"Самұрық-Қазына" ұлттық әл-ауқат қоры" акционерлік қоғамының 2012 жылғы жылдық қаржылық (шоғырландырылған және жеке) есептілігін, таза кірісін бөлу, жай акциялары бойынша дивидендтер төлеу тәртібін және бір жай акциясына шаққандағы дивидендтің мөлшерін бекіту туралы

Жаңа

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 5 қазандағы № 1060 қаулысы

      «Ұлттық әл-ауқат қоры туралы» 2012 жылғы 1 ақпандағы Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабы 2-тармағының 2) және 10) тармақшаларына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:
      1. Мыналар:
      1) қоса беріліп отырған «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамының (бұдан әрі – Қор) 2012 жылғы жылдық қаржылық (шоғырландырылған және жеке) есептілігі;
      2) Қазақстан Республикасы, 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 23 мекенжайында тіркелген; деректемелері: жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН) – 081140000436, жеке сәйкестендіру коды (ЖСК) – KZ456010111000026976, Астана қаласындағы «Қазақстан Халық жинақ банкі» акционерлік қоғамындағы банктік сәйкестендіру коды (БСК) HSBKKZKX Қордың қаржылық есептілігіне сәйкес 1065116692000 (бір триллион алпыс бес миллиард жүз он алты миллион алты жүз тоқсан екі мың) теңгені құрайтын Қордың 2012 жылғы таза кірісін бөлу тәртібі:
      дивидендтерді төлеуге – 9077418000 (тоғыз миллиард жетпіс жеті миллион төрт жүз он сегіз мың) теңге жіберілсін;
      инвестициялық бағдарламаларды қаржыландыру, борыштық міндеттемелерді өтеу және активтер сатып алу үшін 1056039274000 (бір триллион елу алты миллиард отыз тоғыз миллион екі жүз жетпіс төрт мың) теңге Қордың және оның компанияларының иелегінде қалдырылсын;
      3) Қордың бір жай акциясына шаққанда 2012 жылғы дивидендтің мөлшері 2 (екі) теңге 61 (алпыс бір) тиын болып бекітілсін.
      2. Осы қаулыға қол қойылған күн дивидендтерді төлеу басталатын күн болып белгіленсін.
      3. Дивидендтер төлеу 10 (он) жұмыс күні ішінде «201301» бюджеттік жіктеу коды бойынша республикалық бюджетке қолма-қол ақшасыз аудару жолымен ақшалай нысанда жүргізілсін.
      4. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасының
      Премьер-Министрі                                     С. Ахметов

Қазақстан Республикасы
Үкіметінің     
2013 жылғы 5 қазандағы
№ 1060 қаулысымен 
бекітілген     

«Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ

Шоғырландырылған қаржылық есептілік

Тәуелсіз аудиторлардың есебімен 2012 жылғы
31 желтоқсанда аяқталған жыл үшін

      МАЗМҰНЫ

      Тәуелсіз аудиторлардың есебі

      Шоғырландырылған қаржылық есептілік

      Шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерім
      Жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есеп
      Капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есеп
      Ақша қаражатының қозғалысы туралы шоғырландырылған есеп
      Шоғырландырылған қаржылық есептілікке ескертпелер

      ШОҒЫРЛАНДЫРЫЛҒАН БУХГАЛТЕРЛІК ТЕҢГЕРІМ

      31 желтоқсандағы жағдай бойынша

Миллион теңгемен

Ескер.

2012

2011





Активтер




Ұзақ мерзімді активтер




Негізгі құралдар

7

6.067.038

5.028.649

Материалдық емес активтер

8

358.228

306.989

Бірлескен кәсіпорындар мене қауымдасқан компаниялардағы инвестициялар

9

1.351.044

1.294.982

Клиенттерге қарыздар

10

1.386.384

1.080.910

Кредиттік мекемелердегі қаражат

11

267.751

347.672

Кейінге қалдырылған салық бойынша актив

37

77.964

56.813

Өзге де ұзақ мерзімді қаржы активтері

12

464.934

494.882

Өзге де ұзақ мерзімді активтер

13

420.271

292.337



10.393.614

8.903.234

Ағымдағы активтер




Қорлар

14

408.792

375.457

Өтеуге ҚҚС


193.950

97.916

Табыс салығы бойынша алдын ала төлем


77.948

70.534

Сауда дебиторлық берешек

15

342.257

276.129

Клиенттерге қарыздар

10

665.326

667.523

Кредиттік мекемелердегі қаражат

11

1.070.656

700.529

Өзге де қысқа мерзімді қаржы активтері

12

267.809

330.110

Өзге де ағымдағы активтер

15

297.706

275.211

Ақша қаражаты және оның баламалары

16

1.465.548

1.646.615



4.789.992

4.440.024

Сатуға арналған ретінде жіктелген активтер

6

51.521

70.147

АКТИВТЕРДІҢ ЖИЫНЫ


15.235.127

13.413.405

9-110 беттегі есеп саясаты мен ескертпелер осы шоғырландырылған қаржылық есептіліктің ажырамас бөлігі болып табылады.

Миллион теңгемен

Ескерт.

2012

2011





капитал және міндеттемелер




Негізгі компанияның акционеріне жататын капитал




Жарғылық капитал

17

4.409.314

4.050.383

Сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау жөніндегі резерв

12

24.846

(106.997)

Шетел валюталарды қайта есептеу жөніндегі резерв


219.712

186.145

Өзге де капитал резервтері


15.828

17.656

Бөлінбеген пайда


1.920.696

823.433



6.590.396

4.970.620

Бақыланбаған қатысу үлесі


801.135

758.983

Капитал жиыны


7.391.531

5.729.603





Ұзақ мерзімді міндеттемелер




Қарыздар

18

3.517.546

3.646.036

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарыздары

19

210.810

430.747

Қаржылық жалға алу жөніндегі міндеттемелер

21

35.313

14.307

Резервтер

22

136.312

70.564

Кейінге қалдырылған салық жөніндегі міндеттемелер

37

333.864

299.666

Қызметкерлерге сыйақы жөніндегі міндеттемелер

23

45.940

37.908

Клиенттердің қаражаты

24

106.663

186.375

Туынды қаржылық құралдар


7.450

7.346

Өзге де ұзақ мерзімді міндеттемелер

20

296.660

426.703



4.690.558

5.119.652

Ағымдағы міндеттемелер




Қарыздар

18

679.075

550.740

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарыздары

19

559.831

438.968

Қаржылық жалға алу жөніндегі міндеттемелер

21

8.425

8.451

Резервтер

22

124.202

151.608

Қызметкерлерге сыйақы жөніндегі міндеттемелер

23

4.039

3.631

Төлеуге табыс салығы


48.841

2.985

Сауда және өзге де кредиторлық берешек


496.798

442.640

Клиенттердің қаражаты

24

636.058

550.269

Туынды қаржы құралдары


888

6.579

Өзге де ұзақ ағымдағы міндеттемелер

25

574.564

408.149



3.132.721

2.564.020

Сатуға арналған ретінде жіктелген активтермен байланысты міндеттемелер

6

20.317

130

Міндеттемелердің жиыны


7.843.596

7.683.802

капитал мен міндеттемелер жиыны


15.235.127

13.413.405

Басқарушы директор – Басқарма мүшесі

________________________
Нұрлан Рахметов

Бас бухгалтер

________________________
Алмаз Әбдірахманова

9-110 беттегі есеп саясаты мен ескертпелер осы шоғырландырылған қаржылық есептіліктің ажырамас бөлігі болып табылады.

      ЖИЫНТЫҚ КІРІС ТУРАЛЫ ШОҒЫРЛАНДЫРЫЛҒАН ЕСЕП

      31 желтоқсанда аяқталған жыл үшін

Миллион теңгемен

Ескерт.

2012

2011





Түсім

26

4.911.022

4.400.355

Мемлекеттік субсидиялар

27

27.857

24.406



4.938.879

4.424.761

Сатылған өнім мен көрсетілген қызметтердің өзіндік құны

28

(3.568.739)

(3.191.850)

Жалпы пайда


1.370.140

1.232.911





Жалпы және әкімшілік шығыстар

29

(420.607)

(437.682)

Тасымалдау мен сату жөніндегі шығыстар

30

(377.183)

(367.178)

Сатып алу кезінде пайдалы сатып алудан түсетін кіріс


22

1.468

Негізгі құралдардың шығуынан болатын шығын, нетто


(2.307)

(1.073)

Құнсызданудан болатын шығын

31

(236.711)

(232.035)

Өзге де операциялық кіріс

32

1.168.444

85.107

Өзге де операциялық шығын

33

(660.572)

(54.759)

Операциялық қызметтен пайда


841.226

226.759





Қаржы шығындары

34

(207.916)

(193.600)

Қаржылық кіріс

35

55.409

66.825

Қауымдасқан компаниялар мен бірлескен кәсіпорындардың кірістеріндегі үлес

36

538.835

611.177

Теріс бағамды қайырма, нетто


(43.752)

(22.567)

Табыс салығын есептегенге дейінгі пайда


1.183.802

688.594





Табыс салығы бойынша шығыстар

37

(250.724)

(367.161)

Жыл ішінде жалғасқан қызметтен пайда


933.078

321.433





Тоқтатылған операциялардан Кіріс

6

202.359

29.196

Жыл ішіндегі пайда


1.135.437

350.629

9-110 беттегі есеп саясаты мен ескертпелер осы шоғырландырылған қаржылық есептіліктің ажырамас бөлігі болып табылады.

Миллион теңгемен

Ескерт.

2012

2011

Салық салынғаннан кейінгі өзге де жиынтық кіріс:




Шетелдік валюталарды қайта есептеу


35.301

14.322

Сату үшін қолда бар қаржы активтерін қайта бағалаудан іске асырылмаған шығын


(17.565)

(134.686)

Сату үшін қолда бар қаржы активтері бойынша таза сатылған кіріс/(шығын)


(618)

1.466

Өзге де жиынтық кірістің құрамынан сату үшін қолда бар қаржы активтерінің құнсыздануы жөніндегі өзге шығынға қайта жіктеу

12

146.848

-

Өзге де жиынтық кіріс


350

326

Салық салуды шегергенде жыл ішіндегі жиынтық кірістің жалпы сомасы


1.299.753

232.057





Мыналарға келетін бір жылдағы пайда:




Негізгі компанияның акционеріне


1.065.117

330.035

Бақыланбайтын қатысу үлесіне


70.320

20.594



1.135.437

350.629





Салық салуды шегергенде мыналарға келетін бір жылдағы жиынтық кірістің жалпы сомасы:




Негізгі компанияның акционеріне


1.230.615

208.626

Бақыланбайтын қатысу үлесіне


69.138

23.431



1.299.753

232.057

Акцияға пайда:




Негізгі компанияның акционеріне жататын бір жылдағы негізгі және сұйылған пайда үлесі, теңге


305,97

94,85





Жалғасатын қызметтен акцияға Пайда:




Негізгі компанияның акционеріне жататын жалғасатын қызметтен түсетін пайданың негізгі және сұйылған үлесі


277,43

91,30

Басқарушы директор – Басқарма мүшесі

______________________________
Нұрлан Рахметов

Бас бухгалтер

______________________________
Алмаз Әбдірахманова

9-110 беттегі есеп саясаты мен ескертпелер осы шоғырландырылған қаржылық есептіліктің ажырамас бөлігі болып табылады.

      КАПИТАЛДАҒЫ ӨЗГЕРІСТЕР ТУРАЛЫ ШОҒЫРЛАНДЫРЫЛҒАН ЕСЕП

      31 желтоқсанда аяқталған жыл үшін



Негізгі компания акционеріне келеді



Миллион теңгемен

Ескерт.

Жарғылық капитал

Сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау резерві

Шетелдік валютаны қайта есептеу резерві

Өзге де күрделі резервтер

Бөлінбеген пайда

Жиыны

Бақыланбайтын қатысу үлесі

Жиыны











2010 жылғы 31 желтоқсандағы сальдо


3.891.909

29.682

172.613

21.022

537.822

4.653.048

769.366

5.422.414

Жыл ішіндегі жиынтық кіріс


(135.310)

13.553

348

330.035

208.626

23.431

232.057

Акциялар шығару

17.1

158.474

-

158.474

158.474

Үкіметтен алынған қарыз бойынша және ҚР Ұлттық Банк сатып алған облигациялар бойынша дисконт

17.2

21.793

21.793

21.793

Дивидендтер

17.3

-

(7.056)

(7.056)

(26.709)

(33.765)

Акционермен жасалатын өзге де операциялар


(1.369)

(21)

(505)

(18.797)

(20.692)

(20.692)

Үлестік құралдар негізіндегі төлемдерді тану


250

250

291

541

Еншілес ұйымдардағы қатысу үлестерін өзгерту – бақыланбайтын акционерлердің үлестер сатып алуы

17.4

5.937

5.937

15.116

21.053

Еншілес ұйымдардан опциондар алу


(24)

(24)

(24)

Еншілес ұйымдардағы қатысу үлестерін өзгерту – бақыланбайтын үлестер сатып алу

17.5

(4.848)

(4.848)

(8.313)

(13.161)

Еншілес ұйымдарды сатып алу

5

1.035

1.035

Еншілес ұйымдардың нарықтан өз акцияларын сатып алуы

17.6

(854)

(854)

(14.892)

(15.746)

Акционерге өзге де бөлулер

17.7

(42.527)

(42.527)

(42.527)

Гиперинфляцияға түзету


(1.507)

(1.507)

(342)

(1.849)

Өзге де күрделі резервті азайту


(3.435)

3.435

2011 жылғы 31 желтоқсандағы сальдо


4.050.383

(106.997)

186.145

17.656

823.433

4.970.620

758.983

5.729.603

9-110 беттегі есеп саясаты мен ескертпелер осы шоғырландырылған қаржылық есептіліктің ажырамас бөлігі болып табылады.



Негізгі компания акционеріне келеді


Миллион теңгемен

Ескерт.

Жарғылық капитал

Сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау резерві

Шетелдік валютаны қайта есептеу резерві

Өзге де күрделі резервтер

Бөлінбеген пайда

Жиыны

Бақыланбайтын қатысу үлесі

Жиыны











2011 жылғы 31 желтоқсандағы сальдо


4.050.383

(106.997)

186.145

17.656

823.433

4.970.620

758.983

5.729.603

Жыл ішіндегі жиынтық кіріс


131.662

33.994

(158)

1.065.117

1.230.615

69.138

1.299.753

Акциялар шығару

17.1

358.931

(4.149)

354.782

354.782

Үкіметтен алынған қарыз бойынша және ҚР Ұлттық Банк сатып алған облигациялар бойынша дисконт

17.2

89.617

89.617

89.617

ҚР Ұлттық Банк сатып алған облигациялар бойынша мәмілелер шарттарының өзгерісінен болған кіріс

17.2

304.650

304.650

304.650

Дивидендтер

17.3

-

(168.190)

(168.190)

(150.297)

(318.487)

Акционермен жасалатын өзге де операциялар


1.620

1.620

1.620

Үлестік құралдар негізіндегі төлемдерді тану


214

(603)

(389)

1.441

1.052

Еншілес ұйымдардағы қатысу үлестерін өзгерту – бақыланбайтын акционерлердің үлестер сатып алуы

17.4

(2.002)

(2.002)

30.543

28.541

Еншілес ұйымдардағы қатысу үлестерін өзгерту – бақыланбайтын үлестер сатып алу

17.5

181

(427)

(1.884)

(129.235)

(131.365)

135.572

4.207

Еншілес ұйымдардың нарықтан өз акцияларын сатып алуы

17.6

4.328

4.328

(44.245)

(39.917)

Акционерге өзге де бөлу

17.7

(63.890)

(63.890)

(63.890)

2012 жылғы 31 желтоқсандағы сальдо


4.409.314

24.846

219.712

15.828

1.920.696

6.590.396

801.135

7.391.531

Басқарушы директор – Басқарма мүшесі

______________________________
Нұрлан Рахметов

Бас бухгалтер

______________________________
Алмаз Әбдірахманова

9-110 беттегі есеп саясаты мен ескертпелер осы шоғырландырылған қаржылық есептіліктің ажырамас бөлігі болып табылады.

      АҚША ҚАРАЖАТЫНЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ ТУРАЛЫ ШОҒЫРЛАНДЫРЫЛҒАН ЕСЕП

Миллион теңгемен

Ескерт.

2012

2011





Операциялық қызметтен түсетін ақша ағындары:




Табыс салығын есепке алғанға дейін жалғасқан қызметтен пайда


1.183.802

688.594

Табыс салығын есепке алғанға дейін тоқтатылған қызметтен пайда


202.607

29.916

Мыналарға түзетулер:




Тозу, ескіру және амортизацияға

28, 29, 30, 33

325.677

288.707

Қауымдасқан компаниялар мен бірлескен кәсіпорындар кірісіндегі үлес

36

(538.835)

(611.177)

Тоқтатылған қызметтің шығуынан пайда

6

(201.996)

-

Қаржы шығындары

34

207.916

193.600

Қаржы кірісі

35

(55.409)

(66.825)

Құнсыздану шығыны

31

236.711

232.035

БТА Банкін қайта құрылымдаудан кіріс

32

(1.068.482)

БТА Банкті қалпына келтіруге облигациялар бойынша шығыстар

33

628.572

БТА Банктің өз акцияларын сатып алуынан кіріс


(10.458)

Қызметкерлерге сыйақы жөніндегі ұзақ мерзімді міндеттемелер

23

12.958

13.442

Сатып алу кезінде пайдалы сатып алудан кіріс


(22)

(1.468)

Резервтерге есептеу

22

(11.869)

17.174

Туынды қаржы құралдары


(11.450)

(40.119)

Негізгі құралдардың шығуынан шығын, нетто


2.307

1.073

Еншілес ұйымдардың шығуынан түсетін кіріс


(4.823)

(2.619)

Күмәнді дебиторлық берешек пен өзге де ағымдағы активтер бойынша резервтер

29

10.176

5.025

Пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша бағаланған қаржы активтерін қайта бағалаудан шығын/(кіріс)


(2.314)

7.440

Сату үшін қолда бар активтерді қайта бағалаудан іске асырылған шығын


(618)

1.466

Сатып алудың әділ құны түзетулерінің амортизациясы


4.642

21.467

Бағамдық айырмадан іске асырылмаған шығын


18.807

12.506

Өзге де операциялар


2.375

8.353

Айналымдық капиталдағы өзгерістерге дейінгі операциялық қызметтен ақша ағындары


930.274

798.590

Өзге де ұзақ мерзімді активтердегі өзгерістер


(62.622)

(34.529)

Клиенттерге қарыздардағы өзгерістер


(360.443)

(203.703)

Кредиттік мекемелердегі қаражаттағы өзгерістер


(48.107)

(8.512)

Қаржы активтеріндегі өзгерістер


28.579

54.917

Туынды қаржы құралдарындағы өзгерістер


(8.484)

(49.463)

Қорлардағы өзгерістер


(40.321)

(20.650)

Өтеуге ҚҚС-тағы өзгерістер


(53.750)

(24.407)

Сауда-дебиторлық берешектегі өзгерістер


(69.364)

(22.015)

Өзге де ағымдағы активтердегі өзгерістер


(35.213)

35.858

Қарыздағы және Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарыздарындағы өзгерістер


429.638

163.051

Сауда және өзге де кредиторлық берешектегі өзгерістер


(37.899)

(50.267)

Клиенттердің шотындағы өзгерістер


2.964

178.967

Өзге де міндеттемелердегі өзгерістер


16.908

24.357

Операциялық қызметтен ақша қаражатының түсуі


692.160

842.194

Төленген табыс салығы


(202.234)

(231.578)

Төленген пайыздар


(146.160)

(142.886)

Алынған пайыздар


12.671

45.883

Операциялық қызметтен ақша қаражатының таза түсімдері


356.437

513.613

9-110 беттегі есеп саясаты мен ескертпелер осы шоғырландырылған қаржылық есептіліктің ажырамас бөлігі болып табылады.

Миллион теңгемен

Ескерт.

2012

2011





Инвестициялық қызметтен ақша ағындары:




Банктік депозиттерді орналастыру, нетто


(228.152)

309.968

Қауымдасқан компаниялар мен бірлесіп бақыланатын кәсіпорындарды сатып алу


(28.558)

(110.280)

Сатып алынған ақша қаражатын шегергенде, еншілес ұйымдарды сатып алу


(6)

(80.330)

Шығу тобына қайта топтастырылған еншілес ұйымдардың ақша қаражаты


-

(5.432)

Негізгі құралдарды сатып алу


(952.675)

(930.468)

Материалдық емес активтерді сатып алу


(63.727)

(24.893)

Өзге қаржылық активтерді сату/(сатып алу), нетто


43.814

(69.163)

Негізгі құралдарды сатудан түсетін түсімдер


10.363

35.013

Ұзақ мерзімді активтер үшін төленген аванстар

13

(107.107)

(33.428)

Бірлесіп бақыланатын және қауымдасқан компаниялардан алынған дивидендтер

6, 9

590.940

460.224

Қауымдасқан компанияларды сатудан түскен түсімдер

6

225.739

711

Еншілес ұйымдарды сатудан түскен түсімдер


13.042

Акцияларды сатып алуға опционды орындау


(603)

Инвестициялық қызметтегі ақша қаражатының таза жұмсалуы


(496.930)

(448.078)





Қаржылық қызметтен ақша ағындары:




Қарыздар бойынша түсімдер


919.369

390.038

Қарыздарды өтеу


(627.614)

(484.283)

Қаржылық жалдау бойынша міндеттемелерді өтеу


(11.386)

(8.160)

Еншілес ұйымдармен өз акцияларын сатып алу


(39.917)

(15.746)

Акционермен операциялар


(24.043)

(63.869)

Еншілес ұйымдардың бақыланбайтын үлестеріне төленген дивидендтер


(149.704)

(26.709)

Бақыланбайтын үлестермен жарғылық капиталдағы жарналар


31.611

15.117

Акционерге төленген дивидендтер


(159.113)

(9.077)

Бақыланбайтын үлесті сатып алу

5

(6.697)

Жарғылық капиталдағы жарналар

17.1

12.000

147.552

Қаржылық қызметтегі ақша қаражатының таза жұмсалуы


(48.797)

(61.834)

Айырбас бағамдарының ақша қаражатына және олардың баламаларына өзгерістерінің әсері


8.223

3.454

Ақша қаражаты және олардың баламаларын таза (азайту)/ұлғайту


(181.067)

7.155

Жыл басындағы ақша қаражаты және олардың баламалары


1.646.615

1.639.460

Жыл аяғындағы ақша қаражаты және олардың баламалары

16

1.465.548

1.646.615

Басқарушы директор – Басқарма мүшесі

______________________________
Нұрлан Рахметов

Бас бухгалтер

______________________________
Алмаз Әбдірахманова

9-110 беттегі есеп саясаты мен ескертпелер осы шоғырландырылған қаржылық есептіліктің ажырамас бөлігі болып табылады.

      ШОҒЫРЛАНДЫРЫЛҒАН ҚАРЖЫЛЫҚ ЕСЕПТІЛІККЕ ЕСКЕРТПЕЛЕР

      2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл үшін

      1. ЖАЛПЫ АҚПАРАТ

      Корпоративтік ақпарат

      «Самұрық-Қазына» ұлттық әл ауқат қоры» АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша «Қор» немесе «Самұрық-Қазына») Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 13 қазандағы Жарлығына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 17 қазандағы № 962 қаулысына сәйкес құрылды. Құрылу «Қазына» орнықты даму қоры» акционерлік қоғамы («Қазына») мен «Самұрық» мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі қазақстандық холдингі» акционерлік қоғамын («Самұрық») біріктіру және Мемлекеттік қорға Қазақстан Республикасы Үкіметіне («Мемлекет» немесе «Үкімет») тиесілі кейбір кәсіпорындардағы өз меншік құқығын қосымша беру жолымен жүзеге асырылды. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті білдіретін Үкімет Қордың жалғыз акционері (бұдан әрі мәтін бойынша «Акционер»).
      Қайта ұйымдастырудың негізгі мақсаты Үкіметтің тиісті бағдарламаларында белгіленген осы компаниялардың стратегиялық міндеттерді табысты орындауы мақсатында олардың менеджменті тиімділігін арттыру және ұйымдық құрылымын оңтайландыру болып табылады.
      Қор 38-ескертпеде санамаланған бірқатар мемлекеттік кәсіпорындарды (бұдан әрі мәтін бойынша «Топ») біріктіретін холдинг болып табылады. Қордың қызметі 2012 жылғы 1 ақпанға дейін «Ұлттық әл-ауқат қоры туралы» Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 13 ақпандағы № 134-4 Заңымен реттелді және ел экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз етуге жәрдемдесуге; экономиканы жаңғыртуға және әртараптандыруға; Топ компаниялары қызметінің тиімділігін арттыруға бағытталды. 2012 жылғы 1 ақпанда «Ұлттық әл-ауқат қоры туралы» Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 1 ақпандағы № 550-IV Заңы қабылданды, оған сәйкес Қордың қызметі Қордың тобына кіретін ұйымдардың ұзақ мерзімді құнын (құндылығын) ұлғайту және Қордың тобына кіретін активтерді тиімді басқару арқылы Қазақстан Республикасының ұлттық әл-ауқатын арттыруға бағытталды.
      Басқарушылық мақсаттар үшін Топтың қызметі өндірілетін өнімнің түріне және көрсетілетін қызметтің түріне сәйкес алты операциялық сегментке бөлінеді (43-ескертпе):
      - Мұнай-газ сегменті мұнай мен газды барлау және өндіру, мұнай мен газды тасымалдау, шикі мұнай мен өңдеу өнімдерін қайта өңдеу және сату жөніндегі операцияларды қамтиды.
      - Тасымалдау сегменті жүктер мен жолаушыларды темір жол және әуе тасымалы жөніндегі операцияларды қамтиды.
      - Телекоммуникациялар сегменті жергілікті, қалааралық және халықаралық (ТМД-ға кіретін және кірмейтін елдерді қоса алғанда) байланысты қоса алғанда, тіркелген байланыс қызметтері жөніндегі операцияларды, сондай-ақ байланыс арналарын жалға беру және деректер мен сымсыз байланыспен беруді қамтиды.
      - Энергетикалық сегмент электр энергиясын өндіру және беру жөніндегі, электр энергиясын электр энергетикасы жүйесіне босатуды техникалық диспетчерлеу және импортталатын электр энергиясын тұтыну жөніндегі операцияларды, Қазақстан Республикасы бірыңғай электр энергетикасы жүйесінің орталықтандырылған жедел-диспетчерлік басқару объектілерінің функцияларын қамтиды.
      - Тау-кен өндіру сегменті минералдық ресурстарды барлау, өндіру, өңдеу және сату жөніндегі операцияларды, қорғаныс кешені мен азаматтық машина жасау кәсіпорындарын, химия саласы мен геологиялық барлауды дамыту жөніндегі жобаларды қамтиды.
      - Қаржы институттары мен Даму институттары сегменті Қазақстан Республикасының барлық сегменттеріндегі инвестициялық қызметті дамыту және ынталандыру жөніндегі операцияларды қамтиды. Сондай-ақ бұл сегмент 2009 жылы Қор сатып алған банктерді де қамтиды.
      - Корпоративтік орталық сегменті және жобалар Қордың инвестициялық және қаржы операцияларын, оның ішінде байланысты және тараптық ұйымдарға қарыздар беруді қамтиды.
      Компанияның тіркелген офисі Қазақстан Республикасы Астана қаласы, Қонаев көшесі 8 мекенжайында орналасқан.
      Осы қаржылық есептілікті шығаруға 2013 жылғы 30 сәуірде Қордың Басқарушы директоры - Басқарма мүшесі төрағасы мен Бас бухгалтері бекітті.

      Экономика мен қаржы жүйесін тұрақтандыру жоспары

      Әлемдік қаржы дағдарысы жағдайында елдің экономикасы мен қаржы жүйесін тұрақтандыруды қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 25 қарашадағы № 1085 қаулысымен Қазақстан Республикасы Үкіметінің, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінің Экономикасы және қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі 2009 - 2010 жылдарға арналған бірлескен іс-қимыл жоспары (бұдан әрі мәтін бойынша «Тұрақтандыру жоспары») бекітілді. Тұрақтандыру жоспары мынадай мақсаттарға бағытталған бірқатар іс-шараларды көздейді:
      - Қаржы секторын тұрақтандыру
      - Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешу
      - Шағын және орта бизнесті қолдау
      - Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту
      - Инновациялық, индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру
      Қор Үкіметтен Тұрақтандыру жоспарын іске асыру жөніндегі негізгі оператор болып түседі.
      Қаржы секторын тұрақтандыру жөніндегі шаралар (Тұрақтандыру жоспары) шеңберінде Қор 2009 жылы БТА Банк және Альянс Банк акцияларының бақылау пакетін және «Қазақстанның Халық банкі» АҚ мен «Қазкоммерцбанк» АҚ елеулі үлестерін сатып алды. Бұл шаралар банктерге қосымша өтімділік беруге және олардың төлем қабілетін қамтамасыз етуге бағытталды. 2012 және 2011 жылдары Қор «Қазақстан халық банкі» АҚ-ның жай және артықшылық берілген акцияларының бір бөлігін сатты (12-ескертпе).
      2010 жылғы наурызда бекітілген «БТА Банк» АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша «БТА Банк») міндеттемелерін қайта құрылымдау жоспарының шеңберінде Қор БТА Банкінің еншілес ұйымы «Темірбанк» АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша «Темірбанк») қайта шығарылған жай акцияларын сатып алды.
      Қор БТА Банк, Альянс Банк, «Темірбанк» АҚ,«Қазақстанның Халық банкі» АҚ мен «Қазкоммерцбанк» АҚ үлестерін ұзақ мерзімді перспективада ұстап тұруды жоспарламайды.
      2010 жылы Альянс Банк, БТА Банк және «Темірбанк» АҚ өз борыштарын қайта құрылымдау үдерісін аяқтады. Альянс Банк пен Темірбанктің үздіксіз қызмет қағидатын ұстауы қабілеті қайта құрылымдау шарттарына сәйкес жаңа бизнес модельдерді табысты іске асыруына елеулі түрде байланысты.
      БТА Банкінің үздіксіз қызмет қағидатын ұстауы қабілеті 2012 жылғы желтоқсанда аяқталған өз борыштарын 2-ші қайта құрылымдаудың шарттарына сәйкес жаңа бизнес модельдерді табысты іске асыруына елеулі түрде байланысты (32, 33-ескертпе).
      2012 жылғы 31 желтоқсанда БТА Банк, Темірбанк және Альянс Банктің осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте ескерілген біріккен таза активтері 111.533 миллион теңгені құрайды (2011 жылғы 31 желтоқсанда біріктірілген таза міндеттемелер: 494.522 миллион теңге).
      «Қазақстан Республикасының 2012 жыл ішіндегі әлеуметтік-экономикалық дамуының қорытындылары және «Қазақстан - 2050» стратегиясын іске асыру жөніндегі міндеттер туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің қатысуымен өткен кеңестің 2013 жылғы 23 қаңтардағы № 01-7.1 хаттамасына сәйкес «СҚ-Фармация» ЖШС Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің қарауына беруді көздей отырып, оған Қазақстан Республикасының Үкіметіне даму институттары мен қаржы ұйымдарындағы («Қазақстан Даму банкі» АҚ, «Kazyna Capital Management» АҚ, «КазЭкспортГарант» Экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы» АҚ, «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ, «Қазақстан инвестициялық қоры» АҚ») Қорға тиесілі иелену үлестерін бере отырып, 100% акцияларының иесі Үкімет болатын «Ұлттық даму агенттігі» АҚ құру тапсырылды.
      Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 4 наурыздағы № 206 қаулысына сәйкес «Қазкоммерцбанк» АҚ және «БТА банк» АҚ Қорға тиесілі акцияларын сату есебінен Қорға «Халық банкі» ЖЗҚ» АҚ, «Грантум» ЖЗҚ және «ҰларҮміт» ЖЗҚ акционері болуға рұқсат етілді.
      «БТА Банк» АҚ, «Альянсбанк» АҚ және «Темірбанк» АҚ-ның Қорға тиесілі акцияларын сату мақсатында 2013 жылғы 31 желтоқсанға дейін көрсетілген банк акционерлері сатылатын акцияларды сатып алудың артықшылық құқығынан бас тартқан жағдайда, Қорға:
      - «Альянсбанк» АҚ және «Темірбанк» АҚ акцияларын бірыңғай стратегиялық инвесторға иеліктен шығару жөнінде шаралар қабылдау;
      - «Қазақстанның халық банкі» АҚ-ға «БТА Банк» АҚ-ның қалған акциялар пакетін сатып алу туралы ұсыныс жасау ұсынылды.
      Қазіргі сәтте «СҚ-Фармация» ЖШС беріп және банктердің акцияларын сатумен «Ұлттық даму агенттігі» АҚ құру жөніндегі нормативтік-құқықтық актілерді бекітумен байланысты құжаттарды дайындау және келісу жүзеге асырылуда.

      2. ҚАРЖЫЛЫҚ ЕСЕПТІЛІКТІ ДАЙЫНДАУ НЕГІЗІ

      Осы шоғырландырылған қаржылық есептілік есеп саясатында және осы шоғырландырылған қаржылық есептілікке ескертпелерде сипатталған жағдайларды қоспағанда, бастапқы құн қағидаты негізінде дайындалды.
      Осы шоғырландырылған қаржылық есептілік теңгемен ұсынылған және арнайы шарттасқан жағдайларды қоспағанда, ақша сомалары миллион теңгеге дейін дөңгелектелген.

      Сәйкестігі туралы мәлімдеме

      Топтың осы шоғырландырылған қаржылық есептілігі Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары жөніндегі комитеттің басқармасы (бұдан әрі мәтін бойынша «ХСКБ») шығарған Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына («ҚЕХС») сәйкес дайындалды.
      Шоғырландырылған қаржылық есептілікті ҚЕХС-қа сәйкес дайындау белгілі бір сыни есептемелік бағалауды талап етеді, сондай-ақ басшылықтан есеп саясатын қолдану барысында жол берулер бойынша пікірлер қолдануда талап етеді. Жоғары күрделілік деңгейі мен жол берулерді қолдануды қамтитын қолданылу саласы, сондай-ақ бағалау мен жол берулерді қолдану шоғырландырылған қаржылық есептілік үшін елеулі болып табылатын салалар 4-ескертпеде ашылған.

      Шетелдік валютаны қайта есептеу

      Функционалдық валюта және ұсыну валютасы

      Осы шоғырландырылған қаржылық есептілікке енгізілген Топ кәсіпорындары әрқайсысының қаржылық есептілігінің элементтері кәсіпорын өз қызметін жүзеге асыратын негізгі экономикалық ортаның валютасы пайдаланыла отырып, бағаланады («функционалдық валюта»). Шоғырландырылған қаржылық есептілік Топ есептілігін ұсыну валютасы болып табылатын теңгемен ұсынылды.

      Операциялар және шоттар сальдосы

      Шетелдік валютадағы операциялар операциялар жүзеге асырылған күнгі валюта бағамы пайдаланыла отырып, функционалдық валютаға қайта есептеледі. Осындай операциялар бойынша есептеулер нәтижесінде және жыл аяғындағы бағамдар бойынша шетелдік валютада берілген монетарлық активтер мен міндеттемелерді қайта есептеуден туындағаны бағамдық айырмадан болатын кірістер мен шығындар пайда мен шығындарда танылады.
      Тарихи құнның негізінде шетелдік валютада бағаланатын монетарлық емес баптар бастапқы мәмілелер жасалған күні қолданыста болған бағамдар бойынша қайта есептеледі. Әділ құн бойынша шетелдік валютада бағаланатын монетарлық емес баптар әділ құн белгіленген күні қолданыста болған бағамдар бойынша қайта есептеледі.

      Топтың кәсіпорындары

      Функционалдық валютасы ұсыну валютасынан ерекшеленетін Топтың барлық еншілес ұйымдарының, бірлескен кәсіпорындары мен қауымдасқан компанияларының (олардың бір де бірі гиперинфляциялы экономикалардың валютасында операция жасамайды) кірістері, шығындары және қаржылық позициясы ұсыну валютасына мынадай түрде қайта есептеледі:
      - ұсынылған бухгалтерлік теңгерімдердің әрқайсысы бойынша активтер мен міндеттемелер қаржылық жағдай туралы осындай есептер күні жабылған бағамдар бойынша қайта есептеледі;
      - жиынтық кіріс туралы есептердің әрқайсысы бойынша кірістер мен шығыстар орташа бағамдар бойынша қайта есептеледі (орташа бағам бағамдардың жиынтық әсерінің операция жүзеге асырылған күнгі бағамға ақылға қонымды жақындауы болып табылмайтын жағдайлардан басұа; бұл жағдайда кірістер мен шығыстар операциялар жүзеге асырылған күнгі бағам бойынша қайта есептеледі); және
      - барлық бағамдық айырмалар өзге жиынтық кірісте жеке компонент ретінде танылады.

      Валюта айырбастау бағамдары

      Қазақстандық қор биржасы (бұдан әрі мәтін бойынша «ҚҚБ») белгілеген валюта айырбастаудың орташа салмақталған бағамдары Қазақстан Республикасында ресми айырбастау бағамдары ретінде пайдаланылады.
      Мына кестеде 31 желтоқсандағы шетелдік валютаның теңгеге айырбастау бағамы ұсынылған:


2012

2011

АҚШ доллары

150,79

148,40

Еуро

199,22

191,72

Швейцар франкі

165,09

157,65

Ресей рублі

4,96

4,61

Жапон Йенасы

1,75

1,91

      2013 жылғы 30 сәуірде ҚҚБ айырбастау бағамы 1 АҚШ доллары үшін 151,23 теңге болды.

      3. ЕСЕП САЯСАТЫНЫҢ ЕЛЕУЛІ АСПЕКТІЛЕРІНЕ ШОЛУ

      Есеп саясатындағы және ақпаратты ашу қағидаттарындағы өзгерістер

      Төменде көрсетілген жаңа және қайта қаралып, 2012 жылғы 1 қаңтарда күшіне енген Стандарттар мен Интерпретацияларды қоспағанда, осы шоғырландырылған қаржылық есептілікті дайындау кезінде қолданылатын есеп саясаты 2011 жылғы 31 желтоқсанда аяқталатын жыл ішіндегі жылдық қаржылық есептілікті дайындау кезінде пайдаланылғанға сәйкес келеді:
      - БЕХС 12 түзету «Пайдаға салынатын салық» - «Кейінге қалдырылған салықтар – Кейінге қалдырылған салықтардың негізінде жатқан активтерді өтеу»;
      - ҚЕХС 1 түзету «Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарын алғаш қолдану» - «Елеулі гиперинфляция және ҚЕХС алғаш қолданатын компаниялар үшін тіркелген күндерді қолданбау»;
      - ҚЕХС 7 түзету «Қаржы құралдары: ақпаратты ашу» «Тануды тоқтату туралы ақпараттың ашылуына қатысты талаптарды жетілдіру».
      Стандарттарды қабылдау төменде сипатталған:

      БЕХС 12 түзету «Пайдаға салынатын салық» - «Кейінге қалдырылған салықтар – Кейінге қалдырылған салықтардың негізінде жатқан активтерді өтеу»

      Түзетуде әділ құн бойынша қайта бағаланатын инвестициялық жылжымайтын мүлікке қатысты кейінге қалдырылған салықты айқындау тетігі түсіндіріледі. Түзетудің шеңберінде оны бағалау үшін БЕХС 40-қа сәйкес әділ құнның моделі пайдаланылатын жылжымайтын мүлікке арналып кейінге қалдырылған салықтың оның баланстық құнының сату арқылы өтелетіндігі туралы жол берілімдігі негізінде айқындалуға тиістігі туралы дәлелді жол берілім енгізіледі. Бұдан басқа, түзетуде активті сату туралы жол берілімнің негізінде ғана БЕХС 16-дағы қайта бағалау моделіне сәйкес бағаланатын амортизацияланбайтын активтер бойынша кейінге қалдырылған салықты есептеу қажеттілігі туралы талап енгізіледі. Түзету 2012 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді. Түзету қаржылық жағдайға, қаржылық нәтижелерге немесе Топ ашатын ақпаратқа әсер еткен жоқ.

      ҚЕХС 1 түзету «Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарын алғаш қолдану» - «Елеулі гиперинфляция және ҚЕХС алғаш қолданатын компаниялар үшін тіркелген күндерді қолданбау»

      ҚЕХС жөніндегі кеңес компанияның функционалдық валютасы гиперинфляцияға ұшырауын тоқтатқаннан кейін компанияның ҚЕХС сәйкес қаржылық есептілік беруін қандай түрде қалпына келтіруге тиістігін түсіндірді. Түзету 2011 жылғы 1 шілдеден кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді. Түзету қаржылық жағдайға, қаржылық нәтижелерге немесе Топ ашатын ақпаратқа әсер еткен жоқ.

      ҚЕХС 7 түзету «Қаржы құралдары: ақпаратты ашу» «Тануды тоқтату туралы ақпараттың ашылуына қатысты талаптарды жетілдіру»

      Түзету оларды тану тоқтатылмаған активтердің және тиісті міндеттемелердің өзара байланысының сипатын Топтың қаржылық есептілігін пайдаланушыларға түсіну мүмкіндігін беру үшін берілген, бірақ оларды тану тоқтатылмаған қаржылық активтер туралы қосымша ақпаратты ашуды талап етеді. Бұдан басқа, түзету қаржылық есептілікті пайдаланушыларға оларды тану тоқтатылған аталған активтердегі компанияның жалғасып отырған қатысуының сипатын және онымен байланысты тәуекелдерді бағалау мүмкіндігін беру үшін активтерге жалғасып отырған қатысу туралы ақпаратты ашуды талап етеді. Түзету 2011 жылғы 1 шілдеден кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді. Топта осындай сипаттамалары бар активтер жоқ, сондықтан түзету оның шоғырландырылған қаржылық есептілігіне әсер еткен жоқ.

      Шығарылған, бірақ әлі күшіне енбеген стандарттар мен интерпретациялар

      Төменде шығарылған, бірақ Топтың шоғырландырылған қаржылық есептілігі шығарылған күні әлі күшіне енбеген стандарттар мен интерпретациялар келтіріледі. Топ осы стандарттарды олар күшіне енген күнінен бастап қолдану ниетінде.

      БЕХС 1 түзету «Қаржылық есептілік: ақпарат беру» – «Өзге де жиынтық кірістің баптарын беру»

      БЕХС 1–ге түзетулер өзге де жиынтық кірістің құрамында ұсынылатын баптардың топтамасын өзгертеді. Болашақтағы белгілі бір сәтте пайданың немесе шығынның құрамына қайта жіктелуі мүмкін баптар (мысалы, таза инвестицияларды хеджирлеуден түсетін таза кіріс, шетелдік бөлімшелердің есептілігін есептеу кезіндегі бағам айырмасы, ақша ағындарын хеджирлеудің таза өзгерісі және сату үшін қолда бар қаржы активтері бойынша таза шығыстар немесе кірістер), ешқашан қайта жіктелінбейтін баптардан (мысалы, белгіленген төлемдермен жоспарлар бойынша актуарлық кірістер мен шығыстар және жер мен ғимаратты қайта бағалау) бөлек ұсынылуға тиіс. Түзету Топ қызметінің қаржылық жағдайын немесе қаржылық нәтижелеріне әсер етпейді. Түзету 2012 жылғы 1 шілдеден кейін немесе осы күннен кейін күшіне енеді, демек, ол күшіне енгеннен кейін жасалатын Топтың алғашқы шоғырландырылған қаржылық есептілігіне қолданылады.

      БЕХС 19-ға түзетулер «Қызметкерлерге сыйақы беру» (жаңа редакцияда)

      ҚЕХС жөніндегі кеңес БЕХС 19-ға бірнеше түзетулер жариялады. Олар іргелі өзгерістерден (мысалы, дәліз тетігін және жоспар активтерінің күтілетін кірістілігі түсінігін шығару) тұжырымдаманың қарапайым түсіндірмелеріне және өзгерістеріне дейін құбылып отырады. Түзетулер 2013 жылғы 1 қаңтарда басталатын жылдық есептік кезеңдерден кейін күшіне енеді. Осы түзетулер Топ қызметінің қаржылық жағдайын немесе қаржылық нәтижелеріне елеулі әсер етпейді деп болжанады.

      БЕХС 28 «Қауымдасқан компанияларға және бірлескен кәсіпорындарға салынатын инвестициялар» (2011 жылғы редакцияда)

      ҚЕХС 11 «Бірлескен қызмет туралы келісімдер» және ҚЕХС 12 «Басқа компанияға қатысу үлестері туралы ақпаратты ашу», БЕХС 28 жаңа стандарттарының жариялануының нәтижесінде БЕХС 28 «Қауымдасқан компанияларға және бірлескен кәсіпорындарға салынатын инвестициялар» деген жаңа атау алды және енді қауымдасқан компанияларға салынатын инвестицияларға қатысты ғана емес, сонымен бірге бірлескен кәсіпорындарға салынатын инвестицияларға қатысты да үлестік қатысу әдісінің қолданылуын сипаттайды. Жаңа редакциядағы стандарт Түзету 2013 жылғы 1 қаңтардан кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді. Стандарт Топ қызметінің қаржылық жағдайын немесе қаржылық нәтижелеріне елеулі әсер етпейді.

      БЕХС 32 түзетулер «Қаржы активтері мен қаржылық міндеттемелердің өзара есеп айырысуы»

      Осы түзетулердің шеңберінде «қазіргі сәтте өзара есеп айырысуды жүзеге асыруға бекітілген заңдық құқықты иеленеді» тіркесінің мәні түсіндіріледі. Түзетулер сондай-ақ олардың шеңберінде бір мезгілдік емес жалпы төлемдердің тетіктері пайдаланылатын есеп айырысу жүйелеріне (бірыңғай клирингілік орталық сияқты) қатысты әдетте БЕХС 32 өзара есеп айырысу өлшемдерін дұрыс қолдану қажеттілігін де сипаттайды. Осы түзетулер Топ қызметінің қаржылық жағдайын немесе қаржылық нәтижелеріне елеулі әсер етпейді деп болжанады. Түзетулер 2014 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді.

      ҚЕХС 1 түзетулер «Мемлекет беретін қарыздар»

      Осы түзетулерге сәйкес ҚЕХС алғаш қолданған компаниялар мемлекет берген қарыздарды өту күніне оларда бар ҚЕХС қатысты перспективалы БЕХС 20 «Мемлекеттік субсидияларды есепке алу және мемлекеттік көмек туралы ақпаратты ашу» талаптарын қолдануға тиіс. Компаниялар егер осындай қарызды бастапқы есепке алу сәтінде қажетті ақпарат болса, мемлекет берген қарыздарға қатысты ҚЕХС 9 (немесе қандай стандарттың қолданылатынына байланысты БЕХС 39) және БЕХС 20 талаптарын ретроспективтік қолдану туралы шешім қабылдауы мүмкін. Осындай ерекшеліктің арқасында ҚЕХС алғаш қолданған компаниялар мемлекет бұрын нарықтағыдан төмен ставка бойынша берген ретроспективтік бағалаудан босатылады. Түзету 2013 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді. Түзету Топтың шоғырландырылған қаржылық есептілігіне әсер етпейді.

      ҚЕХС 7 түзетулер «Ақпаратты ашу – қаржы активтері мен қаржы міндеттемелерінің өзара есебі»

      Осы түзетулерге сәйкес компаниялар өзара есепті жүзеге асыруға құқықтар туралы ақпаратты тиісті келісімдерде ашуға міндетті (мысалы, қамтамасыз ету беру туралы келісім). Осындай талаптардың арқасында пайдаланушылар өзара есеп туралы келісімдердің компанияның қаржылық жағдайына әсерін бағалау үшін пайдалы ақпаратты иеленетін болады. Ақпаратты ашуға қатысты жаңа талаптар БЕХС 32 «Қаржы құралдары: ақпарат беру» сәйкес өзара есеп айырысатын барлық танылған қаржы құралдарына қолданылады. Ақпаратты ашуға қатысты талаптар өзара есеп туралы бас келісімде заңды түрде бекітілген бас келісімнің немесе олардың БЕХС 32 сәйкес өзара есепке жататын-жатпайтындығына қарамастан ұқсас келісімнің мәні болып табылатын танылған барлық қаржы құралдарына да қолданылады. Түзетулер Топ қызметінің қаржылық жағдайын немесе қаржылық нәтижелеріне әсер етпейді. Түзетулер 2013 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді.

      ҚЕХС 9 «Қаржы құралдары: жіктеу және бағалау»

      ҚЕХС жөніндегі кеңестің БЕХС 39 ауыстыру жөніндегі жобасының бірінші кезеңінің нәтижелері бойынша шығарылған ҚЕХС 9 БЕХС 39 белгіленгендей, қаржылық активтер мен қаржылық міндеттемелерді жіктеуге қатысты қолданылады. Бастапқыда стандарт 2013 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді деп болжанған, бірақ 2011 жылғы желтоқсанда жарияланған ҚЕХС 9 «ҚЕХС 9 міндетті қолдану күні және ақпаратты ашуға қолданылатын өтпелі талаптар» түзету шығару нәтижесінде міндетті қолдану күні 2015 жылғы 1 қаңтарға ауыстырылды. Кейінгі кезеңдердің барысында ҚЕХС кеңесі хеджирлеу есебі мен қаржы активтерінің құнсыздануын қарайды.

      ҚЕХС 10 «Шоғырландырылған қаржылық есептілік», БЕХС 27 «Жеке қаржылық есептілік»

      ҚЕХС 10 БЕХС 27 «Шоғырландырылған және жеке қаржылық есептіліктің» шоғырландырылған қаржылық есептілікте есебі қарастырылатын бөлігін ауыстырады. Стандарт сондай-ақ «Шоғырландыру – арнайы мақсаттағы компаниялар» ПКИ-12 Интерпретациясында қаралатын мәселелерді қозғайды. ҚЕХС 10 арнайы мақсаттағы компанияларды қоса алғанда, барлық компанияларға қатысты қолданылатын бірыңғай бақылау моделін көздейді. ҚЕХС 10 стандарты енгізетін өзгерістер басшылықтан компаниялардың қайсысының бақыланатындығын, және демек, БЕХС 27 талаптарын қолдану кезіндегіге қарағанда негізгі компаниямен шоғырландыруға тиістігін анықтау кезінде пайымдаулардың барынша көлемін талап етеді. Стандарт 2013 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді.

