымдар жасаушы, 3-разряд

      790. Жұмыс сипаттамасы:

      декоративтік және пайдалану мақсатында шыбықтан дөңгелек формалы күрделі емес құрылымды, өрімі қарапайым және күрделігі орташа көркем бұйымдарды формалар мен декоративтік элементтердің дұрыс үйлесімі мен сәйкестігін сақтай отырып жасау;

      материалды дайындау, түсі, ұзындығы мен ені бойынша өңдеу және таңдау;

      шыбықты ажырату және лента (тарамдар) жасау.

      791. Білуге тиіс:

      шикізат дайындау кезеңдері;

      қабықты алу, кептіру, сұрыптау және шикізатты өзгеше өңдеу қағидалары;

      өрімнің негізгі тәсілдері;

      бұйымдардың қарапайым түрлері мен декоративтік элементтерді жасау тәсілдері;

      бұйымдардың функционалдық және декоративтік мақсаты;

      қолданылатын құралдар, құрылғылар, оларды жасаудың қағидалары мен тәсілдері;

      шыбықтар мен олардан өрілген элементтердің бұйым формасымен сәйкестігі;

      бекіту тәсілдері.

Параграф 40. Шыбықтан көркем бұйымдар жасаушы, 4-разряд

      792. Жұмыс сипаттамасы:

      өрімнің күрделі тәсілдерімен шыбыққтан терең көркем бұйымдарды өру;

      бұйымдарды қышпен, ағашпен және өзге де материалдармен бірлікте декоративтік элементтерден өру.

      793. Білуге тиіс:

      күрделі силуэтты терең бұйымдарды өру тәсілдері;

      бұйымдарды өру қағидалары;

      өзге материалдардан жасалған бөлшектері бар өрілген элементтерді біріктіру қағидалары, шыбықтан бұйым жасаудағы халықтық дәстүрлер.

Параграф 41. Шыбықтан көркем бұйымдар жасаушы, 5-разряд

      794. Жұмыс сипаттамасы:

      өрімнің аса күрделі тәсілдерін пайдалана отырып, шыбықтан терең көркем бұйымдарды өру;

      жиһаз өру.

      795. Білуге тиіс:

      өрімнің әртүрлі түрлері, бұйым формасының айшықты өрімнің қосымшасымен арақатынасы;

      композицияда ритм пайдалану;

      әр түрлі материалдардың формасы, фактурасы мен үндестігі бойынша сәйкестігі.

Параграф 42. Шыбықтан көркем бұйымдар жасаушы, 5-разряд

      796. Жұмыс сипаттамасы:

      жаңа технологияларды пайдалана отырып, шыбықтан нысаны мен өңдеуі жағынан күрделі бұйымдарды өру;

      өз дайындамалары бойнывша жаңа түйіндердің түрлерін өру;

      суретшінің эскиздері бойынша бірегей, көрмелік және күрделі икемді бұйымдар жасау;

      өздігінен бұйымдардың жаңа түрлері мен өрудің жаңа үлгілерін, бұйымдардың әшекейлеу нұсқаларын әзірлеу.

      797. Білуге тиіс:

      өрімнің әр түрлі түрлері мен техникасы;

      бұйымдарда ритм, әшекейлер мен түстердің бірігу принциптері;

      әртүрлі материалдардың формасы, фактурасы мен үндестігі бойынша сәйкестігі;

      халық қолөнерін дамытудың негізгі бағыттары;

      шикізатты дайындау және жақсарту технологиясы.

Параграф 43. Янтарьдан көркем бұйымдар жасаушы, 3-разряд

      798. Жұмыс сипаттамасы:

      шикізат формасының оптикалық-механикалық және жеке ерекшеліктерін ескере отырып, янтарьдан жеке композиция бойынша қарапайым көркем бұйымдар жасау;

      янтарьды бұрғылау және ұңғылау;

      бұйымның элементтерін желімдеу;

      бұйымның янтарь және металл элементтерінің тиісті пропорциясын алу үшін тиісті металды іріктеу;

      бұйымның металл бөліктерін крацтеу, тегістеу, химиялық өңдеу;

      бұйымның элементтерін қарапайым еркін, құрсаулы, қатты және өзге де қоспаларын құрастыру;

      бұйымдарды жылтырату және лактау.

