"Самұрық-Қазына" ұлттық әл-ауқат қоры" акционерлік қоғамының 2013 жылғы жылдық қаржылық (шоғырландырылған және жеке) есептілігін, таза кірісін бөлу, жай акциялары бойынша дивидендтер төлеу тәртібін және бір жай акциясына шаққандағы дивидендтің мөлшерін бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 21 қазандағы № 1121 қаулысы.

      "Ұлттық әл-ауқат қоры туралы" 2012 жылғы 1 ақпандағы Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабы 2-тармағының 2) және 10) тармақшаларына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

      1. Мыналар:

      1) қоса беріліп отырған "Самұрық-Қазына" ұлттық әл-ауқат қоры" акционерлік қоғамының (бұдан әрі – Қор) 2013 жылғы жылдық қаржылық (шоғырландырылған және жеке) есептілігі;

      2) Қазақстан Республикасы, 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 23 мекенжайы бойынша тіркелген; деректемелері: бизнес сәйкестендіру нөмірі (БСН) – 081140000436, жеке сәйкестендіру коды (ЖСК) – KZ91125KZT1001300144, Алматы қаласы "Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі" мемлекеттік мекемесіндегі банктік сәйкестендіру коды (БСК) – NBRKKZKX Қордың қаржылық есептілігіне сәйкес 407246228638 (төрт жүз жеті миллиард екі жүз қырық алты миллион екі жүз жиырма сегіз мың алты жүз отыз сегіз) теңгені құрайтын Қордың 2013 жылғы таза кірісін бөлу тәртібі бекітілсін:

      дивидендтерді төлеуге – 9077418000 (тоғыз миллиард жетпіс жеті миллион төрт жүз он сегіз мың) теңге жіберілсін;

      инвестициялық бағдарламаларды қаржыландыру, борыштық міндеттемелерді өтеу және активтер сатып алу үшін – 398168810638 (үш жүз тоқсан сегіз миллиард бір жүз алпыс сегіз миллион сегіз жүз он мың алты жүз отыз сегіз) теңге Қор мен оның компанияларының иелегінде қалдырылсын;

      3) Қордың бір жай акциясына шаққанда 2013 жылғы дивидендтің мөлшері 2 (екі) теңге 61 (алпыс бір) тиын болып бекітілсін.

      2. Осы қаулыға қол қойылған күн дивидендтерді төлеу басталатын күн болып белгіленсін.

      3. Дивидендтер төлеу 10 (он) жұмыс күні ішінде "201301" бюджеттік жіктеу коды бойынша республикалық бюджетке қолма-қол ақшасыз аудару жолымен ақшалай нысанда жүргізілсін.

      4. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының


Премьер-Министрі

К.Мәсімов


  Қазақстан Республикасы
Үкіметінің
2014 жылғы 21 қазандағы
№ 1121 қаулысымен
бекітілген

      "Самұрық-Қазына" ұлттық әл-ауқат қоры" АҚ

      Жеке қаржылық есептілік

      2013 жылғы 31 желтоқсанда аяқталатын жыл үшін,

      тәуелсіз аудиторлардың есебімен

МАЗМҰНЫ

      Тәуелсіз аудиторлардың есебі

      Жеке қаржылық есептілік

      Жеке бухгалтерлік теңгерім

      Жиынтық кіріс туралы жеке есеп

      Ақша қаражатының қозғалысы туралы жеке есеп

      Капиталдағы өзгерістер туралы жеке есеп

      Жеке қаржылық есептілікке ескертпелер

ЖЕКЕ БУХГАЛТЕРЛІК ТЕҢГЕРІМ

      31 желтоқсандағы жағдай бойынша

Миллион теңгемен

Ескер.