      ҚЕХС 11 «Бірлескен қызмет туралы келісім»

      ҚЕХС 11 БЕХС 31 «Бірлескен қызметке қатысу» және «Бірлесіп бақыланатын компаниялар – қатысушылардың монетарлық емес салымдары» ПКИ-13 Интерпретациясын ауыстырады. ҚЕХС 11 бірлесіп бақыланатын компанияларды теңбе-тең шоғырландыру әдісімен есепке алу мүмкіндігін жоққа шығарады. Оның орнына бірлескен кәсіпорындардың анықтамасын қанағаттандыратын бірлесіп бақыланатын компаниялар үлестік қатысу әдісі бойынша ескеріледі. Топтың есеп саясаты бірлесіп бақыланатын компанияларды есепке алу үшін үлестік қатысу әдісін белгілейді. ҚЕХС 11 Топтың шоғырландырылған қаржылық есептілігіне әсер етпейді.

      ҚЕХС 12 «Басқа компанияларға қатысу үлестері туралы ақпаратты ашу»

      ҚЕХС 12 бұрын БЕХС 27-де шоғырландырылған қаржылық есептілік бөлігінде көзделген ақпаратты ашуға қойылатын барлық талаптарды, сондай-ақ бұрын БЕХС 31 және БЕХС 28-де көзделген ақпаратты ашуға қойылатын барлық талаптарды қамтиды. Ақпаратты ашуға қойылатын осы талаптар компаниялардың еншілес компанияларға, бірлескен қызметке, қауымдасқан және құрылымдалған компанияларға қатысу үлестеріне жатады. Сондай-ақ ақпаратты ашуға қойылатын жекелеген жаңа талаптар да енгізілген. Стандарт 2013 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді.

      ҚЕХС 13 «Әділ құнды бағалау»

      ҚЕХС 13 бір стандартта ҚЕХС сәйкес әділ құнды бағалауға қатысты барлық нұсқауларды біріктіреді. ҚЕХС 13 компаниялар әділ құнды пайдалануға міндетті болғанда өзгерістер енгізбейді, ал әділ құнды бағалау талап етілгенде немесе рұқсат етілгенде ҚЕХС сәйкес әділ құнды бағалауға қатысты нұсқауларды ұсынады. Қазіргі кезде Топ осы стандартты қолданудың қаржылық жағдайына немесе оның қызметінің нәтижелеріне әсерін бағалауда, алайда, алдын ала талдау осы стандартты қабылдаудың елеулі салдарларының күтілмейтінін көрсетті. Стандарт 2013 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді.

      IFRIC 20 интерпретациясы «Ашық тәсілмен әзірленетін кен орнын пайдалану кезеңіндегі аршу жұмыстарына жұмсалатын шығындар»

      Осы интерпретация ашық тәсілмен әзірленетін кен орнын пайдалану кезеңінде туындайтын шлак жыныстарын аластау (аршу жұмыстары) шығындарына қатысты қолданылады. Интерпретация 2013 жылғы 1 қаңтарда немесе осы күннен кейін басталатын есепті кезеңдерге қатысты қолданылады. Осы интерпретация Топтың шоғырландырылған қаржылық есептілігіне әсер етпейді.

      «ҚЕХС жыл сайын жетілдіру» (2012 жылғы мамыр)

      Төменде санамаланған жетілдірулер Топтың шоғырландырылған қаржылық есептілігіне әсер етпейді:

      ҚЕХС 1 «Қаржы есептілігінің халықаралық стандарттарын алғаш қолдану»

      Осы жетілдіру бұрын ҚЕХС қолдануды тоқтатқан және ҚЕХС сәйкес есептілікті қайтадан жасауды шешкен немесе міндетті компания ҚЕХС 1 қайталап қолдануға құқылы. Егер ҚЕХС 1 қайталап қолданылмаса, компания егер ол ҚЕХС қолдануды ешқашан тоқтатпаған болса, компания қаржылық есептілікті ретроспективті қайта есептеуге тиіс.

      БЕХС 1 «Қаржылық есептілік беру»

      Осы жетілдіру ерікті негізде ұсынылатын қосымша салыстырмалы ақпарат пен ең аз қажетті салыстырмалы ақпараттың арасындағы айырмашылықты түсіндіреді. Әдетте, алдыңғы есепті кезеңнің ішіндегі ақпарат ең аз қажетті салыстырмалы ақпарат болып табылады.

      БЕХС 16 «Негізгі құралдар»

      Осы жетілдіру негізгі құралдар анықтамасын қанағаттандыратын негізгі қосалқы бөлшектер мен қосалқы жабдық қорлар болып табылмайтындығын түсіндіреді.

      БЕХС 32 «Қаржы құралдары: ақпарат беру»

      Осы жетілдіру акционердің пайдасына төлемдерге жататын пайда салығының БЕХС 12 «Пайда салығы» сәйкес ескеріледі.

      БЕХС 34 «Аралық қаржы есептілігі»

      Осы жетілдіру онда сегменттің міндеттері туралы ақпаратты ашуға қатысты талаптармен аралық қаржылық есептілікте сегмент активтерінің жалпы сомасы туралы ақпаратты ашуға қатысты талаптарға сәйкес келтіреді. Осы түсіндірмеге сәйкес аралық қаржылық есептіліктегі ақпаратты ашу да жылдық қаржылық есептіліктегі ашуға сәйкес келуге тиіс.
      Осы жетілдіру 2013 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдерге қатысты күшіне енеді.

      Қайта топтастыру

      Топтың шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімінде 2011 жылдың 31 желтоқсанында кейбір қайта топтастырулар жүргізілді. Топ ұзақ мерзімді бөліктен қысқа мерзімді бөлікке 295 миллиард теңге сомаға клиенттердің қаражатын қайта жіктеді.

      Шоғырландыру қағидаттары

      Шоғырландырылған қаржылық есептілік Компанияның және ол бақылайтын еншілес ұйымдар мен бірлесіп бақыланатын кәсіпорындардың қаржылық есептілігін қамтиды (38-ескертпе).

      Еншілес ұйымдар

      Еншілес ұйымдар, бұл Топ бақылайтын кәсіпорындар. Топтың осындай түрде оның қызметінен пайда ала отырып, кәсіпорынның қаржы және операциялық саясатын тікелей немесе жанама басқару өкілеттігі болғанда бақылау болады. Жалпы бақылаудағы кәсіпорындар арасындағы мәміледе сатып алуды қоспағанда, еншілес ұйымдар өздерін сатып алған сәттен бастап шоғырландырылады, ол мұндай бақылау тоқтатылған күнге дейін Топтың оларды бақылауды сатып алған күні болып табылады. Еншілес ұйымдарды сатып алған кезде сатып алу құны олардың сату күніндегі әділ құны негізіндегі активтер мен міндеттемелерге бөлінеді. Еншілес ұйымдардың қаржылық есептілігі келісілген есеп саясаты пайдаланыла отырып, Компанияның қаржылық есептілігі сияқты есепті кезеңде дайындалады. Мәмілелер бойынша барлық фирмаішілік сальдо мен топішілік мәмілелер бойынша туындайтын іске асырылмаған кірісті қоса алғандағы мәмілелер есептіліктен толығымен шығарылды. Іске асырылмаған шығындар, олар құнсыздану туралы куәлік болмағандай дәрежеде ғана шығарылатынын қоспағанда, іске асырылмаған кіріс сияқты шығарылды.
      Бақыланбайтын үлес Топқа тиесілі емес еншілес ұйымдар капиталының бір бөлігін білдіреді және негізгі компанияның акционерлік капиталынан жеке, шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімдегі капиталдың құрамында жеке көрсетіледі. Еншілес ұйымның шығындары тіпті егер бұл теріс сальдоға әкеп соқтырған жағдайда да бақыланбайтын қатысу үлесіне жатады.

      Бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компанияларға инвестициялар

      Топтың бірлескен кәсіпорындарда бірлесіп бақыланатын компаниялар нысанында қатысу үлестері бар, оларда бірлескен қызметке қатысушылар компаниялардың экономикалық қызметіне бірлескен бақылау қоятын шарттық келісімге кірді. Сондай-ақ Топтың олардың экономикалық қызметіне елеулі ықпалы бар қауымдасқан компанияларда үлесі бар. Топтың бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компанияларға инвестициялары үлестік қатысу әдісі бойынша ескеріледі.
      Қатысу үлесі әдісіне сәйкес бірлескен кәсіпорындарға/қауымдасқан компанияларға инвестициялар шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімде бастапқы құн плюс Топқа тиесілі бірлескен кәсіпорынның/қауымдасқан компанияның таза активтері үлесінде туындаған өзгерістер бойынша ескеріледі. Бірлескен кәсіпорынға/қауымдасқан компанияға жататын гудвил инвестицияның теңгерімдік құнына енгізіледі және амортизацияланбайды, сондай-ақ құнсыздану мәніне жеке тексеруге ұшырамайды.
      Жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есеп бірлескен кәсіпорынның/қауымдасқан компанияның қызметінің қаржылық нәтижелерінің үлесін көрсетеді. Егер бірлескен кәсіпорынның/қауымдасқан компанияның капиталында тікелей танылған өзгерістер болса, Топ осындай өзгерістегі өз үлесін таниды және бұл капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте қолданылса бұл фактыны ашады. Топтың бірлескен кәсіпорынмен/қауымдасқан компаниямен бірлескен операциялары бойынша туындаған іске асырылмаған пайдалары мен шығындары бірлескен кәсіпорында/қауымдасқан компанияда Топтың үлесі бар дәрежеде шығарылады.
      Бірлескен кәсіпорындағы/қауымдасқан компаниядағы пайданың үлесі тікелей жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте ұсынылған. Ол бірлескен кәсіпорынның/қауымдасқан компанияның акционерлеріне келетін пайданы білдіреді, және сондықтан бірлескен кәсіпорындардың/қауымдасқан компаниялардың еншілес компанияларындағы салық салу мен азшылық үлесін есептегеннен кейін пайда ретінде айқындалады.
      Бірлескен кәсіпорынның/қауымдасқан компанияның қаржылық есептілігі негізгі компанияның қаржылық есептілігіндей есепті кезеңде жасалады. Қажет болған жағдайда есеп саясатын Топтың есеп саясатына сәйкес келтіру мақсатында түзетулер енгізіледі.
      Үлестік қатысу әдісі қолданылғаннан кейін Топ Топтың бірлескен кәсіпорындарға/қауымдасқан компанияларға инвестициялары бойынша құнсызданудан келген қосымша шығынын тану қажеттігін айқындайды. Әрбір есепті күнге Топ бірлескен кәсіпорындарға/қауымдасқан компанияларға инвестициялардың құнсыздануының объективті куәліктерінің болуын анықтайды. Осындай куәліктер болған жағдайда, Топ құнсыздану сомасын бірлескен кәсіпорынның/қауымдасқан компанияның өтелетін құны мен оның теңгерімдік құнының арасындағы айырма ретінде есептейді және бұл соманы жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте таниды.
      Бірлескен кәсіпорындағы/қауымдасқан компаниядағы елеулі ықпалын жоғалтқан жағдайда Топ қалған инвестицияларды әділ құн бойынша бағалайды және мойындайды. Бірлескен кәсіпорынның/қауымдасқан компанияның елеулі ықпалды жоғалтқан сәттегі теңгерімдік құнының және қалған инвестициялардың әділ құны мен шығудан түскен түсімдердің арасындағы айырма пайдалар немесе шығындарда танылады.

      Кәсіпорындарды біріктіру

      Кәсіпорындарды (бизнесті) біріктіру сатып алу әдісі пайдаланыла отырып ескеріледі. Сатып алу құны сатып алу күніндегі әділ құн бойынша бағаланған берілген сыйақы сомасы және сатып алынатын компаниядағы бақыланбайтын қатысу үлесі ретінде бағаланады. Бизнесті біріктіру жөніндегі әрбір мәміле үшін сатып алатын тарап сатып алынатын компаниядағы бақыланбайтын қатысу үлесі әділ құн бойынша, не сатып алынатын компанияның сәйкестендірілетін таза активтеріндегі теңбе-тең үлес бойынша бағалайды. Сатып алуға байланысты шегілген шығындар әкімшілік шығыстардың құрамына енгізіледі.
      Егер Топ бизнесті сатып алса, ол тиісті түрде шарттың талаптарына, сатып алу күніндегі тиісті жағдайлардың экономикалық жағдайына байланысты сатып алынған қаржы активтері мен қабылданған міндеттемелерді жіктейді. Бұған компания сатып алатын негізгі шарттарға қосылған туынды құралдарды бөлу қажеттілігі мәніне талдау жасау жатады.
      Бизнес кезең-кезеңімен біріктірілген жағдайда сатып алынатын компаниядағы бұрын Топқа тиесілі қатысу үлестері пайда немесе шығын арқылы бақылауды сатып алу күніндегі әділ құн бойынша қайта бағаланады.
      Сатып алатын тарап беруге тиіс шартты сыйақы сатып алу күніндегі әділ құн бойынша танылуға тиіс. Актив немесе міндеттеме болуы мүмкін шартты сыйақының әділ құнының кейінгі өзгерістері БЕХС 39 сәйкес, не пайданың немесе шығынның құрамында, не өзге де жиынтық кірістің өзгерісі ретінде танылуға тиіс. Егер шартты сыйақы капитал ретінде жіктелсе, ол капиталдың құрамында оны толық өткергенге дейін қайта бағаланбауға тиіс.
      Гудвил бастапқыда берілген сыйақы сомасынан асатын сома ретінде белгіленетін және таза сәйкестендірілетін активтердің сомасынан жоғары деп танылған бақыланбайтын қатысу үлесі танылған және ол қабылдаған міндеттемелер бастапқы құн бойынша бағаланады. Егер осы сыйақы еншілес ұйым сатып алған таза активтердің әділ құнынан кем болса, айырма пайданың немесе шығынның құрамында танылады.
      Кейіннен гудвил құнсызданудан болған жинақталған шығындар шегеріліп, бастапқы құн бойынша бағаланады. Бизнесті біріктіру кезінде сатып алынған гудвилді құнсыздану мәніне тексеру мақсаттары үшін, гудвил компаниялар Тобы сатып алған күннен бастап Топтың ақша ағындарын генерациялайтын әрбір бөлімшесіне бөлінеді, олар сатып алынатын компанияның басқа активтері немесе міндеттемелері көрсетілген бөлімшелерге жататын-жатпайтындығына қарамастан, бизнестің бірігуінен пайда алады.
      Егер гудвил ақша ағындарын генерациялайтын бөлімшенің бір бөлігін құраса, және осы бөлімшенің бір бөлігі шығып қалса, шығарылатын қызметке жататын гудвил оның шығарылуынан келетін пайданы немесе шығында анықтау кезінде осы қызметтің ағымдағы құнына қосылады. Осындай жағдайларда шығып қалған гудвил шығып қалған қызметтің құны мен ақша ағындарын генерациялайтын бөлімшенің қалған бөлігінің құнының қатынасы негізінде бағаланады.

      Жалпы бақылаудағы тараптардан еншілес ұйымдарды сатып алу

      Жалпы бақылаудағы тараптардан еншілес ұйымдарды (мемлекет бақылайтын кәсіпорын) сатып алуды есепке алу үлестерді біріктіру әдісі бойынша жүргізіледі.
      Жалпы бақылаудағы еншілес ұйым берген активтер мен міндеттемелер берген күнгі берген компанияның (алдыңғы иесі) есептілігінде олардың теңгерім құны бойынша осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте көрсетіледі. Алдыңғы иесінен ұйымды бастапқы сатып алған кезде пайда болатын гудвилл осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте де көрсетіледі. Алдыңғы иесінің гудвиллін қоса алғанда, таза активтердің жалпы теңгерім құны мен төленген қаражат сомасы арасындағы айырма меншік капиталды түзету ретінде осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте ескерілген.
      Осы шоғырландырылған қаржылық есептілік егер еншілес ұйымды Топ оны бастапқыда Алғашқы иесі сатып алған күні сатып алғандай жасалды.

      Бар еншілес компаниялардағы үлестің өзгеруі

      Бар еншілес ұйымдағы иелену үлесінің сатылатын немесе сатып алынатын бақылау сақталынатын мәмілелерде еншілес ұйымның таза активтерінде иеліктен шығарылатын немесе сатылып алынатын үлестің теңгерім құны мен сату құнының немесе осы үлесті сатып алу құнының арасындағы айырма бөлінбеген пайданың ұлғаюы немесе кемуі ретінде көрсетіледі.

      Сату үшін арналған ретінде жіктелген активтер және тоқтатылған қызмет

      Сату үшін арналған ретінде жіктелген активтер мен шығу топтары сатуға арналған шығындар шегеріліп, екі мәннің – теңгерімдік құн мен әділ құнның азы бойынша бағаланады. Айналымнан тыс активтер мен шығу топтары, егер олардың теңгерімдік құны жалғасқан пайдалану нәтижесінде емес, сату бойынша сату бойынша мәміле арқылы өтелуге жатса, сату үшін арналған болып жіктеледі. Бұл шарт егер сату мүмкіндігі жоғары, ал актив немесе шығу тобы өзінің ағымдағы жағдайында жедел сатылуы мүмкін болса, сақталған болып саналады. Басшылықтың оған қатысты жіктелген күннен бастап бір жыл ішінде аяқталған сату мәмілесі ретінде тану өлшемдеріне сәйкес күтілуге тиіс сатып алуды жасауға бекем ниеті бар.
      Есепті кезең ішіндегі, сондай-ақ өткен жылдың салыстырмалы кезеңі ішіндегі жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте тоқтатылған қызметтен кірістер мен шығыстар, егер тіпті сатқаннан кейін Топ еншілес ұйымдағы азшылық үлесін сақтағанның өзінде әдеттегі кірістер мен шығыстардан жеке ескеріледі. Салықтар шегерілгеннен кейінгі пайда немесе шығын жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте жеке ұсынылады.
      Сату үшін арналған ретінде жіктелгеннен кейін негізгі құралдар амортизациялануға жатпайды.

      Жер қойнауын пайдалану құқығын сатып алу жөніндегі шығындар

      Жер қойнауын пайдалану (барлау және өндіру) құқығын сатып алу жөніндегі шығындар қол қою бонустарын, тарихи шығындарды, экологиялық және әлеуметтік бағдарламаларға жұмсалған міндетті шығыстарды қамтиды және кен орнын барлау және бағалау сатысында жер қойнауын пайдалану құқығы ретінде материалдық емес активтердің құрамында капиталдандырылады.
      Жер қойнауын пайдалану құқықтарын сатып алу шығындарын есепке алу кен орны бөлінісінде жүргізіледі. Әрбір құқық объектісі жыл сайын құнсыздану мәніне қаралады. Егер объекті бойынша болашақтағы жұмыстар жоспарланбаған жағдайда, жер қойнауын пайдалану құқығын сатып алу шығындардың қалған сальдосы есептен шығарылады. Экономикалық негізделген алынатын қорлар («дәлелденген қорлар» немесе «коммерциялық қорлар») табылған жағдайда, амортизация құқығы тоқтатылады. Кен орындарында коммерциялық өндіру басталғаннан бастап жер қойнауын пайдалану құқығы (қалған шығындар) негізгі құралдар құрамына көшіріледі және дәлелденген қорлардың жалпы сомасы негізге алына отырып, іс жүзіндегі өндіру бойынша өндірістік әдіс бойынша амортизацияланады.

      Барлау және бағалау жөніндегі шығындар (аяқталмаған құрылыс)

      Барлау және бағалау жөніндегі шығындар геологиялық және геофизикалық шығыстарды; барлау ұңғымаларына тікелей жататын шығындарды; ашу жұмыстарын; әкімшілік нақты кен орнына жатқызуға болатын бағалау жөніндегі өзге де шығыстарды қамтиды. Мұндай шығындар жалақыны, материалдар мен жанармайды, бұрғылау станоктарының құны мен мердігерлерге төлемдерді қамтиды. Геологиялық және геофизикалық шығыстарды қоспағанда, барлау және бағалау жөніндегі шығындар аяқталмаған құрылыс ретінде негізгі құралдардың құрамында капиталдандырылады, есеп кен орындары бөлінісінде жүргізіледі, амортизация есептелмейді. Егер минералдық ресурстар табылмаса, бұл құнсыздану куәлігі болуы мүмкін. Барлық капиталдандырылған шығындар кемінде жылына бір рет коммерциялық әзірленім немесе табылғаннан пайда алудың қандай да бір тәсілі туралы ниетті растау үшін техникалық, коммерциялық және басқару тексеруіне жатады. Керісінше жағдайда шығындар шығыстарға шығарылады.

      Минералдық ресурстарды барлау және игеру жөніндегі активтер (мұнай-газ және тау-кен активтері)

      Минералдық ресурстардың қорлары дәлелденгенде және игеруді жалғастыруға шешім қабылданғанда, тиісті шығындар мұнай-газ немесе тау-кен активтерінің кіші сыныптарына көшіріледі.

      Барлау және өндіру шығындары (мұнай-газ және тау-кен активтері)

      Барлауға және өндіруге жұмсалатын шығындар бұрын капиталдандырылған және игерудің басында қайта жіктелген жер қойнауын пайдалану құқығын сатып алу шығындарын және барлау және бағалау шығындарын; бұрғылау нәтижелеріне қарамастан пайдалану ұңғымаларын бұрғылауға; полигондар салуға; кен орындарындағы минералдық ресурстарды өндіру, жинау және дайындау үшін қажетті жерүстілік технологиялық құрылыстар салуға арналған шығыстарды; кен орындарында коммерциялық өндіру ұйымдастыру барысында жұмсалған өзге де шығындарды; ұңғымаларды консервациялауға және учаскелерді қалпына келтіруге арналған капиталдандырылған дисконтталған шығындарды қамтиды. Барлау және өндіру шығындары негізгі құралдардың (мұнай-газ және тау-кен активтері) құрамында капиталдандырылады, есеп кен орындары бөлінісінде жүргізіледі.

      Мұнай-газ және тау-кен активтерінің тозуы (негізгі құралдар мен материалдық емес активтер құрамында)

      Мұнай-газ және тау-кен активтері кен орындарында коммерциялық өндіру басталғаннан бастап іс жүзіндегі өндіру бойынша тозуды есептеудің өндірістік әдісі пайдаланылып амортизацияланады. Мұнай-газ және тау-кен активтерінің кен орындарының пайдалы қызмет мерзімінен айтарлықтай ерекшеленетін пайдалы қызмет мерзімі бар кейбір объектілері (жерүстілік технологиялық құрылыстар мен жабдықтар) тура сызықты әдіс пайдаланыла отырып, пайдалы пайдалану мерзімі ішінде амортизацияланады. Кен орындарын пайдаланудан шығаруға жұмсалған дисконтталған шығындарды қосатын жер қойнауын пайдалану құқығын алу шығындары, дәлелденген қорлардың жалпы сомасы бойынша амортизацияланады. Кен орындарын игеруге жұмсалған қалған шығындар дәлелденген игерілген қорлардың есебінен амортизацияланады.

      Негізгі құралдар (мұнай-газ және тау-кен активтерінен басқа)

      Бастапқы тану кезінде негізгі құралдар бастапқы құны немесе бұрын ҚЕХС алғашқы болып қабылдаған Топтың кейбір ұйымдарына қатысты бастапқы құн бойынша бағаланады. Кейіннен негізгі құралдар жинақталған тозу, ескіру және құнсыздану алынған құны бойынша ескеріледі. Шаруашылық тәсілмен құрылған активтердің құны материалдардың құнын, тікелей еңбек шығындарын және өндірістік жүктеме шығыстарының тиісті үлесін қамтиды. Мұнай-газ активтерінен басқа негізгі құралдар негізінен мынадай негізгі құралдардың кластарын қамтиды, олар мына пайдалы қызмет мерзімі ішінде тіке желілік әдіспен амортизацияланады:

Құбыржолдар мен қайта өңдеу активтері

4-100 жыл

Ғимараттар мен құрылыстар

5-100 жыл

Темір жолдар мен инфрақұрылым

10-80 жыл

Тау-кен активтері активы

40 жыл

Машиналар мен жабдықтар және көлік құралдары

2-50 жыл

Өзгелері

3-40 жыл

      Негізгі құралдардың объектілері ірі ауқымды техникалық тексерудің мәні болып табылғанда, шығындар 16 БЕХС-да белгіленген тану өлшемдерін сақтау талабы кезінде ауыстыру ретінде негізгі құралдардың теңгерім құнында танылады.
      Негізгі құралдардың объектісін тану ол істен шыққаннан кейін немесе оны пайдаланудан не істен шығуынан болашақ экономикалық пайда алу күтілмейтін болса, тоқтатылады. Активті тану тоқтатылған кезде пайда болған кез келген кірістер немесе шығыстар (істен шығу мен активтің қалдық құнынан түскен таза түсімдер арасындағы айырма ретінде есептелген) активті тану тоқтатылған есепті кезеңдегі кірістер мен шығыстар туралы есепке енгізіледі.
      Активтің қалдық құны, пайдалы қызмет мерзімі және амортизациялау әдісі әрбір қаржы жылының аяғында қажеттілік болғанда қайта қаралады және түзетіледі.

      Материалдық емес активтер

      Бөлек сатып алынған материалдық емес активтерді бастапқы тану кезінде сатып алу құны бойынша ескеріледі. Ұйымдарды біріктіру бойынша операциялар шеңберінде сатып алынған материалдық емес активтердің құны сатып алу күнгі әділ құнды білдіреді. Материалдық емес активтерді бастапқы танығаннан кейін кез келген жинақталған амортизацияны және құнсызданудан болатын кез келген жинақталған шығынды шегере отырып, сатып алу құны бойынша ескеріледі. Кен көзін игеруге капиталдандырылған шығындарды қоспағанда, өз күштерімен құрылған материалдық емес активтер капиталдандырылмайды және тиісті шығыстар шығыстар пайда болған сол кезеңде кірістер мен шығыстар туралы шоғырландырылған есепте танылады. Материалдық емес активтердің пайдалы қызмет мерзімі шектеулі немесе шектеусіз ретінде анықталады. Пайдалы қызмет мерзімі шектелген материалдық емес активтер қызметтің осы мерзімі ішінде амортизацияланады және материалдық емес актив құнсыздануы мүмкін көрсеткіш болғанда құнсыздану мәніне бағаланады. Амортизациялау кезеңі және пайдалы қызметтің мерзімі шектелген материалдық емес активтер үшін амортизация әдісі кем дегенде әрбір есепті жылдың аяғында қайта қаралады. Пайдалы қызметтің күтілетін мерзіміне немесе материалдық емес активтен түсетін алдағы экономикалық пайданың күтілетін көлеміне өзгерістер амортизация кезеңіне өзгерістер немесе мән-жайлар бойынша амортизация әдісі арқылы ескеріледі және бухгалтерлік бағалауға өзгерістер ретінде қаралады. Қызмет мерзімі шектелген материалдық емес активтердің амортизациясы бойынша шығыстар материалдық емес активті белгілеуге сәйкес шығыстар құрамында кірістер мен шығыстар туралы есепте танылады. Пайдалы қызмет мерзімі шектелген материалдық емес активтер негізінен пайдалы қызметтің мынадай мерзімі ішінде тікелей әдісімен амортизацияланатын активтердің мынадай сыныптарын қамтиды:

Лицензиялар

2-20 жыл

Бағдарламалық қамтамасыз ету

2-10 жыл

Жер қойнауын пайдалану құқығы

18-45 жыл

Өзгелері

2-20 жыл

      Қызмет мерзімі шектелген материалдық емес активтер амортизацияланбайды, бірақ жыл сайын құнсыздануға тексеріледі немесе құнсыздану көрсеткіштері болғанда және қажет болған кезде өтелетін шамаға дейін есептен шығарылады.

      Қаржылық емес активтердің құнсыздануы

      Топ активтерді немесе активтер тобын оқиға немесе жағдаяттардағы өзгерістер активтік теңгерімдік құны өтелмейтіндігін көрсеткен жағдайларда құнсыздану мәніне бағалайды. Жекелеген активтер негізінен ақша ағындарына қарамастан, басқа активтер топтарымен генерацияланатын сәйкестендірілген ақша ағындары бар ең төменгі деңгейде құнсыздануға бағалау мақсаттары үшін топтастырылады. Егер құнсызданудың осындай көрсеткіштері болған жағдайда, немесе активтер топтарын құнсыздануға жыл сайын тестілеу талап етілген кезде, Топ активтің өтелген құнын бағалауды жүзеге асырады.
      Активтер тобының өтелген құны оны сатуға кеткен шығыстарды шегергенде әділ құнның және оның пайдалану құнының ең көбі болып табылады. Активтер тобының теңгерімдік құны оның өтелетін құнынан асып кеткен жағдайда, активтер тобы құнсыздануға жатады және активті өтеу құнына дейін төмендетуге арналған резерв құрылады. Пайдалану құнын бағалау кезінде күтілетін ақша ағындары активтер топтарына тән тәуекелдерге түзетіледі және ақшаның уақытша құнының ағымдағы нарықтық бағасын көрсететін салық салуға дейінгі дисконттау ставкасы пайдаланыла отырып, ағымдағы құнға дисконтталады. Бағалау бұрын танылған құнсыздану жөніндегі резервтер ендігі жоқ немесе азайды дегеннің қандай да бір көрсеткішінің бар-жоқтығына қатысты әрбір есептілік күні жүргізіледі. Егер ондай көрсеткіштер бар болса, онда өтелетін құн бағаланады. Құнсыздану жөніндегі соңғы резерв танылған сәттен бастап активтің өтелетін құнын айқындау үшін пайдаланылған бағалауларда өзгерістер болса ғана құнсыздану бойынша бұрын танылған резерв сторнирланады. Мұндай жағдайда, активтің қалдық құны өтелетін құнға дейін ұлғаяды. Активтің ұлғайтылған құны, егер алдыңғы кезеңдерде құнсыздану жөніндегі резерв танылмаған болса, тозуды немесе амортизацияны шегергенде анықталған теңгерімдік құннан аспайды. Мұндай сторнирлау пайда және шығындар туралы шоғырландырылған есепте танылады.
      Сторнирлау өткізілімі жүргізілгеннен кейін келесі кезеңдерде қалдық құны шегеріле отырып, активтің қайта қаралған теңгерімдік құнын бөлу үшін амортизация жөніндегі шығыстар жүйелі негізде пайдалы қызметінің қалған мерзімі ішінде түзетіледі.
      Гудвилдің құнсыздануын бағалау кезінде мынадай үдеріс қолданылады:
      - Әрбір есепті күні Топ гудвиллдің құнсыздану белгілерінің болуын бағалайды. Гудвилл жыл сайын және жағдаяттар теңгерімдік құнның құнсыдануының мүмкіндігін көрсеткенде құнсыздану белгілерінің болуына тестіленеді.
      - Гудвилдің құнсыздануы оған гудвилл жататын ақша ағындарын генерациялайтын өтелетін бірліктер сомасын бағалау арқылы айқындалады. Егер оған гудвилл жататын ақша ағындарын генерациялайтын өтелетін бірліктер сомасы оның теңгерімдік құнынан аз болса, онда құнсызданудан болған шығын танылады. Құнсызданудан болған шығын болашақ кезеңдерде қалпына келтірілмейді.

      Қаржы активтері

      Топтың инвестициялары өтеуге дейін ұсталатын инвестициялар немесе сату үшін қолда бар инвестициялар кіріс немесе шығын арқылы әділ құн бойынша көрсетілетін қаржы активтері ретінде жіктеледі. Бастапқыда инвестициялар әділ құн бойынша бағаланады. Егер инвестициялар кіріс немесе шығын арқылы әділ құн бойынша көрсетілетін қаржы активтері ретінде жіктелмесе, онда есептілікте көрсеткен кезде олардың әділ құнына онымен тікелей байланысты мәміле жөніндегі шығындар қосылады. Топ өзінің қаржылық инвестицияларының жіктемесін бастапқы танылғаннан кейін анықтайды. Барлық сатып алынған және сатылған инвестициялар есеп айырысу күнінде, яғни инвестициялар Топқа берілген немесе Оларды Топ берген күні танылады.
      Тіркелген немесе төлем мөлшерін анықтауға икемді және өтеудің тіркелген мерзімді туынды емес қаржы активтері, егер Топ оларды өтеу мерзіміне дейін ұстауға ниетті және қабілетті болған жағдайда, өтегенге дейін ұсталатын ретінде жіктеледі.
      Қарыздар мен дебиторлық берешек тіркелген немесе төлем мөлшерін анықтауға икемді белсенді нарықта баға белгіленбейтін өнімсіз қаржы активтері болып табылады. Мұндай активтер пайыздың тиімді ставка әдісін пайдалана отырып, амортизацияланған құны бойынша көрсетіледі. Мұндай активтер бойынша пайда мен шығындар тану тоқтатылған сәтте немесе мұндай активтер құнсызданған жағдайда, сондай-ақ амортизация арқылы кірістер мен шығыстар туралы есепте көрсетіледі.
      Бағалы қағаздар, егер олар жақын болашақта сату мақсаттары үшін сатып алынса, пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша бағаланатын қаржы активтері ретінде жіктеледі. Туынды құралдар да олар хеджирлеудің тиімді құралдарын білдіретін кездегі жағдайларды қоспағанда, пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша бағаланатын қаржы активтері ретінде жіктеледі. Пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша бағаланатын қаржы активтері бойынша кірістер мен шығыстар пайда және шығындар туралы шоғырландырылған есепте көрсетіледі.
      Қаржы активтері егер бұл берілетін ақпараттың маңыздылығын арттырса, бастапқы тану кезінде пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша бағаланатын ретінде жіктелуі мүмкін, өйткені осындай жіктелу бағалаудың немесе танудың сәйкессіздігін жоққа шығарады немесе айтарлықтай азайтады, ол керісінше жағдайда активтерді немесе міндеттемелерді бағалау кезінде не ол бойынша пайданы немесе шығындарды әр түрлі негізде тану кезінде туындар еді.
      Сату үшін қолда бар инвестициялар сату үшін қолда бар ретінде жіктелетін және жоғарыда аталған кез келген үш санатқа енгізілмеген туынды емес қаржы активтерін білдіреді.
      Есепте бастапқы көрсетуден кейін сату үшін қолда бар инвестициялар әділ құн бойынша бағаланады, бұл ретте, пайда мен шығындар инвестицияларды тану немесе құнсыздандыру тоқтатылған сәтке дейін капитал құрамында бөлек құрауыш ретінде көрсетіледі. Капитал құрамында бұрын көрсетілген жиынтық пайда немесе шығын кірістер мен шығыстар туралы есепке енгізілген жағдайда. Үлестік инструменттерге байланысты құнсызданудан болатын шығындарды қалпына келтіру кірістер мен шығыстар туралы есепте көрсетілмейді. Борыштық инструменттерге байланысты құнсызданудан болатын шығындар пайда немесе шығын құрамында түзетіледі, егер инструменттің әділ құнынан арту кірістер мен шығыстар туралы есепте құнсызданудан болатын шығынды танығаннан кейін болған оқиғаға объективті түрде жатқызылуы мүмкін.
      Ұйымдасқан қаржы нарықтарында белсенді айналымдағы инвестициялардың әділ құны есеп күнгі саудалар аяқталған сәттегі сатып алуға нарықтық баға белгілеу бойынша анықталады. Нарықта белсенді айналымы жоқ инвестициялардың әділ құны бағалау әдістерін пайдалана отырып, оның ішінде нарықтық жағдайларда жасалған мәмілелер уақыты бойынша соңғысымен ұқсас бойынша, сондай-ақ іс жүзінде қаралатын инструментке ұқсас немесе дисконтталған ақша ағындарын талдауды ескере отырып, қаржы инструментінің ағымдағы нарықтық құны негізінде анықталады.

      Қаржы активтерінің құнсыздануы

      Әрбір есепті күні Топ қаржы активінің немесе қаржы активтері тобының құнсыздануының болған-болмағанын айқындайды.

      Амортизациялық құн бойынша ескерілетін активтер

      Егер амортизациялық құн бойынша ескерілетін активтер бойынша құнсызданудан болатын шығындардың пайда болуы туралы объективті куәлік болса, шығынның сомасы активтің теңгерімдік құны мен қаржы активі бойынша бастапқы тиімді сыйақы ставкасы (яғни бастапқы таныған кезде есептелген тиімді пайыздық ставка бойынша) бойынша дисконтталатын болашақта күтілетін ақша ағындарының (әлі туындамаған болашақтағы кредиттік шығындарды қоспағанда) арасындағы айырма ретінде бағаланады. Активтің теңгерімдік құны резерв пайдаланыла отырып төмендетілуі тиіс. Шығынның сомасы пайда немесе шығындарда танылады.
      Егер кейінгі кезеңде құнсызданудан болатын шығын сомасы азайса, онда бұндай азаю құнсыздану танылғаннан кейін жүргізілген оқиғаларға объективті түрде байланысты болуы мүмкін, құнсызданудан болған бұрын танылған шығын қалпына келтіріледі. Құнсызданудан болған шығынды кез келген келесі қалпына келтіру пайда мен шығындар туралы есепте активтің теңгерімдік құны бұл активтің қалпына келтірілу күніндегі амортизациялық құнынан аспайтындай көлемде танылады.
      Егер Топ шот-фактураның бастапқы шарттарына сәйкес өзіне тиесілі бүкіл соманы алмайтынының объективті куәлігі болса (мысалы, дебитордың төлем қабілетсіздігі немесе басқа да елеулі қаржылық қиындықтары мүмкіндігі), сауда-дебиторлық берешек бойынша құнсыздану резерві жасалады. Дебиторлық берешектің теңгерімдік құны резерв шотын пайдалану арқылы азайтылады. Егер құнсызданған берешек үмітсіз болып саналса, оларды тану тоқтатылады.

      Сату үшін қолда бар қаржы инвестициялары

      Бастапқы құнның өтелмеуі мүмкін екендігінің объективтік дәлелдері болған жағдайда, сату үшін қолда бар үлестік бағалы қағаз құнсызданған болып саналады. Құнсызданудың сапалық өлшемдеріне қосымша ретінде бастапқы құнның өтелмеуі мүмкін екендігінің объективтік дәлелдері әділ құнның бастапқы құнның шамасынан айтарлықтай немесе жалғаспалы төмендеуін қамтиды.
      Егер сату үшін қолда бар үлестік бағалы қағаз құнсызданудың Қор белгілеген сапалық немесе сандық өлшемдеріне сәйкес құнсызданған жағдайда, әділ құнның кейінгі есепті күндерге одан әрі төмендеуі құнсыздану ретінде танылады. Осылайша, әрбір есепті кезеңде Қордың құнсыздану өлшемдеріне сәйкес құнсыздануға ұшыраған ретінде айқындалған үлестік бағалы қағазға қатысты құнсыздану бұрын танылған құнсыздануды шегерген кездегі әділ құнның және бастапқы құнның арасындағы айырма мөлшері ретінде танылады.

      Туынды қаржы құралдары

      Өзінің әдеттегі қызметі барысында Топ шикізат тауарларына бағаның құбылуына байланысты өз тәуекелін хеджирлеу үшін валюта нарықтары мен капитал нарықтарында фьючерстерді, форвардтарды, своптар менопциондарды қоса алғанда әртүрлі туынды қаржы құралдарымен, мұнай шикізаты бойынша форвардтық және своп келісім-шарттармен операцияларды жүзеге асырады. Мұндай қаржы құралдары негізінен сауда мақсаттары үшін ұсталынады және бастапқыда қаржы құралдарын тану саясатына сәйкес танылады, ал кейіннен олардың әділ құны бойынша бағаланады. Әділ құн тиісті құралдардың ағымдағы нарықтық және келісім-шарттық бағалары мен басқа да факторлар назарға алынатын тіркелген биржа бағасының немесе баға модельдерінің негізінде есептеледі. Туынды қаржы құралдары әділ құн оң болып табылғанда активтер ретінде (іске асырылмаған кіріс) және әділ құн теріс болып табылғанда міндеттеме ретінде (іске асырылмаған шығын) ескеріледі. Көрсетілген құралдармен жасалатын пайдалар мен шығындар жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте көрсетіледі.

      Қорлар

      Қорлар өзіндік құнының ең аз мәні немесе таза өткізу құны бойынша бағаланды. Өзіндік құн қорларды жеткізуге және ағымдағы жағдайға келтіруге байланысты шығындарды қамтиды. Таза өткізу құны аяқтауға шығындарды және өткізуге есеп айырысу шығындарын шегере отырып, қарапайым қызмет барысында қорларды өткізу бағасын бағалауды білдіреді. Шығындарды есептеп шығарудың ұқсас формуласы ұқсас сипаты және белгіленімі бар барлық қорлар үшін пайдаланылады. Операциялық Мұнай мен газ және Энергетикалық сегменттердің қорлары ФИФО әдісі негізінде бағаланады. Барлық қалған қорлар орташа салмақталған құн негізінде бағаланады.

      Ақша және оның баламалары

      Ақша және оның баламалары кассадағы қолма-қол ақшаны, мерзімді салымдарды, бұрын айтылған ақша қаражаты сомасына еркін айырбасталатын және олардың құнының өзгеруіне байланысты тәуекелдің елеусіз деңгейіне расталған өтеу мерзімі үш айдан аспайтын қысқа мерзімді және өтімділігі жоғары инвестицияларды қамтиды.

      Қарыздар және тартылған қаражат

      Қарыздар бастапқыда мәміле бойынша келтірілген шығындарды шегере отырып, әділ құн бойынша танылады. Келесі кезеңдерде қарыздар амортизацияланған құн бойынша бағаланады: алынған қаражаттың (мәміле жөніндегі шығыстарды шегергенде) әділ құны мен өтеу сомасы арасындағы айырма жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте пайыздың тиімді ставкасы пайдаланыла отырып, қарыз берген мерзім ішінде көрсетіледі. Егер топ төлемді есепті күннен кейін кем дегенде 12 айға кейінге қалдыруға сөзсіз құқылы болмаса, қарыздар ағымдағы міндеттемелер ретінде жіктеледі.
      Шығарылған қаржы құралдары немесе олардың құрамдас бөліктері, егер шарттық келісімнің нәтижесінде Топтың не ақша қаражатын немесе өзге де қаржы активтерін қою, не міндеттемені ақша қаражатының немесе басқа да қаржы активтерінің тіркелген сомасын меншікті үлестік құралдардың тіркелген санына айырбастау арқылы өзге түрде орындау міндеттемесі болады. Мұндай құралдар Үкіметтің қаражатын және мәмілемен тікелей байланысты шығындарды шегере отырып алынған қаражаттың әділ құны бойынша бастапқыда ескерілетін кредиттік мекемелерден алынған қарыздарды қамтиды. Кейіннен алынған қаражат амортизациялық құн бойынша көрсетіледі.
      Жіктелетін активті сатып алуға, оның құрылысына немесе өндірісіне тікелей жататын қарыздар бойынша шығындар осындай актив құнының бір бөлігі ретінде капиталдандырылады. Қарыздар бойынша өзге де шығындар туындаған сәттегі шығыстар ретінде танылады.

      Айырбасталатын борыштық құралдар

      Міндеттеменің сипаттамасы бар кәсіпорындарды біріктіру кезінде сатып алынған айырбасталатын борыштық құралдардың құрамдас бөлігі мәміле жөніндегі шығындар шегеріле отырып, бухгалтерлік теңгерімде міндеттеме ретінде танылады. Міндеттеме құрамдас бөлігінің әділ құны осыған ұқсас айырбасталмайтын міндеттемелер үшін қолданылатын нарықтық ставка бойынша анықталады; және бұл сома айырбастау немесе сатып алу кезінде өтеуге дейін амортизациялық құн бойынша бағаланатын қаржы міндеттемесі ретінде жіктеледі.

      Кәсіпорындарды біріктіру кезінде туындайтын қалған азшылық үлесі бойынша опциондар

      Егер кәсіпорындарды біріктіру кезінде Топ опцион тарабына айналса, сатып алынған кәсіпорындағы азшылықтың қалған үлесі бойынша путы Топ мұндай опционда осындай азшылық үлесіне меншік құқығымен байланысты пайда мен тәуекелдерге қатысу беретіндігін бағалайды.
      Қалған акциялары бойынша пут опционы үлестік иелену пайдалары мен тәуекелдеріне қол жетімділік беретіні анықталғанда, кәсіпорындар бірлестігі опционмен келісілген путтың сатып алынуы негізінде ескеріледі. Пут опционы бойынша миноритарлық акционерлерге арналған міндеттеменің әділ құны кәсіпорындар бірлестігі құнының бөлігі ретінде танылады. Өзге жағдайда азшылық үлесіне жатқызылатын ретінде қарастырылатын осындай құн мен таза активтердегі үлестер арасындағы кез келген айырма гудвилл құрамында көрсетіледі. Кейіннен жарияланған және осындай миноритарлық акционерлерге төленген кез келген дивидендтер пайда мен шығындар туралы шоғырландырылған есепте тікелей көрсетіледі.
      Кейіннен қаржылық міндеттеме БЕХС 39 талаптарына сәйкес бағаланады. Қаржы міндеттемесінің әділ құнына өзгерістер, сондай-ақ кез келген қаржылық төлемдер пайда мен шығындар туралы шоғырландырылған есепте тікелей көрсетіледі.

      Кәсіпорындарды біріктіру кезінде туындайтын сатып алған үлес бойынша опциондар

      Егер инвестицияларды сатып алу кезінде Қор үшінші тарапқа кәсіпорында сатып алған үлес бойынша колл опциондарын берсе, Қор осындай опционға қатысу үшінші тарапқа осындай үлеске меншік құқығына байланысты пайда мен тәуекелдерге қол жетімділік беретінін-бермейтінін бағалайды.
      Егер сатып алған үлес бойынша колл опциондары үшінші тарапқа үлестік иеленудің пайдасы мен тәуекелдеріне қол жетімділік бермеген жағдайда бұл опцион Қордың елеулі ықпалын анықтау кезінде ескерілмейді.
      Қор үшін опцион бойынша міндеттемелердің әділ құны сатып алынған инвестициялар құнының бір бөлігі ретінде танылады. Кейіннен қаржылық міндеттеме БЕХС 39 «Қаржы құралдары: Тану және Бағалау» талаптарына сәйкес бағаланады. Қаржылық міндеттеменің әділ құнындағы өзгерістер, сондай-ақ осы опциондарды іске асырумен байланысты кез келген кірістер немесе шығыстар жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте ескеріледі.

      Қаржы активтері мен міндеттемелерін тануды тоқтату

      Қаржы активтері

      Қаржы активтері (немесе, қолданылуына қарай – қаржы активінің бөлігі немесе ұқсас қаржы активтері тобының бөлігі), егер:
      - активтен ақша ағындарын алу құқығының қолданылу мерзімі аяқталса;
      - Топ активтен ақша ағындарын алу құқығын сақтаса, бірақ қайта бөлу туралы келісімге сәйкес үшінші тарапқа елеулі кешігусіз оларды толығымен беру міндеттемесін қабылдаса; немесе
      - Топ өзінің активтен ақша ағындарын алуға арналған құқықтарын берсе және не (а) активтен барлық елеулі тәуекелдер мен сыйақы берсе, не (б) бермесе, бірақ активтен барлық елеулі тәуекелдер мен сыйақыларды өзінде сақтаса, алайда активтерге бақылауды берсе бухгалтерлік теңгерімде ескерілуін тоқтатады.

      Қаржылық міндеттемелер

      Егер міндеттеме өтелсе, күші жойылса, немесе оның қолданылу мерзімі аяқталса, қаржылық міндеттеме бухгалтерлік теңгерімде танылуын тоқтатады.

      Қаржы құралдарын өзара есепке алу

      Қаржы активтері мен қаржылық міндеттемелер өзара есепке алуға, ал нетто-сома:
      - қазіргі сәтте жүзеге асырылатын танылған сомаларды өзара есепке алуға арналған заңды құқық болған кезде;
      - нетто-негізде есеп жүргізу, не активтерді сату және осымен бір мезгілде міндеттемелерді өтеу ниеті болған кезде ғана шоғырландырылған қаржылық теңгерімде көрсетілуге жатады.

      Қаржы құралдарының әділ құны

      Олармен сауда әрбір есепті күні белсенді нарықтарда жүзеге асырылатын қаржы құралдарының әділ құны мәміле бойынша шығындар шегерілместен нарықтық баға белгіленімдері немесе дилерлердің баға белгіленімдері (ұзын позициялар үшін сатып алуға арналған баға белгіленімдері және қысқа позицияларды сатуға арналған баға белгіленімдері) негізге алынып анықталады.
      Олармен сауда белсенді нарықта жүзеге асырылмайтын қаржы құралдары үшін әділ құн тиісті бағалау әдістемелерін қолдану жолымен анықталады. Мұндай әдістемелер мыналарды қамтуы мүмкін:
      - жақында коммерциялық негізде жүргізілген мәмілелердің бағаларын пайдалану;
      - ұқсас құралдардың ағымдағы әділ құнын пайдалану;
      - дисконтталған ақша ағындарын талдау, не бағалаудың басқа да үлгілері.
      Қаржы құралдарының әділ құнын талдау және оны анықтаудың әдістері туралы қосымша ақпарат 41-ескертпеде келтіріледі.

      Жалдау

      Операциялық жалдау

      Жалдау объектісіне меншік құқығына байланысты тәуекелдер мен пайданы жалға алушы іс жүзінде сақтаған кезде мүлікті жалдау операциялық жалдау ретінде жіктеледі. Операциялық жалдау шарты бойынша төлемдер жалдау мерзімі ішінде жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте шығыстарға тепе-тең есептен шығарылады.