      799. Білуге тиіс:

      янтарьды, түсті металдар мен олардың балқымаларының негізгі түрлері мен оларды өңдеу тәсілдері;

      табиғи янтарьдың қасиеттері мен сапасы;

      жылтырату пасталарының рецептурасы;

      қышқыл, оксид, желім және өзге де қолданылатын материалдардың қасиеттері;

      көркем композиция негіздері.

Параграф 44. Янтарьдан көркем бұйымдар жасаушы, 4-разряд

      800. Жұмыс сипаттамасы:

      янтарьдан жеке композиция бойынша күрделігі орташа көркем бұйымдар мен халықтық дәстүрлі янтарьдан жасалған әшекей бұйымдардың көшірмелерін жасау;

      янтарьға аяқталған сипат беру мақсатында оны шыңдау, аралау, тегістеу;

      бұйымның металл бөлігін дәнекерлеп және өзге де әртүрлі қосылыстардың көмегімен біріктіру.

      801. Білуге тиіс:

      қолданылатын түсті металдар мен балқымалардың қасиеттері мен сапасы;

      янтарға құрсау жасау қағидалары;

      дәнекерленген бұйымдарды дәнекерлеу және өңдеу негіздері;

      құралдарды қайрау және оларды пайдалану қағидалары.

Параграф 45. Янтарьдан көркем бұйымдар жасаушы, 5-разряд

      802. Жұмыс сипаттамасы:

      жеке композициясы бойынша янтарьдан бөлшектері мен ішкі ойықтары бар күрделі айшықты-өрнекті көркем бұйымдарды қабықтың формасының, түсінің, мөлдірлігінің әр түрлілігін, декоративтігін ескере отырып жасау;

      күрделі композициялы бұйымдарды халықтық дәстүрде жасау;

      әр түрлі формалы бұйымдарға өрнектер салу және жабыстыру;

      бұйымның металл бетіне жапсырма өрнекті дәнекерлеу;

      айшықты-өрнекті әшекейленген янтарьдан жасалған бұйымдарды монтаждау және құрастыру.

      803. Білуге тиіс:

      өрнектеу жұмыстардың түрлері;

      өрнектелген бұйымдарды жасау жөніндегі операциялардың тәсілдері мен кезектілігі;

      дәнекерлер мен желімнің рецептурасы;

      металды керту, ию, бұрау, дәнекерлеу және химиялық өңдеу тәсілдері;

      янтарьдан бұйым жасаудағы халықтық дәстүрлер.

Параграф 46. Янтарьдан көркем бұйымдар жасаушы, 6-разряд

      804. Жұмыс сипаттамасы:

      аса күрделі композициялы янтарьдан бірегей көркем бұйымдарды халықтық дәстүрде және көрме үлгісінде жасау;

      күрделі формалы жоғары сапалы янтарь бұйымдарды станокта және қолмен жиектеу, жылтырату және жалтырату;

      бұйымның металл элементтерін керту, ию, бұрау, бедерлеу, құю;

      металл элементтерін айқын ету үшін оларды күрделі химиялық өңдеу;

      бұйымдарды штифтілеу, қысу, орау және өзге де бекіту тәсілдерін пайдалана отырып монтаждау және құрастыру.

      805. Білуге тиіс:

      янтарьды, түсті металдар мен балқымаларды өңдеу түрлері;

      янтарь мен металды өңдеу кезіндегі операциялардың тәсілдері мен кезектілігі;

      янтарьды қырлау формасы мен түрлері;

      халықтық өнерді дамытудың негізгі бағыттары.