2013

2012

Активтер




Ұзақ мерзімді активтер




Негізгі құралдар


454

468

Материалдық емес активтер


588

931

Еншілес ұйымдарға инвестициялар

5

2.993.877

3.231.412

Қауымдасқан компанияларға инвестициялар

6

18.455

18.455

Берілген қарыздар

7

611.631

657.400

Кредиттік мекемелердегі қаражат

8

346.152

361.780

Өзге де ұзақ мерзімді қаржы активтері

9

12.171

124.194

Ұзақ мерзімді банк депозиттері

10

196.680

204.553

Кейінге қалдырылған табыс салығы бойынша актив

21

9.120

3.037

Өзге де ұзақ мерзімді активтер


54

201



4.189.182

4.602.431

Ағымдағы активтер




Корпоративтік табыс салығы бойынша алдын ала төлем


14.206

13.734

Берілген қарыздар

7

193.788

110.081

Кредиттік мекемелердегі қаражат

8

41.160

32.760

Өзге де қысқа мерзімді қаржы активтері

9

24.558

26.124

Колл/пут опциондарымен байланысты активтер


46.376

47.429

Қысқа мерзімді банк депозиттері

10

321.735

159.923

Өзге де ағымдағы активтер

11

19.902

27.939

Ақша қаражаты және оның эквиваленттері

12

103.508

432.972



765.233

850.962

Сату үшін арналған ретінде жіктелген активтер

5

155.576

АКТИВТЕРДІҢ ЖИЫНЫ


5.109.991

5.453.393

КАПИТАЛ ЖӘНЕ МІНДЕТТЕМЕЛЕР




Капитал




Жарғылық капитал

13

4.484.676

4.409.314

Сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау бойынша резерв


(2.159)

(595)

Жинақталған шығын


(971.945)

(557.989)

Капитал жиыны


3.510.572

3.850.730

Ұзақ мерзімді міндеттемелер




Қарыздар

14

1.255.978

1.295.007

Үкіметтің қаражаты

15

197.216

185.704

Қаржы кепілдіктері бойынша міндеттемелер

16

30.725

31.724



1.483.919

1.512.435

Ағымдағы міндеттемелер




Қарыздар




Үкіметтің қаражаты

14

106.712

81.764

Қаржы кепілдіктері бойынша міндеттемелер

15

331

198

Колл/пут опциондары бойынша міндеттемелер

16

6.420

5.956

Өзге де ағымдағы міндеттемелер


46

32



1.991

2.278



115.500

90.228

КАПИТАЛ МЕН МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЖИЫНЫ


5.109.991

5.453.393


      Қаржы директоры - Басқарма мүшесі ___________________________

      Нұрлан Рахметов

      Бас бухгалтер ___________________________

      Алмаз Абдрахманова

ЖИЫНТЫҚ КІРІС ТУРАЛЫ ЖЕКЕ ЕСЕП

      31 желтоқсанда аяқталатын жыл үшін

Миллион теңгемен

Ескер.

2013

2012

Пайыздық кірістер

17

83.659

61.510

Пайыздық шығыстар

18

(89.894)

(91.423)

Дивидендтерден түсетін кіріс


89.716

341.520

Жалпы пайда


83.481

311.607

Жалпы және әкімшілік шығыстар

19

(23.824)

(15.967)

Қаржылық кірістер

20

42.527

58.667

Еншілес ұйымдарға инвестициялардың құнсыздануынан шығын

5

(71.717)

(154.287)

Берілген қарыздың, банк депозиттерінің, кредиттік мекемелердегі қаражаттың және өзге де ағымдағы активтердің құнсыздануы шығынын қалпына келтіруден (құнсызданудан шығын)/кіріс, нетто

7, 8, 10, 11

(469)

279.377

Сату үшін арналған ретінде жіктелген активтердің құнсыздануынан шығын

5

(147.421)

Сату үшін қолда бар инвестициялардың құнсыздануынан шығын

9

(146.848)

Бағамдық айырмадан кіріс, нетто


1.017

1.273

Опциондар құнының өзгеруінен (шығын)/кіріс, нетто


(1.067)

11.365

Қаржы активтерінің шығуынан болатын кіріс

9

4.830

Өзге де операциялық кірістер/(шығыстар), нетто


(2.030)

195

Табыс салығын есептегенге дейінгі пайда/(шығын)


(119.503)

350.212

Табыс салығы бойынша шығыстар

21

(4.131)

(10.489)

Жыл ішіндегі таза пайда/(шығын)


(123.634)