      Қаржылық жалдау

      Топ жалданған мүліктің әділ құнына тең сомада немесе егер бұл сома әділ құннан төмен болса, ең төменгі жалдау төлемдерінің ағымдағы құны бойынша жалдау мерзімі басталған күнгі шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімде активтер мен міндеттемелердің құрамында қаржылық жалдау шарттарын таниды. Дисконттау коэффициенті ретінде ең төменгі жалдау төлемдерінің ағымдағы құнын есептеу кезінде, егер мұндай ставканы анықтау мүмкін болып табылса, жалдау шарты бойынша пайыздың ішкі ставкасы пайдаланылады. Өзге де жағдайларда, Топтың қарыз қаражаты бойынша өспелі ставка пайдаланылады. Бастапқы төте шығындар актив құрамында ескеріледі.
      Жалдау төлемдері міндеттемелерді қаржыландыру және өтеу бойынша шығыстар арасында бөлінеді. Қаржыландыру бойынша шығыстар жалдау мерзімі ішінде әрбір есепті кезеңге міндеттемелердің қалдығына есептелетін тұрақты мерзімді пайыз ставкасы бойынша шығыстарды көрсетуді қамтамасыз ететіндей түрде есепті кезеңдерге жатқызылады.
      Қаржылық жалдау активке қатысты амортизация бойынша шығыстың ұлғаюына, сондай-ақ әрбір есепті кезеңге қаржылық шығыстарға әкеледі. Жалға алынатын активке қатысты амортизация саясаты меншік активтерді амортизациялау жөніндегі саясатқа сәйкес келеді.

      Резервтер

      Активтің істен шығуы (пайдаланудан шығару) бойынша міндеттеме

      Пайдаланудан шығаруға резервтер Топтың жабдықты немесе тетікті демонтаждау және көшіру бойынша және жабдық болған учаскені қалпына келтіру бойынша міндеттемесі болғанда, сондай-ақ мұндай резервке пайымды бағалауды жүзеге асыру мүмкін болғанда дисконттау негізінде толық көлемде танылады.
      Танылған сома жергілікті шарттар мен талаптарға сәйкес анықталған бағаланған болашақ шығыстардың ағымдағы құнын білдіреді. Сондай-ақ сомасы резервтің мөлшеріне балама тиісті негізгі құрал құрылады. Соның салдарынан, осы актив өндірістік әдіс негізінде өндірістік құралдар және тасымалдау құралдары бойынша күрделі шығындар шеңберінде амортизацияланады.
      Міндеттемелерді өтеу үшін қажетті экономикалық пайда негізінде жататын есепті мерзімдегі немесе ресурстардың қайту сомасындағы өзгерістердің нәтижесі болып табылған пайдаланудан шығару жөніндегі қазіргі резервті бағалаудағы өзгерістер, немесе дисконттау ставкасындағы өзгеріс мынадай түрде ескеріледі, соның салдарынан:
      (a) резервтегі өзгерістер ағымдағы кезеңге тиісті актив құнына қосылады немесе шегеріледі;
      (б) актив құнынан шегерілген сома оның теңгерім құнынан асып кетпеуі қажет. Егер резервтегі кему активтің теңгерім құнынан асып кетсе, онда асып кету кірістер мен шығыстар туралы есептерде дереу танылады; және
      (в) егер активтің құны ұлғаюға әкелсе, Топ активтің жаңа теңгерім құны толығымен өтелмейтіні осы көрсеткіш болып табылатындығын қарастырады. Егер бұл осындай көрсеткіш болып табылса, Топ оның өтелетін құнын бағалау арқылы құнсыздануға активті тестілеуді жүзеге асырады және 36 БЕХС сәйкес құнсыздану бойынша кез келген шығынды ескереді.

      Банк аккредивтері мен кепілдіктеріне резерв

      Әдеттегі қызметін жүзеге асыру кезінде Топ аккредиттер, кепілдіктер және акцепттер нысанында қаржылық кепілдіктер береді. Қаржы кепілдіктері шарттары алынған комиссия мөлшерінде «Өзге де міндеттемелер» бабы бойынша әділ құн бойынша бастапқыда қаржы есептілігінде танылады. Бастапқы танылғаннан кейін Топтың кепілдіктің әрбір шарты бойынша міндеттемесі екі шаманың ең көбі бойынша бағаланады: амортизациялық комиссия сомасы немесе кепілдік бойынша туындайтын қаржылық міндеттемені реттеу үшін қажетті шығындардың ең жақсы бағасы.
      Қаржы кепілдігі шарттарына байланысты міндеттеменің ұлғаюы пайда және шығындар туралы есепте ескеріледі. Алынған комиссия кепілдік шарты әрекетінің мерзімі ішінде желілік негізде пайда мен шығындарда танылады.

      Өзге де резервтер

      Резервтер Топтың өткен шақта болған оқиғалардың нәтижесінде ағымдағы (құқықтық немесе іс-тәжірибеден туындаған) міндеттемесі болса, сондай-ақ міндеттемелерді өтеу үшін экономикалық пайдаларға байланысты қаражат ағыны болатын ықтималдық болғанда және осы міндеттеменің тиісті дұрыс бағасы жүргізілгенде қаржы есептілігінде көрсетіледі. Егер Топ резервтің өтелгенін күтсе, мысалы, сақтандыру шарты бойынша, өтеу жеке актив ретінде көрінеді, бірақ өтеу ықтимал болғанда ғана.
      Егер ақша қаражатының уақытша құнының әсері мәнді болып табылса, резервтер ақша қаражатының уақытша құнының ағымдағы нарықтық бағасын көрсететін және онда міндеттемеге тән тәуекелдер орынды салықтарды төлегенге дейін ставка бойынша ақша қаражатының күтілетін болашақ қозғалысын дисконттау арқылы есептеледі. Дисконттауды пайдалану кезінде резервтің ұлғаюы уақыттың өтуі салдарынан қаржылық шығындар ретінде танылады.

      Қызметкерлерге сыйақы

      Белгіленген жарналармен зейнетақы жоспары

      Топ аударымдар ретінде өзінің қызметкерлерінің жалақысынан 10% олардың зейнетақы қорларына ұстайды. Заңнамаға сәйкес қызметкерлер өздерінің зейнетақы төлемдеріне өздері жауапкершілікте болады және Топтың қызметкерлер зейнеткерлікке шыққаннан кейін оларға төлемдер бойынша ағымдағы және болашақтағы міндеттемелері болмайды.

      Әлеуметтік салық

      Топ Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес әлеуметтік салық төлейді. Әлеуметтік салық есептеуге қарай шығыстарға жатады.

      Төлемдердің белгіленген мөлшерімен зейнетақы жоспары

      Ұжымдық шартқа сәйкес Топ өздерінің қызметкерлеріне еңбек қызметін аяқтағанда («Төлемдердің белгіленген мөлшерімен зейнетақы жоспары») белгілі бір сыйақы төлейді.
      Топ олар анықталған сол кезеңде қызметкерлерге сыйақы төлеу бойынша міндеттемелерді қайта бағалаудан туындаған актуарлық кірістер мен шығындарды таниды және 19 «Қызметкерлерге сыйақы» БЕХС-да анықталған бағаға сәйкес сыйақы бойынша шығыстарды және міндеттемені таниды.
      Төлемдердің белгіленген мөлшерімен зейнетақы жоспарына сәйкес міндеттемелер және сыйақы бойынша шығыстар болжамдалған шартты бірлік әдісі көмегімен анықталады. Бұл әдіс сыйақы алуға құқықтың қосымша бірлігінен асатын ретінде әрбір жұмыс істелген жылды қарастырады және жиынтық міндеттемені көрсету үшін әрбір бірлікті бөлек өлшейді. Сыйақылар беру бойынша шығыстар Төлемдердің белгіленген мөлшерімен зейнетақы жоспары бойынша сыйақы формуласына сәйкес қызметкерлердің жұмыс өтілі ішінде жиынтық сыйақыны бөлу үшін кірістер мен шығыстар туралы шоғырландырылған есепте көрсетіледі. Бұл міндеттеме валюта мен талап Төлемдердің белгіленген мөлшерімен зейнетақы жоспары бойынша міндеттемелердің валютасымен және бағаланған талаптарымен салыстырмалы мемлекеттік облигациялар бойынша сыйақы ставкасына ұқсас дисконт ставкасын қолдана отырып, болашақтағы есеп айырысу ақша қозғалысының ағымдағы құны бойынша өлшенеді.
      Төлемдердің белгіленген мөлшерімен зейнетақы жоспары қаржыландырылмайтын болып табылады.

      Капитал

      Жарғылық капитал

      Жай акциялар капитал ретінде жіктеледі. Ұйымдарды біріктіру жағдайларынан басқа, жаңа акциялар шығаруға қатысты тікелей сыртқы шығындар капитал түсімдері сомасынан шегерім ретінде көрсетілген. Шығарылған акциялардың атаулы құнынан алынған қаражаттың әділ құнының кез келген асып түсуі бөлінбеген кірістің ұлғаюы ретінде танылады.

      Бақыланбайтын қатысу үлесі

      Бақыланбайтын қатысу үлесі шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімде Қордың акционеріне жататын капиталдан жеке меншікті капиталдың құрамында ұсынылады. Еншілес компанияның шығындары егер тіпті бұл теріс сальдоға әкеліп соқтырған жағдайда да бақыланбайтын қатысу үлесіне жатады.

      Дивидендтер

      Дивидендтер міндеттемелер ретінде танылады және есепті күнді қоса алғанға дейін жарияланған жағдайда ғана есепті күнгі капитал сомасынан шегеріледі. Дивидендтер туралы ақпарат, егер олар есепті күнге дейін ұсынылса, сондай-ақ есепті күннен кейін, бірақ шығаруға шоғырландырылған қаржылық есептілікті бекіткен күнге дейін ұсынылса немесе жарияланса, есептілікте ашып көрсетіледі.

      Акцияларға негізделген төлемдер

      Топ қызметкерлері үлестік құралдар жөніндегі операцияларға негізделген төлемдер нысанында сыйақы алады. Қызметкерлер өздері жұмыс істейтін еншілес ұйымның үлестік құралдарымен сыйақы алатын қызметтерді ұсынады («олар бойынша үлестік құралдармен жүзеге асырылатын мәмілелер, есептер»).
      Олар бойынша есеп үлестік құралдармен жүзеге асырылатын қызметкерлермен жасалған мәмілелердің құны олар берілген күнгі осындай құралдардың әділ құны негізге алына отырып, бағаланады. Әділ құн тиісті бағалау моделінің көмегімен айқындалады.
      Үлестік құралдар негізіндегі төлемдер бойынша операциялар бойынша шығыстар онда қызмет нәтижелеріне қол жеткізу шарттары және/немесе белгілі бір мерзімнің еңбек сіңіру шарттары орындалатын кезеңнің ішінде өзге капитал бойынша резервтерде тиісті ұлғаюмен бір мезгілде танылады және қызметкерлер сыйақыға арналған толық құқықтарды алған кездегі күні аяқталады (сыйақы алуға құқықтың көшкен күні). Бұл мәмілелер бойынша жиынтық шығыстар сыйақы ретінде берілетін үлестік құралдар санына қатысты Топтың оңтайлы бағалауының негізінде аяқталған мерзімге теңбе-тең міндеттемелер өтелгенге дейінгі әрбір есепті күні танылады. Кезең ішіндегі пайда және шығындар туралы есепте шығыс немесе кіріс кезеңнің басында немесе аяғында танылған жиынтық шығыстың өзгерісін білдіреді.
      Оған арналған құқық қызметкерлерге түпкілікті өтетін үлестік құралдармен сыйақы бойынша шығыс танылмайды.
      Егер үлестік құралдармен төленетін сыйақының шарттары өзгерсе, шығыс ең төменгі ретінде, егер шарттар өзгермегендей мөлшерде танылады. Бұдан басқа, өзгеріс жөніндегі қосымша шығыс танылады, ол сыйақының жалпы әділ құнын осындай өзгеріс күнінде жүргізілген бағаға сәйкес үлестік құралдармен немесе қызметкер үшін өзге түрде тиімді құралдармен ұлғайтады.
      Егер үлестік құралдармен төленетін сыйақының күші жойылса, ол оған арналған құқық күші жойылған күнге өткендегідей болып ескеріледі. Бұл ретте әлі танылмаған шығыстар жедел түрде танылады. Алайда, егер күші жойылған сыйақы жаңа сыйақымен ауыстырылса, және жаңа сыйақы ол ұсынылған күнгі күші жойылған сыйақының орнын толтырған ретінде қарастырылса, күші жойылған және жаңа сыйақы, алдыңғы абзацта сипатталғандай, бастапқы сыйақының өзгерісі жүргізілгендей болып ескеріледі.

      Сауда және өзге де кредиторлық берешек

      Сауда және өзге де кредиторлық берешек бойынша міндеттеме бастапқы құн бойынша ескеріледі, ол Топтың шотына қойылғанына қарамастан алынған тауарлар мен қызметтер болашақта төленуі тиіс соманың әділ құны болып табылады.

      Түсімді тану

      Егер Топ экономикалық пайда алады деген мүмкіндік бар болса, және егер түсімнің сенімді бағалануы мүмкін болса, түсім танылады.

      Тауарларды сату

      Шикі мұнайды, мұнай өнімдерін, газды, уран өнімдері мен басқа да тауарларды сатудан түскен кірістер тауарды жеткізу жүргізілгенде және тәуекел мен меншік құқығы сатып алушыға берілгенде танылады.

      Қызметтер көрсету

      Қызметтер көрсетуден түсетін кірістер қызметтер көрсетілген сәтте танылады.
      Тасымалдауға жататын қызметтерге қатысты, аяқталу дәрежесі мен кірістің сомасының жеткілікті түрде дәл анықталуы шартымен шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерім күнінде тасымалдаудың аяқталу дәрежесі бойынша танылады. Әлі көрсетілмеген көлік қызметтері үшін тапсырыс берушілерден алынған алдын ала төлем сомалары алу сәтінде тапсырыс берушілерден алынған аванстар құрамында көрсетіледі.Көрсетіліп қойған қызметтерден түсетін күтілетін есепті кіріске шамамен алғанда тең болатын тапсырыс берушілерден алынған аванстар шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімдегі өзге де ағымдағы міндеттемелердің құрамындағы болашақтағы кезеңнің кірістеріне көшіріледі. Болашақтағы кезеңдердің кірістері қызметтердің көрсетілуіне қарай кірістерге жатады.
      Клиенттердің әділдігі бағдарламасы бойынша сатып алушылар қосымша балл алатын авиабилеттерді сату көрсетілген қызметтер мен болжанатын награда арасындағыға жатқызылған олардың әділ құны бойынша кіріс операцияларының көп элементі ретінде ескеріледі. Болжанатын награда әділ құн – осы награданы бөлек сатудың құны бойынша бағаланады. Бұл бағалау тауарды сату/қызметтер көрсету сәтіндегі кіріс болып танылмайды, болашақ кезеңнің кірісі ретінде көрсетіледі, және аталған награда пайдаланылғанда және Топтың міндеттемелері толығымен орындалғанда кіріс болып танылады.

      Тарифтер белгілеу

      Топтың бірқатар еншілес ұйымдары Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігі (бұдан әрі мәтін бойынша «ТМРА») тарапынан реттеу объектілері болып табылады. ТМРА тарифтерді және тариф ставкаларын есептеу әдістемелерін бекітуге жауап береді, олардың негізінде еншілес ұйымдар өз кірістерінің айтарлықтай бөлігін алады.

      Мемлекеттік субсидиялар

      Қазақстан Республикасының Үкіметі Компанияның жалғыз акционері болып табылатындығына байланысты Топ Үкімет қандай жағдайларда басты негізде акционер ретінде әрекет ететіндігін бағалай отырып, Үкіметпен барлық транзакцияларды талдайды. Егер нақты транзакция кезінде Үкіметтің акционер ретінде әрекет ететіндігі белгіленсе, Топтың мұндай транзакцияның нәтижесінде көтерген кез келген пайдасы немесе шығындары тікелей капиталда жарна ретінде немесе акционердің капиталын бөлу деп танылады.
      Егер Үкіметтің ерекшелік транзакциясы акционер ретіндегі әрекет ретінде белгіленбесе, мұндай транзакциялар БЕХС 20 «Мемлекеттік субсидияларды есепке алу және мемлекеттік көмек туралы ақпаратты ашу» ережелеріне сәйкес ескеріледі. Мұндай жағдайларда мемлекеттік субсидиялар субсидиялардың алынатындығы және онымен байланысты барлық қажетті жағдайлардың орындалатындығына ақылға қонымды сенімділік болған кезде олардың әділ құны бойынша танылады. Егер субсидия шығыс бабына жатқызылатын жағдайда, ол жүйелі негізде өтемақы төлеуге тиіс тиісті шығыстармен сәйкес келуі үшін қажетті кезең ішіндегі кіріс ретінде танылады. Субсидия активке жататын кезде әділ құн кейінге қалдырылған кіріс есебіне кредиттеледі және тиісті активтің пайдалы қызмет етуінің күтілетін кезеңі ішінде пайда және шығындар туралы есепте тең жыл сайынғы бөліктермен көрсетіледі. Кіріске жататын субсидиялар пайда және шығындар туралы шоғырландырылған есепте операциялық қызметтен түсетін кірістердің құрамында жеке ұсынылған.

      Шығыстарды тану

      Шығыстар пайда болу шамасына қарай танылады және олар есептеу әдісінің негізіне жатқызылған сол кезеңде шоғырландырылған қаржылық есептілікте көрсетіледі.

      Табыс салығы

      Бір жылға табыс салығы ағымдағы және кейінге қалдырылған салықты қамтиды. Табыс салығы өзге жиынтық кірісте немесе капиталда көрсетілетін баптарға жататын соманы қоспағанда, пайдада және шығындарда көрсетіледі, бұл жағдайда, ол тиісінше өзге жиынтық кірісте немесе капиталда танылады. Салық бойынша ағымдағы шығыстар бұл – бір жылға салық салынатын кіріс бойынша төлеуге күтілетін салық және өткен жылдарға қатысты төлеуге салыққа қатысты кез келген түзетулер.
      Үстеме пайдаға салынатын салық табыс салығы ретінде қаралады және табыс салығы бойынша шығыстардың бөлігін құрайды. Жер қойнауын пайдалануға келісім-шарттарға сәйкес Топ белгілі бір мәндерден асатын пайданың ішкі нормасы кезінде жер қойнауын пайдалануға қолданылатын келісім-шартқа сәйкес белгілі бір шегерімдер сомасына түзетуге жататын салық салудан кейін пайда сомасынан көрсетілген ставка бойынша үстеме пайдаға салық есептейді және төлейді.
      Пайданың ішкі нормасы жер қойнауын пайдалануға әрбір келісім-шарт бойынша ақша ағындарының негізінде есептеледі және инфляцияның ұлттық деңгейіне түзетіледі. Кейінге қалдырылған салық корпоративтік табыс салығына да және үстеме пайдаға салық үшін де есептеледі. Үстеме пайдаға салынатын кейінге қалдырылған салық келісім-шарт бойынша төлеуге тиісті үстеме пайдаға салықтың күтілетін ставкасы бойынша жер қойнауын пайдалануға келісім-шарттарға жатқызылған активтер үшін уақытша айырмалар бойынша есептеледі.
      Кейінге қалдырылған салық қаржылық есептілік мақсаты үшін активтер мен міндеттемелердің теңгерім құны мен салық салу мақсаты үшін пайдаланылған сома арасындағы уақытша айырмалар бойынша теңгерім бойынша міндеттемелер әдісі бойынша ескеріледі. Мына уақытша айырмалар танылмайды:
      - компанияларды біріктіру болып табылмайтын мәміледе активті немесе міндеттемені бастапқы тану және мәміле сәтінде бухгалтерлік кіріске де. Салық салынатын кіріске немесе шығынға да әсер етпейді; және
      - уақытша айырмаларды түзету мерзімін реттеуге болатын еншілес ұйымдағы инвестициялар және уақытша айырмалар шолу жасалған болашақта түзетілмейтін ықтималдық бар.
      Табыс салығы бойынша кейінге қалдырылған активтер мен міндеттемелер қолданылған немесе бухгалтерлік теңгерім жасаған күні іс жүзінде қолданысқа енгізілген салық ставкаларын (және салық заңнамаларын) негізге ала отырып, актив алынған немесе міндеттеме төленген кезеңге қолданылатын салық ставкалары бойынша есептеледі.
      Кейінге қалдырылған салық активі актив өткізілуі мүмкін шотқа салық салынатын пайданы алу ықтималдығы бар сол көлемде ғана танылады. Табыс салығы бойынша кейінге қалдырылған тиісті салық жеңілдігін өткізуден артық ықтималдық жоқ сол көлемде кемітіледі.

      Қосылған құн салығы (ҚҚС)

      Салық органдары нетто негізде сату мен сатып алу бойынша ҚҚС өтеуді жүргізуге мүмкіндік береді. Өтеуге ҚҚС ішкі нарықта сату бойынша ҚҚС шегерілген ішкі нарықта сатып алу бойынша ҚҚС-ны білдіреді. Экспортқа сатудың нөлдік ставкасы бар.

      Байланысты тараптар

      Байланысты тараптар Топтың акционерлерін, негізгі басқарушы персоналды, қауымдасқан ұйымдарды және дауыс беретін акциялардың біршама үлесі тікелей немесе жанама Топтың акционерлеріне немесе негізгі басқарушы персоналына тиесілі ұйымды қамтиды.

      Шартты міндеттемелер және шартты активтер

      Шартты міндеттемелер шоғырландырылған қаржылық есептілікте танылмайды. Мұндай міндеттемелер туралы деректер экономикалық пайдаларды құрайтын ресурстар ағынының ықтималдығы аз болып табылған жағдайды қоспағанда, шоғырландырылған қаржылық есептілікке ескертпелерде (41-ескертпе) ашылады.
      Шартты активтер шоғырландырылған қаржылық есептілікте көрсетілмейді. Егер мұндай активтерге байланысты экономикалық пайдаларды алудың жеткілікті ықтималдығы болған жағдайда, көрсетілген активтер туралы деректер ескертпелерде ашылады.

      Кейінгі оқиғалар

      Есепті жыл аяқталғанда болған және есепті күнгі Топтың қаржылық жағдайы туралы қосымша ақпараты бар оқиғалар (түзетуші оқиғалар) шоғырландырылған қаржылық есептілікте көрсетіледі. Есепті жыл аяқталғанда болған және түзетуші оқиғалар болып табылмайтын оқиғалар, егер олар мәнді болса, шоғырландырылған қаржылық есептілікке ескертпелерде ашылады.

      4. МАҢЫЗДЫ БУХГАЛТЕРЛІК БАҒАЛАУ ЖӘНЕ ПАЙЫМДАУ

      ҚЕХС-ға сәйкес шоғырландырылған қаржылық есептілікті дайындау көрсетілген актив есептілігіне, міндеттемелер мен шартты активтерге және шоғырландырылған қаржылық есептілікті дайындаған күнгі міндеттемелерге әсер ететін бағалаулар мен жол берулерді, сондай-ақ есептілікте көрсетілген активтерді, міндеттемелерді, кірістерді, шығыстарды және шартты активтер мен есепті кезең ішіндегі міндеттемелерді пайдалануды Топ басшылығының пайдалануын талап етеді. Нақты нәтижелер осы субъективті бағалаулардан ерекшеленуі мүмкін.
      Есепті күнге бағаның айқындалмауының болашаққа және өзге де негізгі көздерге қатысты және келесі есепті жыл ішіндегі активтер мен міндеттемелердің теңгерім құнына біршама түзету енгізу қажеттігінен пайда болған елеулі тәуекелді көтеретін негізгі болжамдары төменде қарастырылады:

      Мұнай мен газдың қорлары

      Мұнай мен газдың қорларын бағалау тозу, ескіру және амортизация бойынша Топтың есеп айырысуында маңызды фактор болып табылады. Топ Қоғамның мұнай-газ инженерлерінің әдістемесіне сәйкес өзінің мұнай мен газ қорларын бағалайды. Қоғамның мұнай-газ инженерлерінің әдістемесі бойынша қорларды бағалау кезінде Топ кен орындарын өңдеуге қатысты инвестициялық шешімдерді қабылдау үшін басшылық та қолданатын ұзақ мерзімді жоспарлық бағаны пайдаланады. Дәлелденген қорларды бағалау үшін жоспарлық бағаларды пайдалану жыл аяғына іркілу бағасын пайдалануға тән тұрақсыздықтың әсерін жояды. Басшылық ұзақ мерзімді жоспарлы бағалар бойынша болжам өнім өндіру бойынша қызметтің ұзақ мерзімді сипатына көбірек сәйкес келеді және мұнай мен газ қорларын бағалау үшін неғұрлым қолайлы негізді береді деп санайды.
      Қорлардың барлық бағалау айқындалмаудың кейбір деңгейін білдіреді. Айқындалмаушылық негізінен мұнай деректерді бағалау және түсіндіру сәтінде қол жетімді сенімді геологиялық және инженерлік деректердің көлеміне байланысты.
      Айқындалмаушылықтың салыстырмалы деңгейі екі негізгі санаттың біріне қорларды жатқызу арқылы көрсетілуі мүмкін: дәлелденген немесе дәлелденбеген қорлар. Дәлелденбеген қорлармен салыстырғанда дәлелденген қорларды тартуға үлкен айқындылық бар және дәлелденген қорлар оларды тарту мүмкіндігіне қатысты прогрессивті түрде өсіп келе жатқан айқындылықтың болмауын көрсету үшін өңделген және өңделмеген қорларға бұдан әрі бөлінуі мүмкін. Жыл сайын баға талданады және түзетіледі. Түзетулер қолда бар геологиялық деректерді, кәсіпшілік өлшемдерін немесе өнім туралы деректерді; жаңа деректердің болуын; немесе бағалар бойынша болжамдарға өзгерістерді бағалау немесе қайта бағалау салдарынан пайда болады. Қорларды бағалау қайтарымды арттыруға арналған жобалардың қолданылу, пласттың өнімділігіне өзгерістер немесе өңдеу стратегиясына өзгерістер салдарынан қайта қаралауы мүмкін. Дәлелденген қорлар тозуды, ескіруді және амортизацияны есептеу үшін орындалған жұмыстың көлеміне үйлесімді амортизация ставкасын есептеуге пайдаланылады. Топ бастапқы лицензиялық кезең ішінде өндірілетін болады деп күтілетін ретінде осындай көлемді ғана дәлелденген қорларға қосты.
      Бұл ұзарту бойынша рәсім нәтижесіне жатқызылатын айқындылықтың болмауынан пайда болды, өйткені лицензияларды ұзарту ең соңында Үкіметтің қарауы бойынша жүзеге асырылады. Топтың лицензиялық кезеңдерін ұзарту және қорлардың көрсетілген қорларын тиісінше ұлғайту, әдетте, тозу бойынша неғұрлым төменгі шығысқа әкеледі және кірістерге біршама әсер етуі мүмкін. Дәлелденген өңделген қорлардағы кему тозуға, ескіруге және амортизацияға (өндірудің тұрақты деңгейі кезінде) аударымдардың ұлғаюына, кірістің кемуіне әкеледі және мүліктің теңгерім құнында тікелей кемуге де әкелуі мүмкін. Салыстырмалы түрде пайдаланылатын кен орындарының саны болған кезде өткен жылмен салыстырғанда қорларды бағалауға кез келген өзгерістер тозуға, ескіруге және амортизацияға аударымдарға біршама әсер етуі мүмкіндігі болады.

      Уран қорлары

      Уран қорлары активтердің өтелетін құнын бағалау үшін және тозу және амортизация бойынша аударымдарды айқындау үшін пайдаланылатын Қор ақша қаражатының болжанатын қозғалысын бағалаудың негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. Уран қорларының сомасын бағалау кезінде геологиялық және барлау деректерін интерпретациялау және барланған (дәлелденген) қорлар мен бағаланған (ықтимал) қорларды айқындау үшін Қазақстан Республикасының минералдық қорлар жөніндегі мемлекеттік комиссиясы анықтаған (ҚМК) есептеу әдістемесінің негізінде қорларды бағалауды жүргізетін геолог-мамандардан Топ есептер алады. Қорларды бағалау сараптамалық бағалауларға және тәжірибеге негізделген. Қорларды бағалау кейбір белгісіздік дәрежесін қамтиды. Белгісіздік негізінен сенімді геологиялық және техникалық ақпараттың толықтығымен байланысты. Бұдан басқа, қорлардың болуы барлық қорлар экономикалық тұрғыдан тиімді негізде алынуы мүмкін дегенді білдірмейді. Қорлардың бағалары жыл сайынғы негізде талданады және түзетіледі. Өндірілуі жоспарланатын уранның мөлшері өндіруді ұлғайту жөніндегі жобаларды жүзеге асыру, өндірістік қуаттағы өзгерістер немесе әзірлеу стратегиясындағы өзгерістер нәтижесінде қайта қаралуы мүмкін. Қорларды өткен жылмен салыстырып бағалаудағы кез келген өзгерістер тозуға, сарқылуға және амортизацияға шығаруға елеулі әсер етуі мүмкін.

      Қаржылық емес активтердің құнсыздануы

      Егер ақша ағындарын шоғырландыратын активтің немесе бөлімшенің теңгерімдік құны мынадай шамалардың: сатуға арналған шығындар шегерілген әділ құнның және пайдаланудан болатын құндылықтың бірінің ең көбі болып табылатын оның өтелетін құнынан асса құнсыздану орын алады. Сатуға жұмсалған шығындарды шегергендегі әділ құнның есебі ұқсас активтерді сатудың міндетті күші бар коммерциялық мәмілелері бойынша қолда бар ақпаратқа немесе активтің шығарылуына байланысты шегілген қосымша шығындарды шегергенде қадағаланатын нарықтық бағаға негізделеді. Пайдаланудан болатын құндылықтың есебі дисконтталған ақша ағындарының үлгілеріне негізделген. Ақша ағындары бюджеттен келесі бес жылға алынады және өзіне ақша ағындарын шоғырландыратын құнсыздану мәніне тексерілетін бөлімше активтерінің нәтижелерін жақсартатын оны жүргізу бойынша Топта әлі міндеттеме немесе болашақтағы елеулі инвестициялар жоқ қайта құрылымдау жөніндегі қызметті қамтиды. Өтелетін құн дисконтталған ақша ағындарының үлгілеріне пайдаланылатын дисконттау ставкасына, сондай-ақ ақша қаражатының күтілетін ағындарына және экстраполяция мақсатында пайдаланылған өсу қарқындарына барынша сезімтал. Сезімталдықты талдауды қоса алғанда, ақша ағындарын шоғырландыратын әртүрлі бөлімшелердің өтелетін құнын анықтау кезінде пайдаланылған түйінді жол берілімдер туралы неғұрлым нақты ақпарат 7 және 8 ескертпелерде келтіріледі.
      Әрбір есепті кезеңде Топ құнсыздану индикаторларының болуын анықтау үшін генерациялайтын ақша қаражатын («генерациялайтын бірлік») әрбір активті немесе активтердің тобын бағалайды. Егер осындай индикатор болса, сату шығыстарын және пайдалану құнын шегергендегі әділ құнның ең жоғары мәні ретінде қарастырылатын өтелетін құнды тиісті бағалау жүргізіледі. Бұл есептер мұнайдың ұзақ мерзімді бағасы (ағымдағы және тарихи бағаларды, бағалар өзгерістеріндегі үрдістерді және ілеспе факторларды ескере отырып), дисконт ставкалары, операциялық шығындар, болашақтағы капиталға қажеттілік, пайдаланудан шығаруға жұмсалған шығындар және пайдалану сипаттамалары, резервтер және операциялық қызмет (ол өндіру және сату көлемдерін қамтиды) сияқты бағалаулар мен жол берімдерді пайдалануды қамтиды.
      Осы бағалаулар мен жол берілімдер тәуекелдер мен белгісіздіктерге ұшырағыш. Осылайша мән-жайдағы өзгерістер осы болжамдарға әсер етеді деген ықтималдық бар, бұл активтердің өтелетін құнына және/немесе генерациялайтын бірлікке әсер етуі мүмкін. Әділ құн хабарланған және осындай мәмілені жасауға дайын тараптардың арасындағы мәміледе нарықтық жағдайларда активті және/немесе генерациялайтын бірлікті сатудан алынуы мүмкін сома ретінде айқындалады. Мұнай-газ активтерінің әділ құны әдетте активтерді ұзақ уақыт пайдаланудан туындайтын болашақтағы есептік ақша ағындарының ағымдағы құны ретінде айқындалады, ол болашақтағы кеңею жоспарларының құны және ықтимал шығу, нарықтың тәуелсіз қатысушысы назарға алуы мүмкін жол берімдерді пайдалану сияқты бағалауларды қамтиды. Болашақтағы ақша ағындары дисконттау ставкасы бойынша келтірілген құнға дейін дисконтталады, ол ставка ақша мен активке тән тәуекелдердің уақытша құнының ағымдағы нарықтық бағасын көрсетеді.
      Барлау және бағалау жөніндегі активтер қайта өңдеу жөніндегі материалдық және материалдық емес активтерге ауыстыру сәтінде немесе құнсыздану индикаторлары болған кезде құнсызданудың болуы мәніне тестіленеді.
      2012 жылы Топ жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте негізгі құралдардың құнсыздануынан болатын шығынды 85.709 миллион теңге (2011: 33.908 миллион теңге) сомасында таныды, ол негізінен «Өзенмұнайгаз» АҚ активтерінің құнсыздануына жатады (7-ескертпе).
      Топтың басшылығы құнсыздану индикаторларының болуына байланысты «Өзенмұнайгаз» АҚ («ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы» АҚ (бұдан әрі - «ҚМГ ҰК») еншілес ұйымы) активтерінің өтелетін құнына бағалау жүргізді. Құнсызданудың негізгі индикаторлары соңғы екі жылдың ішінде жоспарланған көлемдермен салыстырғанда өндіріс көлемдерінің елеулі түрде азаюы және ұлғайып отырған операциялық және күрделі шығындар болып табылады. Бағалау нәтижелері «Өзенмұнайгаз» АҚ активтерінің ағымдағы құнының өтелетін бағалық құнынан 75 миллиард теңгеге асатындығын көрсетті, бұл 2012 жылы құнсызданудан болатын шығынды тануға әкеп соқтырды (7-ескертпе). Өтелетін құнды бағалау дисконтталған ақша ағындарының әдісімен алынған Топ басшылығының әділ құнды бағалауына негізделді. Бағалаудың нәтижелері өндіріс көлемдеріне және шикі мұнайды сату бағасына жататын жол берілімдерге барынша сезімтал.
      Өндірудің пайдаланылған бейіні аккредиттелген консалтингілік мұнай-газ тараптық компаниясының бағасына негізделген, және жуықтағы төрт жылдың ішінде өндіру өсімін 20%-дан астамға жеткізуді көздейді. Егер өндіру бейіні бағалау барысында пайдаланылғаннан 5% жоғары немесе төмен болса, ол құнсыздануды 55 миллиард теңгеден астамға азайтуға немесе тиісінше құнсыздануды 55 миллиард теңгеден астамға ұлғайтуға әкеп соқтырар еді. Егер де өндіру өзгермейді және 2012 жылдың деңгейінде қалады деп болжанса, онда құнсыздану 200 миллиард теңгеден астамды құрар еді.
      Brent шикі мұнайының бағасы туралы қабылданған жол берілімдері тәуелсіз салалық зерттеу ұйымының мұнай бағасының орташа тарихи дисконтына түзетілген болжамдарымен үйлесімділіктегі нарықтық болжамдарға негізделеді. Егер Brent шикі мұнайының болжанатын бағасы бағалау барысында пайдаланылғаннан 5% жоғары немесе төмен болса, ол құнсыздануды 40 миллиард теңгеден астамға азайтуға немесе тиісінше құнсыздануды 40 миллиард теңгеден астамға ұлғайтуға әкеп соқтырар еді (44-ескертпе).
      Болжанатын ақша ағындары 2021 жылы лицензия мерзімінің өту күнімен шектеледі. 2017 жылға дейінгі шығындар бекітілген бюджеттің және бизнес жоспардың негізінде енгізілді. Ақша ағындарының ауқымды бөлігі осы кезеңнен кейін басшылықтың бағалауды жүргізу кезінде қолында болған ең үздік деген бағалауына негізделген күрделі шығындарды қоспағанда, Қазақстанның болжанатын инфляция ставкасын қолдану жолымен болжанды. Бағалаудың мақсаттары үшін шығыстарды қысқарту мақсатында лицензияның мерзімі өтуінің алдындағы соңғы жылдардағы операциялық және күрделі шығындарды басшылық айтарлықтай азайта алмайды деп болжанған болатын. АҚШ долларында деноминирозацияланған мұнайдың сатылуын қайта есептеу үшін құнсыздануды бағалау күнінде бір АҚШ долларына 150,45 теңге ресми айырбастау бағамы пайдаланылды. Алынған барлық ақша ағындары салық салудан кейінгі капиталдың 13,09% мөлшеріндегі орташа құны («WACC») пайдаланыла отырып, дисконтталды.
      Басшылық «Өзенмұнайгаз» АҚ активтерінің құнсыздануы жөніндегі шығыстар іс жүзіндегі өндіру болашақтағы кезеңдерде құнсызданудың ағымдағы бағасында пайдаланылған болжамнан асқан жағдайда немесе шикі мұнай нарықтық бағасының елеулі ұлғаюының индикаторлары пайда болған кезде сторнирлануы мүмкін деп санайды.
      Бұдан басқа, кейбір кен орындарында барлау және бағалау жөніндегі қызметтің тоқтатыла тұруына байланысты Топ 2012 жылы барлау және бағалау жөніндегі активтерді 434 миллион теңге сомасына құнсыздандырды (2011 жылы: 20.859 миллион теңге) (7 және 8-ескертпе). Топ сондай-ақ 2011 жылы осы кен орындарының біріндегі барлау және бағалау жөніндегі жұмыстарды қаржыландырумен байланысты 7.812 миллион теңге сомасындағы қарызды есептен шығарды. Қаржыландыру туралы келісімге сәйкес, коммерциялық табу болмаған жағдайда, Топ жобаны қаржыландырудағы өз үлесін өтеу жөніндегі міндеттемелерден босатылады.

      Сату үшін қолда бар қаржы инвестицияларының құнсыздануы

      Бастапқы құнның өтелмеуі мүмкін екендігінің объективтік себептері болған жағдайда, сату үшін қолда бар үлестік бағалы қағаз құнсызданған болып саналады. 2012 жылы Қор сату үшін қолда бар инвестициялардың жалпы сомасы 146.848 миллион теңгеге құнсызданғандығын таныды (2011 жылы: нөл) (12-ескертпе).

      Активтердің істен шығуы бойынша міндеттемелер

      Белгілі бір келісім-шарттардың талаптары бойынша заңнамаға және нормативтік-құқықтық актілерге сәйкес Топтың негізгі құралдарды демонтаждау және жою және кез келген кен орындарындағы жер учаскелерін қалпына келтіру бойынша заңды міндеттемелері болады. Атап айтқанда, Топтың міндеттемелері барлық өнімді ұңғымаларды біртіндеп жабуға және құбыр арналарын, ғимараттарды демонтаждау және келісім-шарт аумағын қалпына келтіру сияқты түпкілікті жабу бойынша қызметке жатады. Лицензияның қолданылу мерзімі Топтың қарауы бойынша ұзартылмайтындықтан, түпкілікті жабу бойынша міндеттемелерді өтеудің есеп мерзімі әрбір лицензиялық кезең аяқталған күн болып табылады.
      Егер активтерді жою бойынша міндеттемелер кен орындарын экономикалық жағынан негіздемелі түрде пайдалануды аяқтау өткенде өтелуі қажет болса, онда көрсетілген міндеттемені ұңғымаларды жою бойынша қосымша шығыстарды және жабу бойынша соңғы шығыстардың біршама өсіруі мүмкін. Ұңғымаларды жоюды қаржыландыру бойынша Топтың міндеттемелерінің және түпкілікті жабу бойынша шығыстардың көлемі тиісті келісім-шарттардың және қолданыстағы заңнаманың талаптарына байланысты. Ешқандай да міндеттемелер лицензиялық кезең соңында түпкілікті жою және түпкілікті жабу бойынша мұндай шығыстарды қаржыландыру бойынша келісім-шарт та, заңнама да белгілі бір міндеттемені түсіндірмеген сол жағдайларда танылмайды. Мұндай шешімді қабылдау кейбір айқындылықтың болмауымен және біршама байымдаулармен түсіндіріледі. Басшылықтың мұндай міндеттемелердің болуына немесе болмауына қатысты бағасы Үкіметтің саясаты мен тәжірибесіндегі немесе жергілікті салалық тәжірибеге өзгерістермен бірге өзгеруі мүмкін.
      Топ активтердің істен шығуы бойынша міндеттемелерді әрбір келісім-шарт бойынша бөлек есептейді. Міндеттемелердің сомасы инфляцияның күтілетін деңгейіне түзетілген және қазақстандық нарыққа тән тәуекелдерге түзетілген өтпелі экономикамен елдің мемлекеттік борышы бойынша орташа тәуекелсіз пайыздық ставканы пайдалана отырып дисконтталған міндеттемелерді өтеу үшін күтілетін, талап етілетін ретіндегі бағаланған шығындардың ағымдағы құны болып табылады. Активтердің істен шығуы бойынша міндеттеме әрбір есепті күнге қайта қаралады және «Негізгі құралдардың объектісін пайдаланудан шығару, олар орналасқан учаскедегі табиғи ресурстарды қалпына келтіру бойынша міндеттемелерге және өзге де осыған ұқсас міндеттемелерге өзгерістер» 1 Интерпретацияға сәйкес ең үздік бағаны көрсету үшін түзетіледі.
      Жабуға болашақтағы шығындарды бағалау кезінде мәнді бағалар мен басшылық жасаған байымдаулар пайдаланылды. Бұл міндеттемелердің көпшілігі алыс болашаққа жатқызылады және заңнама талаптарындағы түсініксіздіктен басқа, Топтың бағасына активтерді жою технологиясындағы, шығындардағы және салалық тәжірибедегі өзгерістер әсер етуі мүмкін. Түпкілікті жабуға шығындарға жатқызылатын айқындықтың болмауы күтілетін ақша ағындарын дисконттау әсерінен кемітіледі. Топ ағымдағы жылдың бағасын және ұзақ мерзімді инфляция деңгейінің орташа мәнін пайдалана отырып, ұңғымаларды болашақ жою құнын бағалайды.
      Ұзақ мерзімді инфляция және Топ кәсіпорындары бойынша міндеттемелерді айқындау үшін пайдаланылған дисконттау ставкалары 2012 жылғы 31 желтоқсанда 1,9%-дан 5% дейін және 4,94%-дан 7,9% дейін болды, тиісінше (2011 жылы: 1,96%-дан 5,0% дейін және 6,6%-дан 7,9% дейін). Активтерді істен шығару бойынша міндеттемелер бойынша резервтегі өзгерістер 22-ескертпеде ашылған.

      Магистралдық мұнай-газ құбырлары

      2012 жылғы 4 шілдеде күшіне енген «Магистралдық құбыр туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес Топтың пайдалану аяқталғаннан кейін магистралдық құбырды (мұнай құбырын) жою жөніндегі және кейіннен қоршаған ортаны қалпына келтіру, оның ішінде жерді қайта культивациялау жөніндегі заңды міндеттемесі бар. Бұл, егер мұнайды Топтың құбырлары бойынша тасымалдайтын жер қойнауын пайдаланушылардың мұнай қоры толық сарқылған жағдайда мүмкін болады.
      Құбырларды жою және жерді қайта культивациялау жөніндегі міндеттемелердің резерві Қазақстан Республикасында қолданылатын техникалық қағидаларға және нормаларға (1 км құбырды бөлшектеу жөніндегі шығындардың сомасы 2.891 мың теңгені құрайды) сәйкес бөлшектеу және қайта культивациялау бойынша жұмыстарды жүргізудің Топ есептеген құнының негізінде бағаланады. Резервтердің сомасы міндеттемені орындаудың күтілетін мерзімі (17 жыл) ішіндегі инфляцияның болжанатын ставкасы және төменде көрсетілген есепті жылдың аяғындағы дисконт ставкасы қолданыла отырып, есепті кезеңнің аяғында анықталды.


2012



31 желтоқсандағы дисконттау ставкасы

6,01%

31 желтоқсандағы инфляция коэффициенті

5,60%

      Дисконттау ставкасын есептеу Қазақстан Республикасының мемлекеттік облигациялары бойынша тәуекелдік емес ставкаларға негізделеді.
      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша құбырларды жою және жерді қайта культивациялау жөніндегі міндеттемелер резервінің теңгерімдік құны 15.531 миллион теңгені ( 2011: нөл теңге) құрады.
      Залалды жою жөніндегі шығындарды бағалау табиғатты қорғау талаптары мен заңнаманың интерпретацияларында ықтимал өзгерістерге ұшырағыш. Бұдан басқа, осындай шығындарды бағалаудағы белгісіздіктер баламаларда, жою, бұзылған жерді қалпына келтіру әдістеріндегі ықтимал өзгерістерді, дисконт деңгейлері мен инфляция ставкасын және осы міндеттеме басталатын кезеңді қамтиды.
      Басшылық Топтың еншілес ұйымы «Интергаз Орталық Азия» АҚ («ИОА») міндеттемелеріне қатысты жоғарыда көрсетілген заң қолданылмайды деп санайды, өйткені ИОА магистралдық газ құбырының иесі болып табылмайды, ол өз қызметін ИОА мен Үкіметтің арасындағы шарттың негізінде жүзеге асырады және оның газ құбырын жою жөніндегі міндеттемесі жоқ.

      Экологиялық оңалту

      Топ бағалау да жасайды және экологиялық тазарту жұмыстары мен оңалтуға міндеттемелер бойынша резервтер қалыптастыру бойынша пайымдау шығарады. Қоршаған ортаны қорғауға шығындар капиталдандырылады немесе олардың болашақ экономикалық пайдасына қарай шығыстарға жатқызылады. Өткен қызметте пайда болған қазіргі жағдайға жатқызылатын және болашақ экономикалық пайдасы жоқ шығындар шығыстарға жатқызылады.
      Міндеттемелер шығындар туралы ағымдағы ақпарат және қалпына келтіру жөніндегі күтілетін жоспарлар негізінде анықталады және егер рәсімдер мерзімі тиісті органдармен келісілмесе, дисконтталмаған негізде ескеріледі. Топтың экологиялық оңалту резерві Топ қолданыстағы қазақстандық және еуропалық нормативтік базаның талаптарын сақтауға қажетті күтілетін шығындарды тәуелсіз бағалауға негізделген басшылықтың үздік бағасын білдіреді. Топ осы міндеттемені 2013 жылдың жылдық бюджетіне енгізілген шығындардың бір бөлігін қоспағанда, ұзақ мерзімді ретінде жіктеді.
      Экологиялық оңалту жөніндегі резервтерге қатысты іс жүзіндегі шығындар заңнамадағы және нормативтік-құқықтық актілердегі өзгерістер салдарынан бағалардан, қоғамдық күтулерден, тазарту технологияларындағы аумақтық жағдайлар мен өзгерістерді анықтау мен талдаудан ерекшеленуі мүмкін. Экологиялық оңалтуға жататын қосымша белгісіздіктер 42-ескертпеде ашылған. Экологиялық оңалтудағы міндеттемелер бойынша резервтегі өзгерістер 22-ескертпеде ашылған.

      Әлеуметтік активтер салуға арналған резервтер

      2012 жылғы 31 желтоқсанда өзге де резервтер Үкіметтің тапсырмасы бойынша мынадай Астана қаласында «Қазақстан тарихының мұражайы» (ҚМГ ҰК), «Телерадио кешенінің ғимараты», «Астана қаласындағы көп функционалды мұз сарайы» (ҚТЖ ҰК), Астана қаласындағы «Мектеп оқушыларының шығармашылық сарайы» (ҚАӨ ҰАК) сияқты объектілер салу және Мәскеу қаласында «Дүниежүзілік көрме орталығы» объектісін қайта жөндеу жөніндегі жалпы сомасы 114.407 миллион теңге (2011 жылы: 109.064 миллион теңге) резервтерін қамтиды. Құрылысын салу және қайта жөндеу аяқталғаннан кейін осы объектілер Үкіметке өтеусіз берілетін болады, нәтижесінде Топ болашақта ол бойынша ақша қаражатының жылыстауы сенімді бағалануы мүмкін сындарлы міндеттемені таныды. Құрылысын салуға арналған резервтер бойынша шығыстар капиталда Акционерге бөлу ретінде танылды (17.7-ескертпе). 2012 жыл ішінде резервтегі ұлғаю 35.960 миллион теңгені құрады және негізінен Үкіметтің Астана қаласындағы көп функционалды мұз сарайын салу (25.147 миллион теңге) жөніндегі қосымша тапсырмаларынан, сондай-ақ басқа объектілерді салуға арналған резервтерді бастапқы бағалаудағы өзгерістерден туындады. Құрылыс шығындарын бастапқы бағалаудағы өзгерістер резервтердің сомасына әсер етуі мүмкін және мұндай өзгерістердің жиынтық әсері елеулі болуы мүмкін. Топ құнның уақытша тиімділігі елеулі болмайды деп санайды.

      Негізгі құралдар объектілерінің пайдалы қызмет мерзімі

      Топ әрбір есепті күнгі негізгі құралдардың пайдалы қызметінің қалған мерзімін қайта қарайды және егер күту өткен бағалаудан ерекшеленген жағдайда, өзгерістер 8 «Есеп саясаты, есеп бағаларындағы өзгерістер және қателер» БЕХС-ке сәйкес есеп бағалауларындағы өзгерістер ретінде ескеріледі.