13-тарау. Янтарьдан жасалған көркем бұйымдар жасау өндірісі жұмыстарына арналған разрядтар бойынша жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары

Параграф 1. Янтарь жасаушы, 2-разряд

      806. Жұмыс сипаттамасы:

      табиғи янтарь мен нығыздалған янтарьдың қалдықтарын металл пышақпен сыртқы бетіндегі қабық толық алынғанға дейін қолмен ысу;

      янтарь кесектерінің сыртқы қабатын және янтарьді нығыздауға арналған қоспалардан қолмен аршу;

      қапталған янтарь мен янтарь қалдықтарын фарфор астауда сода ерітіндісімен жуу;

      янтарь мен қалдықтарын электр пештерінде кептіру;

      пешті жұмысқа дайындау.

      807. Білуге тиіс:

      табиғи янтарьдың қасиеттері;

      қолданылатын құрал;

      янтарь мен қалдықтарын кептіру технологиясы;

      электр пешінің құрылысы мен кептірудің температуралық режимі;

      янтарьды арту және түсіру қағидалары.

Параграф 2. Янтарь жасаушы, 3-разряд

      808. Жұмыс сипаттамасы:

      янтарь бұйымдарын жасау үшін әр түрлі өлшемді және әр түрлі қалыпты янтарь дайындамаларын ысу;

      тік бұрышты және төртбұрышты дайындамаларға арнап табиғи және нығыздалған янтарь кесектерін дискілі және таспалы арамен аралау;

      дайындамаларда өтпелі және бітеу саңылалы сызбалар мен шаблондар бойынша бұрғылау.

      809. Білуге тиіс:

      тік бұрышты және төртбұрышты янтарь дайындамаларын ысу тәсілдері;

      дискілі және таспалы араның және бұрғылау станогының құрылысы мен оларды пайдалану қағидалары;

      янтарьдың сорттылығы және жартылай дайын өнімдерге қойылатын техникалық талаптары;

      янтарьды тиімді пайдалану тәсілдері.

Параграф 3. Янтарь жасаушы, 4-разряд

      810. Жұмыс сипаттамасы:

      көркем бұйымдарды өңдеу және жасау үшін табиғи янтарьды дайындау;

      янтарьды дөңгелек, конус тәрізді және өзге де күрделі формалы дайындамаларды жасау үшін циркуляр және таспалы арамен эталон үлгі бойынша, шаблондар мен сызбалар бойынша аралау;

      жабдықты баптау.

      811. Білуге тиіс:

      янтарьды күрделі пішінді дайындамаға аралау тәсілдері;

      циркуляр және таспалы араны баптау, қайрау қағидалары;

      сыртқы түрі бойынша янтарьдің түсін, құрылымын, қаттылығын анықтау.

Параграф 4. Янтарьдан жасалған бұйымдарды құрастырушы, 3-разряд

      812. Жұмыс сипаттамасы:

      янтарьдан жасалған қарапайым және күрделігі орташа көркем бұйымдарды құрастыру;

      бұйымдарды құрастыру үшін янтарь дайындамаларды көлемі мен түсі бойынша жинақтау.

      813. Білуге тиіс:

      бөлшектерді түсі мен көлемі бойынша іріктеу қағидалары;

      түсті симметриялы кезектестіру, табиғи және нығыздалған янтарьдың қасиеттері;

      бұйымдарға қойылатын техникалық талаптар, қолданылатын құралдар.

      814. Жұмыс үлгілері:

      түйреуіш, сақина, әйкел, мүштіктер – құрастыру.

Параграф 5. Янтарьдан жасалған бұйымдарды құрастырушы, 4-разряд

      815. Жұмыс сипаттамасы:

      янтарьдан жасалған күрделі және өте күрделі көркем бұйымдарды құрастыру;

      янтарьдан жасалған күрделі және өте күрделі көркем бұйымдарды құлпын бекіте отырып, металл бөлшектерге монтаждау саңылау бұрғылау.

      816. Білуге тиіс:

      бір немесе бірнеше түсті бөлшектерді таңдай отырып бұрғылау тәсілдері;

      құлпын бекіту тәсілдері.

      817. Жұмыс үлгілері:

      білезік, алқа, әшекей – құрастыру.