339.723

Табыс салығын шегергендегі өзге де жиынтық (кіріс)/шығын






Сату үшін қолда бар инвестициялар бойынша таза (кіріс)/шығын


(1.564)

125.738

Келесі кезеңдерде пайданың немесе шығынның құрамына қайта жіктелуге жататын бір жыл ішіндегі өзге де жиынтық (шығын)/кіріс


(1.564)

125.738

Бір жыл ішіндегі жиынтық (шығын)/кіріс


(125.198)

465.461


      Қаржы директоры - Басқарма мүшесі ___________________________

      Нұрлан Рахметов

      Бас бухгалтер ___________________________

      Алмаз Абдрахманова

АҚША ҚАРАЖАТЫНЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ ТУРАЛЫ ЖЕКЕ ЕСЕП

      31 желтоқсанда аяқталатын жыл үшін

Миллион теңгемен

Ескер.

2013

2012

Операциялық қызметтен ақша ағындары:






Табыс салығы есептелгенге дейінгі пайда/(шығын)



(119.503)

350.212

Мыналарға түзету:




Тозу мен амортизацияға


308

285

Еншілес ұйымдарға инвестициялардың құнсыздануынан шығын

5

71.717

154.287

Берілген қарыздың, банк депозиттерінің, кредиттік мекемелердегі қаражаттың және өзге де ағымдағы активтердің құнсыздануы шығынын қалпына келтіруден (құнсызданудан шығын)/кіріс, нетто

7,8,10,11

469

(279.377)

Қаржы кірістері

20

(42.527)

(58.667)

Сату үшін арналған ретінде жіктелген активтердің құнсыздануынан шығын

5

147.421

Сату үшін қолда бар инвестициялардың құнсыздануынан шығын

9

146.848

Опциондар құнының өзгеруінен (шығын)/кіріс, нетто



1.067

(11.365)

Қаржы активтерінің шығуынан болатын кіріс


(4.830)

Бағамдық айырмадан іске асырылмаған (кіріс)/шығын


(808)

295

Өзге де түзетулер


476

Айналым капиталындағы өзгерістерге дейінгі операциялық қызметтен ақша ағымдары


58.144

298.164

Берілген қарыздардағы өзгеріс


(213.454)

(257.102)

Кредиттік мекемелердегі қаражаттағы өзгеріс


7.595

(203.889)

Өзге де активтердегі өзгеріс


9.053

(24.973)

Үкімет қарыздарындағы және қаражатындағы өзгеріс


(13.282)

117.444

Өзге де ағымдағы міндеттемелердегі өзгеріс


1.863

27

Операциялық қызметтен ақша ағымдары


(150.081)

(70.329)

Төленген табыс салығы


(11.066)

(10.826)

Алынған пайыздар


31.963

50.687

Операциялық қызметте ақша қаражатын таза жұмсау


(129.184)

(30.468)

Инвестициялық қызметтен ақшалай ағын:





Банк депозиттерін алу/(орналастыру), нетто

10

(152.367)

122.987

Еншілес ұйымдар мен қауымдасқан компаниялардың акцияларын сатып алу

5

(325.023)

(277.653)

Негізгі құралдар мен материалдық емес активтерді сатып алу


(125)

(296)

Еншілес ұйымдарға инвестицияларды сатудан түсетін түсімдер

5

150.035

Қаржы активтерін сату, нетто


29.508

Инвестициялық қызметтегі ақша қаражатының таза (жұмсалуы)/ түсімі


(477.515)

24.581

Қаржы қызметінен ақша ағындары:





Акционерге төленген дивидендтер

13

(9.077)

(159.113)

Акционерге өзге де бөлу

13

(8.008)

(9.126)

Жарғылық капиталға жарналар

13

39.320

12.000

Үкіметтен алынған қаражат

15

255.000

143.196

Қаржылық қызметтегі ақша қаражатының таза (жұмсалуы)/ түсімі


277.235

(13.043)

Ақша қаражаты мен оның баламаларындағы таза өзгеріс


(329.464)

(18.930)

Жыл басындағы ақша қаражаты мен оның эквиваленттері


432.972

451.902

Жыл аяғындағы ақша қаражаты мен оның эквиваленттері

12

103.508

432.972


      АҚШАЛАЙ ЕМЕС ОПЕРАЦИЯЛАР

      Төменде көрсетілгендерді қоса алғанда, ақшалай емес операциялар ақша қаражатының қозғалысы туралы жеке есептен шығарылды:

      1. Мүлік және мемлекеттік акциялар пакеті нысанында Акционер жүзеге асырған жарна жолымен Қордың жарғылық капиталын ұлғайту (13-ескертпе), және осы активтерді Қордың еншілес ұйымдарына одан әрі беру (5-ескертпе).