      Кейінге қалдырылған салық жөніндегі активтер

      Кейінге қалдырылған салық жөніндегі активтер салық салынатын уақытша айырмалар мен осындай шығыстардың коммерциялық сипатының негізделетіндігі мүмкіндігі бар дәрежеде барлық резервтер мен ауыстырылған салық шығындары бойынша танылады. Басшылықтың елеулі пайымдаулары жоспарланатын деңгей мен кірістілік уақытының негізінде танылуы мүмкін кейінге қалдырылған салық жөніндегі активтерді бағалау үшін талап етіледі. Кейінге қалдырылған салық жөніндегі танылған активтердің сомасы 2012 жылғы 31 желтоқсанда 77.964 миллион теңгені құрады (2011: 56.813 миллион теңге). Неғұрлым нақты ақпарат 37-ескертпеде қамтылған.

      Салық салу

      Күрделі салық заңнамасын интерпретациялауға, салық заңнамасындағы өзгерістерге, сондай-ақ болашақтағы салық салу кірісін алу сомалары мен мерзімдеріне қатысты белгісіздік бар. Топ халықаралық операцияларының елеулі әр алуандығын, сондай-ақ ұзақ мерзімді сипатын және қолда бар шарттық қатынастардың күрделілігін ескергенде, іс жүзіндегі нәтижелер мен қабылданған жол берілімдердің арасындағы айырма, немесе осындай жол берілімдердің болашақтағы өзгерістері табыс салығы бойынша шығыстардың немесе кірістердің көрсетілген есептілігіне болашақта түзетулерге әкелуі мүмкін. Негізді жол берілімдерді негізге ала отырып, Топ ол өз қызметін жүзеге асыратын елдің салық органдары жүргізетін салық аудитінің ықтимал салдарларына резервтер жасайды.
      Осындай резервтердің шамасы әртүрлі факторларға, мысалы, бұрынғы аудиттердің нәтижелеріне және салық төлеуші компанияның және тиісті салық органының салық заңнамасының әртүрлі интерпретацияларына байланысты. Интерпретациядағы осындай әр түрліліктер Топтың тиісті компаниясы тіркелген елде басым болатын жағдайларға байланысты мәселелердің көп саны бойынша туындауы мүмкін.
      Салық тәуекелдерін бағалау кезінде басшылық, егер қосымша салықтарды салық органдары есептейтін болса, ол сәтті шағымдана алады деп Топ дауласпайтын немесе санамайтын салық заңнамасын сақтамаудың белгілі салаларының ықтимал міндеттемелері ретінде қарайды. Мұндай анықтау мәнді пайымдауларды шығаруды талап етеді және салық заңнамасы мен нормативтік құқықтық актілердегі өзгерістер, жер қойнауын пайдалануға Топтың келісім-шарттарында салық салу талабына түзету, салық талқылауларынан өзі күтетін шешімдер бойынша күтілетін нәтижелерді және сәйкестікті тексеруге салық органдары жүзеге асыратын нәтижені анықтау нәтижесінде өзгеруі мүмкін. 22-ескертпеде ашылған салық тәуекелдері бойынша резерв, негізінен, 2002 жылдан бастап 2006 жылды қоса алғандағы кезеңге шикі мұнайды экспорта сатуға қатысты трансферттік баға белгілеу туралы қазақстандық заңнаманы Топтың қолдануына жатқызылады. Салық салуға жатқызылған қалған айқындылықтың болмауы 42-ескертпеде ашылған.

      Қаржылық құралдардың әділ құны

      Қаржы жағдайы туралы шоғырландырылған есепте танылған қаржы құралдарының және қаржы міндеттемелерінің әділ құны осы активті нарықтар негізінде анықталмайтын жағдайларда, ол дисконтталған ақша ағындарының моделін қоса алғанда, бағалау әдістерін пайдалана отырып, анықталады. Осы модельдердің бастапқы деректері ретінде мүмкіндігінше бақыланатын нарықтардан ақпарат пайдаланылады, алайда бұл іс жүзінде жүзеге асырылмайтын болған сол жағдайларда, әділ құнды белгілеу үшін пайымдаудың белгілі бір үлесі талап етіледі. Пайымдау өтімділік тәуекелі, кредит тәуекелі және құбылмалылық ретінде осындай бастапқы деректердің есебін қамтиды. Осы факторларға қатысты болжамдарға өзгерістер шоғырландырылған қаржы есептілігінде көрсетілген қаржы құралдарының әділ құнына әсер етуі мүмкін. Барынша толық ақпарат 41-ескертпеде келтірілген.

      Қызметкерлердің сыйақылары бойынша міндеттемесі

      Топ зейнетке шыққаннан кейінгі белгіленген төлемдер және осыған байланысты ағымдағы қызметтердің құны бойынша міндеттемелердің ағымдағы құнын анықтау үшін бағалаудың актуарлық әдісін пайдаланады (23-ескертпе). Бұл сыйақы болжанылған жұмыс істеп жатқан және жұмыстан кеткен қызметкерлердің болашақтағы мінездемелеріне қатысты демографиялық жорамалдарды (жұмыста немесе одан кейін қайтыс болу, персонал санының өзгеруі бойынша статистика және басқалар), сондай-ақ қаржылық жорамалдарды (дисконттау ставкасы, болашақтағы жылдық материалдық көмек, болашақтағы жылдық ең төменгі жалақы, темір жол билетінің болашақтағы орташа құны) пайдалануды талап етеді. Пайдаланылған жол берулер туралы толық ақпарат 23-ескертпеде келтірілген.

      Клиенттерге және қаржы мекемелеріне қарыздар бойынша құнсызданудан болған шығындар

      Әрбір есепті күнге Топ құнсызданудан болатын шығындар пайдалар мен шығындар туралы есепте ескерілуі қажеттілігін бағалау үшін клиенттер мен кредит мекемелеріне қарыздардың әрқайсысы бойынша өздерінің маңыздылығына талдау жүргізеді. Атап айтқанда, басшылықтың пайымдауы құнсызданудан болатын шығынды анықтау кезінде болашақ ақша ағынының сомасы мен мерзімін бағалауда талап етіледі. Мұндай ақша ағынын бағалау кезінде Топ қарыз алушының қаржы жағдайы мен құнсыздануды іске асырудың таза құны туралы пайымдаулар шығарады. Бұл бағалар факторлар қатарында жорамалдарға негізделген және нақты нәтижелері болашақта резервке өзгерістер әкелетін өзгелер болуы мүмкін.
      Содан соң, бөлек-бөлек бағаланған және құнсызданбаған қарыздар және барлық жекеше маңызы жоқ қарыздар жиынтықта, оған қатысты объективті куәлік бар, бірақ әсері анық болып табылмайтын шығын жағдайы болуының салдарында резерв құру қажеттілігін анықтау үшін ұқсас тәуекел сипаттамалары бар активтер тобында бағаланады.
      Жиынтық бағалау кредиттік қоржын деректерін (кредит сапасы, мерзімін ұзарту деңгейі, кредитті пайдалану, қамтамасыз етуге қарыздың қарым-қатынасы және т.б. сындылар), тәуекелдер мен экономикалық көрсеткіштер шоғырлануын (оның ішінде жұмыссыздық деңгейі, жылжымайтын мүлікке бағалар индекстері, ел тәуекелі және әртүрлі бөлек топтардың жұмыс көрсеткіштері) назарға алады. Клиенттер және кредит мекемелеріне қарыздарды құнсыздандыру бойынша шығындар 10-ескертпеде және 11-ескертпеде біршама егжей-тегжейлі ашылған.

      Күмәнді дебиторлық берешек бойынша резервтер

      Топ күмәнді дебиторлық берешек бойынша резерв құрады. Біршама пайымдаулар күмәнді борыштарды анықтау кезінде пайдаланылады. Күмәнді борыштарды анықтау кезінде клиенттердің тарихи әрі күтілетін мінез-құлқы қаралады. Экономикадағы өзгерістер немесе клиенттің жеке шарты осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте күмәнді берешек бойынша резервті түзетуді талап етуі мүмкін. 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша күмәнді борыштар бойынша резервтер 85.435 миллион теңге (2011: 74.923 миллион теңге) мөлшерінде құрылды (13 және 15-ескертпелер).

      5. САТЫП АЛУ

      2012 жылғы сатып алу

      Қарашығанақ Жобалық консорциумындағы қатысу үлесін сатып алу

      2012 жылы 28 маусымда Қазақстан Республикасы Мұнай және Газ министрлігі және Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің атынан Үкімет және Қарашығанақ жобасының қатысушылары (бұдан әрі – «Консорциум» немесе «КПО») шартқа қол қойды, оған сәйкес Үкімет ҚПО-дағы 10%-дық үлесін сатып алды. Сатып алынған 10%-дық үлестің әділ құны 2 миллиард АҚШ доллары (300 миллиард теңге) мөлшерінде бағаланды, соның ішінде 150 миллиард теңгені Үкімет ақшалай қаражат түрінде төледі, ал қалған бөлігі салықтар бойынша міндеттемелер есебінен ескерілді.
      Үкімет «Өнімді бөлу туралы түпкілікті келісімдегі үлестерді басқару компаниясы» (бұдан әрі «ӨБТКҮБК») жаңа кәсіпорны құрылды және ӨБТКҮБК капиталына жобадағы сатып алынған 10%-дық үлесті беруді жүзеге асырды. Бұдан әрі, Үкіметтің 2012 жылғы 3 мамырдағы № 570 қаулысына сәйкес 2012 жылы 28 маусымда Қорға ӨБТКҮБК-дегі үлестің 100%-ы берілді, беру күніндегі әділ құны 300.070 миллион теңгені құрады. Осыны айырбастауға Қор жалпы сомасы 300.070 миллион теңгеге 300.071 жай акция шығарды.
      2012 жылы 29 маусымда Қор ҚМГ ҰК акциясына айырбасқа ҚМГ ҰК ӨБТКҮБК және ақшалай сыйақыны беруді жүзеге асырды. 150.035 миллион теңге мөлшеріндегі ақшалай сыйақы 1 миллиард АҚШ доллары мөлшерінде қарыз арқылы қаржыландырылды (18-ескертпе). Қарыз шартына сәйкес жылдық пайыздық ставка 1,25-ке көбейтілген 3% қосылған ЛИБОР-ды құрады және негізгі борыш 3 жыл ішінде жобадан ақша ағындары есебінен ай сайынғы тең үлестермен төлеуге жатады. Қамтамасыз ету ретіндегі қарыз бойынша келісімге сәйкес ҚМГ ҰК Консорциумға жобадағы үлестің 5%-ын табыс етеді. Сондай-ақ Қор осы қарыз бойынша кепілдік береді.
      2012 жылы 28 маусымда, Қор 159.113 миллион теңге мөлшерінде дивиденд төледі (17.3-ескертпе). Осы түсімдерді Үкімет ҚПО-дағы жоғарыда аталған үлесті қаржыландыру үшін пайдаланды.
      2012 жылғы 28 маусымда жаңартылған нұсқада қол қойылған Бірлескен қызмет туралы келісімге («БҚК») сәйкес Топ қатысудың сатып алынған үлесіне барабар Қарашығанақ қызметінен туындайтын барлық пайданы, шығындар мен міндеттемелерді сатып алды. Сатып алу күніндегі Қарашығанақтағы үлес төменде берілген:

Миллион теңгемен

Сатып алу күніне арналған әділ құн



Негізгі құралдар

293.506

Материалдық емес активтер

1.131

Сауда дебиторлық берешек

10.918

Қорлар

4.299


309.854

Резервтер

7.500

Сауда кредиторлық берешек

2.284


9.784

Таза активтер

300.070

      «Шығыс Қазақстан өңірлік энергетика компаниясы» АҚ-дағы қатысу үлесін сатып алу

      2012 жылы Үкімет «Шығыс Қазақстан өңірлік энергетикалық компаниясы» АҚ-дағы (бұдан әрі – «ШҚ ӨЭК») 100%-дық қатысу үлесін Қорға берді. Осыған айырбасқа Қор 7.723 миллион теңге сомасында акциялардың эмиссиясын жүзеге асырды. ШҚ ӨЭК электр энергиясын беруді жүзеге асыруда.
      Қатысу үлесін беру жалпы бақылаудағы кәсіпорындар бірлестігін көрсететіндіктен осы операция шоғырландырылған қаржылық есептілікте үлестерді біріктіру әдісін пайдалана отырып ескерілген болатын. Таза активтердің теңгерімдік құны және 4.149 миллион теңге мөлшеріндегі шығарылған жарғылық капиталдың сомасы арасындағы айырмашылық капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есеп құрамында бөлінбеген пайданы төмендету ретінде көрсетілген (17.1-ескертпе).

      2011 жылғы сатып алу

      Ural Group Limited BVI-дегі (бұдан әрі мәтін бойынша - «UGL») қатысу үлесін сатып алу

      «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» АҚ (ҚМГ БӨ) Exploration Venture Ltd-дан төлем көзінен табыс салығымен жиынтықтағы 164.497 мың АҚШ доллары (23.907 миллион теңге) мөлшеріндегі ақша қаражаты үшін UGL жай акциясын 50 %-ын сатып алды. Сатып алу құнына қосылған 46.687 мың АҚШ доллары (6.784 миллион теңге) мөлшеріндегі сома бірлескен кәсіпорыннан алынатын қарызға жатқызылған және әділ құн бойынша танылған, бұдан әрі тиімді пайыздық ставка әдісі бойынша амортизацияланған құн бойынша бағаланады.
      UGL-дегі инвестициялар Топтың шоғырландырылған қаржылық есептілігінде бірлескен кәсіпорынға инвестициялар ретінде танылады.
      Сатып алу кезінде танылған әділ құн бойынша сату күніндегі UGL активтері мен міндеттемелеріндегі Топтың үлесі былай берілген:

Миллион теңгемен

Сатып алу күніне арналған әділ құн



Ұзақ мерзімді активтер

28.536

Ағымдағы активтер

104

Ақша қаражаты

232

Активтердің жиыны

28.872

Ұзақ мерзімді міндеттемелер

11.464

Ағымдағы міндеттемелер

285

Міндеттемелердің жиыны

11.749

Таза активтер

17.123

      Ұзақ мерзімді активтердің әділ құны өзінде 17.460 миллион теңге мөлшеріндегі UOG барлауға арналған лицензиясын қамтиды.

      «АқтауМұнайСервис» ЖШС және «Карповский Северный» АҚ сатып алуы

      2011 жылғы 10 маусымда ҚМГ ҰК 334 миллион АҚШ доллары (мәміле жасау күніндегі бағам бойынша 48.590 миллион теңге) мөлшерінде ақша қаражаты үшін АқтауМұнайСервис (бұдан әрі мәтін бойынша – «АМС») ЖШС-дағы қатысу үлесінің 100%-ын сатып алды. Бес еншілес ұйымы бар АМС негізгі қызметі Батыс Қазақстандағы мұнай өндіретін компанияларға қызмет көрсету (бұрғылау, жөндеу, тасымалдау және басқалар) болып табылады. АМС негізгі клиенті ҚМГ ҰК 50% бірлескен кәсіпорны «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ болып табылады.
      2011 жылғы 23 желтоқсанда ҚМГ БӨ «Карповский Солтүстік» АҚ-дағы (бұдан әрі мәтін бойынша – «КС») 100%-дық үлесін сатып алды. КС Батыс Қазақстан облысында орналасқан Карповский Солтүстік газ конденсатты кен орнын барлауға лицензиясы бар мұнай-газ компаниясы болып табылады. КС-дағы үлес 8.486 миллион теңге мөлшеріндегі ақшалай сыйақыға сатып алынды. 2011 жылдың аяғында белгілі бір талаптарды орындағаннан кейін барлауға арналған лицензия 2012 жылдың желтоқсаннан бастап 2014 жылғы желтоқсанға дейін ұзартылды. Ұзақ мерзімді активтердің әділ құны 6.899 миллион теңге мөлшерінде КС барлауға арналған лицензияны және 3.151 миллион теңге мөлшерінде барлау мен бағалау жөніндегі өзге де активтерді қамтиды.
      АМС және КС сәйкестендірілетін активтерінің, міндеттемелерінің және шарттық міндеттемелерінің әділ құны мынадай түрде ұсынылады:

Миллион теңгемен

«АқтауМұнайСервис» ЖШС

«Карповский Солтүстік» АҚ




Негізгі құралдар мен материалдық емес активтер

33.456

-

Өзге де ұзақ мерзімді активтер

-

10.100

Қорлар

9.988

-

Дебиторлық берешек және өзге де ағымдағы активтер

8.847

6

Ақша қаражаты және олардың баламалары

1.660

-

Активтердің жиыны

53.951

10.106

Өзге де ұзақ мерзімді міндеттемелер

7.002

296

Кейінге қалдырылған салық бойынша міндеттеме

3.813

1.321

Қарыздар және өзге де ағымдағы міндеттемелер

6.468

3

Міндеттемелердің жиыны

17.283

1.620




Таза активтер

36.668

8.486

Сатып алу кезінде туындайтын гудвил (8-ескертпе)

11.922

-

Сатып алудың жалпы құны

48.590

8.486

Төленген ақша қаражаты

(48.590)

(8.486)

Еншілес ұйымнан сатып алынған ақша қаражатының таза сомасы

1.660

-

Ақша қаражатының таза ағыны

46.930

8.486

      Егер сатып алу 2011 жылғы 1 қаңтарда орын алған болса, бұл Топтың 2011 жыл ішіндегі түсім мен таза пайдаға елеулі әсерін тигізген жоқ.
      11.922 миллион теңге мөлшеріндегі Гудвилл «Мұнай-газ сегментіне» енгізілген (8-ескертпе).

      «Кварц» ЖШС, «KazSilicon» МК ЖШС және «Орталық» ЕК» ЖШС (бұдан әрі мәтін бойынша - «Кварц», «KazSilicon», «Орталық») сатып алуы

      2011 жылғы қарашада ҚАӨ ҰАК Кварц-тағы қатысу үлесінің 100%-ын және KazSilicon-дағы қатысу үлесінің 100%-ын сатып алды. Кварцтың Қазақстан Республикасының Алматы облысында орналасқан Сарыкөл кен орнында талшықты кварцты өндіруге жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарты бар.
      Кварц қызметінің негізгі түрлері талшықты кварцты өндіру және қайта өңдеу, минералды шикізатты бастапқы қайта өңдеу болып табылады. KazSilicon қызметінің негізгі түрлері металлургиялық және поликристалды кремний өндіру және өткізу, кремний өндірісінің қалдықтарын қайта өңдеу болып табылады. Кварц өндіретін және қайта өңдейтін талшықты кварцтың KazSilicon металлургиялық кремний өндіру үшін шикізат болып табылатындығын ескере отырып, осы компаниялар бір туындайтын бірлікті құрайды. Осы компаниялардағы үлес 4.751 миллион теңге мөлшерінде ақша қаражаты үшін сатып алынды.
      2011 жылғы желтоқсанда ҚАӨ ҰАК Орталықтағы қатысу үлесінің 100 %-ын сатып алды. Орталық қызметінің негізгі түрлері Қазақстан Республикасы Оңтүстік Қазақстан облысында орналасқан Мыңқұдық кен орнының Орталық учаскесінде уран өндіру, уранның химиялық концентратына дейін қайта өңдеу жөніндегі қызметтерді және тау-кен-дайындау жұмыстары бойынша қызметтер көрсету болып табылады. 2010 жылы ҚАӨ ҰАК Мыңқұдық кен орнының Орталық учаскесінде уранды барлау және өндіруді жүргізуге арналған жер қойнауын пайдалану құқығын сатып алды. Орталықтағы үлес 21.125 миллион теңге мөлшерінде ақша қаражаты үшін сатып алды.
      Егер сатып алу 2011 жылғы 1 қаңтарда орын алған жағдайда, бұл Топтың 2011 жылғы түсімі мен таза пайдасы елеулі түрде өзгермеген болар еді.
      Сатып алу күнінде осы ұйымдардың сәйкестендірілетін активтерінің, міндеттемелерінің және шарттық міндеттемелерінің әділ құны мынадай түрде ұсынылған:

Миллион теңгемен

KazSilicon және Кварц

Орталық




Негізгі құралдар мен материалдық емес активтер

7.660

7.410

Өзге де ұзақ мерзімді активтер

-

864

Қорлар

539

1.367

Дебиторлық берешек және өзге де ағымдағы активтер

218

1.305

Ақша қаражаты және олардың баламалары

5

1.348

Активтердің жиыны

8.422

12.294

Өзге де ұзақ мерзімді міндеттемелер

30

-

Кейінге қалдырылған салық бойынша міндеттеме

1.432

350

Қарыздар және өзге де ағымдағы міндеттемелер

2.795

929

Міндеттемелердің жиыны

4.257

1.279

Таза активтер

4.165

11.015




Сатып алу кезінде туындайтын гудвил (8-ескертпе)

586

10.110

Сатып алудың жалпы құны

4.751

21.125




Төленген ақша қаражаты

(4.751)

(21.125)

Еншілес ұйымнан сатып алынған ақша қаражатының таза сомасы

5

1.348

Ақша қаражатының таза ағыны

4.746

19.777

      10.696 миллион теңге мөлшеріндегі гудвил сатып алудан күтілетін бірлескен қызметке жатқызылады, өйткені сатып алынған компаниялар тау-кен өндіру саласының өндірістік кешендерін иеленген. Гудвилл «Тау-кен өнеркәсібі сегментіне (уран өндіру)» енгізілген.

      Өзге де сатып алу

      2011 жылы «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша - «ҚТЖ ҰК») «Востокмашзавод» АҚ-дағы және тиісінше «Алматы ВКМ Сервис» ЖШС-тағы акциялардың 50,82%-ын және қатысу үлестерінің 100%-ын сатып алды. Жалпы төленген ақша қаражаты 511 миллион теңгені құрады. Осы сатып алудың нәтижесінде Топ пайдалар мен залалдарда көрсетілген 949 миллион теңге мөлшеріндегі тиімді сатып алудан түсетін кірісті, 322 миллион теңге мөлшеріндегі гудвилді және қатысудың бақыланбайтын үлесінде 1.035 миллион теңге мөлшерінде ұлғайтуды таныды.
      2011 жылғы 3 қазанда БТА Банк «БТА Банк» АҚ-ның еншілес ұйымы «Әлемкард» ЖШС-тағы (бұдан әрі мәтін бойынша – «Әлемкард») 150.000 теңге мөлшерінде ақша қаражаты үшін қатысу үлесінің 100%-ын сатып алды. Осы сатып алудың нәтижесінде Топ тиімді сатып алудан түскен 519 миллион теңге мөлшеріндегі кірісті пайдалар мен залалдарда таныды.
      2011 жылы Қор «Қазгеология» ұлттық геологиялық компанияның акцияларының 100%-ын құны 76 миллион теңге өзінің акцияларына айырбастауға сатып алды. Сатып алынған компанияның таза активтері ақша қаражатының 76 миллион теңге мөлшерінде тұрды.

      Қордың еншілес ұйымдарындағы қатысудың бақыланбайтын үлесін сатып алу

      17.5-ескертпеде көрсетілгендей, 2011 жылы Қор «Қазақстан Инжиниринг» ұлттық компаниясы» АҚ акцияларының 39%-ын құны 6.388 миллион теңгеге өз акцияларына айырбастауға сатып алды. Қатысу үлесіндегі өзгерістер нәтижесінде 5.708 миллион теңге мөлшеріндегі еншілес компанияның сатып алған қатысу үлесіне жатқызылған таза активтердің теңгерімдік құнымен және 6.388 миллион теңге мөлшеріндегі төленген сыйақы арасындағы 680 миллион теңге мөлшеріндегі айырмашылық 2011 жылы бөлінбеген пайдада көрсетілді.

      ҚМГ ҰК еншілес ұйымдарындағы қатысудың бақыланбайтын үлесін сатып алу

      2011 жылдың қарашасында ҚМГ ҰК Rompetrol Georgia-дағы өзінің иелік ететін үлесін 1%-дан 99%-ға дейін ұлғайтты. Қатысу үлесіндегі өзгерістер нәтижесінде 1.778 миллион теңге мөлшеріндегі еншілес компанияның сатып алған қатысу үлесіне жатқызылған таза активтердің теңгерімдік құнымен және 80 миллион теңге мөлшеріндегі төленген сыйақы арасындағы 1.858 миллион теңге мөлшеріндегі айырмашылық 2011 жылы бөлінбеген пайдада көрсетілді.

      6. ТОҚТАТЫЛҒАН ҚЫЗМЕТ ЖӘНЕ САТУҒА ЖӘНЕ ЕНШІЛЕС ҰЙЫМДАРДЫҢ ҮСТІНЕН БАҚЫЛАУДЫ ЖОҒАЛТУҒА АРНАЛҒАН РЕТІНДЕ ЖІКТЕЛЕТІН АКТИВТЕР

      2012 жылғы тоқтатылған қызмет

      GSM Қазақстан

      2011 жылы 31 желтоқсанда Топ Қазақстандағы GSM стандартындағы ұялы байланыс қызметтерінің операторы – «Қазақтелеком» ААҚ «GSM Қазақстан» ЖШС-дағы («GSM Қазақстан») қатысу үлесінің 49%-ын иеленді.
      2011 жылғы 21 желтоқсанда Қазақтелеком шведтің ұтқыр Telia Sonera AB ұтқыр операторының еншілес компаниясы Sonera Holdings B.V. компаниясының GSM қатысу үлесінің 49%-ын сату туралы келісім жасады.
      2012 жылы 1 ақпанда Топ 1.519 миллион АҚШ доллары (225.739 миллион теңгеге барабар) мөлшеріндегі сыйақы үшін GSM Қазақстанға қатысу үлесінің 49%-ын сатуды аяқтады. Нәтижесінде сатудан түскен кіріс 200.033 миллион теңгені құрады. 2012 жылы қауымдасқан компанияның үлесін сатудан ақша қаражатының түсімі ақша қаражатының қозғалысы туралы есепте инвестициялық қызметте көрсетілді.
      Қауымдасқан компаниядағы инвестициялардың қозғалысы мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




1 қаңтарға арналған

58.389

53.785

Қауымдасқан компанияның таза пайдадағы үлесі

1.963

33.024

Жарияланған дивидендтер

(34.723)

(28.420)

Тоқтатылған қызмет

(25.629)

-

31 желтоқсанға арналған

-

58.389

      Алынатын дивидендтер қозғалысы мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




1 қаңтарға арналған

-

-

Жарияланған дивидендтер

34.723

28.420

Алынған ақша қаражаты

(34.723)

(28.420)

31 желтоқсанға арналған

-

-

      31 желтоқсанда аяқталған кезең ішінде тоқтатылған қызметтен пайда былай берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




Қауымдасқан компанияның таза пайдасындағы үлесі

1.963

33.024

Тоқтатылған қызметтен есепті кезең ішінде салық салғанға дейінгі пайда

1.963

33.024

Сатудан түскен кіріс

200.033

-

Тоқтатылған қызметтен есепті кезең ішінде салық салғаннан кейінгі пайда

201.996

33.024

      Сатудан болатын ақша қаражатының ағыны:

Миллион теңгемен

2012



Sonera Holdings B.V.-дан алынған ақша қаражаты

225.739

Сатуға арналған таза активтер

(25.629)

Оң бағамдық айырма

(77)

Сатудан пайда

200.033

      «Локомотив құрастыру зауыты» АҚ

      2012 жылы Топ «Локомотив құрастыру зауыты» АҚ еншілес ұйымындағы иелену үлесінің 50 %-ын сататыны туралы шешім қабылдады. 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша «Локомотив құрастыру зауыты» АҚ тоқтатылған қызмет ретінде жіктелді.
      2012 жылы 5 шілдеде Топ «Локомотив құрастыру зауыты» АҚ-дағы 50%-дық үлесті сататындығы туралы «Трансмашхолдинг» ЖАҚ-пен негіздемелік шарт жасасты.
      2012 және 2011 жылдардың 31 желтоқсанында аяқталған жылдар ішіндегі «Локомотив құрастыру зауыты» АҚ қызметінің нәтижелері бұдан әрі көрсетілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




Түсім

2.978

9

Өткізілген өнімнің және көрсетілген қызметтердің өзіндік құны

(2.414)

-

Жалпы пайда

564

9

Жалпы және әкімшілік шығыстар

(632)

(664)

Өзге операциялық кіріс

61

36

Операциялық қызметтен шығындар

(7)

(619)

Қаржылық кіріс

6

7

Қаржылық шығындар

(514)

(492)

Теріс бағамдық айырма, нетто

(234)

(99)

Тоқтатылған қызметтен салық салғанға дейінгі шығын

(749)

(1.203)

Табыс салығы бойынша шығыстар

(360)

(739)

Тоқтатылған қызметтен кезең ішіндегі шығын

(1.109)

(1.942)

      «Локомотив құрастыру зауыты» АҚ таза ақшалай ағындары мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




Операциялық

1.045

3.574

Инвестициялық

(1.266)

(963)

Қаржылық

(2.099)

(862)

Таза ақшалай (жылыстаулар)/ағындар

(2.320)

1.749

      31 желтоқсанда сатуға арналған ретінде жіктелген «Локомотив құрастыру зауыты» АҚ негізгі активтері мен міндеттемелері былай келтірілген:

Миллион теңгемен

2012



Активтер


Негізгі құралдар

15.298

Материалдық емес активтер

580

Өзге ұзақ мерзімді активтер

2.982

Тауарлық-материалдық қорлар

18.751

Сауда дебиторлық берешек

12

Өзге ағымдағы активтер

77

Ақша қаражаты және олардың баламалары

20

Сатуға арналған ретінде жіктелетін активтер

37.720

Міндеттемелер


Қарыздар

12.397

Қызметкерлерге сыйақылар бойынша міндеттемелер

23

Кейінге қалдырылған салық бойынша міндеттемелер

697

Сауда кредиторлық берешек

1.578

Өзге ұзақ мерзімді міндеттемелер

101

Өзге ағымдағы міндеттемелер

1.878

Сатуға арналған ретінде жіктелген активтерге жатқызылатын міндеттемелер

16.674

Сатуға арналған істен шығу тобына жатқызылған таза активтер

21.046

      «Aysir Turizm ve Inshaat A.S»

      2012 жылы Топ «Aysir Turizm ve Inshaat A.S» (бұдан әрі - «Айсир») компаниясындағы 75%-дық қатысу үлесін сататыны туралы шешім қабылдады.
      Айсирдің істен шығуы 2013 жылы күтілуде, және 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша сатып алу-сату мәмілесі келіссөздер сатысында. 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Айсир сатуға арналған істен шығу тобы және тоқтатылған қызмет ретінде жіктелді.
      2012 және 2011 жылдардың 31 желтоқсанында аяқталған жылдар ішіндегі Айсир қызметінің нәтижелері бұдан әрі берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




Түсім

2.608

2.562

Өткізілген өнім мен көрсетілген қызметтің өзіндік құны

(2.713)

(2.372)

Жалпы (шығын)/пайда

(105)

190

Жалпы және әкімшілік шығыстар

(151)

(237)

Өзге операциялық кіріс

172

12

Өзге операциялық шығын

-

(1)

Операциялық қызметтен шығын

(84)

(36)

Оң/(теріс) бағамдық айырма

768

(1.227)

Қаржылық кіріс

9

16

Қаржылық шығындар

(81)

(123)

Тоқтатылған қызметтен салық салғанға дейінгі пайда/(шығын)

612

(1.370)

Табыс салығы бойынша үнемдеу

17

17

Тоқтатылған қызметтен кезең ішіндегі пайда/(шығын)

629

(1.353)

      31 желтоқсанда сатуға арналған ретінде жіктелген Айсирдің негізгі активтері мен міндеттемелері бұдан әрі былай берілген:

Миллион теңгемен

2012



Активтер


Негізгі құралдар

5.585

Материалдық емес активтер

3.560

Қорлар

74

Сауда дебиторлық берешек

122

Өтелетін ҚҚС

144

Өзге ағымдағы активтер

95

Ақша қаражаты және олардың баламалары

540

Сатуға арналған жіктелетін активтер

10.120



Міндеттемелер


Қарыздар

1.405

Кейінге қалдырылған салық бойынша міндеттемелер

541

Сауда кредиторлық берешек

262

Өзге ұзақ мерзімді міндеттемелер

1.414

Өзге ағымдағы міндеттемелер

21

Сатуға арналған ретінде жіктелген активтерге жатқызылатын міндеттемелер

3.643

Сатуға арналған істен шығу тобына жатқызылған таза активтер

6.477

      Айсирдің таза ақшалай ағындары мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




Операциялық

459

413

Инвестициялық

(109)

(126)

Қаржылық

(384)

44

Таза ақшалай (жылыстаулар)/ағындар

(34)

331

      2011 жылғы тоқтатылған қызмет

      «Тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» АҚ және «Ипотекалық кредиттерге кепілдік берудің қазақстандық қоры» АҚ

      2011 жылдың 11 сәуірінде Қор және Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті Айырбас шартын (бұдан әрі мәтін бойынша - «Айырбас шарты») жасады. Айырбас шартына сәйкес Қор «Тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша – «ТҚЖБ») және «Ипотекалық кредиттерге кепілдік берудің қазақстандық қоры» АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша – «ИККҚҚ») 100% акцияларын мемлекеттің темір жол желісінің үлесіне, сондай-ақ өзге де мүліктерге айырбастауға берді.
      Айырбастау бойынша операция аяқталғаннан кейін 2011 жылғы 12 сәуірде Қор бұрынғы ұйымдардың таза активтерінің ағымдағы құнымен және алынған активтердің әділ құны арасындағы айырмашылық болып табылатын 25.827 миллион теңге мөлшеріндегі тікелей капиталдағы шығынды таныды. Төмендегі кестеде беру күніндегі бұрынғы ұйымдардың активтері мен міндеттемелерінің негізгі санаттары ұсынылған:

Миллион теңгемен

Беру күніндегі активтер мен міндеттемелер



Негізгі құралдар және материалдық емес активтер

1.759

Клиенттерге қарыздар

67.222

Қаржылық активтер

34.763

Кредит мекемелеріндегі қаражат

4.269

Өзге ұзақ мерзімді активтер

181

Өзге ағымдағы активтер

1.504

Ақша қаражаты және олардың баламалары

5.432

Активтердің жиыны

115.130



Қарыздар

12.000

ҚР Үкіметінің қаражаты

23.580

Клиенттердің тартылған қаражаты

47.041

Өзге ұзақ мерзімді міндеттемелер

554

Өзге ағымдағы міндеттемелер

1.258

Міндеттемелердің жиыны

84.433

Таза активтер

30.697

      ТҚЖБ және ИККҚҚ қызметінен болған шығын 2011 жылғы 1 қаңтардан бастап табыс ету күніне дейінгі кезең ішінде 533 миллион теңгені құрады.
      ТҚЖБ және ИККҚҚ компанияларының таза ақшалай ағындары:

Миллион теңгемен

2011 жылғы 1 қаңтардан бастап берген күнге дейін



Операциялық

1.483

Инвестициялық

(8.847)

Қаржылық

3.201

Ақша қаражатының таза ағыны

(4.163)

      Сатуға арналған жіктелетін активтер

      Балқаш ЖЭС таза активтері

      2009 жылы 4 қыркүйекте Топ Korea Electric Power Corporation (бұдан әрі мәтін бойынша «KEPCo») және Samsung C&T Corporation (бұдан әрі мәтін бойынша «Samsung С&T Co») акцияларды сатып алу-сату шартын жасасты, осыған сәйкес Топ 75% минус Балқаш ЖЭС бір акциясын сатуы тиіс. Топ басшылығы көрсетілген үлесті сату Балқаш ЖЭС үстінен бақылауды жоғалтуға әкеп соқтырады деген тұжырымға келді. 2010 және 2011 жылдар бойы көрсетілген үлесті сату мәмілені аяқтаудың белгілі бір талаптарының орындалмауына байланысты аяқталған жоқ. Осы талаптар Топ бақылауынан тыс болды, алайда Топ басшылығы олар активтерді олардың ағымдағы жағдайында дереу сатуға дайындығына әсер етпейтініне келісті. Топтың 2011 жылдың 31 желтоқсанына арналған шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімінде Балқаш ЖЭС активтері мен міндеттемелері сатуға арналған активтер ретінде жіктелген.
      Балқаш ЖЭС-тағы көрсетілген үлесті сату 7.557 миллион теңге мөлшерінде сыйақы үшін 2012 жылдың сәуірінде аяқталды. Алынған өтем таза активтердегі сатылған үлеспен теңестірілді.

      Еншілес ұйымның үстінен бақылауды жоғалту

      2012 жылы 16 қарашада ҚМГ БӨ MOL Hungarian Oil and Gas Plc еншілес ұйымы Karpinvest Oil and Gas Ltd («Karpinvest») компаниясының KS EP Investments BV-дегі («KS EP Investments») қолда бар 100%-дық үлесінің 49%-ын сатуды аяқтады. KS EP Investments «Карповский Северный» ЖШС-дағы («КС ЖШС») үлестердің 100% иеленіп отыр, ол Қазақстанның батысында Карповский Северный келісімшарттық аумағында мұнай, газ және конденсатты барлауға арналған келісімшарт бойынша жер қойнауын пайдаланушы болып табылады. Акционерлердің келісім талаптарына сәйкес KS EP Investments қызметінің үстінен бірлескен бақылау орнатылды және бірде-бір акционердің компанияның қызметін жеке-дара бақылау өкілеттігі жоқ, ол акционерлердің екеуі үшін оны бірлесіп бақылайтын кәсіпорын жасайды.
      Бақылауды жоғалту күніндегі KS EP Investments таза активтері мынадай үлгіде берілген:

Миллион теңгемен

Істен шығу күніндегі таза активтер



Ақша қаражаты және олардың баламалары

1.884

Ағымдағы активтер

100

Ұзақ мерзімді активтер

8.360


10.344

Ағымдағы міндеттемелер

111

Ұзақ мерзімді міндеттемелер

3.821


3.932

Таза активтер

6.412

      KS EP Investments-ке 49%-дық қатысу үлесін өткізуден Karpinvest-тен алынған өтем 36.455.170 АҚШ долларын (5.485 миллион теңге) құрады. Инвестициялардың істен шығуынан болған жиынтық пайда 4.782 миллион теңгені құрады. Осы операцияның нәтижесінде ҚМГ БӨ жоғалтылғанның үстінен бақылайтын еншілес компанияның активтері мен міндеттемелерін тануды тоқтатты. KS EP Investments-ке 5.709 миллион теңге әділ құнмен қалған 51%-дық қатысу үлесі үлестік қатысу әдісімен ескерілген болатын.
      2012 жылғы 15 қарашадағы жағдай бойынша бөлінген КС ЖШС активтері мен міндеттемелеріндегі ҚМГ БӨ сақталған үлесінің әділ құны және 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша инвестицияға енгізілген активтер мен міндеттемелердің теңгерімдік құнының тиісті үлесі мынадай:

Миллион теңгемен

2012 жылғы 15 қарашадағы әділ құн

2012 жылғы 31 желтоқсанға арналған активтер мен міндеттемелер




Ақша қаражаты және олардың баламалары

961

82

Ағымдағы активтер

51

373

Ұзақ мерзімді активтер

7.313

7.583


8.325

8.038

Ағымдағы міндеттемелер

58

553

Ұзақ мерзімді міндеттемелер

2.558

2.586


2.616

3.139

Таза активтер

5.709

4.899

      КС ЖШС операциялық қызметі КС ЖШС өзінің ағымдағы міндеттемелері бойынша жауап беретін және өз қызметін жалғастыратын мүмкіндіктерін қамтамасыз ету үшін акционерлердің қарыз беру түрінде одан әрі қаржыландыруына байланысты. Ол үшін ҚМГ БӨ 2012 жылы KS EP Investments-ке 11.828 мың АҚШ доллары (1.763 миллион теңге) сомасында қосымша қарыз берді. 6,5% пайыздық ставкамен берілген қарыздың әділ құны 15% дисконттау ставкасын пайдаланумен кредиттер бойынша болашақтағы ақша ағындарын дисконттау жолымен айқындалады.

      7. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР

Миллион теңгемен

Мұнай-газ активтері

Барлау және бағалау бойынша активтер

Су құбырлары және МӨЗ активтері

Ғимарат және құрылыстар

Теміржол жолдары және инфрақұрылым

Машиналар, жабдықтар және көлік құралдары

Тау-кен активтері

Өзге

Аяқталмаған құрылыс

Жиыны












2011 жылғы 1 қаңтардағы қалдық құны

1.336.641

140.456

659.919

429.048

389.629

1.007.076

23.181

58.226

309.506

4.353.682

Шетелдік валюталарды қайта есептеу

14.407

610

1.860

(561)

-

203

-

85

111

16.715

Түсімдер

154.631

21.328

10.398

18.184

30

114.173

14.244

11.187

631.744

975.919

Кәсіпорындарды біріктіру арқылы сатып алу (5-ескертпе)

998

-

-

22.569

-

24.709

-

1.800

3.672

53.748

Істен шығулар

(19.569)

(5.308)

(2.093)

(7.978)

(353)

(18.271)

-

(4.926)

(7.246)

(65.744)

Тоқтатылған қызмет (6-ескертпе)

-

-

-

(1.049)

-

(45)

-

(427)

(22)

(1.543)

Тозу бойынша шығыстар

(35.099)

-

(48.993)

(24.981)

(15.415)

(129.363)

(6.456)

(14.594)

-

(274.901)

Істен шығулар бойынша тозу

8.595

-

1.273

2.220

87

13.467

-

3.177

-

28.819

Түзетпені шегергендегі құнсыздануға арналған резерв

(9.948)

(15.155)

(2.873)

(10.323)

(769)

(4.524)

-

(171)

(5.300)

(49.063)

Сатуға арналған активке аударымдар (6-ескертпе)

-

-

-

(235)

-

(337)

-

-

(8.975)

(9.547)

Қорлардан/(ға) аударымдар, нетто

-

(1.156)

-

(370)

(5.527)

12.821

-

483

3.488

9.739

Материалдық емес активтерден/ге аударымдар

-

-

-

-

-

426

-

(5)

(9.596)

(9.175)

Өзге де аударымдар және қайта топтасулар

73.738

(5.173)

34.081

47.975

128.450

224.432

4.116

4.704

(512.323)

-

2011 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны

1.524.394

135.602

653.572

474.499

496.132

1.244.767

35.085

59.539

405.059

5.028.649

Миллион теңгемен

Мұнай-газ активтері

Барлау және бағалау бойынша активтер

Су құбырлары және МӨЗ активтері

Ғимарат және құрылыстар

Теміржол жолдары және инфрақұрылым

Машиналар, жабдықтар және көлік құралдары

Тау-кен активтері

Өзге

Аяқталмаған құрылыс

Жиыны












2012 жылғы 1 қаңтардағы қалдық құны

1.524.394

135.602

653.572

474.499

496.132

1.244.767

35.085

59.539

405.059

5.028.649

Шетелдік валюталарды қайта есептеу

40.839

-

4.892

1.649

-

740

-

56

(737)

47.439

Түсімдер

121.826

1.464

59.891

10.089

219

350.226

10.674

9.379

594.729

1.158.497

ҚПО-дағы үлесті сатып алу
(5-ескертпе)

293.400

-

-

-

-

55

-

51

-

293.506

Істен шығулар

(12.084)


(2.311)

(7.805)

(2.059)

(16.464)

(22)

(4.732)

(14.897)

(60.374)

Тоқтатылған қызмет (6-ескертпе)

-

-

-

(14.244)

-

(5.551)

-

(256)

(832)

(20.883)

Тозу бойынша шығыстар

(48.809)

-

(49.325)

(27.241)

(19.706)

(144.167)

(9.943)

(15.639)

-

(314.830)

Істен шығулар бойынша тозу

6.155

-

1.543

3.572

1.915

13.783

22

3.741

-

30.731

Түзетпені шегергендегі құнсыздануға арналған резерв

(68.525)

(434)

187

(4.489)

(62)

(4.972)

-

(675)

(7.173)

(86.143)

Еншілес ұйымның үстінен бақылауды жоғалту

-

(7.098)

-

-

-

(7)

-

-

-

(7.105)

Сатуға арналған активтерге аударымдар (6-ескертпе)

(81)

-

(288)

(2.079)

(533)

(861)

-

(281)

(5.357)

(9.480)

Қорлар-дан/(ға) аударымдар, нетто

-

-

-

(257)

(5.252)

21.450

-

664

(2.311)

14.294

Материалдық емес активтерден/(-ге) аударымдар

(770)

-

-

-

-

(65)

-

(61)

(6.367)

(7.263)

Өзге аударымдар және қайта топтасулар

79.510

(3.128)

85.643

88.088

104.519

156.919

1.146

6.008

(518.705)

-

2012 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны

1.935.855

126.406

753.804

521.782

575.173

1.615.853

36.962

57.794

443.409

6.067.038

Бастапқы құны

2.262.918

135.923

988.248

682.234

664.533

2.402.618

68.685

130.305

461.314

7.796.778

Жинақталған тозу және құнсыздану

(327.063)

(9.517)

(234.444)

(160.452)

(89.360)

(786.765)

(31.723)

(72.511)

(17.905)

(1.729.740)

2012 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны

1.935.855

126.406

753.804

521.782

575.173

1.615.853

36.962

57.794

443.409

6.067.038

Бастапқы құны

1.739.895

151.701

838.972

606.125

572.582

1.892.703

56.886

128.756

418.149

6.405.769

Жинақталған тозу және құнсыздану

(215.501)

(16.099)

(185.400)

(131.626)

(76.450)

(647.936)

(21.801)

(69.217)

(13.090)

(1.377.120)

2011 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны

1.524.394

135.602

653.572

474.499

496.132

1.244.767

35.085

59.539

405.059

5.028.649

      Барлау және бағалау активтерінің қозғалысы мынадай үлгіде берілген:

Миллион теңгемен

Мұнай-газ активтері

Тау-кен активтері

Жиыны





2011 жылғы 1 қаңтардағы қалдық құны

134.852

5.604

140.456

Шетел валюталарын қайта есептеу

610

-

610

Түсімдер

19.888

1.440

21.328

Істен шығулар

(5.308)

-

(5.308)

Қалпына келтіруді шегергендегі құнсыздануға арналған резерв

(15.155)

-

(15.155)

Қорлардағы аударымдар

-

(1.156)

(1.156)

Өзге аударымдар және қайта топтасулар

(1.408)

(3.765)

(5.173)

2011 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны

133.479

2.123

135.602

Түсімдер

328

1.136

1.464

Қалпына келтіруді шегергендегі құнсыздануға арналған резерв

-

(434)

(434)

Еншілес ұйымның үстінен бақылауды жоғалту

(7.098)

-

(7.098)

Өзге аударымдар және қайта топтасулар

(2.770)

(358)

(3.128)

2012 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны

123.939

2.467

126.406





Бастапқы құны

133.009

2.914

135.923

Жинақталған құнсыздану

(9.070)

(447)

(9.517)

2012 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны

123.939

2.467

126.406





Бастапқы құны

149.565

2.136

151.701

Жинақталған құнсыздану

(16.086)

(13)

(16.099)

2011 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны

133.479

2.123

135.602

      2012 жылғы 31 желтоқсанда 1.087.516 миллион теңге сомасындағы (2011: 1.015.904 миллион теңге) таза теңгерімдік құны бар негізгі қаражат Топтың кейбір қарыздары бойынша қамтамасыз ету ретінде салынды.
      2012 жылғы 31 желтоқсанда қаржылық жалдау туралы келісімдер бойынша алынған негізгі қаражаттың теңгерімдік құны 65.638 миллион теңгені (2011: 33.993 миллион теңге) құрады.
      2012 жылғы 31 желтоқсанда Топтың толығымен амортизацияланған негізгі құралдарының бастапқы құны 483.458 миллион теңгені (2011: 411.490 миллион теңге) құрады.
      2012 жылы Топ 4.162 миллион теңге (2011: 8.814 миллион теңге сомасында 5,65 % мөлшерінде) сомасында 6 % мөлшерінде капиталдандырудың орташа өлшенген ставкасында қарыздар бойынша шығындарды капиталдандырды.

      Негізгі құралдардың құнсыздануы

      2012 жылы Топ негізінен «ҚМГ БӨ» 76.344 миллион теңге (4-ескертпе) сомасында, «ҚазМұнайГаз» АҚ – қайта өңдеу және маркетинг» 1.258 миллион теңге сомасында және «Наукоград» ЖШС 2.326 миллион теңге сомасында негізгі құралдарының құнсыздануына келетін 86.143 миллион теңге мөлшеріндегі құнсыздану бойынша таза шығынды таныды.
      2011 жылы Топ «ҚазМұнайТеңіз» на сумму 13.098 миллион теңге сомасындағы және «ҚазТрансОйл» АҚ, The Rompetrol Group («Ромпетрол») және «ҚазМұнайГаз-Сервис» ЖШС 13.470 миллион теңге, 10.576 миллион теңге және тиісінше 5.220 миллион теңге сомасында негізгі құралдарын барлау және бағалау жөніндегі активтерінің құнсыздануына келетін 49.063 миллион теңге мөлшеріндегі құнсыздану бойынша таза залалды таныды.
      2011 жылы «ҚазТрансОйл» АҚ Батуми Мұнай құю терминалы және Батуми Теңіз портының активтері бойынша 13.470 миллион теңге мөлшерінде құнсызданудан болған залалды таныды. Осы активтердің туындайтын бірліктерінің өтелетін сомалары басшылықпен он жылдық кезеңге мақұлданған қаржылық жоспарлардан күтілетін ақша ағындарын қолдана отырып пайдаланудағы құндылық негізінде айқындалды. Он жылдық кезеңнен кейін ақша ағындары 1,77% мөлшерінде өсу нормаларын қолдана отырып сыртқа таратылады. Топ ақша ағындарын дисконттау үшін капиталдың орташа өлшенген құнының 16,19% ставкасын пайдаланды.
      2011 жылы Ромпетрол құрылыс бойынша жоспарлардың тоқтатылуына және осындай активтер үшін нарықтың болмауына байланысты аяқталмаған құрылыс және қоймалар бойынша 10.576 миллион теңге мөлшердегі құнсызданудан болған залалды таныды. Басшылық осы активтер кәдімгі операциялық қызметте немесе сатуда оларды пайдалану арқылы өтелмейді деп санайды.
      2011 жылы «ҚазМұнайТеңіз» АҚ Құрманғазы, Түпқараған және басқа да кен орындары бойынша 13.021 миллион теңге, 7.436 миллион теңге және тиісінше 402 миллион теңге мөлшеріндегі барлау және бағалау бойынша активтердің құнсыздануынан болатын залалды таныды, олар Түпқараған кен орнын барлау мен бағалау жөніндегі қызметті қаржыландыруға жатқызылатын 7.761 миллион теңге мөлшеріндегі есептен шығарылған қарыз сомасына азайтылды.