Параграф 6. Янтарьдан жасалған бұйымдарды өңдеуші, 3-разряд

      818. Жұмыс сипаттамасы:

      янтарь қабығы қалған янтарьдан жасалған қарапайым көркем бұйымдарды станоктарда және қолмен шаблон, сызбалар, эталон үлгілер бойынша әртүрлі құрылғылар мен өлшеу құралдарын пайдалана отырып өңдеу;

      станок пен құрылғыларды реттеу.

      819. Білуге тиіс:

      янтарьдан жасалған қарапайым көркем бұйымдарды станоктарда және қолмен өңдеудің әдістері мен тәсілдері;

      қолданылатын жабдықтар мен құрылғылардың мақсаты;

      қызмет ету және реттеу қағидаты;

      қайрау қағидалары және оны пайдалану, өлшеу құралы.

      820. Жұмыс үлгілері:

      янтарьды зергерлік бұйымдарға орнату – өңдеу.

Параграф 7. Янтарьдан жасалған бұйымдарды өңдеуші, 4-разряд

      821. Жұмыс сипаттамасы:

      янтарь қабығы қалған янтарьдан жасалған күрделігі орташа көркем бұйымдарды станоктарда және қолмен шаблон, сызбалар, эталон үлгілер бойынша әртүрлі құрылғылар мен өлшеу құралдарын пайдалана отырып, янтарьдың формасы, мөлдірлігінің әртүрлілігі, қабығының бедері және өзге де оптикалық-физикалық қасиеттерінің әртүрлілігінің негізінде өңдеу;

      станоктар мен олардың құрылғыларын ретке келтіру.

      822. Білуге тиіс:

      янтарьдан жасалған күрделігі орташа көркем бұйымдарды станоктарда және қолмен өңдеудің әдістері мен тәсілдері;

      жасанды және табиғи янтарьдың қасиеттері мен сапасы;

      янтарьдың оптикалық-физикалық қасиеттерінің, қолданылатын жабдықтар мен құрылғылардың құрылысы мен баптау қағидалары;

      өңдеудің кез келген түріндегі янтарьдың беріктігі.

      823. Жұмыс үлгілері:

      алқа, мойынтұмар – бөлшектерді жасау және өңдеу.

Параграф 8. Янтарьдан жасалған бұйымдарды өңдеуші, 5-разряд

      824. Жұмыс сипаттамасы:

      янтарьдан жасалған күрделі және өте күрделі көркем бұйымдарды станоктарда және қолмен өңдеу;

      янтарьдан күрделі көлемді және фигуралы, сондай-ақ көркемділігі жоғары, бірегей бұйымдарды дәлдігі жоғары бөлшектері мен ішкі ойықтары бар бұйымдарды жасау.

      825. Білуге тиіс:

      янтарьдан жасалған күрделі және өте күрделі көркем бұйымдарды өңдеудің әдіс-тәсілдері;

      барлық түрлі және сортты янтарьдың ою-декоративті қасиеттері;

      қызмет көрсетілетін жабдықтардың кинематикалық схемасы.

      826. Жұмыс үлгілері:

      1) кәдесый ойыншықтар – жасау;

      2) әшекей – өңдеу;

      3) шахмат фигуралары – жасау.

Параграф 9. Янтарьды қыздырушы, 3-разряд

      827. Жұмыс сипаттамасы:

      ұсақталған және ұнтақталған янтарьды құндақ және электр пеште қыздыру;

      шикізатты пешке салу және шыныққаннан кейін оны алу.

      828. Білуге тиіс:

      табиғи янтарьдың қасиеттері мен сапасы;

      шынықтырудың технологиясы мен температуралық режимі;

      шынықтыру процессінде пешті майсыздандыру тәсілдері;

      құндақ және электр пештерін пайдалану қағидалары.

Параграф 10. Янтарьды қыздырушы, 4-разряд

      829. Жұмыс сипаттамасы:

      янтарьдан жасалған жартылай дайын өнімдер мен дайын өнімдерді құндақ және электр пеште шынықтыру;

      шикізатты пешке салу және шыныққаннан кейін оны алу.