      8. МАТЕРИАЛДЫҚ ЕМЕС АКТИВТЕР

Миллион теңгемен

Лицензия

Бағдарламалық қамтамасыз ету

Гудвилл

Маркетинг бойынша материалдық емес активтер

Жер қойнауын пайдалануға арналған құқық

Өзге

Жиыны


2010 жылғы 31 желтоқсанға арналған қалдық құны

34.392

26.321

129.491

26.833

17.896

30.239

265.172

Шетел валюталарын қайта есептеу

(13)

267

(812)

197

-

(221)

(582)

Есептік бағалаудағы өзгерістер

-

-

-

-

(44)

-

(44)

Түсімдер

1.817

10.653

-

-

7.429

5.261

25.160

Кәсіпорындарды біріктіру арқылы сатып алу (5-ескертпе)

84

25

22.940

-

16.568

27

39.644

Істен шығулар

(103)

(1.050)

(1.944)

(2)

(339)

(516)

(3.954)

Тоқтатылған қызмет бойынша істен шығулар (6-ескертпе)

(82)

(134)

-

-

-

(1.203)

(1.419)

Тозу бойынша шығыстар

(4.790)

(8.572)

-

(19)

(72)

(3.347)

(16.800)

Істен шығулар бойынша тозу

87

855

-

-

-

257

1.199

Құнсыздану

(1.939)

-

(2.371)

-

(5.704)

(548)

(10.562)

Негізгі құралдарға аударымдар

-

(1.992)

-

-

-

-

(1.992)

Негізгі құралдардан аударымдар

3.698

6.665

-

-

-

804

11.167

Өзге аударымдар

2

167

(6)

(3)

-

(160)

-

2011 жылғы 31 желтоқсанға арналған қалдық құны

33.153

33.205

147.298

27.006

35.734

30.593

306.989

Шетел валюталарын қайта есептеу

150

59

(35)

430

(136)

137

605

Есептік бағалаудағы өзгерістер

-

41

-

-

-

1

42

Түсімдер

5.805

10.418

-

-

45.290

3.396

64.909

Кәсіпорындарды біріктіру арқылы сатып алу (5-ескертпе)

-

6

101

-

-

1.169

1.276

Істен шығулар

(257)

(920)

(586)

-

(337)

(596)

(2.696)

Тоқтатылған қызмет бойынша істен шығулар (6-ескертпе)

(33)

(203)

-

-

-

(3.904)

(4.140)

Еншілес ұйымның үстінен бақылауды жоғалту

-

-

-

-

(1.093)

-

(1.093)

Тозу бойынша шығыстар

(4.098)

(9.562)

-

(1)

(92)

(2.615)

(16.368)

Істен шығулар бойынша тозу

250

807

-

-

1

239

1.297

Құнсыздану

-

(13)

-

-

-

-

(13)

Қорлардан/(ға) аударымдар, нетто

10

145

-

-

-

2

157

Негізгі құралдарға аударымдар

(7)

(1.339)

-

-

-

-

(1.346)

Негізгі құралдардан аударымдар

288

4.592

-

-

-

3.729

8.609

Өзге аударымдар

2.867

2.701

-

-

19

(5.587)

-

2012 жылғы 31 желтоқсанға арналған қалдық құны

38.128

39.937

146.778

27.435

79.386

26.564

358.228

Бастапқы құн

63.095

84.296

177.500

28.018

91.814

41.895

486.618

Жинақталған тозу және құнсыздану

(24.967)

(44.359)

(30.722)

(583)

(12.428)

(15.331)

(128.390)

2012 жылғы 31 желтоқсанға арналған қалдық құны

38.128

39.937

146.778

27.435

79.386

26.564

358.228

Бастапқы құн

54.214

68.200

177.683

27.565

41.643

43.241

412.546

Жинақталған тозу және құнсыздану

(21.061)

(34.995)

(30.385)

(559)

(5.909)

(12.648)

(105.557)

2011 жылғы 31 желтоқсанға арналған қалдық құны

33.153

33.205

147.298

27.006

35.734

30.593

306.989

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша жер қойнауын пайдалануға арналған құқық 69.811 миллион теңге және тиісінше 9.575 миллион теңге сомасында (2011: 26.832 миллион теңге және тиісінше 8.902 миллион теңге) мұнай-газ және тау-кен барлау және бағалау активтерінің қалдық құнын қамтыды.

      Гудвиллдің құнсыздануына арналған тест

      Сегменттер бойынша ақша ағындарын тудыратын бірліктердің әрқайсысына жатқызылған 31 желтоқсандағы жағдай бойынша гудвилдің теңгерімдік құны:

Ақша ағындарын тудыратын бірліктер

2012

2011




Мұнайды қайта өңдеу

121.654

121.690

Өзге

13.372

13.372

Мұнай-газ сегментінің жиыны

135.026

135.062

Тау-кен өнеркәсіп сегментінің жиыны (уран өндіру)

10.110

10.696

Корпоративтік бизнес

523

421

Жеке бизнес

331

331

Қаржы институттары және даму институттары сегментінің жиыны

854

752

Өзге жиыны

788

788

Гудвиллдің жиыны

146.778

147.298

      Жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте 2011 жылы танылған гудвиллдің құнсыздануы жөніндегі шығыстар мұнай-газ сегментінде 2.371 миллион теңге (2012 жылы: нөл) сомасында құнсыздануды қамтиды.
      Мұнайды қайта өңдеу бойынша ақша ағындарын тудыратын бірліктер тобы өзінде «Rompetrol Group N.V.», «Downstream Romania», «Dyneff» және «Refinery Company RT» ЖШС (Refinery Company) қамтиды.

      Гудвилдің өтелетін құнын есептеу кезінде қолданылатын негізгі жол берулер

      Гудвиллдің өтелетін құны бес жылдық мерзімге басшылық бекіткен қаржылық жоспарларға негізделген дисконтталған ақша ағындарын қолданумен пайдаланудың құндылық негізінде 3-ескертпеде сипатталған есеп саясатына сәйкес айқындалған.
      Топ мұнай-газ сегменті үшін гудвилдің өтелетін құнын есептеуге арналған мынадай ставкалар мен кезеңдерді пайдаланады:


2012

2011




Дисконттау ставкасы

6,6%-11,8%

6,7%-12,8%

Өсудің болжамды қарқыны

1,5%-3,67%

1,5%-3,3%

Кезең, жыл

5

5

      Мұнай-газ сегменті бойынша өтелетін құнды есептеу кезінде қолданылатын негізгі жол берулер мынадай түрде берілген:
      - Жалпы пайда;
      - Операциялық пайда;
      - EBITDA жоспарланған мәні;
      - Дисконттау ставкасы;
      - Жоспарлы кезең ішінде ақша ағындарын экстраполирлеу үшін пайдаланылған өсудің болжамды қарқындары;
      - 2013 - 2017 жылдары күрделі шығындар.

      Жалпы пайда

      Бюджет кезеңінің басында болатын екі жыл бойы алынған орташа мәндерге негізделген жалпы пайда. Осы мәндер тиімділіктің күтілетін артуына бюджет кезеңі ішінде ұлғайтылады.

      Операциялық пайда

      Операциялық пайда – ақша қаражатын тудыратын бірліктердің таза кірістеріне негізделген операциялық пайда.

      EBITDA-ның жоспарланған мәні

      EBITDA-ның жоспарланған мәні – бұрынғы тәжірибесі негізінде айқындалған, мұнай өнімдерін сатудан түскен түсім 2016 және 2017 жылдары жаңғыртылған өндірістік қуаттарын қолданысқа енгізу салдарынан өсіп келе жатқандығын ескере отырып түзетілген EBITDA-ның жоспарланған мәні болып табылады.

      Дисконттау ставкасы

      Тәуекелдерді ағымдағы нарықтық бағалауын көрсететін дисконттау ставкасы ақша ағындарын тудыратын әрбір бірлікке тән. Дисконттау ставкасы капиталдың орташа өлшемді құнын есептеу негізінде есептелген. Бұдан әрі осы ставка ақша ағындарын тудыратын бірлікке жатқызылған қандай да болмасын нақты тәуекелге нарықтың бағалауын көрсету үшін түзетілген, ол үшін болашақтағы болжамдар түзетілмеген.

      Өсудің болжамды қарқыны

      Өсу қарқыны осы өнеркәсіп бойынша жарияланған ақпаратқа негізделген.

      Күрделі шығындар

      Күрделі шығындар активтің ағымдағы жай-күйін қолдау үшін қажетті шығындарды білдіреді, активті жаңғырту немесе қайта құрылымдау назарға алынған жоқ.

      Жол берулердегі өзгерістерге сезімталдығы

      Басшылықтың пікірі бойынша, ақша ағындарын тудыратын бірліктері үшін өтелетін құнын бағалауға қатысты жоғарыда көрсетілген кез келген негізгі жол берулерге ешқандай қолайлы өзгеріс мұнайды қайта өңдеу тобы бойынша ақша ағындарын тудыратын бірліктің есепті өтелетін құнынан басқа, оның өтелетін құнының үстінен бірліктің теңгерімдік құнын елеулі түрде артуын тудырмайды.
      Refinery Company гудвилінің өтелетін құнын бағалау нәтижелері негізгі жол берулерді, оның ішінде WACC дисконттау ставкасын өзгертумен, сондай-ақ терминалдық кезеңде EBITDA жоспарланған мәніне байланысты жол берулерді өзгертуге сезімтал болып табылады.
      Дисконттау ставкасын 1%-ға арттыру 11,8%-дан 12,8%-ға дейін ақша ағындарын тудыратын бөлімшенің теңгерімдік құнына алып келеді, өтелетін құнды 21.708 миллион теңгеге арттырады.
      Терминалдық кезеңде EBITDA-ның 3%-ға жоспарланған мәнін 14,8%-дан 11,8%-ға дейін төмендету гудвилдің теңгерімдік құнының өтелетін құнын 107.810 миллион теңгеге арттыруға алып келеді.

      9. БІРЛЕСКЕН КӘСІПОРЫНДАР МЕН ҚАУЫМДАСҚАН КОМПАНИЯЛАРДАҒЫ ИНВЕСТИЦИЯЛАР

      31 желтоқсанда бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялардағы инвестициялар былай берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




Бірлескен кәсіпорындар:



«ТеңізшеврОйл» ЖШС

264.699

236.733

Маңғыстау Инвестментс Б.В.

176.949

112.314

«Екібастұз МАЭС-1» («ЕМАЭС-1») ЖШС

136.845

121.037

«Бейнеу-Шымкент» газ құбыры» ЖШС

72.453

70.348

«Қазақойл-Ақтөбе» ЖШС

72.085

60.766

«ҚазРосГаз» АҚ

63.424

164.438

«ҚазГерМұнай» БК» ЖШС

55.316

83.828

Forum Muider B. V. компаниясы

29.837

31.681

«Екібастұз МАЭС-2» ЖШС («ЕМАЭС-2»)

29.646

23.766

Ural Group Limited BVI (5-ескертпе)

19.066

17.703

Валсер Холдингс Б.В.

18.511

17.654

«Kazakhstan Petrochemical Industries Inc.» ЖШС

17.444

4.860

«Қазақстан-Қытай құбыр өткізгіші» ЖШС

12.012

3.432

«Қаратау» ЖШС

9.998

11.294

Өзге

65.623

43.023

Минус: құнсыздану

(4.493)

(6.394)


1.039.415

996.483

Миллион теңгемен

2012

2011




Қауымдасқан компаниялар:



Sekerbank T.A.S.

93.094

82.824

«ПетроҚазақстан Инк.» («ПҚИ»)

80.909

99.671

«КАТКО БК» ЖШС

38.262

45.327

«БТА Банк» АҚБ (Украина)

30.063

31.496

«АМТ Банк» ЖШҚ (Ресей)

19.053

19.053

«Каспий құбыр өткізгіш консорциумы» ЖШС

17.275

16.811

«Бетпақ Дала БК» ЖШС

15.263

15.093

«Инкай» БК» ЖШС

12.171

9.615

Өзге

62.368

50.000

Минус: Құнсыздану

(56.829)

(71.391)


311.629

298.499


1.351.044

1.294.982

      31 желтоқсанда бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялардағы иелену үлесі мынадай түрде берілген:


Жарғылық капиталдағы %

2012

2011

Бірлескен кәсіпорындар:



«ТеңіззшеврОйл» ЖШС

20,00%

20,00%

Маңғыстау Инвестментс Б.В.

50,00%

50,00%

«Екібастұз МАЭС-1» ЖШС («ЕМАЭС-1»)

50,00%

50,00%

«Бейнеу-Шымкент» газ құбыры» ЖШС

50,00%

50,00%

«Қазақойл-Ақтөбе» ЖШС

50,00%

50,00%

«ҚазРосГаз» АҚ

50,00%

50,00%

«ҚазГерМұнай БК» ЖШС

50,00%

50,00%

Forum Muider B. V. компаниясы

50,00%

50,00%

«Екібастұз МАЭС-2» ЖШС («ЕМАЭС-2»)

50,00%

50,00%

Ural Group Limited BVI («UGL»)

50,00%

50,00%

Валсера Холдингс Б.В.

50,00%

50,00%

«Kazakhstan Petrochemical Industries Inc.» ЖШС

51,00%

51,00%

«Қазақстан-Қытай құбыр өткізгіші» ЖШС

50,00%

50,00%

«Қаратау» ЖШС

50,00%

50,00%

«Ақбастау» БК» АҚ

50,00%

50,00%

«Тұлпар-Тальго» ЖШС

99,99%

50,00%




Қауымдасқан компаниялар:



Sekerbank T.A.S.

33,88%

33,98%

«ПетроҚазақстан Инк.» («ПҚИ»)

33,00%

33,00%

«СП КАТКО» ЖШС

49,00%

49,00%

«БТА Банк» АҚК (Украина)

49,99%

49,99%

«АМТ Банк» ЖШҚ (Ресей)

22,26%

22,26%

«Каспий құбыр өткізгіш консорциумы» ЖШС

20,75%

20,75%

«Бетпақ Дала» БК» ЖШС

30,00%

30,00%

«Инкай» БК» ЖШС

40,00%

40,00%

      ПҚИ-дағы 33%-дық үлесі осы үлесті сатып алуда алынған қарыз бойынша қамтамасыз ету ретінде салынды. Алайда салынған акциялар сатып алу күнінен бастап қаржыландырудың алғашқы 7 жылы ішінде айналымға түспеуі мүмкін (2006 жылғы 4 шілде).
      2012 жылы Топ 34.821 миллион теңге (2011: 29.383 миллион теңге) сомасында инвестицияларды тиісті азайтумен алынатын дивидендтер ретінде ПҚИ капиталын бөлуді таныды.
      2011 жылы 18 қаңтарда Қазақстан Республикасының Үкіметі және Қытай Халық Республикасының Үкіметі арасындағы Қазақстан-Қытай газ құбырын салу және пайдаланудағы ынтымақтастық туралы келісімге сәйкес Топтың 50% қатысу үлесімен «Бейнеу-Шымкент газ құбыры» ЖШС бірлескен кәсіпорны құрылды. Топ 2011 жылы 70.842 миллион теңге сомасында салым жүргізді.
      2011 жылы Топ 17.123 миллион теңгеге UGL жай акцияларының 50%-ын сатып алды (5-ескертпе).
      Бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялардағы инвестициялардағы өзгерістер мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




1 қаңтарға арналған сальдо

1.294.982

1.096.077

Қауымдасқан компаниялар мен бірлескен кәсіпорындардың кірісіндегі үлесі

538.835

611.177

Алынған дивидендтер

(556.217)

(457.327)

Алуға дивидендтерге өзгеріс

10

(9.984)

Сатып алу

46.171

100.891

Шетел валюталарын қайта есептеу

7.677

6.940

Істен шығулар

(30)

(711)

Сатуға арналған ретінде жіктелетін активтерге аударымдар (6-ескертпе)

(256)

(25.366)

Өзге жиынтық кіріс/(шығын)

3.420

(2.741)

Қаржылық активтерге аударымдар

(11)

-

Қалпына келтіру/(құнсыздану)

16.463

(23.974)

31 желтоқсанға арналған сальдо

1.351.044

1.294.982

      2012 жылы Топ сату бойынша шығындарды шегергендегі әділ құн негізінде инвестициялардың өтелетін құнын бағалау нәтижесі ретінде 14.660 миллион теңге (2011: құнсызданудан болған шығын 21.641 миллион теңге сомасында) сомаға Sekerbank T.A.S. (Түркия) инвестицияларының құнсыздануын қалпына келтіруден кірісті таныды. Sekerbank T.A.S. инвестициялардың әділ құны белсенді нарықта бағалардың жарияланған баға белгіленімдері негізінде айқындалған.
      Мына кестелерде 31 желтоқсандағы (Топтың үлесіне пропорционал) бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялардағы Топтың инвестициялары туралы қорытындыланған қаржылық ақпарат берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




31 желтоқсандағы бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялардағы жиынтық активтер мен міндеттемелер



Қысқа мерзімді активтер

768.663

690.318

Ұзақ мерзімді активтер

2.447.872

1.857.357

Активтердің жиыны

3.216.535

2.547.675

Қысқа мерзімді міндеттемелер

(696.496)

(353.313)

Ұзақ мерзімді міндеттемелер

(1.196.112)

(900.556)

Міндеттемелердің жиыны

(1.892.608)

(1.253.869)

Таза активтер

1.323.927

1.293.806

Миллион теңгемен

2012

2011




Бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялардағы жыл ішіндегі жиынтық түсім және таза пайда



Түсім

1.847.770

1.913.974

Таза пайда

538.835

611.177

Өзге жиынтық кірісте тікелей танылған шетелдік кәсіпорындардың есептілігін қайта есептеуден болатын бағамдық айырмашылықтар

7.677

6.940

Өзге жиынтық кіріс/(шығын)

3.420

(2.741)

      2012 жылы 31 желтоқсанда бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялардың танылмаған жинақталған шығындардағы Топтың үлесі 32.570 миллион теңгені (2011: 68.889 миллион теңге) құрады.

      10. КЛИЕНТТЕРГЕ ҚАРЫЗДАР

      31 желтоқсанда клиенттерге қарыздар мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Ірі кәсіпорындарға қарыздар

2.049.953

2.018.017

Жеке тұлғаларға қарыздар

718.670

640.839

Шағын және орта бизнеске кредит беру

292.957

282.042

Қаржылық жалдауға таза инвестициялар

56.888

53.040

Өзге қарыздар

5.235

17.085

Қарыздардың жалпы сомасы

3.123.703

3.011.023

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(1.071.993)

(1.262.590)

Клиенттерге қарыздар, нетто

2.051.710

1.748.433

Минус: ағымдағы бөлігі

(665.326)

(667.523)

Ұзақ мерзімді бөлігі

1.386.384

1.080.910

      31 желтоқсанда аяқталған жыл ішіндегі қарыздар бойынша құнсыздануға арналған резервтегі қозғалыс былайша берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




1 қаңтарға арналған резерв

1.262.590

1.175.076

Есептелгені, нетто

15.895

148.371

Резерв есебінен шығарылғаны

(231.746)

(78.196)

Шетел валюталарын қайта есептеу

25.254

19.220

Тоқтатылған операциялар

-

(1.881)

31 желтоқсанға арналған резерв

1.071.993

1.262.590

      31 желтоқсанға арналған несиелік қоржынның кредиттік сапасы туралы ақпарат келесі кестелерде берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




Олар бойынша құнсыздану белгілері анықталмаған қарыздар:



Стандартты қарыздар

1.467.523

1.190.910

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(51.004)

(69.605)

Құнсыздануға арналған резервті алғандағы стандартты қарыздар

1.416.519

1.121.305

Құнсызданған қарыздар:



Жеке құнсызданған қарыздар

1.441.378

1.638.280

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(987.461)

(1.187.207)

Құнсыздануға арналған резервті алғандағы жеке құнсызданған қарыздар

453.917

451.073

Мерзімі өткен қарыздар



- кемінде 90 күнге мерзімі кешіктірілген

34.010

11.910

- 90 күннен асатын және кемінде 1 жылға мерзімі кешіктірілген

56.208

70.934

- 1 жылдан асатын мерзімі кешіктірілген

124.584

98.989

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(33.528)

(5.778)

Құнсыздануға арналған резервті алғандағы мерзімі өткен қарыздар

181.274

176.055

Құнсызданған қарыздардың жиыны

635.191

627.128

Қарыздардың жиыны

2.051.710

1.748.433

      31 желтоқсанға арналған қаржылық жалдау бойынша таза инвестициялардың құрамдауыштары мынадай үлгіде берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




Бір жыл бойы

37.551

32.414

Бір жылдан артық, бірақ бес жылдан аспайтын

23.662

22.440

Бес жылдан жоғары

14.164

15.208

Ең төменгі жалдау төлемдері

75.377

70.062

Минус: табыс таппаған қаржылық кіріс

(18.489)

(17.022)

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(16.104)

(2.637)

Қаржылық жалдаудағы таза инвестициялар

40.784

50.403

      Kazakhmys Finance PLC

      2012 жылы Топ Kazakhmys Finance PLC-ға 15 жыл өтеу мерзімдерімен (2011: 600 миллион АҚШ доллары, 2011 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 89.040 миллион теңгеге барабар) 1.200 миллион АҚШ доллары мөлшерінде (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 180.888 миллион теңгеге барабар) қарыз берді. Қарыздар бойынша жылдық пайыздық ставка ЛИБОР-дың алты айлық ставкасына тең базалық ставкадан және 4,80% мөлшеріндегі маржадан тұрады. Осы қарыздар Бозшакөл және Ақбастау/Қосмұрын мыс кен орындарын өндіру үшін берілген болатын. Осы қарыздарды қаржыландыру Қытайдың Мемлекеттік Даму Банкінің кредиттік желісі шеңберінде алынған қаражаттан жүзеге асырылды (18-ескертпе).

      11. КРЕДИТТІК МЕКЕМЕЛЕРДЕГІ ҚАРАЖАТ

      31 желтоқсанда кредит мекемелеріндегі қаражат мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Банктік депозиттер

1.091.378

791.225

Кредиттік мекемелерге қарыздар

311.162

319.765

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(64.133)

(62.789)

Кредит мекемелеріндегі қаражат, нетто

1.338.407

1.048.201

Минус: ағымдағы бөлігі

(1.070.656)

(700.529)

Ұзақ мерзімді бөлігі

267.751

347.672

Миллион теңгемен

2012

2011




10 ірі жергілікті кредит мекемелері

907.867

806.766

Өзге жергілікті кредит мекемелері

91.338

39.776

Халықаралық кредит мекемелері

339.202

201.659


1.338.407

1.048.201

Миллион теңгемен

2012

2011

ААА(Ааа)-дан АА-(Аа3)-ға дейін рейтингілер

35.684

67.725

А+(А1)-дан А-(А3)-ға дейін рейтингілер

137.860

79.330

ВВВ+(Ваа1)-дан ВВВ(Ваа2)-ға дейін рейтингілер

125.928

91.557

ВВВ-(Ваа3)-дан ВВ-(Ва3)-ға дейін рейтингілер

300.932

303.988

В+(В1)-дан В-(В3)-ға дейін рейтингілер

585.111

445.673

Рейтинг жоқ

152.892

59.928


1.338.407

1.048.201

Миллион теңгемен

2012

2011




Кредит мекемелерінде теңгемен көрсетілген қаражат

789.306

619.650

Кредит мекемелерінде АҚШ долларымен көрсетілген қаражат

543.015

417.535

Кредит мекемелерінде өзге валюталарда көрсетілген қаражат

6.086

11.016


1.338.407

1.048.201

      2012 жылғы 31 желтоқсанда кредит мекемелеріндегі қаражат бойынша орташа өлшенген пайыздық ставка 4,86% (2011: 5,53%) құрады.
      Кредит мекемелеріндегі қаражат бойынша құнсыздануға арналған резервтегі өзгеріс мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




1 қаңтарға арналған резерв

62.789

64.125

(қалпына келтірілгені)/есептелгені, нетто

(1.947)

599

Шетел валюталарын қайта есептеу

3.096

(1.504)

Резерв есебінен шығарылғаны

195

(431)

31 желтоқсанға арналған резерв

64.133

62.789

      2012 жылы 31 желтоқсанда кредиттік мекемелердегі қаражат 4.982 миллион теңге сомасында ақша қаражатын қамтыды, ол Топтың кейбір қарыздары бойынша қамтамасыз ету ретінде салынды (2011: 43.346 миллион теңге) (18-ескертпе).

      12. ӨЗГЕ ДЕ ҚАРЖЫЛЫҚ АКТИВТЕР

      31 желтоқсанда қаржылық активтер мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Бірлескен кәсіпорынның қатысушысынан алуға вексель

18.222

19.499

Қауымдасқан компанияның қатысушысынан алуға вексель

20.722

19.221

Сату үшін қолда бар қаржылық активтер

484.542

517.112

Үлестік бағалы қағаздар

219.582

260.569

Қазақстандық қаржы агенттіктерінің облигациялары

135.413

132.516

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық

68.316

79.592

Корпоративтік облигациялар

32.177

39.999

Халықаралық қаржы ұйымдарының облигациялары

13.001

7.442

Өзге борыштық бағалы қағаздар

24.056

5.017

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(8.003)

(8.023)

оның ішінде репо шарттары бойынша қаржылық активтер

9.976

15.597




Өтеуге дейін ұсталатын қаржылық активтер

51.302

124.044

Қазақстандық қаржы агенттіктерінің облигациялары

42.596

111.828

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық

8.182

10.778

Корпоративтік облигациялар

524

1.044

Өзге борыштық бағалы қағаздар

-

528

Минус: құнсыздануға арналған резерв

-

(134)




Пайда және залал арқылы әділ құн бойынша ескерілетін қаржылық активтер

37.256

38.816

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық

19.111

18.257

Венчурлік капитал ұйымдарында түзілмеген инвестициялар

12.917

7.026

Қазақстандық қаржы агенттіктерінің облигациялары

3.266

8.673

Акционерлік капиталда түзілмеген инвестициялар

1.799

3.215

Корпоративтік облигациялар

126

1.200

Өзге үлестік бағалы қағаздар

37

-

Өзге борыштық бағалы қағаздар

-

445




Сауда бағалы қағаздар

70.421

70.476

Қазақстандық қаржы агенттіктерінің облигациялары

20.997

24.731

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық векселі

13.444

14.771

Корпоративтік облигациялар

9.422

9.373

Өзге үлестік бағалы қағаздар

25.668

20.946

Өзге борыштық бағалы қағаздар

890

655




Туынды қаржылық құралдар

50.278

35.824

Опциондар

47.638

33.581

Валюталық своптар

2.113

1.653

Өзге

527

590

Қаржылық активтердің жиыны

732.743

824.992

Минус: ағымдағы бөлігі

(267.809)

(330.110)

Ұзақ мерзімді бөлігі

464.934

494.882

      2012 жылғы 31 желтоқсанда сату үшін қолда бар қаржылық активтер бойынша пайыздық ставка өтеуге дейін ұсталатын қаржылық активтер және сауда бағалы қағаздары 2,3%-дан 17,4%-ға дейін, 0,93%-дан 15%-ға дейін және тиісінше 3,6%-дан 11%-ға дейінгі (2011: 0,5%-дан 13%-ға дейін, 0,93%-дан 15%-ға дейін және тиісінше 3,6%-дан 13%-ға дейін) диапазонда болды.
      Туынды қаржылық құралдарды қоспағанда, валюталар бөлінісіндегі өзге де қаржылық активтер:

Миллион теңгемен

2012

2011




Теңгемен көрсетілген қаржылық активтер

442.444

612.897

АҚШ долларымен көрсетілген қаржылық активтер

231.523

171.300

Өзге валюталармен көрсетілген қаржылық активтер

8.498

4.971


682.465

789.168

      Өзге қаржылық активтердің құнсыздануына арналған резервтегі өзгерістер мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




1 қаңтарға арналған резерв

8.157

8.149

Есептелгені, нетто

666

2.948

Резерв есебінен шығарылғаны

(680)

(3.105)

Тоқтатылған операциялар

-

(693)

Шетел валюталарын қайта есептеу

(140)

858

31 желтоқсанға арналған резерв

8.003

8.157

      Үлестік бағалы қағаздар (сату үшін қолда бар қаржылық активтер) – «Toshiba Nuclear Energy Holdings (US) Inc.» және «Toshiba Nuclear Energy Holdings (UK) Ltd.» акциялары

      2007 жылы ҚАӨ ҰАК «Toshiba Nuclear Energy Investments US Inc.»-тан «Toshiba Nuclear Energy Holdings (US) Inc.» (бұдан әрі мәтін бойынша «TNEH-US») компаниясының А класындағы 400 жай акциясын 400.000 мың АҚШ долларына сатып алды. Бұдан басқа ҚАӨ ҰАК 140.000 мың АҚШ долларына «Toshiba Nuclear Energy Holdings (UK) Ltd.» (бұдан әрі мәтін бойынша «TNEH-UK») компаниясының А класының 140 жай акциясын «Toshiba Nuclear Energy Investments UK Ltd»-дан сатып алды. TNEH – US-тегі А класының 400 жай акциясын және TNEH-UK-тегі А класының 140 жай акциясын сатып алу нәтижесінде, ҚАӨ ҰАК көрсетілген компаниялардағы иелену үлесінің 10%-ын сатып алды. TNEH-US және TNEH-UK «Westinghouse Group»-тегі (бұдан әрі мәтін бойынша «Westinghouse») акциялардың 100%-ын иеленеді.
      TNEH-US және TNEH-UK-тегі қатысу үлесін сатып алумен байланысты және сонымен бір мезгілде ҚАӨ ҰАК «пут» опционына (бұдан әрі мәтін бойынша «пут» опционы) келісімін жасады. Westinghouse жүргізетін сертификаттауға байланысты Компанияның «Үлбі металлургия зауыты» АҚ еншілес кәсіпорнында (ҚАӨ ҰАК еншілес кәсіпорны) отын құрастырылымдарын өндіру, «пут» опционы ҚАӨ ҰАК-ке опционды «Toshiba» корпорациясының өз акцияларын бірінші 67% акцияларын 540.000 мың АҚШ долларына тең сатып алудың бастапқы бағасының 100% үшін және қалған 33% акциялары үшін сатып алу бастапқы құнының 90% үшін сатуды ұсынады, соның нәтижесінде «пут» опционын орындау бағасы 522.180 мың АҚШ долларымен теңестіріледі. «Пут» опционының осы келісіміне толықтыруға 2012 жылдың аяғында ҚАӨ ҰАК және «Toshiba» корпорациясы келісімге қол қойып, осыған сәйкес ҚАӨ ҰАК 2018 жылдың 28 ақпанына дейін опционды пайдалануы мүмкін. 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ҚАӨ ҰАК «пут» опционын пайдаланған жоқ.
      TNEH-US және TNEH-UK иелену үлесін сатып алумен байланысты және сонымен бір мезгілде, ҚАӨ ҰАК «колл» (бұдан әрі мәтін бойынша «колл» опционы) опционына келісім жасады. «Колл» опционы егер АҚШ-тың Шетелдік инвестициялар жөніндегі комитеті ҚАӨ ҰАК барынша стратегиялық әріптес болып табылмайтындығын ескерсе, «Toshiba» корпорациясына ҚАӨ ҰАК-ден оның TNEH-US және TNEH-UK-тегі акцияларын сатуды талап етуге құқылы. Бұл жағдайда ҚАӨ ҰАК акцияларының әділ құны тәуелсіз халықаралық бағалау компаниясымен айқындалатын болады. 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша «Toshiba» корпорациясы «колл» опционын пайдаланған жоқ.
      Топ осы инвестицияларды сатуға арналған қолда бар ретінде жіктеді, өйткені Топтың ниеті мен қабілетін ұзақ мерзімді перспективадағы инвестицияларды ұстауды ең таңдаулы тәсіл деп көрсету. Инвестиции в TNEH-US және TNEH-UK-тегі инвестициялар өзіндік құн бойынша ескеріледі, өйткені олар жеке компанияның капиталы болып табылады, оның әділ құны дұрыс анықталмауы мүмкін.
      2012 жылғы 31 желтоқсанда инвестициялардың теңгерімдік құны 66.005 миллион теңгені (2011: 66.005 миллион теңге) құрады.

      Үлестік бағалы қағаздар (сату үшін қолда бар қаржы активтері) – Kazakhmys PLC акциялары

      2012 жылы 31 желтоқсанда Kazakhmys PLC үлестік бағалы қағаздарының әділ құны белсенді нарықта жарияланған баға белгіленімдерінің негізінде айқындалды және 111.925 миллион теңгені (2011: 124.876 миллион теңге) құрады.
      2012 жылғы 31 желтоқсанда Kazakhmys PLC үлестік бағалы қағаздары сату үшін қолда бар, өтелмеуі мүмкін, құнның елеулі түрде және жалғастырылатын төмендеуімен байланысты бастапқы құн шамасынан төмен болғанының объективті айғақтары бар. Осыған байланысты, Топ Kazakhmys PLC үлестік бағалы қағаздар бойынша сатылмаған шығынның өзге жиынтық кірісінің құрамынан 86.103 миллион теңге мөлшеріндегі құнсыздану бойынша шығындарға қайта жіктелді. Құнсыздану бойынша шығындар Kazakhmys PLC-ның әділ құны және үлестік бағалы қағаздарының бастапқы құны арасындағы айырмашылық мөлшерінде танылды.

      Үлестік бағалы қағаздар (сату үшін қолда бар қаржы активтері) – «Қазкоммерцбанк» АҚ акциялары

      2012 жылғы 31 желтоқсанда «Қазкоммерцбанк» АҚ бағалы қағаздарының әділ құны 24.828 миллион теңгені (2011: 36.306 миллион теңге) құрады.
      2012 жылғы 31 желтоқсанда «Қазкоммерцбанк» АҚ үлестік бағалы қағаздары сату үшін қолда бар, өтелмеуі мүмкін, құнның елеулі түрде және жалғастырылатын төмендеуімен байланысты бастапқы құн шамасынан төмен болғанының объективті айғақтары бар. Осыған байланысты, Топ «Қазкоммерцбанк» АҚ үлестік бағалы қағаздары бойынша сатылмаған шығынды өзге жиынтық кірісінің құрамынан құнсыздану бойынша шығындарға 60.745 миллион теңге мөлшерінде қайта жіктеді. Құнсыздану бойынша шығындар «Қазкоммерцбанк» АҚ үлестік бағалы қағаздарының әділ құны және бастапқы құны арасындағы айырмашылық мөлшерінде танылды.

      Үлестік бағалы қағаздарды сату (сату үшін қолда бар қаржылық активтер) – «Қазақстанның халық банкі» АҚ акциялары

      2012 жылғы 28 мамырда «АЛМЭКС» холдингілік тобы» АҚ және «Қазақстанның халық банкі» АҚ «Қазақстанның халық банкі» АҚ артықшылықты акцияларына қатысты опциялық келісім бойынша құқықтарға жол беру туралы келісім жасады.
      Осы келісімге сәйкес, 2012 жылы 29 маусымда және 2012 жылы 5 шілдеде «Қазақстанның халық банкі» АҚ опционды орындауға арналған өз құқығын ішінара сатты және бір акциясы үшін 179,94 теңге және 180,21 теңге бағасы бойынша 150.000.000 және 40.000.000 өзінің артықшылықты акциясын сатып алуды жүзеге асырды. Сатудың жалпы құны 34.199 миллион теңгені құрады.
      «Қазақстанның халық банкі» АҚ артықшылықты акцияларын 27.057 және тиісінше 7.215 миллион теңге мөлшерінде сату күніндегі әділ құнмен сатқаннан кейін Қор сату күнінде олардың әділ құны 2.770 және тиісінше 739 миллион теңгені құрайтын артықшылықты акцияларды сатып алуға опцион бойынша тиісті міндеттемелерді тануды тоқтатты.
      Сондай-ақ «Қазақстанның халық банкі» АҚ артықшылықты акциялары бойынша сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау бойынша 1.394 миллион теңге мөлшеріндегі сатылмаған кіріс кезең ішіндегі таза пайданы сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау резервінен қайта жіктелді. Қаржылық активтердің шығуынан алынған таза кіріс жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте 4.830 миллион теңге мөлшерінде көрсетілген.
      2012 жылғы 31 желтоқсандағы Қордың иелігінде қалған бағалы қағаздардың әділ құны «Қазақстанның Даму Банкі» АҚ 1.028 миллион теңгені (2011: 30.149 миллион теңге) құрады.

      13. ӨЗГЕ ДЕ ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР

      31 желтоқсанда өзге де ұзақ мерзімді активтер мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Ұзақ мерзімді активтер үшін төленген аванстар

291.659

184.242

Өтеуге ұзақ мерзімді ҚҚС

47.616

71.760

Болашақтағы кезеңнің шығыстары

24.536

7.118

Мемлекетке сатуға арналған активтер

14.239

9.011

Ұзақ мерзімді қорлар

13.201

11.160

Пайдалануда шектелген ақша қаражаты

9.056

7.699

Өзгелері

40.637

17.221

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(20.673)

(15.874)


420.271

292.337

      Құнсыздануға арналған резервтегі өзгерістер былай берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




1 қаңтарға арналған резерв

15.874

26.326

Шетел валюталарын қайта есептеу

310

-

Есептелгені/(қалпына келтірілді)

3.663

(9.940)

Резерв есебінен шығарылғаны

95

(512)

Сату үшін активтерге аударымдар

731

-

31 желтоқсанға арналған резерв

20.673

15.874

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ұзақ мерзімді активтер үшін төленген аванстар негізінен құрылыс жұмыстарын орындағаны және негізгі құралдарды сатып алғаны үшін аванстар берілді.

      14. ҚОРЛАР

      31 желтоқсанда қорлар мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Сату үшін қайта өңдеу өнімі

64.654

69.242

Меншік құқығында кепілдік қамтамасыз ету

61.736

38.115

Шикі мұнай

50.717

42.221

Аяқталмаған өндіріс

41.085

44.299

Қайта сатуға арналған тауарлар

34.447

17.081

Уран өнімі

29.860

30.244

Өндірістік материалдар мен қорлар

28.954

29.762

Мұнай-газ саласының материалдары мен қорлары

17.896

21.209

Отын

15.651

18.663

Темір жол саласының материалдары мен қорлары

14.523

14.149

Газды қайта өңдеу өнімдері

12.865

18.516

Электр энергиясын беру бойынша жабдықтарға арналған босалқы бөлшектер

3.238

3.364

Телекоммуникация жабдықтарына арналған босалқы бөлшектер

2.837

2.962

Уран саласының материалдары мен қорлары

1.488

1.318

Өзге материалдар мен қорлар

49.468

40.047

Минус: сатудың таза құнына дейін есептен шығару

(20.627)

(15.735)


408.792

375.457

      15. САУДА ДЕБИТОРЛЫҚ БЕРЕШЕК ЖӘНЕ ӨЗГЕ АҒЫМДАҒЫ АКТИВТЕР

      31 желтоқсанда сауда дебиторлық берешек мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Сауда дебиторлық берешек

371.070

296.887

Минус: күмәнді борыштар бойынша резерв

(28.813)

(20.758)


342.257

276.129

      31 желтоқсанда өзге ағымдағы активтер мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Төленген аванстар және болашақтағы кезеңнің шығыстары

102.403

109.634

Акционердің пайдасына арналған актив

76.720

74.805

Алуға дивидендтер (9-ескертпе)

34.635

34.645

Акционерге алдын ала төленген дивидендтер

-

9.077

Салықтар бойынша өзге алдын ала төлемдер

23.301

8.258

Пайдалануда шектелген ақша қаражаты

15.955

651

Қызметкерлердің берешегі

5.001

2.509

Өзге дебиторлық берешек

48.427

45.508

Өзгелері

27.213

28.415

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(35.949)

(38.291)


297.706

275.211

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы Топтың 91.460 миллион теңге мөлшеріндегі дебиторлық берешегі қарыз шарттары бойынша қамтамасыз ету ретінде салынған (2011: 26.926 миллион теңге).
      Сауда дебиторлық берешектің және өзге де ағымдағы активтердің құнсыздануына арналған резервтегі өзгерістер былай берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




1 қаңтарға арналған резерв

59.049

52.256

Есептік бағалаудағы өзгеріс

(1.771)

(10)

Есептелгені, нетто

10.072

7.579

Шетел валюталарын қайта есептеу

693

(228)

Резерв есебінен шығарылғаны

(2.512)

(39)

Сатуға арналған активтерге аударымдар (6-ескертпе)

(763)

(217)

Еншілес ұйымның үстінен бақылауды жоғалту

(6)

(292)

31 желтоқсанға арналған резерв

64.762

59.049

      2012 және 2011 жылдардың 31 желтоқсанында сауда дебиторлық берешек және өзге де ағымдағы активтер бойынша сыйақы есептелген жоқ.
      31 желтоқсанға арналған мерзімдер бөлінісіндегі сауда дебиторлық берешектің талдауы былайша берілген:




Мерзімі өткен, бірақ құнсызданбаған

Миллион теңгемен

Жиыны

Мерзімі өтпеген және құнсызданбаған

<30 күн

30-60 күн

60-90 күн

90-120 күн

>120 күн









2012

342.257

297.013

19.528

15.999

3.109

1.586

5.022

2011

276.129

165.935

69.140

28.226

2.303

1.502

9.023

      16. АҚША ҚАРАЖАТЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ БАЛАМАЛАРЫ

      31 желтоқсанда ақша қаражаты және олардың баламалары мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Банктік салымдар – теңге

240.462

173.636

Банктік салымдар – АҚШ доллары

123.752

254.521

Банктік салымдар – басқа валюталар

9.393

11.834

Банктердегі ағымдағы шоттар – теңге

609.529

845.206

Банктердегі ағымдағы шоттар – АҚШ доллары

382.164

268.722

Банктердегі ағымдағы шоттар – басқа валюталар

24.326

22.598

Кассадағы ақша қаражаты

61.474

63.802

Кемінде үш ай өтеудің бастапқы мерзімімен басқа банктермен сатып алу және кері сату («кері репо») шарттары

14.051

5.915

Жолдағы ақша қаражаты

397

381


1.465.548

1.646.615

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Топтың ақша қаражаты құрамында пайдаланумен шектелген ақша қаражаты және олардың баламалары жоқ (2011: 3.881 миллион теңге).
      Қысқа мерзімді салымдар әртүрлі мерзімдерге енгізіледі – бір күннен үш айға дейін, Топтың мерзімді қажеттіліктеріне байланысты қолма-қол ақша қаражаты. 2012 жылғы 31 желтоқсанда банктердегі мерзімді депозиттер бойынша және ағымдағы банктік шоттар бойынша орташа өлшенген пайыздық ставка 1,91%-ды және тиісінше 0,52%-ды (2011: 1,47% және 0,39%) құрады.
      Банктердің шоттарында Топтың ақша қаражатының жалпы сомасының Үкіметтің нысаналы бағдарламалары бойынша Республикалық бюджеттен және Ұлттық қордан алынған қаражаты болады. 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша осы ақша қаражаты Ұлттық банктің шоттарында жиналады және 395 миллиард теңгені (2011: 435 миллиард теңге) құрайды, оның ішінде:
      - 247 миллиард теңге (2011: 279 миллиард теңге) – Тұрақтандыру жоспарын іске асыру шеңберінде алынған Ұлттық қордың қаражаты;
      - 6 миллиард теңге (2011: 9 миллиард теңге) – Қор іске асыратын жобаларды қаржыландыру мақсатында Республикалық бюджеттен алынған қаражат;
      - 142 миллиард теңге (2011: 147 миллиард теңге) – операциялық және инвестициялық қызметті жүзеге асыру үшін қажетті Қордың ақша қаражатының қалдығы.

      17. КАПИТАЛ

      17.1 Акциялар шығару

      2012 және 2011 жылдар бойы Қор төлемі мынадай түрде жүзеге асырылған акциялардың эмиссиясын жүзеге асырды:

Акцияларды төлеу

Шығаруға рұқсат етілген және шығарылған акциялардың саны

Акциялардың номиналды құны, теңгемен

Жарғылық капитал, миллион теңгемен





2010 жылғы 31 желтоқсанға арналған

3.479.076.667


3.891.909





Ақша қаражатының жарналары

1.451.337

1.000.000; 100.000; 1.000

147.552

Мүліктің жарналары

44.813

100.000; 10.000; 1.945; 1.000

4.458

Акциялардың мемлекеттік пакеттерінің жарналары

64.638

100.000; 34.647; 1.353

6.464

2011 жылғы 31 желтоқсанға арналған

3.480.637.455


4.050.383

Ақша қаражатының жарналары

120.000

100.000

12.000

Мүліктің жарналары

350.282

100.000; 93.549; 90.092; 80.000; 72.800; 23.156

35.028

Акциялардың мемлекеттік пакеттерінің жарналары

418.402

1.000.000; 282.174; 100.000; 46.000; 40.600

311.903

2012 жылғы 31 желтоқсанға арналған

3.481.526.139


4.409.314

      2012 жылғы 31 желтоқсанда 3.481.526.139 акция (2011: 3.480.637.455 акция) толығымен төленді.
      2012 жылы 19 сәуірде Қорға алған күні оның әділ құны 4.110 миллион теңгені құраған «Арқагаз» АҚ акцияларының мемлекеттік пакеті берілді.
      2012 жылғы 28 маусымда Қорға алу күнінде 300.070 миллион теңге (5-ескертпе) әділ құнмен жарғылық капиталға жарна нысанында ӨБТКҮБК-дегі қатысу үлесінің 100%-ы берілді.
      2012 жылы 20 желтоқсанда Қорға ШҚ ӨЭК 100% үлесінің мемлекеттік пакеті берілді, оны беру күніндегі әділ құны 7.723 миллион теңгені құрады. ШҚ ӨЭК активтері мен міндеттемелері ШҚ ӨЭК қаржылық есептілігіндегі теңгерімдік құн бойынша осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте ескерілген. Таза активтердің теңгерімдік құны және шығарылған жарғылық капиталдың сомасы арасындағы 4.149 миллион теңге мөлшеріндегі айырмашылық капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есептің құрамында бөлінбеген пайданы азайту ретінде көрсетілген (5-ескертпе).
      2012 жылы Акционер жалпы сомасы 35.028 миллион теңгеге мүлікпен Қордың жарғылық капиталына жарнаны жүзеге асырды.

      17.2 Үкіметтің қарыздары бойынша және ҚР Ұлттық Банкі сатып алған облигациялар бойынша дисконт

      2012 жылы Қор Үкіметтен нарықтағыдан төмен сыйақы ставкалары бойынша қарыз қаражатын алды. Осы міндеттемелерді бастапқы тану кезіндегі 89.617 миллион теңге сомасындағы дисконт капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте көрсетілген (2011: 21.793 миллион теңге).
      2012 жылы ҚР Ұлттық Банкі орналастырған облигациялар бойынша проспектілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Осы өзгерістерге сәйкес осы облигациялар бойынша айналым мерзімі 2062 жылға дейін ұзартылды және сыйақы ставкасы 0,01%-ға дейін қысқарды. Проспектідегі өзгерістер облигацияларды орналастырудың бастапқы талаптарындағы елеулі өзгерістерге және тиісінше бастапқы міндеттемелердің танылуын тоқтатуға және БЕХС 39 сәйкес жаңа міндеттемені тануға алып келді. Өзгерістер енгізу күніндегі жаңа міндеттеменің әділ құны және бастапқы міндеттеменің теңгерімдік құны арасындағы 304.650 миллион теңге мөлшеріндегі айырмашылық капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте танылған.

      17.3 Дивидендтер

      Негізгі компанияның акционеріне келетін дивидендтер

      Үкіметтің 2012 жылғы 19 қаңтардағы № 139 қаулысымен жалпы сомасы 9.077 миллион теңгеге бір акциясы үшін 2 теңге 61 тиын мөлшерінде 2010 жыл үшін Қордың таза кірісін бөлу тәртібі бекітілді, осыған сәйкес берілген сома дивидендтер бойынша алдын ала төлем есебімен ескерілді (2011: 7.056 миллион теңге) (15-ескертпе).
      2012 жылғы 28 маусымда Қор Үкіметтің 2012 жылғы 26 маусымдағы № 850 қаулысына сәйкес 2011 жылғы қорытындылар бойынша жалпы сомасы 159.113 миллион теңгеге бір акциясы үшін 45 теңге 71 тиын мөлшерінде Акционерге дивидендтер төлеуді жүзеге асырды.

      Бақыланбайтын қатысу үлесін ұстаушыларға келетін дивидендтер

      2012 жылғы 8 мамырдағы акционерлердің жыл сайынғы жалпы жиналысында қабылданған шешім негізінде «Қазақтелеком» АҚ 7.868 миллион теңге сомасында артықшылықты акциялар бойынша қосымша дивидендтерді және 217.235 миллион теңге (2011: 45 миллион теңге және тиісінше 2.877 миллион теңге) мөлшерінде жай акциялар бойынша дивидендтерді жариялады. Жарияланған дивидендтердегі бақыланбайтын үлес 114.312 миллион теңгені (2011: 2.922 миллион теңге) құрады.
      2012 жылы Топ ҚМГ БӨ-дегі бақыланбайтын қатысу үлесінің ұстаушыларына 34.322 миллион теңге (2011: 22.167 миллион теңге) мөлшерінде дивидендтер төледі.
      2012 жылы бақыланбайтын қатысу үлесінің өзге де ұстаушыларына төленген дивидендтер 1.663 миллион теңге (2011: 1.620 миллион теңге) құрады.