      830. Білуге тиіс:

      янтарьдан жасалған жартылай дайын өнімдер мен дайын өнімдерді шынықтырудың технологиясы мен температуралық режимі;

      құндақ және электр пештерінің құрылысы.

Параграф 11. Янтарьды тегістеуші, 3-разряд

      831. Жұмыс сипаттамасы:

      әр түрлі формалы янтарьдан жасалған қарапайым және күрделігі орташа көркемдік және зергерлік бұйымдарды станокта және қолмен үлгілер мен сызбалар, суретшілердің эскиздері бойынша тегістеу, жылтырату, қырлау және жалтырату;

      янтарьдың тілімін одан әрі қолдануға жарайтынын және ақаулық дефектін белгілеу;

      станокты реттеу.

      832. Білуге тиіс:

      янтарьды тегістеу, жылтырату, бұрғылау және жалтырату әдістері;

      янтарь көркемдік бұйымдарға қойылатын техникалық талаптар;

      қызмет көрсетілетін станоктың, қолданылатын құралдардың әрекет ету қағидаты мен реттеу тәсілдері;

      материалдар мен пасталар, әртүрлі және әр сортты янтарьдың физикалық және химиялық қасиеттері;

      сызбаларды оқу.

      833. Жұмыс үлгілері:

      моншақ, тиектүймелер, сақиналар мен сырғалардың тастары, алқа – жылтырату, қырлау, жалтырату.

Параграф 12. Янтарьды тегістеуші, 4-разряд

      834. Жұмыс сипаттамасы:

      формасының, түсінің, мөлдірлігінің әртүрлілігіне және өзге де оптикалық-физикалық қасиеттеріне байланысты янтарьдан жасалған күрделі және өте күрделі көркемдік және зергерлік бұйымдарды станокта және қолмен тегістеу, жылтырату, қырлау және жалтырату;

      станокты реттеу.

      835. Білуге тиіс:

      янтарьдың оптикалық-физикалық қасиеттері;

      янтарь көркемдік бұйымдарға қойылатын техникалық талаптар;

      сызбаларды оқу;

      өлшеу құралдары және оларды пайдалану тәсілдері;

      қызмет көрсетілетін станоктардың құрылысы мен оларды баптау қағидалары.

      836. Жұмыс үлгілері:

      білезіктер, алқалар, мүштіктер, әшекейлер – жылтырату, қырлау, жалтырату.

14-тарау. Мүсін туындысы мен сәулеттік соғу бөлшектері күрделігінің сипаттамасы

      837. Мүсін туындысы мен сәулеттік соғу бөлшектері күрделігінің сипаттамасы (61-шығарылымы) БТБА-ға 1-қосымшада берілген.

15-тарау. Жұмысшы кәсіптерінің алфавиттік көрсеткіші

      838. Жұмысшы кәсіптерінің алфавиттік көрсеткіші (61-шығарылымы) БТБА-ға 2-қосымшада көрсетілген.

  Жұмыстар мен
жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай
тарифтік-біліктілік
анықтамалығына
(61-шығарылым)
1-қосымша

Мүсін туындысы мен сәулеттік соғу бөлшектері күрделігінің сипаттамасы

Күрделілік белгілері

      Мүсіндеу-техникалық жұмыстары күрделігінің белгілері:

      1) бастапқы төсемесімен саз-балшықпен үлкейту кезінде, қаңылтыр металдан ою кезінде – соғу сипаты – фактура, фигураның қалыбы, жекелеген бөлшектердің орналасуы, киімінің бүгілу тереңдігі, аксессуарлардың болуы, рельефтері - рельеф тереңдігі, суреттің айқындылығы, ішкі қабатының болуы;

      2) бастапқы қалыптау кезінде – формаға қолжетімділік, бөлшектер конфигурациясы, саз-балшық пен каркасты алу мүмкіндігі;

      3) таза қалыптау (кесек қалыпату) кезінде – салынатын кесектердің саны.