      17.4 Еншілес ұйымдардағы қатысу үлестерінің өзгеруі – бақыланбайтын үлесті сатып алу

      2012 жыл

      «ҚазТрансОйл» АҚ

      Халықтық IPO бағдарламасының бір бөлігі ретінде, 2012 жылы 25 желтоқсанда Қазақстан Қор Биржасында «ҚазТрансОйл» АҚ-ның бір акциясы үшін 725 теңгеден 27.886 миллион теңге сомаға 38.463.559 жай акция сатылды және акцияларды шығарумен байланысты 566 миллион теңге мөлшерінде консалтингілік шығыстар келтірілді. Азшылық үлесінің теңгерімдік құны 29.178 миллион теңге сомаға операциялар нәтижесінде танылды. Азшылық үлесін шығару және ұлғайтудан болатын түсімдер арасындағы 1.858 миллион теңге сомасындағы айырмашылық бөлінбеген пайдаға жатқызылды.

      Еншілес ұйымдардың қатысу үлестеріндегі басқа өзгерістер

      2012 жылдың ішінде бақыланбайтын үлестермен үлестерді сатып алу нәтижесінде еншілес ұйымдардың қатысу үлестеріндегі басқа өзгерістер 144 миллион теңге сомасында бөлінбеген пайданы төмендетуге және 1.365 миллион теңге сомасында бақыланбайтын қатысу үлесін ұлғайтуға әкеп соқтырды.

      2011 жыл

      «Альянс Банк» АҚ

      2011 жылы 25 тамызда Альянс Банктің акционерлері артықшылықты акциялар бойынша дивидендтердің ең төменгі кепілдендірілген сомасын бір акция үшін 2.680 теңгеден бастап бір акция үшін 100 теңгеге дейін төмендету бекітті.
      Тиісінше, міндеттемелердің құрамдауышы құралдың тиімді пайыздық ставкасы бойынша бір акция үшін 100 теңге мөлшерінде дивидендтердің ең төменгі кепілдендірілген сомасымен қайта қаралған дисконтталған таза келтірілген құн бойынша қайта бағаланды. Міндеттемелер құрамдауышының өзгерісі 19.461 миллион теңгені құрады және қатысудың бақыланбайтын үлесін ұлғайту ретінде танылды.

      «Қазатомөнеркәсіп» ұлттық атом компаниясы» АҚ

      «Семізбай-U» ЖШС-ға 49% қатысу үлесін сату талаптарына сәйкес (25-ескертпе) бастапқы тану кезінде өзіне үлестік құрамдауышты қамтитын құрастырылған құрал және борыштық құрамдауыш ретінде танылды. Уран өнімдеріне нарықтық бағаның төмендеуімен туындаған «Семізбай-U» ЖШС стратегиялық жоспарын қайта қарауға байланысты осы құрал таза келтірілген құн бойынша қайта бағаланды, оның нәтижесінде үлестік құрамдауышқа бөлінген сома нөлге теңестіріледі. Үлестік құрамдауыштың өзгеруі 5.833 миллион теңге сомасында бөлінбеген пайданы ұлғайтуға және бақыланбайтын қатысу үлесінің тиісті төмендеуіне әкеп соқтырды.

      Еншілес ұйымдардың қатысу үлестеріндегі басқа да өзгерістер

      2011 жылдың ішінде бақыланбайтын үлестермен үлестерді сатып алу нәтижесінде еншілес ұйымдардың қатысу үлестеріндегі басқа өзгерістер 104 миллион теңге сомасында бөлінбеген пайданы ұлғайтуға және 1.488 миллион теңге сомасында бақыланбайтын қатысу үлесін ұлғайтуға әкеп соқтырды.

      17.5 Еншілес ұйымдардағы қатысу үлестерінің өзгеруі – бақыланбайтын үлесті сатып алу

      2012 жыл

      БТА Банк

      2012 жылы желтоқсанда мақұлданған БТА Банк міндеттемелерін қайта құрылымдау жоспары шеңберінде (32-ескертпе) Қор 81,48%-дан 97,28%-ға дейін өзінің иелену үлесін ұлғайтып, БТА Банктің қайтадан шығарылған жай акцияларын сатып алды. Осы мәміле нәтижесінде Қор осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте 123.902 миллион теңге сомаға бөлінбеген пайданы азайтуды және 126.033 миллион теңге сомасында бақыланбайтын қатысу үлесін ұлғайтуды таныды.

      Еншілес ұйымдардың қатысу үлестеріндегі басқа да өзгерістер

      2012 жылдың ішінде бақыланбайтын үлестермен үлестерді сатып алу нәтижесінде еншілес ұйымдардың қатысу үлестеріндегі басқа өзгерістер 9.539 миллион теңге сомасында бақыланбайтын қатысу үлесін ұлғайтуға әкеп соқтырды.

      2011 жыл

      БТА Банк

      2011 жылғы сәуірде БТА Банк «Ұлар-Үміт» жинақтаушы зейнетақы қоры» АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша «Ұлар-Үміт») және «Жетісу» зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын ұйым» АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша «Жетісу») осы ұйымдардың жарғылық капиталдарындағы өз үлесін 75,00%-дан 100,00%-ға дейін ұлғайтып, қосымша акцияларды сатып алды.
      Жоғарыда санамаланған сатып алу нәтижесінде:
      - Бақыланбайтын қатысу үлесі 3.506 миллион теңгеге азайды; және
      - осы еншілес ұйымдардың сатып алған үлестеріне арналған таза активтерінің ағымдағы құны және осы ұлғаюлардың төленген сомасының арасындағы айырмашылыққа жатқызылатын 3.079 миллион теңге бөлінбеген пайдаға жатқызылды.
      2011 жылы 29 сәуірде ҚР Ұлттық Банкі қаржы нарығы және қаржы ұйымдарын бақылау және қадағалау комитеті (бұдан әрі мәтін бойынша «ҚҚК») БТА Қазақстанды Ұлар Үмітке біріктіру жолымен «Ұлар Үміт және «БТА Банк» АҚ еншілес ұйымы «БТА Қазақстан» ЖЗҚ» АҚ ерікті түрде қайта ұйымдастыруға рұқсат беру туралы қаулы қабылдады. Ұлар Үміт тапсыру актісінің негізінде өзіне БТА Қазақстан мүлікті, құқықтар мен міндеттерді қабылдады. Зейнетақы қорларын біріктіру үдерісі жұмыс істеп тұрған акционерлерге Ұлар Үміт акцияларын орналастыру бағасына БТА Қазақстан акцияларын сату бағасының арақатынасына пропорционал акцияларды орналастыру жолымен жүзеге асырылды. Акцияларды алмастыру рәсімі мамырда басталды және 2011 жылдың қыркүйегінде аяқталды. Нәтижесінде БТА Банктің Ұлар Үміт жарғылық капиталындағы үлесі 100,00%-дан 92,38%-ға дейін төмендеді.

      ҚМГ ҰК

      2011 жылғы қарашада ҚМГ ҰК иелену үлесін 99%-ға дейін жеткізіп, Rompetrol Georgia-дағы өзінің иелену үлесін 1%-ға ұлғайтты. Иелену үлесін өзгерту нәтижесінде еншілес ұйымдардағы 1.778 миллион теңге мөлшеріндегі сатып алынған үлеске жатқызылған таза активтердің ағымдағы құны және 80 миллион теңге мөлшерінде төленген сома арасындағы 1.858 миллион теңге сомасындағы айырмашылық 2011 жылы бөлінбеген пайдаға танылды.

      «Қазақстан Инжиниринг» ұлттық компаниясы» АҚ

      ҚР Үкіметінің 2011 жылғы 19 қарашадағы № 1356 қаулысына сәйкес Қорға Қордың иелену үлесін 61%-дан 100%-ға дейін ұлғайтуға алып келетін «Қазақстан Инжиниринг» ұлттық компаниясы» АҚ акцияларының мемлекеттік пакеті берілді. Қатысу үлесіндегі өзгерістер нәтижесінде еншілес компаниядағы сатып алынған қатысу үлесіне жатқызылатын таза активтердің 5.708 миллион теңге мөлшеріндегі теңгерімдік құны және 6.388 миллион теңге мөлшерінде төленген сыйақы арасындағы 680 миллион тенге айырмашылығы 2011 жылғы бөлінбеген пайдамен көрсетілген.

      17.6 Еншілес ұйымдардың нарықтан өз акцияларын сатып алуы

      ҚМГ БӨ

      2012 жылы ҚМГ БӨ 36.203 миллион теңге (15.746 миллион теңге сомасында 2011: 938.479 артықшылықты акция) сомасында өз акцияларын сатып алу нәтижесінде (2.205.813 артықшылықты акция) айналымнан алынған акциялар санын ұлғайтты. 2012 жылғы 31 желтоқсанда сатып алынған бақыланбайтын үлестің ағымдағы құны 42.512 миллион теңгені (2011: 14.892 миллион теңге) құрайды. Төленген сома және сатып алынған бақыланбайтын үлестің ағымдағы құны арасындағы 6.309 миллион теңге мөлшеріндегі айырмашылық бөлінбеген пайдамен танылған (2011 жылы: 854 миллион теңге).

      17.7 Акционерге өзге де бөлулер

      Объектілерді салу және беру

      2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде Акционерге өзге де бөлулер Астана қаласында мынадай объектілерді Үкіметтің тапсырмасы бойынша құрылыс салу жөніндегі міндеттемелерді қамтиды: «Қазақстанның тарих мұражайы», «Телерадиокешен ғимараты», «Оқушылар шығармашылығы сарайы», сондай-ақ Мәскеу қаласындағы «Бүкіләлемдік көрме орталығын» қайта жөндеу (бұдан әрі мәтін бойынша «Көрме орталығы»). Топ болашақта ол бойынша ақша қаражатының ағыны дұрыс бағаланатын құралымды міндеттемені таныды (4-ескертпе). 2012 жылы Топ Көрме орталығын қайта жөндеуге 2.451 миллион теңге сомасында (2011: 3.959 миллион теңге) резерв құрды және Астана қаласында объектілерді салуға арналған резервті Акционерге бөлу ретінде капиталда көрсетілген 33.509 миллион теңгені (2011: 33.568 миллион теңге) құрады.
      Бұдан басқа, 2012 жылы Топ Акционерге бөлу ретінде көрсетілетін 13.537 миллион теңге сомасындағы Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар жөніндегі министрліктің жүргізуіндегі мұнай құюға әсер етудің Солтүстік Каспий экологиялық базасын (СКӘЭБ) беру жөніндегі міндеттемені таныды.

      Акционердің тапсырмасы бойынша қайырымдылық көмек көрсету

      2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде Акционердің тапсырмасы бойынша Топ Акционерге өзге бөлулер ретінде көрсетілген әлеуметтік, мәдени-көпшілік және спорт іс-шараларын қаржыландыру үшін 14.393 миллион теңге (2011: 5.000 миллион теңге) мөлшерінде демеушілік көмек бөлді.

      17.8 Валюталарды қайта есептеу бойынша резерв

      Валюталарды қайта есептеу бойынша резерв функционалдық валютасы теңге болып табылмайтын еншілес ұйымдардың қаржылық есептілігін қайта есептеуден пайда болатын бағамдық айырмашылықтарды есепке алу үшін пайдаланылады және олардың қаржылық есептілігі 3-ескертпеде жазылған есептік саясатқа сәйкес осы шоғырландырылған қаржылық есептілікке енгізілген.

      17.9 Өзге де күрделі резервтер

      Өзге де күрделі резервтер капитал шеңберінде хеджирлеу жөніндегі резервтегі белгілі бір туынды қаржылық құрал қатынасында әділ құн бойынша кез келген пайдалар немесе шығындарды есепке алу үшін ақша қаражаты ағындарын хеджирлеу есебінің ықпал етуін қамтиды. Осы пайдалар мен шығындардың салдарынан тікелей операцияларды жүргізу кезіндегі пайдалармен мен шығындарда танылады.
      Өзге де күрделі резервтер олар жұмыс істейтін еншілес ұйымдардың борыштық құралдарымен қызметкерлерге төленетін көрсетілген қызметтері үшін сыйақылар сомасын да қамтиды. Төлемдер жөніндегі шығыстар борыштық құралдар негізінде қызмет нәтижелеріне қол жеткізу талаптары және/немесе белгілі бір мерзімде қызмет атқарған талаптары орындалатын және қызметкерлер сыйақыға толық құқық алған күнде аяқталатын кезең ішінде өзге де күрделі резервтерде бір мезгілде тиісті ұлғаюымен танылады.

      17.10 Акцияға арналған пайда

      Акцияға арналған базалық пайданың сомасы жыл бойы айналымдағы жай акциялардың орташа өлшенген санында негізгі компанияның жай акцияларын ұстаушыларға келетін жыл ішіндегі таза пайданы бөлу жолымен есептелген.
      Акцияға ажыратылған пайда сомасы бір жыл ішіндегі айналымдағы жай акциялардың орташа өлшенген санына плюс барлық ықтимал жай акцияларды ажырату әсерімен айырбастау жағдайында шығарылатын қарапайым акциялардың орташа салмақталған сынаны негізгі компанияның жай акцияларын ұстаушыларға келетін таза пайданы бөлу арқылы есептелді (айырбасталатын артықшылықты акциялар бойынша пайызға түзетуден кейін).
      Төменде акцияға базалық және бөлінген пайда есептерінде пайдаланған пайда және акциялар саны туралы ақпарат келтірілген:

Миллион теңгемен

2012

20111




Негізгі компанияның акционеріне жатқызылатын жалғастырылатын қызметтен түсетін пайда

965.776

317.681

Негізгі компанияның акционеріне жатқызылатын тоқтатылған қызметтен түсетін таза пайда

99.341

12.354

Базалық пайданы есептеу үшін негізгі компанияның акционеріне жатқызылатын таза пайда

1.065.117

330.035




Акцияға базалық және бөлінген пайданы есептеу үшін жай акциялардың орташа өлшенген саны

3.481.160.098

3.479.495.342

      17.11 Акциялардың теңгерімдік құны

      «Қазақстан қор биржасы» АҚ (мәтін бойынша бұдан әрі «ҚҚБ») Биржалық кеңесінің 2010 жылғы 4 қазандағы шешіміне сәйкес қаржылық есептілігі ҚҚБ бекітілген қағидаларға сәйкес есептелген есепті күнде бір акцияның (жай және артықшылықты) теңгерімдік құны туралы мәліметтерді қамтуы тиіс.

Миллион теңгемен

2012

2011




Активтердің жиыны

15.235.127

13.413.405

Материалдық емес активтер

(358.228)

(306.989)

Міндеттемелердің жиыны

(7.843.596)

(7.683.802)

Жай акциялар үшін таза активтер

7.033.303

5.422.614

31 желтоқсандағы жай акциялардың саны

3.481.526.139

3.480.637.455

Жай акциялардың теңгерімдік құны, теңге

2.020

1.558

      18. ҚАРЫЗДАР

      31 желтоқсандағы қарыздар, оның ішінде есептелген сыйақы мынаны қамтиды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Сыйақының тіркелген ставкасы бар қарыздар

3.046.187

3.156.776

Сыйақының орташа өлшенген ставкасы

7,14%

8,19%

Сыйақының өзгермелі ставкасы бар қарыздар

1.150.434

1.040.000

Сыйақының орташа өлшенген ставкасы

4,53%

4,56%


4.196.621

4.196.776

12 ай бойы өтеуге жататын соманы шегергенде

(679.075)

(550.740)

12 айдан кейін өтеуге жататын сомалар

3.517.546

3.646.036

Миллион теңгемен

2012

2011




АҚШ долларымен көрсетілген қарыздар

3.652.451

3.582.382

Теңгемен көрсетілген қарыздар

439.585

469.198

Басқа валюталармен көрсетілген қарыздар

104.585

145.196


4.196.621

4.196.776

      Қарыздар шарттарының белгілі бір келісімдердің шарттары бойынша тиісті Топтың еншілес ұйымдары белгілі бір ковенанттарды сақтауға міндетті. Топ басшылығы 2012 және 2011 жылдардың 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша Топтың еншілес ұйымдары осы ковенанттарды сақтайды деп есептейді.

      Қытайдың Мемлекеттік Даму Банкінің кредиттік желісі

      Қытайдың Мемлекеттік Даму Банкінің кредиттік желісі шеңберінде 2012 жылы 1.200 миллион АҚШ доллары (алу күніндегі бағам бойынша 179.305 миллион теңгеге барабар) мөлшерінде қарыз алды. Осы қарыздар Бозшакөл және Ақбастау/Қосмұрын мыс кен орындарын өндіруге Kazakhmys Finance PLC қарыздарын беруге арналған.

      Еурооблигациялар шығару

      2012 жылы 10 шілдеде және 2012 жылы 8 қарашада ҚТЖ ҰК-нің еншілес ұйымы «Қазақстан темір жолы Файнанс Б.В.» 800 миллион АҚШ доллары және 300 миллион АҚШ доллары (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 120.632 миллион теңгеге және тиісінше 45.237 миллион теңгеге барабар) жалпы сомасында еурооблигацияларды шығарды. Осы Еурооблигацияларға ҚТЖ ҰК және оның еншілес ұйымдары: «Қазтемiртранс» АҚ және «Локомотив» АҚ кепілдік берді. Еурооблигациялар бойынша пайыздар әр жарты жыл сайын, 10 қаңтарда және 10 шілдеде төлеуге жатады, еурооблигациялар бойынша өтеу мерзімі 2042 жылғы 10 шілде.
      Еурооблигациялармен байланысты талаптар бизнесті өзгерту және мүлікті шеттету бойынша шектеулермен байланысты талаптарды; басқа заңды тұлғалармен қосылу және шоғырландыру жөніндегі шектеулерді қамтиды. Еурооблигацияларды шығару талаптарымен айқындалған дефолт оқиғалары пайда болған жағдайда инвесторлар Еурооблигациялар бойынша берешекті өтеуді талап етуге құқығы бар.

      Қарашығанақ және басқа да жобалар бойынша қарыз

      2012 жылы маусымда Қарашығанақ жобасындағы 5%-дық үлесті сатып алу мақсатында «ӨБТКҮБК» ЖШС-дағы (5-ескертпе) 50% сатып алу арқылы Топ ҚМГ ҰК, Аджип Қарашығанақ Б.В., БиДжи Қарашығанақ Лимитед, Шеврон Интернэшнл Петролеум Компаниясы, Лукойл Оверсиз Қарашығанақ Б.В. (бұдан әрі – Консорциум) және «ӨБТКҮБК» ЖШС арасында 3% қосылған ЛИБОР ставкасы, 1,25 сыйақының жылдық ставкасымен 1.000 миллион АҚШ доллары сомасына қарыз шартын жасады, оны өтеу Жобадан ақша қаражаты түсімдері есебінен ай сайын үш жыл бойы тең төлемдермен жүргізіледі. Осы шарт бойынша Топ Консорциум пайдасына Жобадағы 5%-дық үлесті кепіл арқылы қарыз бойынша қамтамасыз етуді ұсыну міндеттемесін өзіне алды. 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Консорциумның берешек сомасы 130.194 миллион теңгені құрады.
      2012 жылдың ішінде 2011 жылы ҚМГ ҰК еншілес ұйымы «ҚазМұнайГаз» қайта өңдеу және маркетинг» АҚ (бұдан әрі - «ҚМГ ҚМ») және ҚМГ ҚМ еншілес ұйымы «Қазақстанның халық банкі» АҚ арасында жасалған сыйақының тіркелген ставкасымен кредиттік желі туралы келісім шеңберінде «Eurasia Munai Impex» ЖШС 493 миллион АҚШ доллары (73.511 миллион теңгеге барабар) сомасына қарыз қаражатын алды. 2012 жылғы 31 желтоқсанда берешектің барлық сомасы өтелген (2011 жылғы 31 желтоқсандағы: 170 миллион АҚШ доллары немесе 25.228 миллион теңге).
      2012 жылы ҚМГ ҚМ еншілес ұйымы «Қазақстанның халық банкі» АҚ, «Павлодар Мұнай-химия зауыты» АҚ (бұдан әрі «ПМХЗ») кредиттік желі туралы келісім шеңберінде 40.462 миллион теңге сомасында қарыз қаражатын алды. 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ҚМГ ҚМ негізгі қарыз және есептелген сыйақы бойынша берешек 32.100 миллион теңгені құрады (2011 жылғы 31 желтоқсандағы: нөл).
      2012 жылдың ішінде ҚМГ ҰК еншілес ұйымы Ромпетрол жалпы сомасы 250 миллион АҚШ долларына (37.278 миллион теңгеге барабар) төрт (JP Morgan, Citibank, Unicredit and RBS) банкпен кредиттік келісім жасады. 2012 жылы 31 желтоқсанда осы қарыз бойынша негізгі борыш және есептелген сыйақы 38.040 миллион теңгені (2011 жылғы 31 желтоқсандағы: нөл) құрады.

      БТА Банк қаржылық міндеттемелерін қайта құрылымдау

      2012 жылы 24 желтоқсанда БТА Банк өз қаржылық міндеттемелерін қайта құрылымдау үдерісін табысты аяқтады. Тиісті шешімді 2012 жылы 28 желтоқсанда Алматы қаласының Мамандандырылған қаржылық соты шығарған болатын.
      Қайта құрылымдау жоспарында көзделген барлық рәсімдерді аяқтау 2012 жылғы 31 желтоқсанда Банктің меншікті капиталын және реттеу капиталын қалпына келтіруге алып келді. Нәтижесінде көрсетілген күнде Топ банктік қадағалау бойынша Базельдік комитеттің ұсынымдарына сәйкес есептелген 10,0%-дан төмен емес 1-деңгейдегі капиталдың жеткіліктілік коэффициенті сақталады, сондай-ақ Банк екінші деңгейдегі банктер үшін ҚР Ұлттық банкі қаржы нарығы және қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау комитеті белгіленген капиталдың жеткіліктілігі жөніндегі нормативтерді сақтайды.
      Қайта құрылымдау шеңберінде қайта құрылымдауға жатқызылған Банктің белгілі бір қаржылық берешегі күшін жойды. Оның орнына Банк кредиторларға ақшалай нысанда 1.618 миллион АҚШ долларын төледі, бұл 243.978 миллион теңгеге барабар, жаңа қаржылық міндеттемелер шығарды, саудалық қаржыландыру бойынша жаңартылған кепілдік кредиттік желі туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар туралы Екінші және Үшінші Қосымша келісімдерді жасады, Қор орналастырған депозиттерді жай акцияларға айырбастады (17.5-ескертпе).

      19. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҮКІМЕТІНІҢ ҚАРЫЗДАРЫ

      31 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарыздары мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Қазақстан Республикасы Үкіметінен қарыздар

770.641

869.715

12 ай ішінде өтеуге жатқызылған соманы шегергенде

(559.831)

(438.968)

12 айдан кейінгі өтеуге жатқызылған сомалар

210.810

430.747

      2012 жыл

      2012 жылғы 31 желтоқсанда Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарыздары Қордың борыштық бағалы қағаздар кепілі бойынша кері сатып алу туралы келісімдер шеңберінде ҚР Ұлттық Банкінен БТА Банк және Альянс Банк алған 603.940 миллион теңге (2011: 430.928 миллион теңге) мөлшерінде қарызды қамтиды. 2012 жылғы 31 желтоқсанда осы борыштық бағалы қағаздардың амортизацияланған құны 553.744 миллион теңгені (2011: 424.638 миллион теңге) құрады.
      2012 жылы Қор жалпы сомасы 73.000 миллион теңге және тиісінше 70.196 миллион теңгеге бір облигация үшін номиналдық құны 1000 теңге болатын 73.000.000 және 70.196.000 купондық облигацияны орналастырды. Облигациялардың айналым мерзімі 50 жылды және 12 жылды құрайды, жылдық 0,01% және жылдық 4% мөлшеріндегі купондық сыйақы, төлемдер жиілігі – жылына екі рет. Барлық облигацияларды ҚР Ұлттық Банкі сатып алды. Осы облигациялар алдымен облигацияларды шығару күнінде Қор үшін қолданылатын нарықтық пайыздық ставкаларды пайдалана отырып есептелген әділ құн бойынша көрсетілген және соның салдарынан амортизацияланған құн бойынша ескерілген. Қарыздардың номиналды құны және олардың әділ құны арасындағы 82.646 миллион теңге мөлшеріндегі айырмашылық капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте танылған (17.2-ескертпе). Осы облигацияларды сатудан алынған қаражат «БТА Банк» АҚ міндеттемелерін қайта құрылымдау шеңберінде «БТА Банк» АҚ-қа қарыз беру үшін пайдаланылған (32-ескертпе).
      2012 жылы ҚР Ұлттық банкі сатып алған Қордың облигациялары бойынша проспектілерге өзгерістер мен толықтырулар тіркелді. Осы өзгерістерге сәйкес осы облигациялар бойынша айналым мерзімі 2062 жылға дейін ұзартылды және сыйақы ставкасы 0,01%-ға дейін төмендетілді. Проспектідегі өзгерістер облигацияларды орналастырудың бастапқы жағдайларындағы елеулі өзгерістерге және тиісінше бастапқы міндеттеменің танылуын тоқтатуға және БЕХС 39 сәйкес жаңа міндеттемені тануға алып келді. Жаңа міндеттеменің әділ құны және өзгерістер енгізу күніндегі бастапқы міндеттеменің теңгерімдік құны арасындағы 304.650 миллион теңге мөлшеріндегі айырмашылық капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте танылған (17.2-ескертпе).
      «2012 - 2014 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» 2011 жылғы 24 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес 2012 жылы 13 тамызда және 2012 жылғы 22 қарашада Қор Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінен қарыз алды. Қарыздардың жалпы сомасы 0,15%-дан 0,5%-ға дейін номиналды пайыздық ставкалармен 15.285 миллион теңгені құрайды. Қарыздар 10 жылдан 25 жылға дейінгі мерзімге алынды.
      Бастапқы тану кезінде осы қарыздар сыйақының тиісті нарықтық ставкасын пайдаланумен 8.314 миллион теңгені құрайтын әділ құн бойынша бағаланды және соның салдарынан амортизацияланған құн арқылы ескеріледі. Қарыздардың номиналды құны және олардың әділ құны арасындағы 6.971 миллион теңге мөлшеріндегі айырмашылық капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте танылған (17.2-ескертпе).

      2011 жыл

      «2011 - 2013 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» 2011 жылғы 29 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес, 2011 жылы Қор Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінен қарыз алды. Қарыздардың жалпы сомасы 0,1%-дан 0,5%-ға дейін пайыздық ставкалары бар 46.600 миллион теңгені құрайды. Қарыздар 10 жылдан 25 жылға дейінгі мерзімге алынды.
      Бастапқы тану кезінде осы қарыздар сыйақының тиісті нарықтық ставкасын пайдаланумен 24.801 миллион теңгені құрайтын әділ құн бойынша бағаланды және соның салдарынан амортизацияланған құн арқылы ескеріледі. Қарыздардың номиналды құны және олардың әділ құны арасындағы 21.793 миллион теңге мөлшеріндегі айырмашылық капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте танылған.
      2012 жылғы 31 желтоқсанда қарыздар бойынша тиімді пайыз ставкалары жылына 0,32%-дан 6,21% дейінгіні құрайды (2011: жылына 0,33%-дан 7,34%-ға дейін).

      20. ӨЗГЕ ДЕ ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР

      Есепті күнге өзге де ұзақ мерзімді міндеттемелер өзінде мыналарды қамтыды:

      Жобадағы үлесті сатып алғаны үшін кредиторлық берешек

      2008 жылы 31 қазанда Солтүстік-Каспий жобасына (бұдан әрі – СКЖ) барлық қатысушылар келісімге қол қойды, оған сәйкес «ҚМГ Қашаған Б.В.»-дан басқа жобаға қатысушылардың барлығы, осылайша «ҚМГ Қашаған Б.В.»-нің СКЖ-дегі үлесін пропорционалды негізде 2008 жылдың 1 қаңтарынан бастап 8,33%-дан 16,81%-ға дейін ретроспективті ұлғайту үшін жобадағы өз үлестерінің бір бөлігін ішінара беруге келісті. Сатып алу бағасы 1,78 миллиард АҚШ доллары мөлшеріндегі (263 миллиард теңге) тіркелген соманы және жыл сайын негізгі борыштың сомасына капиталдандырылатын LIBOR плюс 3 пайыз мөлшеріндегі жылдық сыйақыны қамтиды. Осы берешек 8,48% мөлшеріндегі қосымша сатып алынған үлеспен қамтамасыз етілген. 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша осы берешектің амортизациялық құны 339.550 миллион теңгені құрады, оның 113.183 миллион теңге сомасы өзге де ағымдағы міндеттемелер құрамына жатқызылды (2011: 320.927 миллион теңге). 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша салынған активтердің ағымдағы құны (негізгі құралдар және барлау мен бағалау бойынша активтер) 694.500 миллион теңгені құрады (2011: 622.925 миллион теңге).

      21. ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАЛДАУ БОЙЫНША МІНДЕТТЕМЕЛЕР

      Топ негізгі құралдардың бірқатар объектілері, оның ішінде басымы әуе кемелері, телекоммуникациялық жабдық және жылжымалы темір жол құрамы бойынша қаржылық жалдау шарттарын жасады.
      2012 жылы «Эйр Астана» АҚ тіркелген пайыздық ставкамен қаржылық жалдау шарты бойынша төрт әуе кемесін сатып алды. Әрбір әуе кемесі бойынша жалдау мерзімі он екі жыл. «Эйр Астана» АҚ-да жалдау мерзімінің соңында номинал баға бойынша әрбір әуе кемесін сатып алу мүмкіндігі бар. Үш жаңа Airbus қатысты лизинг берушіге қаржы институттары берген қарыздар Еуропалық Экспорттық-Кредит агенттіктерінің кепілдігінде. Қаржылық жалдау бойынша «Эйр Астана» АҚ міндеттемесі жалданған активтерге жалға берушінің құқығы қамтамасыз етілген, олардың теңгерім құны 27.397 миллион теңге (2011: нөл).
      2012 жылғы 31 желтоқсанда пайыз сомасының есебі 3,02%-дан 17,28% дейін (2011: 5%-дан 17,28% дейін) тиімді пайыз ставкаларына негізделеді.
      31 желтоқсанда таза ең төменгі жалдау төлемдерімен бірге қаржылық жалдау бойынша болашақ ең төменгі жалдау төлемдері былайша берілген:


2012

Миллион теңгемен

Ең төменгі жалдау төлемдері

Ең төменгі жалдау төлемдерінің ағымдағы құны




Бір жыл ішінде

11.848

8.426

2 жылдан 5 жылды қоса алғанда

26.789

20.000

Бес жылдан жоғары

17.234

15.312

Минус: қаржы төлемдерін білдіретін сома

(12.133)

-

Ең төменгі жалдау төлемдерінің ағымдағы құны

43.738

43.738




12 ай ішінде өтеуге тиісті сома шегерілген


(8.425)

12 айдан кейін өтеуге тиісті сома


35.313


2011

Миллион теңгемен

Ең төменгі жалдау төлемдері

Ең төменгі жалдау төлемдерінің ағымдағы құны




Бір жыл ішінде

10.871

8.451

2 жылдан 5 жылды қоса алғанда

16.122

12.067

Бес жылдан жоғары

2.954

2.240

Минус: қаржы төлемдерін білдіретін сома

(7.189)

-

Ең төменгі жалдау төлемдерінің ағымдағы құны

22.758

22.758




12 ай ішінде өтеуге тиісті сома шегерілген


(8.451)

12 айдан кейін өтеуге тиісті сома


14.307

      22. РЕЗЕРВТЕР

      31 желтоқсанда резервтер мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

Активтердің шығуы бойынша міндеттемелер

Қоршаған ортаға келтірген зияны үшін міндеттемелер бойынша резерв

Салықтар бойынша резерв

Банктік аккредитивтер мен кепілдіктерге резерв

Өзге де

Жиыны

2010 жылғы 31 желтоқсанға арналған резерв

33.981

29.569

24.933

540

92.938

181.961

Шетел валютасын қайта есептеу

59

(71)

218

16

18

240

Бағалауларды қайта қарау

(2.509)

152

-

126

2.809

578

Дисконт сомасына ұлғаю

2.357

62

-

-

1.115

3.534

Жыл ішіндегі резерв

3.026

565

15.315

5.844

40.322

65.072

Кәсіпорындарды біріктіру кезіндегі түсімдер (5-ескертпе)

-

-

-

-

580

580

Тоқтатылған қызмет

-

-

-

(301)

-

(301)

Резервті пайдалану

(863)

(1.284)

(5.812)

(58)

(8.014)

(16.031)

Пайдаланылмаған сомаларды түзету

(9)

(555)

(11.718)

(31)

(1.148)

(13.461)

2011 жылғы 31 желтоқсанға арналған резерв

36.042

28.438

22.936

6.136

128.620

222.172

Шетел валюталарын қайта есептеу

784

257

3

35

(441)

638

Бағалауларды қайта қарау

6.171

(1.330)

-

677

(161)

5.357

Дисконт сомасына ұлғаю

2.590

79

-

-

57

2.726

Жыл ішіндегі резерв

17.161

8.145

2.975

115

56.187

84.583

Кәсіпорындарды біріктіру кезіндегі түсімдер (5-ескертпе)

7.500

-

-

-

-

7.500

Резервті пайдалану

(665)

(483)

(69)

-

(35.978)

(37.195)

Пайдаланылмаған сомаларды түзету

-

(298)

(17.096)

(3.852)

(4.021)

(25.267)

2012 жылғы 31 желтоқсанға арналған резерв

69.583

34.808

8.749

3.111

144.263

260.514

      Ағымдағы және ұзақ мерзімді бөліктер былайша бөлінген:

Миллион теңгемен

Активтердің шығуы бойынша міндеттемелер

Қоршаған ортаға келтірген зияны үшін міндеттемелер бойынша резерв

Салықтар бойынша резерв

Банктік аккредитивтер мен кепілдіктердің резервтері

Өзге де

Жиыны








Ағымдағы бөлігі

748

1.967

22.344

3.699

122.850

151.608

Ұзақ мерзімді бөлігі

35.294

26.471

592

2.437

5.770

70.564

2011 жылғы 31 желтоқсандағы резерв

36.042

28.438

22.936

6.136

128.620

222.172








Ағымдағы бөлігі

1.216

3.489

8.749

804

109.944

124.202

Ұзақ мерзімді бөлігі

68.367

31.319

-

2.307

34.319

136.312

2012 жылғы 31 желтоқсандағы резерв

69.583

34.808

8.749

3.111

144.263

260.514

      2012 жыл бойы ҚМГ ҰК еншілес ұйымы ҚТО 15.084 миллион теңге сомаға құбырларды жою және жерді қайта өңдеу бойынша міндеттемеге резерв есептеді. Дисконттың амортизациясы 447 миллион теңгені құрады. 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша құбырларды жою және жерді қайта өңдеу бойынша міндеттемеге резервтің теңгерім құны 15.531 миллион теңгені (2011 жылғы 31 желтоқсанға: нөл теңге) құрады. Елеулі бағалаулар мен жорамалдарды қоса алғанда, осы резервтерді қосымша сипаттау 4-ескертпеде қамтылған.

      Өзге де резервтер құрамында әлеуметтік объектілерді салуға міндеттемеге резервтер

      2012 жылғы 31 желтоқсанға өзге де резервтер Үкіметтің тапсырмасы бойынша әлеуметтік объектілерді салу бойынша еншілес ұйымдардың резервтерін қамтиды. ҚМГ ҰК 6.350 миллион теңге (2011: 19.787 миллион теңге) мөлшерінде «Қазақстанның тарих мұражайын» салуға резервті және 6.191 миллион теңге (2011: 3.799 миллион теңге) мөлшерінде «Көрме орталығы» объектісін қайта жаңғыртуға резервті қамтыды.
      2010 жылы ҚТЖ ҰК 27.130 миллион теңге сомаға «Телерадиокешен ғимараты» құрылысы бойынша өзгертілмейтін міндеттемені қабылдады және 2011 жылы 28.125 миллион теңге сомаға телерадиокешені ғимаратын жарақтандыру бойынша осындай міндеттеме қабылдады. 2011 жылы ҚТЖ ҰК 489 миллион теңге сомаға телерадиокешені ғимаратын салуға жер учаскесін де сатып алды. 2012 жылғы шілдеде телерадиокешені ғимараты орналасқан жер учаскесімен бірге (жарақтандырылмаған) Акционерге тегін берілді. Нәтижесінде Акционердің пайдасына арналған актив және тиісті резерв 30.688 миллион теңге сомаға кемітілді.
      Сондай-ақ ҚТЖ ҰК 2012 жылы Астана қаласында көп функционалды мұз айдыны сарайын салу бойынша өзгертілмейтін міндеттемелерді қабылдады. Басшылық осы міндеттеменің құнын 25.147 миллион теңге сомаға құрылысқа тиісті шарттың тең құнына есептеді. Міндеттеменің сомасы өзге де резервтер ретінде танылды және ол 2014 жылғы тамызда құрылысты аяқтағаннан кейін орындалатынын күтуге байланысты ұзақ мерзімді ретінде ескеріледі.

      23. ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРГЕ СЫЙАҚЫ БОЙЫНША МІНДЕТТЕМЕЛЕР

      Мемлекеттік зейнетақымен қамтамасыз ету бойынша міндеттемелер

      Топ Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес әлеуметтік салық төлейді. Әлеуметтік салық және жалақы бойынша шығыстар олар туындаған сәттегі шығыстарға жатқызылады.
      Бұдан басқа, Топ қызметкерлердің жинақтаушы зейнетақы қорларына жарнасы ретінде төленетін қызметкерлердің жалақысынан 10% ұстап қалады. Осындай шығыстар олар орын алған кезеңде көрсетіледі.
      Осы жүйе бойынша қызметкерлерге төлеу бойынша міндеттемелер Топтың кейбір еншілес ұйымдарының («ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы» АҚ, «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» АҚ, «Қазақтелеком» АҚ, «Самұрық-Энерго» АҚ) және осы еншілес ұйымдар қызметкерлерінің арасында жасалған кәсіподақтар шарттарына сәйкес төлеуге жатқызылады.
      31 желтоқсанға Топтың зейнет жоспары бойынша жалпы міндеттемелері белгіленген төлемдермен қоса мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Белгіленген төлемдер мөлшерімен бірге зейнет жоспары бойынша міндеттемелердің ағымдағы құны

49.979

41.539

Өтеу мерзімі жыл ішінде болатын міндеттеме

(4.039)

(3.631)

Өтеу мерзімі бір жылдан кейін болатын міндеттеме

45.940

37.908

      31 желтоқсанға төлемдердің және тіркелген төлемдердің белгіленген мөлшерімен зейнет жоспары бойынша міндеттемелердің ағымдағы құнын салыстырып тексеру былайша берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




Міндеттемелердің жыл басындағы жалпы сомасы

41.539

32.233

Ағымдағы қызметтердің құны

3.390

2.296

Бұрынғы қызметтердің құны

1.324

2.145

Сыйақы шығындары

3.316

2.880

Жыл ішінде жүргізілген төлемдер

(4.504)

(4.136)

Бұрынғы қызметтердің танылмаған құны

645

80

Жыл ішінде танылған актуарлы залал

4.283

6.041

Тоқтатылған қызмет бойынша істен шығу

(14)

-

Міндеттемелердің жыл аяғындағы жалпы сомасы

49.979

41.539

      2012 және 2011 жылдардың 31 желтоқсанында аяқталған жыл ішінде танылған актуарлық залал негізінен жалақының өсуі мен орташа жалақыны күтілген арттыру арасындағы айырма, сондай-ақ демографиялық өзгерістер нәтижесінде туындады.
      Жалпы сомасы 12.958 миллион теңге болатын қызметтердің ағымдағы құнын, сыйақы құнын, бұрынғы қызметтердің құнын, бұрынғы қызметтердің танылмаған құнын және актуарлық залалды қамтитын қызметтердің жиынтық құны 2012 жылға персоналға шығындар құрамында жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте ескерілді (2011: 13.442 миллион теңге).
      Топтың міндеттемелерінің есептері өлім-жітім деңгейі бойынша жарияланған статистикалық деректер, сондай-ақ Топ қызметкерлерінің саны, жасы, жынысы мен өтілі бойынша нақты деректер негізінде дайындалды. Есепті күнге барлық жоспарлар үшін орта өлшемді ретінде есептелген өзге де негізгі жол берулер төменде келтірілген:


2012

2011




Дисконт ставкасы

7,21%

7,93%

Болашақтағы материалдық көмектің күтілетін жылдық өсімі

7,71%

9,21%

Болашақтағы ең төменгі жалақының күтілетін жылдық өсімі

5,52%

6,35%

Болашақта теміржол билеттері құнының күтілетін жылдық өсуі

3,08%

2,53%

      Төлем мөлшері белгіленген зейнет жоспары қаржыландырылмайтын болып табылады.

      24. КЛИЕНТТЕРДІҢ ҚАРАЖАТЫ

Миллион теңгемен

2012

2011




Мерзімді салымдар:

533.946

515.066

Заңды тұлғалар

82.337

91.683

Жеке тұлғалар

442.539

410.304

Мемлекеттік ұйымдар

9.070

13.079

Ағымдағы шоттар:

196.271

205.535

Заңды тұлғалар

105.442

125.895

Жеке тұлғалар

78.290

66.346

Мемлекеттік ұйымдар

12.539

13.294

Кепілдіктер және шектеу шарттары бар өзге де салымдар:

12.504

16.043

Заңды тұлғалар

6.699

10.331

Жеке тұлғалар

5.466

5.595

Мемлекеттік ұйымдар

339

117




Клиенттердің қаражаты

742.721

736.644

Минус: ағымдағы бөлік

(636.058)

(550.269)

Ұзақ мерзімді бөлік

106.663

186.375

      25. ӨЗГЕ ДЕ АҒЫМДАҒЫ МІНДЕТТЕМЕЛЕР

      31 желтоқсанға өзге де ағымдағы міндеттемелер мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Төлеуге өзге салықтар

135.780

121.471

«Солтүстік-Каспий Жобасында» қосымша үлесті сатып алуға төлеуге

113.183

-

Алынған аванстар және болашақтағы кезеңдердің кірістері

111.221

160.225

Қызметкерлерге төлем бойынша міндеттемелер
Өзге де бағалау міндеттемелері

75.651
63.592

69.041
12.511

Өзгелер

75.137

44.901


574.564

408.149

      Өзге де бағалау міндеттемелері

      Өзге де бағалау міндеттемелері негізінен «Beijing Sino-Kaz Uranium Resources Investment Company Limited» (бұдан әрі - «Sino-Kaz Company») алдындағы міндеттемемен берілген.
      2008 жылы ҚАӨ ҰАК «Sino-Kaz Company» пайдасына «Семізбай-U» ЖШС-ға (бұдан әрі «Семізбай-U») 49% үлесті беру туралы келісім жасады.
      Келісім 2010 жылдан 2033 жылды қоса алғандағы кезең ішінде «Семізбай-U»-да жылдық таза кірісті ең төменгі бөлуге «Sino-Kaz Company» құқық берді. Осы төлемдерді төлеуге ҚАӨ ҰАК кепілдік берді. Жылдық таза кірісті ең төменгі бөлу бойынша осы міндеттеме келісімді жасаған күнгі әділ құн бойынша бағаланды.
      2012 жылғы тамызда ҚАӨ ҰАК мен «Sino-Kaz Company» арасында әлемдік келісім жасалды, ол мынадай талаптардың біріне айырбасқа ҚАӨ ҰАК кепілдік берген 2010 жылдан 2033 жылды қоса алғандағы кезең ішінде «Семізбай-U»-да жылдық таза кірісті ең төменгі бөлуді жояды: А нұсқа - «Sino-Kaz Company» «Семизбай-U» ЖШС-ға 49% қатысу үлесін сақтайды және тәуелсіз үшінші тарап бағалаған «Семизбай-U» ЖШС-ға 49% қалысу үлесінің әділ нарықтық құны мен бастапқы келісімшарттық міндеттеме арасындағы айырмаға тең соманы төлеу жүзеге асырылатын болады; немесе В нұсқа – «Sino-Kaz Company» «Семизбай- U»-ға 49% үлестен бас тартады және ҚАӨ ҰАК есептелген пайыз мен төленген дивидендтерге түзетілген бастапқы келісімшарттық міндеттеме сомасына негізделген белгіленген формула бойынша есептелген соманы төлейді.
      ҚАӨ ҰАК әлемдік келісім талаптары бойынша А нұсқаны іске асыру үшін Үкіметке құжаттар тапсырды. ҚАӨ ҰАК басшылығы 2013 жылғы сәуірде қабылдануы қажет Үкіметтің шешімін күтеді. Егер Үкіметтен 2013 жылғы мамырға дейін растама алынбаған жағдайда, тараптар В нұсқаны іске асыруға кіріседі.
      Шоғырландырылған теңгерімде өзге де ағымдағы міндеттемелерде есептелген сома ҚАӨ ҰАК міндеттемелерінің ең жоғары сомасына жуық, ол Әлемдік келісім бойынша туындауы мүмкін. 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша міндеттемелердің барлық сомасы ағымдағы міндеттемелер ретінде сыныпталды, өйткені міндеттеме есептік кезең аяқталған күннен бастап он екі ай ішінде өтелетін болады. 2012 жылғы 31 желтоқсанға осы міндеттеменің амортизациялық құны 46.676 миллион теңгені (2011:4.282 миллион теңге) құрады.
      2012 және 2011 жылдардағы 31 желтоқсанға өзге де ағымдағы міндеттемелер бойынша сыйақы есептелген жоқ.

      26. ТҮСІМ

      31 желтоқсанда аяқталатын жылдар ішіндегі түсім мыналарды қамтиды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Мұнай өнімдерін сату

1.968.721

1.848.428

Теміржолмен жүк тасымалдары

685.252

599.435

Шикі мұнай сату

597.598

470.620

Пайыздық кіріс

258.509

267.951

Уран өнімін сату

253.635

263.813

Мұнай мен газ тасымалдау

220.677

222.720

Қайта өңделген газ өнімін сату

188.601

192.154

Телекоммуникация қызметтері

167.340

164.564

Авиа тасымалдар

128.046

111.009

Электр кешені

125.372

95.111

Дәрі-дәрмектерді сату

73.102

48.289

Жолаушылар теміржол тасымалы

64.337

54.308

Электр энергиясын тасымалдау

63.730

58.463

Пошта қызметтері

22.380

19.328

Өзге кіріс

335.550

276.272

Минус: сатуға салық және коммерциялық жеңілдіктер

(241.828)

(292.110)


4.911.022

4.400.355

      Өзге де кіріс

      Өзге де кіріс негізінен комиссиялық кірісті, қорларды сатудан кірісті және үшінші тараптарға негізгі қызметпен бірге ұсынылатын өзге де қосымша қызметтер ұсынуды қамтиды.

      27. МЕМЛЕКЕТТІК СУБСИДИЯЛАР

      «Тасымалдаушының әлеуметтік мәні бар қатынастар бойынша жолаушылар тасымалдауды жүзеге асыруына байланысты залалдарын субсидиялау ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 11 қарашадағы № 1188 қаулысына сәйкес 2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап «Қазақстан темір жолы» ұлттық компания» АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша «ҚТЖ ҰК») әлеуметтік маңызы бар қатынастар бойынша тасымалдаушының залалдарын жабу ретінде субсидиялар ала бастады. Осы субсидиялар бойынша қандай да бір орындалмаған талаптар немесе шартты міндеттемелер жоқ. 2012 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған жылға субсидияның сомасы 22.148 миллион теңгені құрады (2011: 18.454 миллион теңге).
      «Халыққа телекоммуникацияның әмбебап қызметтерін көрсететін байланыс операторларының шығындарын өтеу үшін телекоммуникацияның әмбебап қызметтерінің құнын субсидиялау ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 7 қазандағы № 1039 қаулысына сәйкес 2004 жылдың 4-тоқсанынан бастап «Қазақтелеком» АҚ операторлар әлеуметтік маңызды аудандарда байланыс қызметін көрсету кезінде шеккен шығындарын өтеуге арналған үкіметтік дотациялар алды. Көрсетілген дотацияларға қатысты барлық талаптар мен шартты талаптар орындалды. 2012 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған жылы алынған субсидияның жалпы сомасы 5.309 миллион теңгені құрады (2011: 5.575 миллион теңге).
      Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 17 тамыздағы № 915 қаулысына сәйкес Үкімет Астанадан Қазақстанның басқа қалаларына рентабельді емес бағыттар бойынша жолаушылар әуе тасымалы бойынша қызметтерді жүзеге асыратын компанияларға субсидиялар ұсынды. Субсидия рейске жұмсалатын шығынның алынған кірістен артып кетуіне негізделген. 2012 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған жылғы субсидия сомасы 353 миллион теңгені құрады (2011: 377 миллион теңге).
      2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жылға өзге де мемлекеттік субсидиялар 47 миллион теңгені (2011: нөл) құрады.