      Жоғарыда аталған белгілердің негізінде материалда мүсін туындылары мен сәулет бөлшектерін техникалық орындау күрделігі бойынша үш топқа бөлінеді:

      күрделі емес, күрделі және өте күрделі.

I топтағы күрделілік белгілері

      Күрделі емес туындыларға:

      1) бет пішінің өзіне тән белгілері жоқ адамдардың портреттік, декоративтік, станоктық және монументалдық фигуралары, жалаңаш дене формалары жалпылама немесе бүкпелері жоқ киімдегі статикалық бейнелер;

      2) бет пішінің өзіне тән белгілері жоқ, мұқият орындалған анатомиялық формасыз, шашы тегіс жатқызылған бюсттер;

      3) рельефі аз ғана шығарылған, шағын айқындалған фигуралық және өрнекті барельеф пен горельефтер;

      4) формалары жалпылама, статикалық күйдегі, фигурасының, жүнінің бөлшектері мұқият бейнеленбеген анималистикалық мүсін, қанаттары жеке-жеке көрсетілмеген құстың жалпылама фигурасы;

      5) тегіс құмыралар мен жәшіктер;

      6) тегіс сәулет әшекейлері, кескінделген розеткалар, өрнегі шағын айқындалған фризалар, құрғақ кептірмелер, тегіс бүршіктер, модульондар және тағы өзге жатады.

II топтағы күрделілік белгілері

      Күрделі туындыларға:

      1) бет пішінің өзіне тән белгілері айқын, жалаңаш немесе терең қатпарлары бар, көп шығыңқы аксессуарлары бар жеке тұрған немесе динамикалық кейіптегі топтас адамдардың портреттік, декоративтік, станоктық және монументалдық фигуралары;

      2) бет пішінің өзіне тән белгілері айқын, шаш үлгісі күрделі, киімінің қатпарлары терең портреттік және декоративтік бюсттер;

      3) суреті айқын бейнеленген, қатпарлары терең портреттік, фигуралық, декоративтік, өрнекті барельефтер мен горельефтер;

      4) динамикалық күйдегі, фигурасының, жүнінің бөлшектері мұқият бейнеленген анималистикалық мүсін, қанаттары тарамдалған құстың фигурасы;

      5) фигуралық-өрнекті құмыралар, суреті айқын бейнеленген және қатпарлары терең урнолар;

      6) ою-өрнек көп салынған сәулет соқпасының, бөлшектері, фигуралар, капительдер, кронштейндер және тағы өзгелер жатады.

III топтағы күрделілік белгілері

      Аса күрделі туындыларға:

      1) бет пішінің өзіне тән күрделі белгілері айқын, жалаңаш немесе анатомиялық формалары мұқият бейнеленген фигура, күрделі өрнекті киімі бар жеке тұрған немесе динамикалық кейіптегі топтас адамдардың портреттік, декоративтік, станоктық және монументалдық фигуралары;

      2) бет пішінің өзіне тән күрделі сипатты белгілері айқын, әжімдері бар, шаш толқындары терең, сақал-мұрты бар портреттік және декоративтік бюсттер;

      3) нәзік бейнелі, ою-өрнекті, күрделі ұсақ қатпарлары бар портреттік, фигуралық, декоративтік, өрнекті (көлемді және көп фигуралы) барельефтер мен горельефтер;

      4) күрделі динамикалық қалыптағы, дене мүшелері күрделі, жұні айқын бейнеленген жан-жануарлардың фигуралары;

      5) қақпағы, тұтқасы мен күрделі тұғырлары бар барельефтік және горельефтік ою-өрнекпен толтырылған құмыралар мен ыдыстар;

      6) сәулет туындыларының нәзік бейнелі бөлшектері жатады.

  Жұмыстар мен жұмысшы
кәсіптерінің бірыңғай
тарифтік-біліктілік
анықтамалығына
(61-шығарылым)
2-қосымша

Жұмысшы кәсіптерінің алфавиттік көрсеткіші

Р/с №

Кәсіптердің атауы

Разряд диапазондары

Беті

Ағаштан, капо-тамырдан және қабықтан көркем бұйым жасау өндірісі

1.