      28. САТЫЛҒАН ӨНІМ МЕН КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТЕРДІҢ ӨЗІНДІК ҚҰНЫ

      31 желтоқсанда аяқталған жылдар ішіндегі сатудың өзіндік құны мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011

Материалдар мен қорлар

2.045.029

1.786.569

Жалақы бойынша шығыстар

523.917

437.999

Тозу, сарқылу және амортизация

283.658

247.398

Пайыздық шығыстар

231.181

264.994

Көрсетілген өндірістік қызметтер

117.177

97.432

Пайдалы қазбалар өндіруге салынатын салық

85.381

89.104

Жөндеу және қызмет көрсету

75.382

91.137

Жалдау

34.822

31.506

Өзге де

172.192

145.711


3.568.739

3.191.850

      29. ЖАЛПЫ ЖӘНЕ ӘКІМШІЛІК ШЫҒЫСТАР

      31 желтоқсанда аяқталған жылдар ішіндегі жалпы және әкімшілік шығыстар мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Жалақы бойынша шығыстар

171.317

162.375

Табыс салығынан басқа салықтар,

49.858

42.527

Консультациялық қызметтер

43.285

46.744

Тозу және амортизация

27.788

28.901

Демеушілік көмек және қайырымдылық

25.911

59.216

Күмәнді борыштар бойынша резервтер

10.176

5.025

Айыппұлдар мен өсімпұлдар

9.344

13.595

Өзге де

82.928

79.299


420.607

437.682

      30. ТАСЫМАЛДАУ ЖӘНЕ САТУ ЖӨНІНДЕГІ ШЫҒЫСТАР

      31 желтоқсанда аяқталған жылдар ішіндегі тасымалдау және сату жөніндегі шығыстар мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Рента салығы

161.461

149.793

Тасымалдау

113.655

104.907

Кеден бажы

43.690

51.665

Жалақы бойынша шығыстар

16.965

18.900

Тозу және амортизация

12.895

11.688

Агенттерге комиссиялық сыйақылар және жарнама

10.511

11.174

Өзге де

18.006

19.051


377.183

367.178

      31. ҚҰНСЫЗДАНУДАН БОЛАТЫН ШЫҒЫН

      31 желтоқсанда аяқталатын жылдар ішіндегі шығындар мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Қаржы активтерінің құнсыздануы (12-ескертпе)

147.514

2.910

Негізгі құралдар мен материалдық емес активтердің құнсыздануы (7, 8-ескертпелер)

86.156

57.254

Клиенттерге қарыздардың құнсыздануы (10-ескертпе)

15.895

146.974

Гудвиллдің құнсыздануы (8-ескертпе)

-

2.371

Кредиттік мекемелердегі қаражаттың құнсыздануы/(Құнсыздануды түзету) (11-ескертпе)

(1.947)

599

Бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компанияларға инвестициялардың құнсыздануы/(Құнсыздануды түзету) (9-ескертпе)

(16.463)

23.974

Өзгелер

5.556

(2.047)


236.711

232.035

      32. ӨЗГЕ ДЕ ОПЕРАЦИЯЛЫҚ КІРІС

      2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жылға өзге де операциялық кіріс, негізінен, 1.068.482 миллион теңге сомасында БТА Банктің қаржылық міндеттемелерін қайта құрылымдаудан кірісті қамтиды.
      2012 жылғы 24 желтоқсанда БТА Банк өзінің қаржылық міндеттемелерін қайта құрылымдау процесін аяқтады.
      Қайта құрылымдау шеңберінде қайта құрылымдауға жататын Банктің белгілі бір қаржылық берешегі жойылды. Айырбасқа БТА Банк кредиторларға ақшалай нысанда 1.618 миллион АҚШ долларын төледі, ол 243.487 миллион теңгеге баламалы, жаңа қаржылық міндеттемелер шығарды ((б) ескертпе), Сауда-саттық қаржыландыру бойынша жаңартылатын кепілдендірілген кредит желісі туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар туралы екінші және үшінші қосымша келісімдер жасалды ((б) ескертпе), Қор орналастырған депозиттер жай акцияларға айырбасталды ((а) ескертпе).

      Қайта құрылымдаудан кіріс

      Қайта құрылымдау кезінде Банк капиталына айырбасталған міндеттемелерді қоспағанда, қайта құрылымдалған міндеттемелердің жиынтық теңгерім құны мен жаңа шығарылған инструменттердің әділ құны және қолма-қол төлем бойынша шығыстар арасындағы айырма төменде көрсетілгендей қайта құрылымдау күні 2012 жылғы 24 желтоқсанда қайта құрылымдаудан кіріс танылды:

Қайта құрылымдау жоспарының бөлігі болып табылатын міндеттемелер

1.594.380

Капиталға айырбасталған міндеттемелер

(179.748)

Капиталға айырбасталған міндеттемелер шегерілген Қайта құрылымдау жоспарының бөлігі болып табылатын міндеттемелер

1.414.632

Қайта құрылымдау шеңберінде шығарылған жаңа қаржылық міндеттемелердің әділ құны

(102.663)

Қайта құрылымдау жоспарына сәйкес кредиторларға қолма-қол төлеу

(243.487)

Қайта құрылымдаудан кіріс

1.068.482

      (а) Капиталға айырбасталған міндеттемелер

      Қайта құрылымдау жоспарына сәйкес 176.376 миллион теңге мөлшерінде Негізгі ұйымға орналастырылған депозиттер Банктің жай акцияларына айырбасталды.
      Шығарылған субординирленген облигациялар бойынша міндеттемелер 97,5% дисконтпен жай акцияларға да айырбасталды. Нәтижесінде жарғылық капитал 3.372 миллион теңгеге ұлғайды.

      (б) Қайта құрылымдау жоспарының шеңберінде жаңа қаржылық міндеттемелер

      2012 жылғы 24 желтоқсанда Қайта құрылымдау жоспарының шеңберінде шығарылған жаңа қаржылық міндеттемелердің номинал және әділ құны төменде берілген:


Номинал құны

Әділ құны




АҚШ долларындағы жаңа облигациялар

112.868

63.914

Сауда-саттық қаржыландыру бойынша жаңартылатын кепілдендірілген кредит желісі

44.808

38.749

Жиыны

157.676

102.663

      Шығарылған борыштық бағалы қағаздар

      Шығарылған жаңа борыштық бағалы қағаздар Қайта құрылымдау жоспарының шеңберінде талабы қайта құрылымдалған кредиторлар арасында бөлінді.
      Шығару шарты – АҚШ долларындағы 10 жылдық борыштық қағаздар, купон ставкасы – жылдық 5,5%. Купон жарты жылда бір рет төленеді. Облигацияларды төлеу шығару мерзімінің соңында жүргізіледі.

      Сауда-саттық қаржыландыру бойынша жаңартылатын кепілдендірілген кредит желісі

      2010 жылы қайта құрылымдау аяқталғанда жасалған Сауда-саттық қаржыландыру бойынша жаңартылатын кепілдендірілген кредит желісі бойынша келісім Екінші және Үшінші Қосымша келісімдерге қол қою арқылы ағымдағы қайта құрылымдау үдерісі шеңберінде өзгертіліп, толықтырылды. Осы өзгерістер 52.322 миллион теңгеге баламалы 348,2 миллион АҚШ доллары сомасына желі мерзімін 2015 жылғы 31 желтоқсанға дейін ұзартуды қамтамасыз етеді, игеру кезеңі – 2014 жылғы 31 желтоқсанға дейін.
      Өзгертілген және толықтырылған Келісім Банкке сауда-саттық қаржыландыру мәмілелері бойынша баға өлшемдерін төмендетуге және оған импорттау алдындағы қолма-қол қаржыландыруды және ҚР резиденттері арасында сауда-саттық мәмілелерді қаржыландыруды қосу арқылы өнімдік линейканы кеңейтуге мүмкіндік береді.

      33. ӨЗГЕ ДЕ ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ШЫҒЫН

      Өзге де операциялық шығындар, негізінен, 628.572 миллион теңге сомаға БТА Банктің номинал құны бойынша қалпына келтіруге облигацияларды танудан шығыстармен 2012 жылы берілген.
      2012 жылғы 23 сәуірде Банк бастапқы жиынтық номинал құны 772.207 миллион теңгеге баламалы 5.221.494.216 АҚШ долларын құрайтын қалпына келтіруге облигацияларға қатысты барлық төлемдерді тоқтата тұру туралы хабарлады. 2012 жылғы 28 сәуірде Банк қалпына келтіруге облигацияларды ұстаушылардың сенімді меншіктенушісі ретінде BNY Mellon Corporate Trustee Services Limited-тен қалпына келтіруге облигацияларды мерзімінен бұрын өтеу туралы хабарлама алды. Нәтижесінде, 2012 жылы Банк жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте 628.572 миллион теңге мөлшерінде қалпына келтіруге облигациялар бойынша шығыстарды таныды.
      2012 жылы 24 желтоқсанда Банк өзінің қаржылық міндеттемелерін қайта құрылымдау үдерісін аяқтады. Қайта құрылымдау шеңберінде Банктің барлық бұрын шығарылған облигациялары жойылды және оның орнына жаңа қаржылық міндеттемелер шығарылды (18, 32-ескертпелер).
      2012 жылғы 21 желтоқсандағы Сенімгерлік басқару шартына сәйкес Банк Базельский банктік қадағалау комитетінің ұсынымдарына сәйкес есептелген 10,0% төмен емес бірінші деңгейде капиталдың жеткіліктілік коэффициентін ұстауға міндетті. 2012 жылғы 31 желтоқсанда Банк осы шектеу қаржылық талаптарын, сондай-ақ екінші деңгейдегі банктер үшін ҚР Ұлттық Банкінің Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын бақылау және қадағалау комитеті (бұдан әрі – «ҚҚК») белгілеген капиталдың жеткіліктілік коэффициенттерін сақтады.

      34. ҚАРЖЫ ШЫҒЫНДАРЫ

      31 желтоқсанда аяқталатын жылдар ішіндегі қаржылық шығыстар мыналарды қамтиды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Қарыздар және шығарылған борыштық бағалы қағаздар бойынша пайыздар

166.698

164.602

Резервтер және өзге де берешектер бойынша дисконт сомасына ұлғаю

8.407

7.299

Туынды инструменттер бойынша шығын

7.588

6.583

Қаржылық жалға алу бойынша пайыздар бойынша міндеттемелер

2.906

2.814

Өзге де

22.317

12.302


207.916

193.600

      35. ҚАРЖЫ КІРІСІ

      31 желтоқсанда аяқталған жылдар ішіндегі қаржылық кіріс мыналарды қамтиды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Кредит мекемелеріндегі қаражат және ақша қаражаты мен олардың баламалары бойынша сыйақы

37.070

47.119

Қарыздар және қаржы активтері бойынша кіріс

5.642

4.688

Алынған дивидендтер

7.322

6.295

Өзге де

5.375

8.723


55.409

66.825

      36. ҚАУЫМДАСҚАН КОМПАНИЯЛАР МЕН БІРЛЕСКЕН КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ КІРІСІНДЕГІ ҮЛЕС

      31 желтоқсанда аяқталатын жылдар ішіндегі қауымдасқан компаниялар мен бірлескен кәсіпорындар кірісіндегі үлес мыналарды қамтиды:

Миллион теңгемен

2012

2011




«ТеңізШевройл» ЖШС

267.829

303.405

Маңғыстау Инвестментс БВ

64.636

80.859

«ҚазРесГаз» АҚ

40.891

39.396

«ҚазГерМұнай БК» ЖШС

38.358

40.117

ПетроҚазақстан Инк.

34.564

48.591

«Екібастұз МАЭС-1» ЖШС («ЕМАЭС-1»)

19.798

15.443

«Қазақойл-Ақтөбе» ЖШС

11.320

15.519

«Қаратау» ЖШС

10.050

10.648

«КАТКО» БК

9.458

19.811

«Қазақстан-Қытай құбыры» ЖШС

8.576

3.430

«Бетпақ Дала БК» ЖШС

6.640

6.665

Sekerbank T.A.S.

6.559

5.713

Өзгелер

20.156

21.580


538.835

611.177

      37. ТАБЫС САЛЫҒЫ БОЙЫНША ШЫҒЫСТАР

      31 желтоқсанда аяқталатын жылдар ішіндегі табыс салығы бойынша шығыстар мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2012

2011




Ағымдағы табыс салығы бойынша шығыстар:



Корпоративтік табыс салығы

154.567

115.957

Дивидендтер мен сыйақылар бойынша төлем көзінен ұсталатын салық

50.970

57.920

Үстеме пайда салығы

31.139

20.830




Кейінге қалдырылған табыс салығы бойынша шығыс/(үнем):



Корпоративтік табыс салығы

13.620

172.038

Дивидендтер мен сыйақылар бойынша төлем көзінен ұсталатын салық

4.214

209

Үстеме пайда салығы

(3.786)

207

Табыс салығы бойынша шығыстар

250.724

367.161

      Қазақстан Республикасында 2012 және 2011 жылдың 31 желтоқсанына салықтық шығындарды ауыстыру салық мақсатында олар туындаған күннен бастап он жыл өткеннен кейін мерзімі өтеді.
      Бухгалтерлік пайдадан бастап табыс салығы бойынша шығыстарға табыс салығының нормативтік ставкасы бойынша салық салуға дейін есептелген табыс салығы бойынша шығыстарды салыстырып тексеру 31 желтоқсанда аяқталатын жылдар ішінде (2012 және 2011 жылдары 20%) былайша көрсетіліп отыр:

Миллион теңгемен

2012

2011




Жалғасып отырған қызметтен табыс салығын есептегенге дейінгі бухгалтерлік пайда

1.183.802

688.594

Тоқтатылған қызметтен табыс салығын есептегенге дейінгі бухгалтерлік пайда

202.607

29.196

Бухгалтерлік пайда бойынша табыс салығы бойынша шығыстар

277.282

143.558

Тоқтатылған қызметтен алынатын пайда

(40.273)

-

Қаржылық міндеттемелерді қайта құрылымдаудан кіріс және Қалпына келтіруге облигацияларды танудан шығыстар - БТА Банк

(74.278)

-

Шегерімге жатқызылмайтын немесе салық салу мақсатында салық салуға жатқызылмайтын баптардың салықтық әсері

70.501

66.872

Үстеме пайда салығы

31.139

20.830

Дивидендтер бойынша төлем көзінен ұсталатын салық

291

1.433

Корпоративтік табыс салығының әртүрлі ставкаларының әсері

13.500

(1.892)

Бірлескен кәсіпорындар мен қауымдастырылған компаниялардың салық салынбайтын пайдаларының үлесі

(67.137)

(79.787)

Өзге де айырмалар

16.012

6.568

Кейінге қалдырылған салық бойынша танылмаған активтердегі өзгерістер

23.935

209.579

Корпоративтік табыс салығы бойынша шығыстардың жиынтығы

250.972

367.161

Тоқтатылған қызметке жатқызылған табыс салығы бойынша шығыстар шегерілген

(248)

-

Жалғасып отырған қызметтен КТС бойынша шығыстар

250.724

367.161

      Активтер мен міндеттемелерді есептеу үшін негіз бен шоғырландырылған қаржы есептілігінде көрсетілген сома арасындағы уақытша айырмаларға бухгалтерлік теңгерімді жасау күні қолданылған заңмен белгіленген салық ставкаларын қолдану арқылы есептелген кейінге қалдырылған салық сальдосы 31 желтоқсанға мыналарды қамтиды:


2012

2011

Миллион теңгемен

Корпоративтік табыс салығы

Үстеме пайда салығы

Көзден ұсталатын салық

Жиыны

Корпоративтік табыс салығы

Үстеме пайда салығы

Көзден ұсталатын салық

Жиыны










Кейінге қалдырылған салық бойынша активтер









Негізгі құралдар

16.780

2.420

-

19.200

2.677

-

-

2.677

Ауыстырылған салықтық шығындар

517.870

-

-

517.870

403.077

-

-

403.077

Қызметкерлерге қатысты есептелген міндеттемелер

7.851

365

-

8.216

6.790

646

-

7.436

Қаржы активтерінің құнсыздануы

122.048

-

-

122.048

201.583

-

-

201.583

Қоршаған ортаны ластағаны үшін міндеттемелер

2.481

-

-

2.481

2.190

-

-

2.190

Өзге де есептеулер

1.868

3.885

-

5.753

39.843

3.034

-

42.877

Өзге де

31.595

-

-

31.595

12.559

-

-

12.559

Минус: кейінге қалдырылған салық бойынша танылмаған активтер

(569.666)

-

-

(569.666)

(545.731)

-

-

(545.731)

Минус: кейінге қалдырылған салық бойынша міндеттемелерімен бірге есептелген кейінге қалдырылған салық бойынша активтер

(58.313)

(1.220)

-

(59.533)

(68.032)

(1.823)

-

(69.855)

Кейінге қалдырылған салық бойынша активтер

72.514

5.450

-

77.964

54.956

1.857

-

56.813

Кейінге қалдырылған салық бойынша міндеттемелер









Негізгі құралдар

331.629

3.034

-

334.663

293.173

1.823

-

294.996

Бірлескен кәсіпорындардың бөлінбеген пайдасы

-

-

39.724

39.724

-

-

35.510

35.510

Өзге де

19.010

-

-

19.010

37.008

2.007

-

39.015

Минус: кейінге қалдырылған салық бойынша міндеттемелермен есепке алынған кейінге қалдырылған салық бойынша активтер

(58.313)

(1.220)

-

(59.533)

(68.032)

(1.823)

-

(69.855)

Кейінге қалдырылған міндеттемелер

292.326

1.814

39.724

333.864

262.149

2.007

35.510

299.666

Кейінге қалдырылған салық бойынша таза міндеттемелер

219.812

(3.636)

39.724

255.900

207.193

150

35.510

242.853

      31 желтоқсанда аяқталған жылдарға кейінге қалдырылған салық бойынша таза міндеттемелердегі өзгерістер былайша берілген:


2012

2011

Миллион теңгемен

Корпоративтік табыс салығы

Үстеме пайда салығы

Көзден ұсталатын салық

Жиыны

Корпоративтік табыс салығы

Үстеме пайда салығы

Көзден ұсталатын салық

Жиыны










1 қаңтардағы сальдо

207.193

150

35.510

242.853

27.677

(57)

35.079

62.699

Есептілік валютасын қайта есептеу

(1.193)

-

-

(1.193)

(82)

-

222

140

Өзге де жиынтық кірісте көрсетілгені

1.057

-

-

1.057

(66)

-

-

(66)

Еншілес компаниялардың сатып алуы (5-ескертпе)

9

-

-

9

7.626

-

-

7.626

Тоқтатылған қызметтен істен шығу

(874)

-

-

(874)

-

-

-

-

Пайдалар мен шығындарда көрсетілгені

13.620

(3.786)

4.214

14.048

172.038

207

209

172.454

31 желтоқсандағы сальдо

219.812

(3.636)

39.724

255.900

207.193

150

35.510

242.853

      2012 жылғы 31 желтоқсанға 569.666 миллион теңге мөлшеріндегі танылмаған активтер, негізінен, Қордың кейбір еншілес ұйымдарының шеккен салықтық шығындарына жатқызылды (2011 жыл: 545.731 миллион теңге), ол 10 ретті жыл ішінде болашақ салық салынатын пайдаға қарсы есептеуі мүмкін. Осы шығындарға қатысты кейінге қалдырылған салық активтері болған жоқ. Өйткені олар Топтың өзге де операциялық сегменттерінен салық салынатын пайдаға қарсы есептелмейді және олар біршама уақыт бойы шығынды болып табылған қызметтен пайда болды. Топ талдау жасап, ағымдағы салық шығындары бойынша кейінге қалдырылған салық активтерін өтеу ықтималдығы ықтимал болып табылмайтындығы туралы қорытындыға келді. Егер Топ барлық танылмаған кейінге қалдырылған салық активтерін тани алған жағдайда, пайда 569.666 миллион теңгеге ұлғаятын еді.

      38. ШОҒЫРЛАНДЫРУ

      Осы шоғырландырылған қаржылық есептілікке енгізілген елеулі еншілес ұйымдар төменде көрсетілген:


2012

2011




«ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы» АҚ («ҚМГ» ҰК) және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

«Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» АҚ («ҚТЖ» ҰК») және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

«ҚазАтомӨнеркәсіп» ұлттық атом компаниясы» АҚ («ҚАӨ» ҰАК») және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

«Қазақтелеком» АҚ («ҚТК») және еншілес ұйымдары

51,00%

51,00%

«Самұрық–Энерго» АҚ («Самұрық-Энерго») және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

«Электр желілерін басқару жөніндегі Қазақстан компаниясы» АҚ және еншілес ұйымдары («KEGOC»)

100,00%

100,00%

«Эйр Астана» АҚ («Эйр Астана»)

51,00%

51,00%

«БТА Банк» АҚ («БТА Банк») және еншілес ұйымдары

97,28%

81,48%

«Альянс Банк» АҚ («Альянс Банк») және еншілес ұйымдары

67,00%

67,00%

«Қазақстанның Даму банкі» АҚ («ҚДБ») және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

«Даму»кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ («Даму»)

100,00%

100,00%

«Kazyna Capital Management» АҚ және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

«Қазпошта» АҚ

100,00%

100,00%

«Досжан темір жолы» АҚ

94,96%

94,96%

«Қазақстанның инвестициялық қоры» АҚ

100,00%

100,00%

«Қазақстан Инжиниринг» ұлттық компаниясы» АҚ және еншілес ұйымдары («Қазақстан Инжиниринг»)

100,00%

100,00%

«Самұрық-Қазына» жылжымайтын мүлік қоры» АҚ

100,00%

100,00%

«ҚазЭкспоГарант» Экспорттық-кредит сақтандыру корпорациясы» АҚ (Экспорттық кредиттер мен инвестицияларды сақтандыру жөніндегі МСК)

100,00%

100,00%

«Ақтөбе халықаралық әуежайы» АҚ

100,00%

100,00%

«Самұрық-Қазына Келісімшарт» ЖШС

100,00%

100,00%

«СК-Фармация» ЖШС

100,00%

100,00%

«Тау-кен Самұрық» ұлттық тау-кен компаниясы» АҚ және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

«Академик Ш.Ш. Шөкин атындағы энергетика ҚазҒЗИ» АҚ

50%+1

50%+1

«Біріккен химия компаниясы» ЖШС және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

«Самұрық-Қазына Инвест» ЖШС

100,00%

100,00%

«КОРЭМ» АҚ

100,00%

100,00%

«Атырау халықаралық әуежайы» АҚ

100,00%

100,00%

«Павлодар әуежайы» АҚ

100,00%

100,00%

«Қарағандыгипрошахтасы және К» ЖШС

90,00%

90,00%

«Темiрбанк» АҚ

79,90%

79,90%

KGF SLP

100,00%

100,00%

KGF IM

100,00%

100,00%

KGF Management

100,00%

100,00%

«Қазгеология» ҰГК» АҚ

100,00%

100,00%

«СҚ Финанс» ЖШС

100,00%

100,00%

«Шығыс Қазақстан өңірлік энергетика компаниясы» АҚ

100,00%

-

      39. ЕЛЕУЛІ АҚШАЛАЙ ЕМЕС МӘМІЛЕЛЕР

      Мына маңызды ақшалай емес операциялар ақша қаражатының қозғалысы туралы шоғырландырылған есептен шығарылды:
      2012 және 2011 жылдары Топ Акционерден акциялар, оның ішінде ӨБТКҮБК-ге (КУДОСРП) акцияларды және жарғылық капиталға салым ретінде өзге де мүлікті және айырбастау шарттары бойынша алды (5, 17.1-ескертпелер).
      2012 жылғы 31 желтоқсанда негізгі құралдарды сатып алуға кредиторлық берешек 95.343 миллион теңгеге (2011: 25.921 миллион теңге) ұлғайды.
      2012 жылы Топ қаржылық жалдау шарттары бойынша құны 35.290 миллион теңге (2011: 8.839 миллион теңге) болатын негізгі құралдарды алды.
      2012 жылы Топ клиенттерге қарыздарды өтеу есебіне қамтамасыз ету алды. Осы қамтамасыз етудің әділ құны 19.653 миллион теңгені (2011: 9.802 миллион теңге) құрайды.
      2012 жылы Қор Үкіметтен нарықтықтан төмен сыйақы ставкалары бойынша қарыз қаражатын алды (17.2, 19-ескертпелер). 89.617 миллион теңге сомасында осы міндеттемелерді бастапқы тану кезіндегі дисконт капиталға өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте көрсетілді (2011: 21.793 миллион теңге).
      2012 жылы ҚР Ұлттық Банкі сатып алған Қордың облигациялары бойынша проспектілерге өзгерістер мен толықтырулар тіркелді. Осы өзгерістерге сәйкес осы облигациялар бойынша айналым мерзімі 2062 жылға дейін ұзартылды және сыйақы ставкасы 0,01% дейін төмендетілді. Проспектідегі өзгерістер облигацияларды орналастырудың бастапқы жағдайларында елеулі өзгерістерге және тиісінше бастапқы міндеттеменің танылуын тоқтатуға және 39 БЕХС сәйкес жаңа міндеттемені тануға алып келді. Өзгерістер енгізу күнгі жаңа міндеттеменің әділ құны мен бастапқы міндеттеменің теңгерім құны арасындағы 304.650 миллион теңге мөлшеріндегі айырма капиталға өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте танылды (17.2 және 19-ескертпелер).
      2012 жылы Топ жалпы сомасы 49.497 миллион теңгеге (2011: 37.527 миллион теңге) Акционердің тапсырмалары бойынша Мәскеу қаласында Көрме орталығын қайта жөндеу және Астана қаласындағы объектілерді салу бойынша резервті ұлғайтуды, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің иелігіне мұнайды құюға Солтүстік Каспий экологиялық ден қою базасын (СҚЭДБ) беру бойынша міндеттемелерді тануды (17.7-ескертпе) Акционерге бөлу ретінде көрсетті.
      2012 жылы Топ 16.727 миллион теңге (2011: 697 миллион теңге) сомаға активтердің істен шығуы бойынша міндеттемелер бойынша резервті ұлғайту бойынша соманы негізгі құралдардың құнына капиталдандырды.
      2012 жылы Топ 9.385 миллион теңге (2011: нөл теңге) сомадағы негізгі құралдарды бірлесіп бақыланатын кәсіпорынның жарғылық капиталына салым ретінде жүзеге асырды.
      2012 жылы Топ 4.162 миллион теңге (2011: 7.626 миллион теңге) мөлшерінде қарыздар бойынша шығындарды негізгі құралдардың құнына капиталдандырды.
      2012 жылы Топ 4.000 миллион теңге (2011: нөл теңге) сомаға өтеуге қосылған құн салығы бойынша корпоративтік табыс салығы бойынша алдын ала төлем бойынша сальдоны көшірді.

      40. БАЙЛАНЫСТЫ ТАРАПТАР ТУРАЛЫ АҚПАРАТТЫ АШУ

      24 «Байланысты тараптар туралы ақпаратты ашу» БЕХС-ке сәйкес тараптар, егер бір тарап екінші тарапты бақылау мүмкіндігі болса немесе оның қаржылық немесе операциялық шешім қабылдауы кезінде екінші тарапқа елеулі ықпалын жүзеге асыру мүмкіндігі болса, тараптар байланысты болып саналады. Әрбір байланысты тараппен қатынастардың болу мүмкіндігін бағалау кезінде назар заңды ресімделуіне ғана емес өзара қатынастардың мәніне де аударылады.
      Байланысты тараптар өзінде Топтың негізгі басқарушы персоналын, оларда Топтың негізі басқарушы персоналына қатысу елеулі үлесі тікелей немесе жанама түрде тиесілі ұйымды, сондай-ақ Үкімет бақылайтын өзге де кәсіпорындарды қамтиды. Байланысты тараптармен мәмілелер байланысты және үшінші тарапқа ұсынылатын тарифтер негізінде берілген кейбір реттелетін қызметтерді қоспағанда, нарық ставкаларына сәйкес келуі міндетті емес тараптар арасында келісілген талаптар бойынша жүзеге асырылды.
      Мына кесте байланысты тараптармен 31 желтоқсандағы жағдай бойынша жасалған мәмілелердің жалпы сомасын көрсетеді:

Миллион теңгемен


Қауымдасқан компаниялар

Топ қатысушы болып табылатын бірлескен кәсіпорындар

Мемлекет бақылайтын өзге де кәсіпорындар

Өзге де байланысты тараптар







Байланысты тараптардың берешегі

2012

60.684

16.352

5.054

199

2011

9.565

10.576

3.895

72







Байланысты тараптарға берешек

2012

22.924

52.693

1.710

101

2011

29.866

29.622

2.463

912







Тауарлар мен қызметтерді сату

2012

93.788

330.247

90.928

2.678

2011

30.006

134.207

76.273

1.379







Тауарлар мен қызметтерді сатып алу

2012

42.210

264.232

9.498

19

2011

77.657

226.160

15.371

24.427







Ағымдағы шоттар және депозиттер (міндеттеме)

2012

290

19

13.209

624

2011

689

11

23.309

2.126







Ағымдағы шоттар және депозиттер (активтер)

2012

4.296

-

517.482

-

2011

14.968

-

526.898

537.254







Берілген қарыздар

2012

7.698

41.802

19.835

27.159

2011

10.824

6.783

25.265

21.046







Алынған қарыздар (19-ескертпе)

2012

48

-

779.774

-

2011

1.225

-

881.252

151.278







Өзге де активтер

2012

739

33.157

143.356

980

2011

32.263

10.420

146.913

12.817







Өзге де міндеттемелер

2012

411

371

20.903

2

2011

472

41.181

18.024

45







Алынған сыйақы

2012

2.074

3.182

7.491

1.583

2011

2.451

114

8.477

15.282







Есептелген сыйақы

2012

531

1.412

49.232

4


2011

189

4

55.912

9.897

      2012 жылы 6 қаңтардан бастап «Қазақстан халық банкі» АҚ байланысты тарап ретінде қаралмайды, өйткені «Халық банкі» АҚ түпкілікті бақылаушы тарабы Топ ішінде негізгі басқарушы персонал позициясынан кетті. 2012 жылғы 31 желтоқсанда 69.907 миллион теңге сомасындағы (2011 жылғы 31 желтоқсанда: 65.969 миллион теңге) Топтың бірқатар қарыздарына Қазақстан Республикасының Үкіметі кепілдік берді.
      Қоса берілген жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте персоналған шығындарға қосылған негізгі басқарушы персоналға төленген жалпы сыйақы сомасы 2012 жылы 31 желтоқсанда аяқталған жылы 11.979 миллион теңгені құрады (2011: 8.596 миллион теңге). Негізгі басқарушы персоналға төленген сыйақы келісімшарттарда белгіленген жалақы бойынша шығыстардан және операциялық нәтижелерге негізделген сыйақылардан басым тұрады.
      27-ескертпеде аталып өткендей, Үкімет Топтың еншілес ұйымдарына кейбір субсидияларды береді.

      41. ҚАРЖЫ ҚҰРАЛДАРЫ, ҚАРЖЫ ТӘУЕКЕЛДЕРІН БАСҚАРУ МАҚСАТТАРЫ ЖӘНЕ САЯСАТЫ

      Топтың негізгі қаржы құралдары банк қарыздарын, ақша қаражатын, қысқа мерзімді салымдарды, сондай-ақ дебиторлық және кредиторлық берешектерді қамтиды. Топтың қаржы құралдары бойынша туындайтын негізі тәуекелдер – бұлар пайыздық ставкалардағы өзгерістер тәуекелі, валюталық тәуекел және кредиттік тәуекел. Топ барлық қаржы құралдары бойынша туындайтын өтімділікке байланысты тәуекелдерді де қадағалайды.

      Пайыздық ставкалардағы өзгерістер тәуекелі

      Пайыздық ставкалардағы өзгерістер тәуекелі нарықтағы сыйақы ставкасының өзгеруі нәтижесінде қаржы құралы құнының ауытқу тәуекелін білдіреді. Топ оларда өзінің және қарыз қаражаты, сондай-ақ оның инвестициялары көрсетілген сыйақы ставкаларының өзгерістеріне бақылауды жүзеге асыру арқылы пайыздық ставкалардағы өзгерістер тәуекелін шектейді.
      Топтың пайыздық ставкалардағы өзгерістер тәуекеліне бейімділігі, негізінен, өзгермелі пайыздық ставкалармен Топтың ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді борыштық міндеттемелеріне қатысты болады (18-ескертпе).
      Мына кестеде Топтың табыс салығына (өзгермелі сыйақы ставкаларымен қарыздарының болуының салдарынан) және капиталға дейін (сату үшін қолда бар инвестициялардың әділ құнының өзгеруі салдарынан) пайдасының LIBOR өзгермелі пайыздық ставкаларының болуы мүмкін өзгерістеріне барлық қалған өлшемдер тұрақты шама ретінде қабылданатын талаппен сезімталдығы көрсетілген.

Миллион теңгемен

Базистік пункттердегі ұлғаю/(азаю)*

Пайда мен шығындарға ықпалы

Капиталға өзге де ықпал





2012




АҚШ доллары

5/-5

(284)/284

(79)/105

Теңге

5/-5

(406)/426

(1.351)/1.318





2011




АҚШ доллары

15/-15

(885)/885

(347)/395

Теңге

15/-15

251/(251)

(641)/644

      * 1 базистік пункт = 0,01%

      Валюталық тәуекел

      АҚШ долларында көрсетілген қарыздың, қаржылық жалға алу және сауда кредиторлық берешектің, ақша қаражаты мен олардың баламаларының және дебиторлық берешектің елеулі сомасының болуы нәтижесінде Топтың шоғырландырылған бухгалтерлік теңгеріміне АҚШ долларының теңгеге айырбас бағамының өзгеруі біршама әсер етуі мүмкін.
      Мына кестеде Топ пайдасының табыс салығына дейін АҚШ доллары және еуро айырбас бағамындағы ықтимал өзгерістерге, барлық қалған өлшемдер тұрақты шама ретінде қабылданған жағдай талабымен сезімталдығы көрсетілген.

Миллион теңгемен

Айырбастау бағамдарына ұлғайту/(азайту)

Пайдаға және шығынға әсері




2012



АҚШ доллары

1.57%/(1.57%)

(33.629)/33.629

Еуро

10.77%/(10.77%)

(1.854)/1.854




2011



АҚШ доллары

10,72%/(10,72%)

(149.189)/149.189

Еуро

16,63%/(16,63%)

(11.293)/11.293

      Кредиттік тәуекел

      Контрагенттердің Топтың қаржы инструменттерімен жасалған шарттардың талаптарын орындамауы нәтижесінде туындаған кредиттік тәуекел, әдетте, контрагенттер міндеттемелерінің шамасы Топтың осы контрагенттердің алдындағы міндеттемелерінен асатын осындай жағдайлар болған кезде, сомамен шектеледі. Топ саясаты кредитке қабілетті контрагенттермен бірге қаржы инструменттерімен операциялар жасауды көздейді. Кредиттік тәуекелге бейімділіктің ең жоғарғы шамасы әрбір қаржы активінің теңгерім құнына тең. Топ өз тәуекелінің ең жоғары шамасы есепті күні көрсетілген құнсыздану резервтерін шегергенде, клиенттер қарыздарының сомасында (10-ескертпе), кредит мекемелеріндегі қаражат сомасында (11-ескертпе), сауда-дебиторлық берешек пен өзге де ағымдағы активтерде (15-ескертпе), өзге де қаржы активтерінде (12-ескертпе) және өтеуге ҚҚС-да көрінеді деп санайды.
      Кредиттік тәуекелдің жинақталуы оларға қатысты экономикалық жағдайлардың немесе өзге де жағдайлардың өзгеруі олардың өз міндеттемелерін орындау қабілетіне бірдей әсер етеді деп күтуге негіз бар бір қарыз алушының немесе бірдей қызмет шарттарымен қарыз алушылар тобының берешегінің бірнеше сомасы болған кезде туындауы мүмкін.
      Топта баламалы кредиттік тарихы бар тапсырыс берушілермен мәмілелер жасасуға және белгіленген кредит беру лимиттерінен асырмауға тұрақты бақылауды көздейтін саясат қолданылады. Топ өз клиенттерінің көпшілігімен алдын ала төлем негізінде жұмыс істеуінің арқасында кредиттік тәуекел азаяды.

      Өтімділік тәуекелі

      Өтімділік тәуекелі Топ өзінің қаржылық міндеттемелерін орындау үшін қаражат тартқан кезде киындықтарға кездесуі мүмкіндігіне байланысты. Өтімділік тәуекелі қаржы активін оның әділ құнына жақын құн бойынша жедел сатудың мүмкін еместігі нәтижесінде туындауы мүмкін.
      Өтімділікке қойылатын талаптар ұдайы бақыланады және басшылық міндеттемелерді олардың туындауына қарай орындау үшін жеткілікті көлемде қаражаттың болуын қадағалайды.
      Мына кестеде осы міндеттемелерді өтеудің мерзімі бөлігінде Топтың қаржылық міндеттемелері бойынша шарттық дисконтталмаған төлемдер туралы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ақпарат берілген.

Миллион теңгемен

Талап етілгенге дейін

1 айдан артық, бірақ 3 айдан аспайтын

3 айдан артық, бірақ 1 жылдан аспайтын

1 жылдан артық, бірақ 5 жылдан аспайтын

5 жылдан артық

Жиыны








2012 жылғы 31 желтоқсан







ҚР Үкіметінің қарыздары

458.887

71

109.107

24.783

1.140.801

1.733.649

Қарыздар

187.161

157.597

755.108

1.798.934

3.102.669

6.001.469

Қаржылық жалдау бойынша міндеттемелер

30

2.697

9.019

26.668

17.020

55.434

Клиенттердің қаражаты

221.676

105.004

260.089

147.549

77.178

811.496

Сауда және өзге кредиторлық берешек

181.502

126.417

186.146

229.200

4.826

728.091

Туынды қаржы құралдары

-

12.047

42

42.561

33

54.683

Табыс салығы бойынша берешек

32.872

5.123

8.703

-

-

46.698

Өзге де міндеттемелер

103.895

40.068

208.659

24.036

14.879

391.537


1.186.023

449.024

1.536.873

2.293.731

4.357.406

9.823.057








2011 жылғы 31 желтоқсан







ҚР Үкіметінің қарыздары

337.181

581

105.445

18.855

998.701

1.460.763

Қарыздар

123.005

166.381

438.856

2.220.396

2.698.003

5.646.641

Қаржылық жалдау бойынша міндеттемелер

8

2.645

8.308

16.051

2.755

29.767

Клиенттердің қаражаты

307.169

57.889

226.276

232.725

19.498

843.557

Сауда және өзге кредиторлық берешек

152.135

106.927

196.203

763

-

456.028

Туынды қаржы құралдары

4.995

179

118

41.901

-

47.193

Табыс салығы бойынша берешек

98

459

2.428

-

-

2.985

Өзге де міндеттемелер

29.582

20.990

71.205

393.896

189.220

704.893


954.173

356.051

1.048.839

2.924.587

3.908.177

9.191.827

      Капиталды басқару

      Топ ең бастысы өзінің еншілес ұйымдарының капиталын басқару арқылы және өзінің бақылау функцияларын іске асыра отырып, өзінің капиталын басқарады. Капиталды басқарудың басты мақсаты Топтың еншілес ұйымдары берешек пен капиталға қатысты оңтайландыру арқылы акционерге кірістерді көбейтумен қатар қызметтің үздіксіз болуы қағидатын ұстануды жалғастыру жағдайында болуын қамтамасыз ету болып табылады.
      Топ әрбір еншілес ұйымның бизнесінің мұқтаждығын және қызметінің ерекшелігін ескере отырып әзірлеген қызметтің белгілі бір көрсеткіштерін белгілей отырып, өзінің еншілес ұйымдарының капиталын басқарады. Топ өзінің еншілес ұйымдарының капиталын басқару үшін пайдаланатын қызметтің негізгі көрсеткіштері - бұл мына коэффициенттер: Пайызды, Салық салуды, Тозуды және Амортизацияны Есепке алғанға дейін Кіріске Таза Берешек («ND/EBITDA»); және Капиталға Таза Берешек («ND/E»). Таза Берешек ақшалай қаражат пен олардың баламалары құнына кемітілген тиісті еншілес ұйымдардың қарыздары, борыш қағаздары, кепілдіктері және қаржылық жалдауы бойынша міндеттемелеріне теңестіріледі. Капитал көпшілік үлесіне жатқызылатын еншілес ұйымның бүкіл капиталына теңестіріледі.
      Рұқсат етілген ең жоғарғы көрсеткіштер әрбір еншілес ұйымға оның бизнесінің мұқтаждығы және ерекшелікті артықшылығы негізінде мақұлданды және мынадай диапазондар шегінде өзгереді (Топ үшін қызметтің шоғырландырылған негізгі көрсеткіштері анықтамалық түрде берілді, өйткені Топ шоғырландырылған деңгейде қызметтің негізгі көрсеткіштерін бақыламайды):

Қызметтің негізгі көрсеткіштері

2012

2011




ND/EBITDA

2.44

3.31

ND/E

0.63

0.80

Миллиард теңгемен

2012

2011




Қарыздар

4.197

4.197

ҚР Үкіметінің қарыздары

771

870

Жобадағы қатысу үлесін сатып алғаны үшін берешек

340

321

Қаржылық жалдау бойынша міндеттеме

44

23

Клиенттердің қаражаты

743

737

Туынды қаржы инструменттері

8

14

Өзгелер

47

42

Минус: Ақшалай қаражат және олардың баламалары

(1.466)

(1.647)

Таза берешек

4.684

4.557




Миллиард теңгемен

2012

2011




Табыс салығын есепке алғанға дейінгі пайда

1.184

689

Қарыздар және шығарылған борыштық бағалы қағаздар бойынша сыйақы

167

165

Қаржылық жалдау бойынша сыйақы

3

3

Тозу, ескіру және амортизация

325

289

Құнсызданудан болатын шығын

237

232

EBITDA

1.916

1.378

Капиталдың жиыны

7.392

5.730

      Қаржы құралдарының әділ құны

      Топ қаржы құралдарының әділ құнын анықтау және бағалау моделінің бөлінісінде ол туралы ақпаратты ашу үшін мынадай сатылылықты пайдаланады:
      1-деңгей: бірдей активтер немесе міндеттемелер бойынша белсенді нарыққа арналған бағалар (ешқандай да түзетулерсіз).
      2-деңгей: барлық бастапқы деректері нарықта не тікелей, не тікелей емес бақыланатын, әділ құнды көрсетуге біршама әсерін тигізетін басқа да әдістер.
      3-деңгей: бақыланатын нарықтық ақпаратқа негізделмеген әділ құнды көрсетуге біршама әсерін ететін бастапқы деректерде қолданылатын әдістер.
      Бұдан әрі Қордың барлық қаржы құралдарының теңгерімдік құны және әділ құнының санаттары бойынша салыстыру берілген:

Миллион теңгемен

1-деңгей

2-деңгей

3-деңгей

2012 жылғы 31 желтоқсан

Қаржы құралдарының санаттары





Сату үшін қолда бар қаржылық активтер

283.039

128.006

6.441

417.486

Пайда мен шығын арқылы әділ құн бойынша ескерілетін қаржылық активтер

8.548

13.993

14.715

37.256

Сауда-саттық бағалы қағаздары

70.421

-

-

70.421

Туынды қаржы активтері

527

49.719

32

50.278

Туынды қаржы міндеттемелері

373

7.965

-

8.338

Миллион теңгемен

1-деңгей

2-деңгей

3-деңгей

2011 жылғы 31 желтоқсан

Қаржы құралдарының санаттары





Сату үшін қолда бар қаржылық активтер

294.763

155.293

-

450.056

Пайда мен шығын арқылы әділ құн бойынша ескерілетін қаржылық активтер

-

24.162

14.654

38.816

Сауда-саттық бағалы қағаздары

70.456

20

-

70.476

Туынды қаржы активтері

133

35.691

-

35.824

Туынды қаржы міндеттемелері

297

13.628

-

13.925

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша әділ құнның сатылығы негізінде 3-деңгей бойынша бастапқы және түпкі теңгерімдерді салыстырып тексеру былайша берілген:

Миллион теңгемен

Сату үшін қолда бар қаржылық активтер

Пайда/шығын арқылы әділ құн бойынша ескерілетін қаржылық активтер

Сауда-саттық бағалы қағаздары

Туынды қаржылық активтер

Қаржылық активтердің жиыны







2011 жылғы 1 қаңтардағы

19

11.662

-

-

11.681

Пайда мен шығында танылған бүкіл пайда/(шығын)

-

1.167

-

-

1.167

Өзге жиынтық кірісте танылған бүкіл пайда/(шығын)

-

-

-

-

-

Сатып алу

-

4.098

-

-

4.098

Сату

-

(1.226)

-

-

(1.226)

Өтеу

-

-

-

-

-

1-деңгейден және 2-деңгейден ауыстырулар

-

-

-

-

-

Өзге де активтерге қайта сыныптау

-

-

-

-

-

Өзгелер

(19)

(1.047)

-

-

(1.066)

2011 жылғы 31 желтоқсандағы

-

14.654

-

-

14.654

Пайда мен шығында танылған бүкіл пайда/(шығын)

674

(1.084)

-

-

(410)

Өзге жиынтық кірісте танылған бүкіл пайда/(шығын

(637)

-

-

-

(637)

Сатып алу

-

6.106

-

32

6.138

Сату

-

(340)

-

-

(340)

Өтеу

(613)

-

-

-

(613)

1-деңгейден және 2-деңгейден ауыстырулар

7.017

-

-

-

7.017

Өзге де активтерге қайта сыныптау

-

(462)

-

-

(462)

Өзгелер

-

(4.159)

-

-

(4.159)

2012 жылғы 31 желтоқсандағы

6.441

14.715

-

32

21.188

      Төменде Топтың қаржы құралдарының сыныптары бөлінісінде теңгерім және әділ құнды салыстыру келтірілген. Кестеде қаржылай емес активтер мен қаржылай емес міндеттемелердің мәні келтірілмейді:


Теңгерім құны

Әділ құны

Миллион теңгемен

2012 жылғы 31 желтоқсан

2011 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

2011 жылғы 31 желтоқсан

Қаржы активтері





Клиенттерге қарыздар

2.051.710

1.748.433

2.111.794

1.756.606

Кредит мекемелеріндегі қаражат

1.338.407

1.048.201

1.337.612

1.048.736

Өзге де қаржы активтері

732.743

824.992

732.601

825.773

Сауда-саттық дебиторлық берешек

342.257

276.129

342.257

276.129

Ақша қаражаты және баламалары

1.465.548

1.646.615

1.465.999

1.646.615

Қаржы міндеттемелері





Қарыздар

4.196.621

4.196.776

4.443.049

3.905.770

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарыздары

770.641

869.715

718.656

966.438

Қаржылық жалдау бойынша міндеттемелер

43.738

22.758

43.866

22.758

Клиенттердің қаражаты

742.721

736.644

759.131

750.940

Сауда-саттық және өзге кредиторлық берешек

496.798

442.640

496.798

442.640

Өзге ұзақ мерзімді міндеттемелер

296.660

426.703

296.660

426.703

      Алынған және берілген пайыздық қарыздардың әділ құны иеленетін пайыздық ставкалар бойынша ақшалай қаражаттың күтілетін болашақтағы ағындарын дисконттау арқылы есептелген.

      42. ҚАРЖЫЛАЙ ЖӘНЕ ШАРТТЫ МІНДЕТТЕМЕЛЕР

      Сот талқылаулары

      БТА Банк

      2009 жылы Банк рейдерлік іс-қимылдарға ұшырады, оның нәтижесінде сот шешімі негізінде Банктен 30.418.143 фунт стерлинг мөлшерінде сома өндіріліп алынды, сондай-ақ осы шешімді орындау есебіне Банкке тиесілі «БТА Банк» ЖАҚ (Қырғызстан) акциясына өндіріп алуға өтініш жасалды, ол «БТА Банк» ЖАҚ-қа (Қырғызстан) бақылауды жоғалтуға әкелді (44-ескертпе).
      Банктің меншігіне акцияларды қайтару мақсатында сауда-саттықты жарамсыз деп тану туралы талап-арыз берілді, оны қанағаттандыру нәтижесінде 71% мөлшерінде «БТА Банк» ЖАҚ акциялары Банкке қайта тіркеуге жатады.