Ағаш және ағаш қабығын кесуші

2-6

82

2.

Ағаш күйдіруші

2-5

85

3.

Ағаштан және папье-машеден жасалған көркемөнер бұйымдарын өңдеуші

3-6

87

4.

Ағашқа көркем сурет салатын суретші

3-6

88

5.

Көркемөнер бұйымдарына арналған өсімдік материалдарын дайындаушы

3-4

91

6.

Ағаштан көркемөнер бұйымдарын фанерлеуші

4-5

92

7.

Ағаштан жасалған көркемөнер бұйымдарын сырлаушы

2

93

8.

Ағаш қабығынан жасалған бұйымдарды желімдеуші

2

93

9.

Ағаш қабығын пішуші

2

94

10.

Капо тамырды булаушы

4

94

11.

Хохлома суреті салынған бұйымдарды шыңдаушы

4

94

12.

Декоративтік ағаш жынысын сұрыптаушы

4

95

Зергерлік-филигран өндірісі

13.

Білезік зергері

1-6

39

14.

Зергер

1-7

41

15.

Зергер бекітуші

1-6

50

16.

Зергер монтаждаушы

1-6

52

17.

Зергер оюшы

5-6

55

18.

Зергер филиграньшы

2-6

56

19.

Зергер шынжыршы

3-6

59

20.

Зергерлік және көркемөнер бұйымдарын қарайтушы

3-5

60

21.

Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының бөлшектері мен материалдарын дайындаушы

2-4

61

22.

Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының қондырғыларын жапсырушы

1-2

62

23.

Зергерлік және көркемөнер бұйымдарының қондырғыларын қырлаушы

1-6

64

24.

Қарайтылған күміс дайындаушы

5

66

25.

Қарайтылған күмісті егеулеуші

3-5

66

26.

Модельдеуші зергер

7

50

27.

Тас іріктеуші

3-4

67

28.

Филигранды негіз жасаушы

3-4

68

29.

Эмаль бойынша көркем суретші

3-6

69

30.

Эмаль бойынша фотобаспашы

1-2

71

31.

Эмальдаушы

2-6

71

Көркем бұйымдар жасау өндірісі (жалпы кәсіптер)

32.

Бағалы металдарды регенераторлаушы

2-3

4

33.

Дайындамалар мен көркемөнер бұйымдарын кептіруші

2-3

5

34.

Инкрустатор

3-6

6

35.

Көркем полотноның кенебі пен картонын сылаушы

1-5

8

36.

Көркемөнер бұйымдарын бақылаушы

2-5

10

37.

Көркемөнер бұйымдарын жылтыратушы

1-4

14

38.

Көркемөнер бұйымдарын құюшы

2-4

16

39.

Көркемөнер бұйымдарын лактаушы

1-4

18

40.

Көркемөнер бұйымдарын нақыштаушы

1-6

20

41.

Көркемөнер бұйымдарын өңдеуші

1-4

24

42.

Көркемөнер бұйымдарын парафиндеуші

2

26

43.

Көркемөнер бұйымдарына алтын жалатушы

2-6

27

44.

Күйдіруші

2-5

29

45.

Монета-орден өндірісінің бақылаушысы

3-5

31

46.

Пластикалық кейіпті көрсетуші

2-3

33

47.

Салттық қызмет көрсету жұмысшысы

2

34

48.

Сурет салатын көмірді күйдіруші

3

35

49.

Сылақ құрамын дайындаушы

3-4

35

50.

Трафаретші

2-3

36

51.

Тұрмыстық қызмет көрсету бюросының жұмысшысы

1

37

52.

Тығыздаушы

2-3

38

Қырлау өндірісі

53.

Алмас аралаушы

3-5

96

54.

Алмас аршушы

3-6

97

55.

Алмас белгілеуші

5-6

100

56.

Алмас жарушы

5-6

101

57.

Алмас сұрыптаушы

4-6

102

58.

Алмасты гауһар етіп қырлаушылар

3-6

104

59.

Алмасты орнықтырушы

2

106

60.

Гауһарды және алмасты шаюшы

2

107

61.

Гауһарды сұрыптаушы

5-6

107

Металдан көркемөнер бұйымдарын өндіру

62.

Көркемдеп құю формалаушысы

2-6

73

63.

Металдан жасалған бұйымдарды желімдеуші

2-3

77

64.

Металл декоративтік көркем суретшісі

2-6

78

65.

Табақ лактаушы

4

80

66.

Табақ тегістеуші

3-4

81

Миниатюралы кескінделген папье-машеден жасалған көркем бұйымдар жасау өндірісі

67.

Ағаш пен папье-машеден бұйым құрастырушы

2-4

116

68.

Картонды ораушы

3-4

118

69.

Миниатюралық кескіндеме суретшісі

3-4

119

70.

Папье-машені аралаушы

2-4

121

Мүсіндеу өндірісі

71.

Зеңдеуші

1-6

136

72.

Мүсін өндірісіндегі мүсін соғушы

1-6

138

73.

Мүсін өндірісіндегі нақыштаушы

1-6

142

74.

Мүсін өндірісіндегі модельші

2-6

144

75.

Мүсін өнеріндегі қалыптаушы

2-6

147

Сүйек және мүйізден жасалатын көркем бұйымдар жасау өндірісі

76.

Мүйіз бен сүйектен ою оюшы

2-6

123

77.

Мүйіз бен сүйекті аралаушы

3-4

125

78.

Мүйіз бен сүйекті сұрыптаушы

3

126

79.

Мүйіз жоңқасын ұнтақтаушы

2

127

80.

Мүйіз пластиналарын түзетуші

3

127

81.

Мүйіз ұнтағынан жасалған бұйымдарды нығыздаушы

3

128

82.

Сүйек пен мүйізден бұйым кесуші

2-3

128

83.

Сүйек пен мүйізден жасалған бұйымдарды өңдеуші

2-5

129

Тастан көркем бұйымдарын өндіру

84.

Тас кесуші

2-6

109

85.

Тас токары

2-4

112

86.

Тастан жасалған бұйымдарды монтаждаушы

2-3

113

87.

Тасты аралап кесуші

2-4

114

88.

Тасты егеулеуші

2-3

116

Тері және былғарыдан көркем бұйымдар жасау өндірісі

89.

Былғары бөлшектерді тегістеуші

3-4

152

90.

Былғары мен үлбірге кестеші

3-6

153

91.

Былғары мен үлбірден бұйымдар құрастырушы

2-6

154

92.

Былғары мен үлбірді пішуші

2-5

156

93.

Былғарыдан жасалған бұйымдарға сурет салушы

2-6

158

Халықтық қолөнер кәсіпшілігі бұйымдарын жасау өндірісі

94.

Ағаштан көркем бұйымдарды жасаушы

3-6

161

95.

Былғарыдан жасалған көркем бұйымдарды жасаушы

3-6

164

96.

Зығыр талшығынан көркем бұйымдар жасаушы

2-6

165

97.

Көркем әшекейленген матадан бұйымдар жасаушы

3-6

167

98.

Кішкене сабан талынан көркем бұйымдар жасаушы

2-6

169

99.

Қабықтан көркем бұйымдарды жасаушы

3-5

171

100.

Қыштан көркем бұйымдар жасаушы

3-6

172

101.

Матаға сурет салатын суретші

3-7

173

102.

Металдан көркем бұйымдар жасаушы

3-6

175

103.

Шыбықтан көркем бұйымдар жасаушы

3-5

177

104.

Янтарьдан көркем бұйымдар жасаушы

3-6

179

Янтарьдан жасалған көркем бұйымдар жасау өндірісі

105.

Янтарь жасаушы

2-4

131

106.

Янтарьдан жасалған бұйымдарды құрастырушы

3-4

132

107.

Янтарьдан жасалған бұйымдарды өңдеуші

3-5

134

108.

Янтарьды қыздырушы

3-4

134

109.

Янтарьды тегістеуші

3-4

135