      Rompetrol Rafinare S.A. (ҚМГ ҰК еншілес ұйымы)

      2009 жылғы 31 желтоқсанда ҚМГ ҰК-да Румынияның пайдасына Ромпетролдың ірі еншілес ұйымы – Rompetrol Rafinare S.A. шығарған айырбасталатын борыштық инструменттің 3.353 миллион теңгеге өтелмеген сальдосы болды. Міндеттемелердің номинал құны 570,3 миллион еуроны құрайды. Инструменттің айналым мерзімі 7 жылды құрады және 2010 жылғы 30 қыркүйекте өтті. Бастапқы тану сәтінде міндеттемелер компонентінің әділ құны инструмент бойынша дисконтталған болашақ ақшалай шарттық төлемдер ретінде анықталды. Егер барлық борыштық инструмент 2010 жылғы қыркүйекте Ромпетрол және/немесе Rompetrol Rafinare S.A. тарапынан кейінгі іс-қимылдарсыз Румынияның пайдасына жаңа акциялар шығарылымын төлесе, 2009 жылғы 30 желтоқсанда акцияларды иелену үлесіне сәйкес ҚМГ ҰК Rompetrol Rafinare S.A. бақылауды жоғалтатын еді.
      2010 жылдың бірінші жарты жылдығы ішінде ҚМГ ҰК Rompetrol Rafinare S.A.-дегі өз үлесін ұлғайту мақсатында, барлық акционерлерден үлестерді сатып алу бойынша ашық ұсынысты жүзеге асырды. 2010 жылғы тамызда Rompetrol Rafinare S.A. 329,4 миллион румын лей (акцияға жазылу күні 78 миллион еуроға баламалы) сомасына жаңа акцияларды шығару арқылы өзінің жарғылық капиталын ұлғайтты. Ромпетрол жаңа акциялар шығаруға жазылды және осылайша Rompetrol Rafinare S.A-дағы өз үлесін ұлғайта отырып, осы шығарылымға толығымен ақы төледі. 2010 жылғы тамыз ішінде акцияларды шығарудан алынған қаражатты пайдалана отырып, Rompetrol Rafinare S.A. Румыния пайдасына айырбасталатын борыштық инструмент бойынша 570,3 миллион еуро жалпы берешек сомасының 54 миллион еуросын (10.464 миллион теңгеге баламалы) өтеді. 2010 жылы қыркүйекте Rompetrol Rafinare S.A. 17 миллион еуро (3.315 миллион теңгеге баламалы) мөлшерінде соңғы купонды төледі, ол айырбасталатын борыштық инструмент бойынша борыштық компонент борышының нөлдік сальдосына әкелді.
      2010 жылғы 31 қыркүйекте Rompetrol Rafinare S.A. акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы акцияға айырбасталатын борыштық инструменттің төленбеген бөлігін айырбастау, сондай-ақ айырбастау күні қолданылған айырбастау бағамы негізінде есептелген айырбасталатын борыш бойынша Румынияға тиесілі акциялардың нақты саны және жарғылық капиталының тиісті ұлғаюы, сондай-ақ 2010 жылғы 30 қыркүйекте қолданылған және айырбасталатын борыштық инструментті шығару күнгі – 2003 жылғы 30 қыркүйек айырбастау бағамдары арасындағы айырма ретінде есептелген эмиссиялық кіріс туралы шешімді бекітті. Нәтижесінде Румынияның бақылаусыз қатысу үлесі 44,6959%-ды құрады.
      Осы операциялар нәтижесінде бөлінбеген пайда 113,467 миллион теңгеге азайды, ал бақыланбайтын қатысу үлесі 2010 жылы 103,003 миллион теңгеге ұлғайды.
      2010 жылы Румыния Үкіметі атынан Румыния Қаржы министрлігі айырбасталатын борыштық инструментті ішінара ақшамен, ішінара акцияларды шығарумен өтеу туралы шешімге және жарғылық капиталды ұлғайту туралы Rompetrol Rafinare S.A. шешіміне қарсы сот талап-арызына бастамашылық жасады.
      Констанца трибуналы Румыния Үкіметінің өтінішін қабылдамады: (а) Румыния Үкіметінің мұндай актілер қабылданғанда акционердің мүмкіндігі жоқ екенін растай отырып, сот алдында тұру мүмкіндігі жоқ екенін ескере отырып, кейбір жою себептерінің нәтижесінде, (б) олар негізделмегенін ескере отырып, кейбір жою себептері нәтижесінде.
      Бұдан басқа, 2010 жылғы 17 қарашада Румыния Қаржы министрлігі акция шығару инструментін ішінара өтеу туралы ҚМГ ҰК шешіміне Румыния өкіметінің келіспеушілігі нәтижесі ретінде 2.205.592.436 румын лейі (беру мақсаты үшін 516,3 миллион еуро, 2010 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша теңгемен - 100.797 миллион теңге) сомасына жарлық шығарды. Rompetrol Rafinare S.A. осы жарлықты жою туралы бұйымтаймен шағым берді. 2012 жылғы маусымда істі тыңдау тоқтатылды және 2013 жылғы 6 маусымға дейін бір жыл ішінде жаңартылуы мүмкін.
      Сондай-ақ 2010 жылғы 10 қыркүйекте Румыния өкіметі атынан Румыния Қаржы министрлігі және ANAF еншілес ұйымдардағы Rompetrol Rafinare S.A. барлық қатысу үлестеріне мәжбүрлі тыйым салу туралы, сондай-ақ тауарлық-материалдық қорларды қоспағанда, Rompetrol Rafinare S.A. жылжитын және жылжымайтын мүлкіне тыйым салу туралы жарлық шығарды. Осы жарлық қолданыста және ҚМГ ҰК осы жарлықтың заңдылығына қарсы шығуға тырысуда. Қаржы есептілігі күні Rompetrol Rafinare S.A. мүлкіне тыйым салу жүзеге асырылған жоқ, өйткені Румыния өндіріп алу бойынша мәжбүрлі рәсімдерге бастамашылық жасаған жоқ.
      Басшылық Румыния биліктерінің тыйым салу туралы жарлығын орындау жүзеге асырылмайды деп санайды.
      2013 жылғы 15 ақпанда Rompetrol Rafinare S.A. және румыния мемлекетінің мүддесін білдіретін Мемлекеттік Меншік және Жекешелендіру агенттігі (ММЖА) өзара түсіністік туралы меморандумға «Меморандум» қол қойды, онда тараптар айырбасталатын борыштық инструменттер мәселесі бойынша талқылауларды тоқтату туралы уағдаласты, оның ішінде:
      - ММЖА сатады, ал Rompetrol Rafinare SA 200 миллион доллары мөлшерінде ақшалай сыйақыға ММЖА тиесілі 26,6959% Rompetrol Rafinare SA акцияларын сатып алады;
      - Ромпетрол 7 жыл ішінде оның негізгі қызметімен байланысты энергетикалық жобаға 1 миллиард АҚШ долларын инвестициялау бойынша міндеттемені өзіне алады;
      - Румыния Қаржы министрлігі айырбасталатын борыштық инструменттерге қатысты Rompetrol Rafinare S.A. акционерлерінің жалпы жиналысының шешіміне қатысты барлық талап-арызды қайтарып алуға және Rompetrol Rafinare S.A. барлық қатысу үлесіне мәжбүрлі тыйым салу туралы жарлықты жоюға міндеттенеді.
      Келісім тараптардың әрқайсысына келісу рәсіміне жатады.
      Тараптар сот талқылауларын тоқтата тұру туралы уағдаласты, онымен 2013 жылғы 18 ақпанда сот растаған Меморандумды іске асыру үшін уақыт беріледі.

      Ромпетрол-ға байланысты сот талқылаулары

      2012 жылғы 31 желтоқсанда Ромпетрол тиісінше 7,6 миллиард теңге және 4,7 миллиард теңге сомаға Еуропалық Одақтың Бәсекелестікті Қорғау жөніндегі кеңесі мен SC Biomoromoil SRL сот талқылауларына тартылды. Ромпетрол заңгерлерінен алынған ұсыным бойынша ҚМГ ҰК басшылығы ҚМГ ҰК осы мәселелерге байланысты тәуекелдерді ықтимал ретінде бағалайды және көрсетілген сот үдерістерінде жеңуге біршама негіздеме бар деп санайды.

      Экологиялық міндеттемелер

      Қазақстанда қоршаған ортаны қорғау жөніндегі заңнама даму үдерісінде, сондықтан да тұрақты өзгерістерге ұшырады. Қазақстан Республикасының қоршаған ортаны қорғау саласындағы заңнамасын бұзғаны үшін айыппұлдар өте қатаң болуы мүмкін. Заңнамада қолданылып жүрген ережелер, азаматтық талаптар немесе өзгерістерді өте қатаң түсіндіру нәтижесінде туындауы мүмкін әлеуетті міндеттемелер дұрыс бағалануы мүмкін емес. Резервтер қалыптастырылған сомадан басқа (22-ескертпе), басшылық Топтың қаржылық жағдайына, жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есебі мен ақша қаражатының қозғалысы туралы шоғырландырылған есебіне біршама елеулі әсер етуі мүмкін ықтимал не мүмкін экологиялық міндеттемелер жоқ деп санайды.

      Тауарларға арналған бағаларды өзгерту тәуекелі

      Топтың кірістерінің елеулі бөлігі тауарларды, негізінен, шикі мұнай мен мұнай өнімдерін сатудан жинақталады. Тарихи тұрғыдан алғанда, осы өнімге бағалар тұрақты болып көрген емес және ұсыныс пен сұраныстың өзгеруіне, нарықтық белгісіздіктерге, әлемдік және өңірлік экономиканың қызметіне және индустриядағы циклдылыққа байланысты біршама өзгеріп отырды.
      Бағалар, сондай-ақ тарифтерді және импорттық баждарды енгізуді, биржалық алыпсатарлықты, негізгі нарықтарға Топтың өнімдерімен жабдықтау мүмкіндігімен немесе асыра қамтамасыз етуге байланысты да әсеріне бейім болады. Осы сыртқы факторлар және нарықтардағы өзгерістер болашақ бағаларды бағалауды қиындатады.
      Тауарларға бағалардың біршама немесе созылмалы төмендеуі Топтың қызметіне, қаржылық нәтижелерге және операциялардан ақша ағындарына елеулі түрде немесе теріс әсер етуі мүмкін. Топ тауарларға бағалардың өзгеру тәуекеліне өзінің бейімділігін біршама хеджирлемейді.

      Салық салу

      Қазақстандық салық заңнамасы және нормативтік-құқықтық актілер тұрақты өзгерістер мен әртүрлі түсіндірулердің мәні болып табылады. Жергілікті, өңірлік және республикалық салық органдары арасында пікір сәйкессіздігі жиі болады. Қазақстанда қолданылатын заңдар негізінде анықталған құқық бұзушылықтар үшін айыппұлдар мен өсімақылар жүйесі біршама қатал. Айыппұл санкциялары, әдетте, қосымша есептелген салық сомасының 50%-ы мөлшеріндегі айыппұлды және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген қайта қаржыландыру ставкасы бойынша есептелген 2,5-ке көбейтілген өсімақыны қамтиды. Нәтижесінде айыппұл санкциясы мен өсімақының сомасы қосымша есептеуге жататын салықтың сомасынан бірнеше есе асады. Қаржы кезеңдері тексеру жүргізілетін жыл алдындағы бес күнтізбелік жыл ішінде салық органдары тексеру үшін ашық болып қалады. Белгілі бір жағдайларда тексеру неғұрлым ұзақ мерзімді қамтуы мүмкін. Жоғарыда айтылғандардың нәтижесінде, егер мұндай жағдай болса, салықтардың, айыппұл санкцияларының және өсімақының түпкілікті сомасы осы уақытта шығыстарға жатқызылған және 2012 жылғы 31 желтоқсанда есептелген сомадан асуы мүмкін.
      Басшылық 2012 жылғы 31 желтоқсанда қолданылатын заңнаманы түсіндіру сәйкес болады және резервтер осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте есептелген жағдайлардан басқа, Топтың салық жөніндегі ұстанымы расталатын ықтималдық бар деп санайды (4 және 22-ескертпелер).

      «БТА Банк» АҚ-да орналастырылған активтерге қатысты провизиялар

      2010 жылдың қыркүйегінде ҚР Астана қаласы бойынша Салық комитеті Қордың 2009 жылғы қызметіне кешенді салықтық тексеруге бастамашылық жасады. Салықтық тексеру барысында салық органдары 2009 жыл ішіндегі корпоративтік табыс салығын есептеу мақсаты үшін Провизияларды шегерудің заңдылығы туралы мәселе көтерді. Осы шоғырландырылған қаржылық есептіліктің шығару күнгі жағдай бойынша салықтық тексерудің нәтижелері туралы акт Қорға ұсынылған жоқ.
      Үкіметтің 2009 жылғы 30 желтоқсандағы № 2275 қаулысымен «Негізгі қызмет түрі қарыз операцияларын жүзеге асыру немесе талап құқықтарын сатып алу болып табылатын және дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) жүз проценті ұлттық басқарушы холдингке тиесілі, өзара байланысты тұлғалардың пайдасына не өзара байланысты тұлғалардың міндеттемелері бойынша үшінші тұлғаларға берілген активтер мен шартты міндеттемелерді (кредиттік серіктестіктердің активтері мен шартты міндеттемелерінен басқа) қоспағанда, күмәнді және үмітсіз активтерге, шартты міндеттемелерге қарсы провизиялар (резервтер) құру жөніндегі шығыстар сомасын шегеруге құқығы бар заңды тұлғалардың тізбесін, оны қалыптастыру ережесін және активтер мен шартты міндеттемелерді күмәнді және үмітсіз санатқа жатқызу қағидасы» (бұдан әрі мәтін бойынша «Қағида») бекітілді.
      Қағидаларға сәйкес, Қор корпоративтік табыс салығын есептеу мақсаты үшін «БТА Банк» АҚ-да орналастырылған 846.748 миллион теңге сомасындағы активтерге қатысты провизиялар (бұдан әрі – «провизиялар») жасады және шегерімге жатқызды.
      Қордың басшылығы 2012 жылғы 31 желтоқсанда оны түсіндіру қолданылатын заңнаманы (Қағидаларды қоса алғанда) сәйкес келеді және Қордың осы провизияларды шегерімге жатқызуға қатысты ұстанымы расталған деп санайды. Тиісінше, Қор осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте салық органдары тарапынан қоса есептеу мүмкіндігімен байланысты қандай да бір провизиялар танылған жоқ.

      Трансферттік баға белгілеу бойынша бақылау

      Қазақстанда трансферттік баға белгілеу бойынша бақылау кең спектрге ие және байланысты мәмілелер тарапы болып табыла ма немесе жоқ па екеніне қарамастан, халықаралық мәмілелермен тікелей немесе жанама байланысты көптеген операцияларда қолданылады. Трансфертті баға түзу туралы заң операцияларға қолданылатын барлық салықтар үшін талап етіледі, қол ұшын беру қағидаты бойынша белгіленген нарықтық бағалар негізінде есептелінеді.
      Қазақстанда трансфертті баға белгілеу туралы жаңа заң 2009 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді. Жаңа заң анық көрсетілмеген болып табылмайды және оның ережелерінің кейбіреуі қолданудың шағын тәжірибесіне ие. Оның үстіне, заң әзірлеу сатысында тұрған егжей-тегжейлі нұсқаулықтарды ұсынбайды. Нәтижесінде, операциялардың әр алуан түрлеріне трансфертті баға белгілеу туралы заңды қолдану нақты көрсетілген болып табылмайды.
      Трансфертті баға белгілеу туралы Қазақстандық заңмен байланысты белгісіздіктен салық органдарының ұстанымы Топтың ұстанымынан ерекшеленуі мүмкін деген тәуекел бар, бұл 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша салықтар, айыппұлдар мен өсімақылардың қосымша сомаларына әкелуі мүмкін.
      Басшылық 2012 жылғы 31 желтоқсанда трансфертті баға белгілеу бойынша қолданылатын заңнамада оны түсіндіру сәйкестендірілген болып табылады және Топтың трансфертті баға белгілеу жөніндегі ұстанымы расталады деген ықтималдық бар деп санайды.

      Грузиядағы кәсіпорындардың салықтық міндеттемелері (КТО)

      Грузияның салық кодексіне (ГСК) сәйкес салық органдарының, егер мәміле байланысты тараптар арасында жүзеге асырылатын болған жағдайда, салық салу мақсаты үшін нарықтық бағаларды пайдалану туралы шешім қабылдауға құқығы бар. Әйтсе де, ГСК тауарлар мен қызметтердің нарықтық бағаларын анықтау жөніндегі белгілі бір басшылық бар, кемшілікті анықтау тетігінің өзі әзірленген және Грузияда трансферттік баға белгілеу бойынша жекелеген заңнама жоқ. Осыған ұқсас түсініксіздік ұстаным бөлігінде тұрлаусыздық жасайды, ол байланысты талаптар арасында мәмілелердің салық салуын қарау кезінде салық органдарында орын алуы мүмкін.
      ҚМГ ҰК Грузин еншілес ұйымдары ҚМГ ҰК шетелдік еншілес ұйымдарымен, сондай-ақ өзара жасалатын мәмілелердің біршама көлемі бар. Бұл мәмілелер байланысты тараптар арасында мәмілелерді анықтауға түседі және Грузия салық органдары келіспеуі мүмкін.
      Басшылық онда ҚМГ ҰК ұйымдары арасында жасалатын мәмілелердегі баға түзу нарықтық жағдайларда жүзеге асырылатын негіздеме үшін біршама дәлелдер бар деп санайды, алайда нарықтық бағаларды анықтау бойынша заңнамалық базаның болмауының салдарынан салық органдары осы мәселеде ҚМГ ҰК алған ұстанымнан ерекшеленетін ұстанымды алуы мүмкін.

      ҚТЖ ҰК салықтық тексеру

      2012 және 2011 жылдар ішінде ҚТЖ ҰК 2007 жылдан 2010 жылды қоса алғандағы кезеңге кешенді салық тексеруі өткізілді. Осы тексеру қорытындылары бойынша салық органдары 13,289 миллион теңге сомаға айыппұлдар мен өсімақыны қосып есептеуге салықтарды анықтады. ҚТЖ ҰК осы қосып есептеулерді заңсыз деп санайды және оларды сотта дауласуға ниетті. ҚТЖ ҰК 757 миллион теңге мөлшерінде салықтар бойынша міндеттемені таныды, ол болашақтағы төлемдер үшін қажетті соманы ҚТЖ ҰК үздік бағалауын білдіреді.

      Жер қойнауын пайдалануға лицензиялар мен келісімшарттар бойынша міндеттемелер

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Топтың Үкіметпен жасалған өнімді бөлу туралы лицензиялары, келісімдерінің және жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың талаптарына сәйкес ең аз жұмыстар бағдарламасын орындауға қатысты төмендегідей міндеттемелері болды (миллион теңгемен):

Жыл

Күрделі шығыстар

Операциялық шығыстар




2013

198.317

39.038

2014

156.940

31.711

2015

5.827

30.376

2016

2.735

13.131

2017-2024

24.020

198.573

Жиыны

387.839

312.829

      Ішкі нарыққа арналған жеткізілімдер бойынша міндеттемелер

      Қазақстан Үкіметі шикі мұнайды өндірумен және мұнай өнімдерін сатумен айналысатын компаниялардан жыл сайынғы негізде ішкі нарықтың энергетикалық қажеттілікті қанағаттандыру үшін, негізінен, ішкі нарықта мұнай өнімдерін жеткізу теңгерімін қолдау үшін, көктемгі және күзгі егіс науқаны барысында ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілерді қолдау үшін өнімнің бір бөлігін жеткізуді талап етеді. Жергілікті нарықтағы мұнайдың бағасы экспорттық бағалардан, тіпті тәуелсіз тараптар арасындағы мәмілелерде белгіленетін ішкі нарықтағы қарапайым бағадан да айтарлықтай төмен. Егер Үкімет қазіргі уақытта ҚМГ ҰК жеткізетін көлемнен асатын шикі мұнайдың қосымша көлемін жеткізуге міндеттеген жағдайда, мұндай жеткізілімдер нарықтық бағалар бойынша жеткізілімдерден басым болады және шикі мұнайды сатудан түсетін түсімнен әлде қайда аз түсімді өндіретін болады, бұл өз кезегінде ҚМГ ҰК қызметіне, перспективасына, қаржылық жағдайына және қызмет нәтижелеріне елеулі және теріс әсерін тигізуі мүмкін.
      2012 жылы ҚМГ ҰК өзінің міндеттемелеріне сәйкес ішкі нарыққа 2.936.917 тонна шикі мұнай жеткізді (2011: 2.811.271 тонна).

      Өзге де келісімшарттық міндеттемелер

      2012 жылдың 31 желтоқсанда Топтың негізгі құралдарды сатып алу бойынша өзге де келісімшарттық міндеттемелері шамамен 36.426 миллион теңгені (2011:46.567 миллион теңге) құрады.

      Инвестициялық сипаттағы міндеттемелер

      ҚТЖ ҰК

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ҚТЖ ҰК-нің жалпы сомасы 747.829 миллион теңге (2011: 467.859 миллион теңге) болатын «Жезқазған - Бейнеу» және «Арқалық - Шұбаркөл» темір жол желілерінің құрылысы, Астана қаласында көп функционалды мұз айдыны сарайын, байланыстың бастапқы магистралды көліктік желісін салу, жүк және жолаушылар вагондарын, магистральдық тепловоздар сатып алу бойынша шартты міндеттемелері бар. Осы сома бірлесіп бақыланатын «Электровоз құрастыру зауыты» ЖШС кәсіпорнынан 2020 жылдың 31 желтоқсанға дейін 255.039 миллион теңге (2011: 296.299 миллион теңге) сомаға жолаушылар вагондарын сатып алуға міндеттемелерді, сондай-ақ бірлесіп бақыланатын «Тұлпар-Тальго» ЖШС кәсіпорнынан 41.034 миллион теңге (2011: 55.726 миллион теңге) сомаға 2014 жылдың 31 желтоқсанға дейін жолаушылар вагондарын сатып алуға арналған міндеттемелерді қамтиды.

      ҚМГ ҰК

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ҚМГ ҰК-де жалпы сомасы 153.000 миллион теңге (2011: 214.000 миллион теңге) болатын негізгі құралдарды сатып алу және салу бойынша шарттық міндеттемелер болды.

      KEGOC

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы «KEGOC» АҚ 31.678 миллион теңге (2011:56.140 миллион теңге) сомасында кіші станциялар мен электр беру желілерін салу және электр желісін жаңғырту жөніндегі жобалар бойынша инвестициялық міндеттемелері болды.

      Эйр-Астана

      2008-2011 жылдар ішінде Эйр-Астана Airbus және Embraer-мен тиісінше алты және екі тар фюзельді әуе кемелерін сатып алуға арналған келісімге қол қойды. Airbus әуе кемелері бойынша төлеу мерзімі 2008 жылы басталды және соңғы төлем 2013 жылы төлеуге жатады. 2012 жыл ішінде Эйр-Астана жоғарыда көрсетілген Airbus әуе кемесінің үшеуін жеткізуге тіркелген пайыздық ставкамен қаржылық жалдау шартын жасады. Осы жалдау он екі жыл өтеу мерзімімен АҚШ долларында көрсетілді. Үш жаңа Airbus қатысты лизинг берушіге қаржы институттары берген қарыздар Еуропалық Экспорттық-Кредиттік агенттіктердің кепілдігінде. Қалған үш әуе кемесін жеткізу 2013 жылы жоспарланып отыр.
      Embraer әуе кемелері бойынша Эйр-Астана он екі жыл өтеу мерзімімен тіркелген пайыздық ставкасы бар АҚШ долларымен берілген қаржылық жалдау шеңберінде 2012 жылғы қарашада бірінші әуе кемесін жеткізе отырып, келісілген төлем кестесіне сәйкес алдын ала төлем төлейді. Екінші әуе кемесін жеткізу 2013 жылғы желтоқсанға жоспарланып отыр.
      2012 жыл ішінде Эйр-Астана Boeing-пен үш Boeing-787 және үш Boeing-767 әуе кемесін сатып алуға келісімге қол қойды. Boeing-767 жеткізу 2013-2014 жылдарда, Boeing-787 жеткізу 2017 және 2019 жылдары күтіледі. Эйр-Астана келісілген төлем кестесіне сәйкес алдын ала төлем төлейді. Келісімшарттың талаптары сатып алу құнын ашу мүмкіндігін болдырмайды.

      «Kazyna Capital Management» АҚ

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша инвестициялық қорлардың алдындағы инвестициялық міндеттемелер 60.487 миллион теңгені (2011: 66.114 миллион теңге) құрады. Осы міндеттемелер үш жылдан бес жылға дейінгі инвестициялық кезең ішінде инвестициялық қорлардың талаптары бойынша орындалатын болады.

      «Самұрық-Қазына» жылжымайтын мүлік қоры» АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша «Жылжымайтын мүлік қоры»)

      2012 жылғы 31 желтоқсанда Жылжымайтын мүлік қорында құрылыс компанияларымен шарттар бойынша 16.013 миллион теңге (2011: 2.532 миллион теңге) сомаға шарттық міндеттемесі болды.

      «Интергаз Орталық Азия» АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша ҚМГ ҰК еншілес ұйымы «ИОА»)

      Концессия шартының талаптары бойынша ИОА берілген газ көлік активтерін жақсарту мен жөндеуге және жаңа газ көлік активтеріне инвестицияларға 30 миллион АҚШ долларын (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағамы бойынша 4.522 миллион теңге) жыл сайын инвестициялау міндеттемесі болды. 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ИОА шамамен 52.330 миллион теңге (2011: 34.102 миллион теңге) сомаға осы инвестициялық міндеттемеге қатысты келісімшарттық міндеттемесі болды.

      Қырғыз айналымы (ИОА)

      ИОА тарифтерді өтеуді қамтитын белгілі бір шарттарды сақтау кезінде шамамен 90-100 миллион АҚШ доллары (13.571-15.079 миллион теңге) мөлшерінде концессия шартында анықталған құн бойынша қырғыз айналымын әзірлеуге және салуға міндетті. Алайда, концессия шартының талаптары бойынша қырғыз айналымын салудың негізгі шарты болып табылатын жаңа ішкі тарифтер 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша әлі жарияланған жоқ.

      Операциялық жалдау бойынша міндеттемелер

      Операциялық жалдау бойынша міндеттемелер, негізінен, 5 жылдан 10 жылға дейінгі жалдау мерзімдерімен ұшақтарды жалдауға байланысты. Операциялық лизингтің барлық келісімшарттары, егер Эйр Астана оларды ұзарту мүмкіндігін пайдаланған жағдайда, нарықтық бағаларды жаңарту жөніндегі бөлімдерді қамтиды. Эйр Астана жалдау мерзімі аяқталғаннан кейін жалданған активтерді сатып алу мүмкіндігіне ие бола алмайды.
      31 желтоқсанға операциялық жалдау бойынша міндеттемелер былайша берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011




Бір жыл ішінде

18.427

20.043

Бір жылдан бес жылға дейін

41.136

28.122

Бес жылдан жоғары

15.135

12.493

Жиыны

74.698

60.658

      Операциялық жалдау бойынша міндетті төлемдер тіркелген жалдау төлемдерін, сондай-ақ ұшу сағаттарына байланысты түрлендірілетін техникалық қызмет көрсету бойынша төлемдердің белгілі бір бөлігін қамтиды.
      Тіркелген және өзгермелі жалдау төлемдері көрсетілген және АҚШ долларында төлеуге жатады. Осы валюта күнделікті әуе кемелерін жалдау кезіндегі халықаралық есептерде пайдаланылады.

      Қазақтелекомның лицензиялық міндеттемелері

      Сымсыз байланыс қызметтерін көрсетуге арналған бірқатар лицензия шарттарына сәйкес Қазақтелекомның өз желісін жабу аймағына қатысты белгілі бір міндеттемелері бар. Қазақтелеком Қазақстан Республикасының негізгі магистралдарының, шағын қалалары мен қала үлгісіндегі кенттерінің бойындағы аудандарды қамти отырып, ұтқыр желіні жабуды кеңейтуге міндетті. Топтың басшылығы Қазақтелеком лицензиялардың шарттарын сақтайды деп санайды.

      Кредиттер, кепілдіктер, аккредитивтер беру жөніндегі міндеттемелер және есеп операцияларына жатқызылған басқа да міндеттемелер

      Кез келген уақытта Топтың кредиттерді беру жөніндегі өтелмеген міндеттемелері болады. Осы міндеттемелер кредиттік карточкалар және овердрафтар бойынша бекітілген қарыздар мен лимиттер нысанын қабылдайды және белгілі бір жағдайлар болған кезде күші жойылатын болып табылады.
      Топ үшінші тараптардың алдында клиенттердің міндеттемелерін орындау кепілдігін беру мақсатында қаржылық кепілдіктер мен аккредитивтерді ұсынады. Осы келісімнің тіркелген лимиттері болады және әдетте бес жылға дейінгі мерзімге беріледі.
      Міндеттемелердің келісімшарттық сомалары санат бойынша мына кестеде көрсетілген. Кестеде көрсетілген міндеттемелер бойынша сомалар бұл соманың толығымен орындалатынын болжайды. Аккредитивтер бойынша кестеде көрсетілген сомалар, егер контрагенттер келісімшарт бойынша өз міндеттемелерін толығымен орындамаса, есепті күні танылатын ең жоғарғы бухгалтерлік шығынды білдіреді.

Миллион теңгемен

2012

2011




Шарттық сома



Қарыз, кредиттік желі және қаржылық жалдау бойынша міндеттемелер

284.196

342.751

Кепілдіктер

110.879

86.302

Есеп айырысу операцияларына жатқызылатын аккредитивтер және өзге де міндеттемелер

99.274

110.038

Минус: шектеу талаптары бар кепілдіктер мен салымдар

(8.411)

(9.559)

Минус: банктік аккредитивтер мен кепілдіктерге резерв (22-ескертпе)

(3.111)

(6.136)

      Топ кредиттік бақылау мен басқарудың осындай саясатын теңгерімдік операцияларды жүзеге асырған кезде пайдаланылатын теңгерімделген әлеуетті міндеттемелерді өзіне қабылдаған кезде қолданады.
      Жоғарыда көрсетілген кредит беру жөніндегі шартты міндеттемелердің қолда бар жалпы сомасы ақшалай қаражаттағы болашақта қажеттіліктің өзін міндетті емес білдіреді, өйткені осы міндеттемелер олар қаржыландырылғанға дейін мерзімі өтуі немесе жабылуы мүмкін, сондай-ақ Топ кредиттік қаржылық құралдар бойынша қамтамасыз етуді сұрауы мүмкін.

      Сенімгерлік басқару (трастілік қызмет)

      Топтың кейбір еншілес қаржылық ұйымдары жеке тұлғаларға, трастілік компанияларға, зейнетақы қорларына және басқа да ұйымдарға сенімгерлік басқару бойынша қызметтер көрсетеді, атап айтқанда, клиенттің нұсқауларына сәйкес активтерді басқарады немесе әртүрлі қаржылық құралдарға алынған қаражатты инвестициялайды. Топ осы қызметтерді көрсеткені үшін комиссиялық сыйақы алады. Сенімгерлік басқаруда алынған активтер Топтың активтері болып табылмайды және тиісінше оның шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімінде көрсетілмейді. Топ көрсетілген салымдарды жүзеге асырған кезде кредиттік тәуекелге ұшырамайды, өйткені ол көрсетілген инвестицияларға кепілдіктер бермейді.

      Қарыздар бойынша ковенанттер

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Топ осы шоғырландырылған есептілікте 44-ескертпеде көрсетілген өз ковенанттерін сақтамады.

      Өтелетін шығындарды тексеру (Қашаған)

      Солтүстік-Каспий Өнім бөлу туралы келісімінің («СКӨБК») негізгі қағидаттарына сәйкес мемлекет жер қойнауын пайдалану ауданында қызметті өткізуге эксклюзивтік құқықтарды мердігерлерге берді, бірақ жеке меншікке де, жалға да осы жер қойнауын пайдалану ауданына құқықты бермеді. Мұның салдарынан, тартылған және өңделген өнім (яғни дайын өнім) мемлекеттің меншігі болып табылады. Жұмыстар орнын толтыру негізінде жүзеге асырылуда, бұл ретте мемлекет мердігерлерге ақшалай нысанда емес, дайын өнім бөлігі түрінде төлемді жүзеге асырады, мұнымен мердігерлерге өз шығындарын өтеу мен кіріс жасауға мүмкіндік береді. Бұл инвестор өткізетін өнім бөлу, яғни жұмыстың нәтижелерін бөлу деп аталады.
      СКӨБК-ге сәйкес мердігерлер көтерген шығындардың барлығы өтеле бермейді. Өтеуге кейбір шығындарды Комитетті басқарушы («Комбасқарушы») бекітуі қажет.
      Өтелетін шығыстар туралы есептегі барлық өтелетін шығындар ҚМГ ҰК СКӨБК-ге сәйкес сыныпталады және өтелген ретінде белгіленген шығыстар заң жүзінде 2012 жылғы 31 желтоқсанда өтеуге жатады деп санайды.
      Бұған қарамастан, кейбір шығындарды СКӨБК 13 және 14-бөлімдеріне сәйкес Комбасқарушы бекітпеді. Мұндай шығыстар Комбасқарушы бекіткенге дейін Қашаған үшін өтелмейтін шығыстар деп саналады. Осы мәселелерді шешу үшін Уәкілетті органмен келіссөздер жалғасуда.
      Тексеру нәтижесінде 2001 жылдан 2008 жылды қоса алғандағы кезеңге шығындарды өтеу, 7.975 миллион АҚ доллары (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 1.202.103 миллион теңге) сомасындағы шығыстар өтелмейтін болып саналды. Осы шығындардағы Қашағанның үлесі 1.340 миллион АҚШ долларын (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 202.042 миллион теңге) құрады. Мердігерлер арасындағы ұзақ келіссөздер мен көрсетілген көпшілік ескертпелерді жою нәтижесінде 2011 жылғы 28 қарашада Уәкілетті орган («PSA» ЖШС) мен мердігерлер резолюцияға қол қойды, оған сәйкес өтелетін шығын сомасы 2.959 миллион АҚШ долларына (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 445.984 миллион теңге) дейін төмендетілді, осы шығыстардағы ҚМГ ҰК үлесі 497 миллион АҚШ долларын (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 74.955 миллион теңге) құрады.
      2012 жылғы 17 мамырда қол қойылған Реттеу туралы келісімнің шеңберінде қосымша келіссөздер жүргізілді, оның нәтижесінде өтелмейтін шығын сомасы 230 миллион АҚ долларына (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 34.655 миллион теңге) дейін төмендетілді, ондағы ҚМГ ҰК үлесі 39 миллион АҚШ долларын құрайды (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 5.824 миллион теңге).
      2009 жылға шығындардың өтелімділігін тексеру 2012 жылы аяқталды. Жүргізілген тексеру нәтижесінде 875 миллион АҚШ доллары (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 131.898 миллион теңге) мөлшеріндегі шығын өтелмейтін ретінде сыныпталды. Осы шығындардағы ҚМГ ҰК үлесі 147 миллион АҚШ долларын (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 22.168 миллион теңге) құрайды. Мердігерлердің пайдасына мәселені шешу үшін келіссөздер жалғасуда.

      Газ қарыздары (ҚТГ)

      2012 және 2011 жылдар ішінде ҚТГ қысқы кезеңде Алматы қаласын газбен қамтамасыз ету үшін «PetroChina International Company Limited» газ қарызы бойынша операцияны жүзеге асырды. Келісімнің талаптарына сәйкес, егер газды қайтару бойынша міндеттемелерді орындамау жағдайында, ҚМГ ҰК газдың мың текше метріне 340 АҚШ доллары есебімен ақшамен берешекті өтеуі қажет, ол 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша 30.401 миллион теңгені құрайды.

      Тұрақтандыру жоспары бойынша міндеттемелер

      Қор Үкімет 2008 жылы бекіткен Тұрақтандыру жоспарын жүзеге асыруда Үкіметтің негізгі операторы болып тағайындалды (1-ескертпе).

      Жылжымайтын мүлік нарығындағы ахуалды тұрақтандыру

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша жылжымайтын мүлік нарығындағы жағдайды тұрақтандыру бойынша міндеттеме орындалмады.

      Инновациялық, индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру

      2012 жылғы 31 желтоқсанда инновациялық, индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыру бойынша Қордың міндеттемелері 5.000 миллион теңгені (2011: 5.000 миллион теңге) құрады.

      Дағдарысқа қарсы құралдарды қайталама пайдалану бойынша міндеттемелер

      Қазақстан Республикасы Экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысының 2012 жылғы 5 сәуірдегі № 17-5/И-380 хаттамасына және Қазақстан Республикасы Экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысының 2013 жылғы 30 қаңтардағы № 17-5/11-10 хаттамасына сәйкес Қор 2012 - 2014 жылдар ішінде жалпы сомасы 514.718 миллион теңгеге бірқатар инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға жатады. 2012 жылы игерілген қаражатты және жобалар арасындағы қаражатты қайта бөлуді ескере отырып, 2013 – 2014 жылдары игеруге Қордың міндеттемелері 415.324 миллион теңгені құрайды, оның ішінде мына жобалар бойынша:

      Тұрғын үй құрылысы бағдарламасын қаржыландыру және «Қолжетімді тұрғын үй» бағдарламасын іске асыру

      Үкіметтің 2012 жылғы 21 маусымдағы № 821 қаулысына сәйкес «Самұрық-Қазына» жылжымайтын мүлік қоры» АҚ арқылы тұрғын үй салуға Қордан қаражатты және Ұлттық қордан қаражатты пайдалану көзделеді. 2012 жылғы 31 желтоқсанда «Қолжетімді тұрғын үй - 2020» бағдарламасын қаржыландыру бойынша Қордың міндеттемесі 36.200 миллион теңгені (2011 жылғы 31 желтоқсанда: нөл) құрайды.

      Қордың өзге де инвестициялық жобаларын іске асыру

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша өзге инвестициялық жобаларды қаржыландыру бойынша Қордың міндеттемесі 379.124 миллион теңгені (2011 жылғы 31 желтоқсанда: нөл) құрайды.
      Бұдан басқа, Қазақстан Республикасы Экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысының 2013 жылғы 30 қаңтардағы № 17-5/11-10 хаттамасына сәйкес Қордың және/немесе «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы» АҚ-ның меншік қаражаты есебінен 60.000 миллион теңге мөлшерінде «Батыс-Солтүстік-Орталық магистралдық газ құбырын салу» (Қарталы – Тобыл – Көкшетау - Астана) инвестициялық жобасын қаржыландыруды жүзеге асыру жатады.

      43. СЕГМЕНТТІК ЕСЕПТІЛІК

      Басқару мақсаты үшін Топтың қызметі өндіретін өнім түріне және көрсетілетін қызметтің тұрпатына сәйкес мынадай жеті операциялық сегментке бөлінеді:
      Мұнай-газ сегменті мұнай мен газды барлау және өндіру, мұнай мен газды тасымалдау, шикі мұнайды және қайта өңделетін өнімдерді қайта өңдеу және сату бойынша операцияларды қамтиды.
      Тау-кен өнеркәсіп сегменті минералдық ресурстарды барлау, өндіру, өңдеу және сату бойынша операцияларды, қорғаныш кешені мен азаматтық машина жасау кәсіпорнын, химия саласы мен геологиялық барлауды дамыту бойынша жобаларды қамтиды.
      Тасымалдау сегменті жүктер мен жолаушыларды темір жолмен және әуе көлігімен тасымалдау жөніндегі операцияларды қамтиды.
      Телекоммуникация сегменті жергілікті, қалааралық және халықаралық байланысты қоса алғанда (ТМД-ға кіретін және кірмейтін елдерді қоса алғанда), тіркелген байланыс қызметтері; сондай-ақ байланыс арналарын жалдау, деректерді беру және сымсыз байланыс қызметтері бойынша операцияларды қамтиды.
      Энергетикалық сегмент электр энергиясын өндіру және беру жөніндегі, электр энергетикалық жүйеге электр энергиясын жіберуді техникалық диспетчерлеу және импортталатын электр энергиясын тұтыну жөніндегі операцияларды, Қазақстан Республикасының Бірыңғай электр энергетикасы жүйесінің объектілерін орталықтандырылған шұғыл-диспетчерлік басқару функцияларын қамтиды.
      Қаржы институттар және даму институттары сегменті Қазақстан экономикасының барлық сегменттерінде инвестициялық және инновациялық қызметті ұлғайту және ынталандыру жөніндегі операцияларды қамтиды.
      Самұрық-Қазына операциялары Корпоративтік орталық және жобалар сараланымына енгізілді.
      Жоғарыда аталған есептік сегменттердің кейбіреулері Топтың ұйымдық құрылымына сәйкес неғұрлым ұсақ есептік сегменттерді біріктіру арқылы қалыптастырылды. Әрбір есептік сегмент ҚЕХС-қа сәйкес бухгалтерлік есепті жүзеге асырады. ҚЕХС-қа сәйкес дайындалған әрбір сегмент қызметінің қаржылық нәтижелері сегментке ресурстарды бөлу және оның қызмет нәтижелерін бағалау туралы шешімдерді қабылдау мақсаты үшін Бас басқарушыға және шешімдер қабылдауға жауаптыға беріледі.
      Төменде 2012 жыл ішіндегі Топтың операциялық сегменттердің пайдалары мен шығындары, активтері мен міндеттемелері туралы ақпарат келтірілген:

Миллион теңгемен

Мұнай-газ

Тау-кен өнеркәсіп

Тасымалдау

Телекоммуникация

Энергетика

Қаржы институттары мен даму институттары

Корпоративтік орталық және жобалар

Элиминация

Барлығы











Сыртқы клиенттерге сатудан кіріс

2.920.437

350.885

895.956

189.879

168.625

277.545

107.695

-

4.911.022

Басқа сараланымдарға сатудан кіріс

39.981

23.408

13.739

5.196

15.044

71.760

361.594

(530.722)

-

Кірістердің жиыны

2.960.418

374.293

909.695

195.075

183.669

349.305

469.289

(530.722)

4.911.022

Бір жыл ішіндегі жалпы пайда

869.600

86.893

270.413

56.321

37.659

67.032

310.315

(328.093)

1.370.140











Жалпы және әкімшілік шығыстар

(156.108)

(30.654)

(83.958)

(24.441)

(14.112)

(99.237)

(20.168)

8.071

(420.607)

Тасымалдау және сату бойынша шығыстар

(360.697)

(4.432)

(6.200)

(5.406)

(634)

-

(1.945)

2.131

(377.183)

Қаржылық кіріс

29.024

4.407

6.564

4.677

3.313

3.597

63.547

(59.720)

55.409

Қаржылық шығындар

(169.184)

(13.925)

(32.990)

(12.331)

(7.231)

(752)

(324)

28.821

(207.916)

Қауымдасқан компаниялар мен бірлескен кәсіпорындардың кірістеріндегі үлес

471.086

32.967

(72)

1

29.972

4.881

-

-

538.835

Бағамдық айырмадан түсетін кіріс/(шығын), нетто

(18.006)

(2.762)

(3.858)

(869)

(1.980)

(17.830)

1.267

286

(43.752)

Тозу, ескіру және амортизация

(163.633)

(19.886)

(78.197)

(39.055)

(16.488)

(6.877)

(342)

137

(324.341)

Берілген қарыздардың құнсыздануы

1

-

-

-

-

(11.304)

(943)

(3.649)

(15.895)

Кредиттік мекемелердегі қаражаттың құнсыздануы

-

-

-

-

-

1.947

282.068

(282.068)

1.947

Өзге де активтердің құнсыздануы

(94.855)

(3.417)

(839)

5.839

286

12.232

(301.135)

159.158

(222.731)

Резервтерге аударымдар

35.890

1.140

28.359

319

2.081

(3.061)

-

-

64.728

Табыс салығы бойынша шығыстар

(177.131)

(10.972)

(32.140)

(4.472)

(5.312)

(8.403)

(11.236)

(1.058)

(250.724)

Жалғастырылатын қызметтен түскен бір жылғы таза кіріс

412.579

53.432

124.077

21.093

43.629

408.941

338.559

(469.232)

933.078

Тоқтатылған операциялардан түскен кезеңдегі таза кіріс

628

-

(1.109)

201.996

60

-

-

784

202.359

Кезең ішіндегі таза кіріс жиыны

413.207

53.432

122.968

223.089

43.689

408.941

338.559

(468.448)

1.135.437

Сегменттер бойынша өзге ақпарат










Сегмент активтерінің жиыны

6.881.891

765.076

2.192.972

465.384

827.000

4.024.405

5.290.564

(5.212.165)

15.235.127

Сегмент міндеттемелерінің жиыны

3.265.866

310.479

1.105.356

179.357

339.583

3.147.174

1.628.499

(2.132.718)

7.843.596

Күмәнді дебиторлық берешек бойынша резервтер

7.489

95

1.528

611

256

(461)

1.751

(1.093)

10.176

Бірлескен кәсіпорындардағы және қауымдасқан компаниялардағы инвестициялар

894.097

132.421

15.479

-

232.908

112.644

-

(36.505)

1.351.044

Күрделі шығындар

551.541

59.293

480.141

68.705

84.547

5.936

3.139

(32.474)

1.220.828

      Төменде 2011 жыл ішіндегі Топтың операциялық сараланымдарының пайдалары мен шығындары, активтері мен міндеттемелері туралы ақпарат келтірілген:

Миллион теңгемен

Мұнай-газ

Тау-кен өнеркәсіп

Тасымалдау

Телекоммуникация

Энергетика

Қаржы институттары мен даму институттары

Корпоративтік орталық және жобалар

Элиминация

Барлығы











Сыртқы клиенттерге сатудан кіріс

2.597.750

335.347

790.766

184.564

129.312

288.065

74.551

-

4.400.355

Басқа сараланымдарға сатудан кіріс

26.750

18.231

11.743

5.075

11.508

69.814

112.801

(255.922)

-

Кірістердің жиыны

2.624.500

353.578

802.509

189.639

140.820

357.879

187.352

(255.922)

4.400.355

Бір жыл ішіндегі жалпы пайда

789.152

92.218

252.791

55.400

32.153

38.819

33.844

(61.466)

1.232.911











Жалпы және әкімшілік шығыстар

(159.835)

(21.691)

(77.344)

(22.018)

(12.854)

(105.684)

(44.108)

5.852

(437.682)

Тасымалдау және сату бойынша шығыстар

(350.701)

(3.779)

(6.771)

(4.638)

(291)

(18)

(1.842)

862

(367.178)

Қаржылық кіріс

45.584

5.689

6.330

3.996

2.538

2.982

63.973

(64.267)

66.825

Қаржылық шығындар

(171.190)

(12.309)

(22.373)

(9.503)

(7.468)

(1.438)

(176)

30.857

(193.600)

Қауымдасқан компаниялар мен бірлескен кәсіпорындардың кірістеріндегі үлес

534.623

43.983

69

(3)

25.467

7.038

-

-

611.177

Бағамдық айырмадан түсетін кіріс/(шығын), нетто

(8.760)

(414)

(1.610)

(107)

1.259

(12.913)

32

(54)

(22.567)

Тозу, ескіру және амортизация

(146.708)

(16.328)

(63.643)

(39.931)

(14.437)

(6.623)

(318)

-

(287.988)

Берілген қарыздардың құнсыздануы

(14)

-

-

-

-

(146.816)

(943)

799

(146.974)

Кредиттік мекемелердегі қаражаттың құнсыздануы

-

-

-

-

-

(599)

(282.068)

282.068

(599)

Өзге де активтердің құнсыздануы

(60.593)

(3.320)

9.336

(2.564)

(17)

(26.853)

(307.193)

306.742

(84.462)

Резервтерге аударымдар

11.036

5.572

29.536

21

7.334

5.966

-

-

59.465

Табыс салығы бойынша шығыстар

(153.148)

(17.553)

(35.041)

(4.302)

(5.104)

(141.819)

(10.194)

-

(367.161)

Жалғастырылатын қызметтен түскен бір жылғы таза кіріс

483.901

80.581

131.094

18.096

38.515

(389.428)

(513.881)

472.555

321.433

Тоқтатылған операциялардан түскен кезеңдегі таза кіріс

(1.353)

-

(1.942)

33.023

-

-

(532)

-

29.196

Кезең ішіндегі таза кіріс жиыны

482.548

80.581

129.152

51.119

38.515

(389.428)

(514.413)

472.555

350.629

Сегменттер бойынша өзге ақпарат










Сегмент активтерінің жиыны

6.181.018

653.788

1.767.920

461.835

661.982

3.628.629

4.125.542

(4.067.309)

13.413.405

Сегмент міндеттемелерінің жиыны

3.020.860

277.728

771.842

169.721

247.481

3.667.810

1.592.738

(2.064.378)

7.683.802

Күмәнді дебиторлық берешек бойынша резервтер

3.636

272

1.161

(281)

(206)

502

-

(59)

5.025

Бірлескен кәсіпорындардағы және қауымдасқан компаниялардағы инвестициялар

919.154

105.018

4.940

24

176.741

89.105

-

-

1.294.982

Күрделі шығындар

465.531

33.919

347.228

46.824

73.631

31.020

27.471

(5.854)

1.019.770

      44. ЕСЕПТІ КҮННЕН КЕЙІНГІ ОҚИҒАЛАР

      Қарыздар

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Vector Energy AG ағымдағы міндеттемелер құрамына енгізілген 865 миллион АҚШ доллары (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 130.433 миллион теңге) сомасына BNP Paribas (Suisse) SA кредит желісі бойынша ТH KMG AG (бірге қарыз алушылар ретінде) бірлесіп қаржы ковенанттары бойынша тиісті талаптарды орындамады. 2013 жылғы 6 наурызда BNP Paribas (Suisse) SA 2013 жылғы 6 сәуірге дейінгі мерзімде талап етілген шарттарға сәйкестікті қаржылық ковенанттың сақтауын өткізу сұрауымен Vector Energy AG және ТH KMG AG хабарлама жіберді. Топ басшылығы осы шоғырландырылған қаржылық есептілікті шығару күні осы мәселені шешу үшін тиісті шараларды қабылдады.
      2012 жылғы 26 қарашада Топтың еншілес ұйымы «Локомотив» АҚ 196 бірлік локомотив сатып алуға АҚШ-тың Экспорттық-Импорттық банкімен 425 миллион АҚШ доллары (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 64.085 миллион теңгеге баламалы) сомасына кредит келісімін жасасты. Сыйақы ставкасы Commercial Interest Reference Rate құрады (АҚШ долларымен). Кредит келісімінің талаптарына сәйкес қаражатты игеру тоғыз траншпен көзделді, оның үшеуі 32 миллион АҚШ доллары (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 4.825 миллион теңгеге баламалы) сомасында банктің комиссиясын ұстай отырып, жалпы сомасы 311 миллион АҚШ долларына (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 46.896 миллион теңгеге баламалы) 2013 жылғы қаңтарда алынды.
      2013 жылғы 24 қаңтарда Қор Қазақстан, Жомарт мыс кен орнын өңдеу бойынша жобаны қаржыландыруға 200 миллион АҚШ доллары мөлшерінде Kazakhmys Finance PLC қарыз берді. Қаржыландыру 2013 жылғы қаңтарда Қытай мемлекеттік Даму Банкімен кредит желісі шеңберінде алынған қаражаттан жүзеге асырылды.
      2012 жылғы сәуірде ПМХЗ 13.460 миллион теңге сомаға «Қазақстан Халық Банкі» АҚ берген айналым қаражатын толтыруға қарыз алды.
      2013 жылғы қаңтарда Топ Қытайдың Экспорттық-Импорттық Банкінен 500 миллион АҚШ доллары (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 75.395 миллион теңгеге баламалы) мөлшерінде қарызды мерзімінен бұрын өтеді. Мерзімінен бұрын өтеу кезінде Топ жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есеп құрамында 2,5 миллион АҚШ доллары (2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 376 миллион теңгеге баламалы) сомада мерзімінен бұрын өтегені үшін комиссияны таныды.
      2013 жылғы 13 ақпанда ҚДБ 425 миллион АҚШ доллары (64 миллиард теңгеге баламалы) сомасына Еурооблигацияларды қосымша орналастыруды жүзеге асырды, оның жылдық 4,125% купондық ставкасы бар және өтеу мерзімі 2022 жылы.
      2013 жылғы 5 наурызда ҚДБ 272 миллион АҚШ доллары (41 миллиард теңгеге баламалы) сомаға Credit Suisse International-дан алған қа