      2. Қордың еншілес ұйымдарын (5-ескертпе) және қаржы активтерін Акционерге беру (9-ескертпе). Акционермен жасалатын бұл операциялар капиталдағы өзгерістер туралы жеке есепте көрсетілді (13-ескертпе)

      3. Инвестицияларды сату үшін арналған ретінде жіктелген активтерге еншілес ұйымдарға аудару (5-ескертпе).

      4. Берілген қарыздар және Үкіметтің қаражаты бойынша дисконтты тану (7, 15-ескертпелер).

      5. Акционермен жасалатын операциялар (13-ескертпе).

      Қаржы директоры - Басқарма мүшесі ___________________________

      Нұрлан Рахметов

      Бас бухгалтер ___________________________

      Алмаз Абдрахманова

КАПИТАЛДАҒЫ ӨЗГЕРІСТЕР ТУРАЛЫ ЖЕКЕ ЕСЕП

      31 желтоқсанда аяқталатын жыл үшін

Миллион теңгемен

Ескер.

Жарғылық капитал

Сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау резерві

Жинақталған шығын

Жиыны

2011 жылғы 31 желтоқсан


4.050.383

(126.333)

(1.116.293)

2.807.757

Жыл ішіндегі таза шығын


339.723

339.723

Өзге де жиынтық шығын


125.738

125.738

Жыл ішіндегі жиынтық кіріс жиыны


125.738

339.723

465.461

Жарғылық капиталға жарналар

13

358.931

358.931

Үкімет қаражатымен операциялардан кіріс

15

394.267

394.267

Акционермен операциялар

13

1.630

1.630

Акционерге дивидендтер

13

(168.190)

(168.190)

Акционерге өзге де бөлу

13

(9.126)

(9.126)

2012 жылғы 31 желтоқсан


4.409.314

(595)

(557.989)

3.850.730

Жыл ішіндегі таза шығын


(123.634)

(123.634)

Өзге де жиынтық шығын


(1.564)

(1.564)

Жыл ішіндегі жиынтық шығын жиыны


(1.564)

(123.634)

(125.198)

Жарғылық капиталға жарналар

13

75.362

75.362

Үкімет қаражатымен операциялардан кіріс

15

249.830

249.830

Акционермен операциялар

13

(411.142)

(411.142)

Акционерге дивидендтер

13

(9.077)

(9.077)

Акционерге өзге де бөлу

13

(119.933)

(119.933)

2013 жылғы 31 желтоқсан


4.484.676

(2.159)

(971.945)

3.510.572


      Қаржы директоры - Басқарма мүшесі ___________________________

      Нұрлан Рахметов

      Бас бухгалтер ___________________________

      Алмаз Абдрахманова

ЖЕКЕ ҚАРЖЫЛЫҚ ЕСЕПТІЛІККЕ ЕСКЕРТПЕЛЕР
1. ЖАЛПЫ АҚПАРАТ

      "Самұрық-Қазына" ұлттық әл ауқат қоры" АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша "Қор" немесе "Самұрық-Қазына") Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 13 қазандағы Жарлығына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 17 қазандағы № 962 қаулысына сәйкес құрылды. Құрылу "Қазына" орнықты даму қоры" акционерлік қоғамы ("Қазына") мен "Самұрық" мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі қазақстандық холдингі" акционерлік қоғамын ("Самұрық") біріктіру және Мемлекеттік қорға Қазақстан Республикасы Үкіметіне ("Мемлекет" немесе "Үкімет") тиесілі кейбір кәсіпорындардағы өз меншік құқығын қосымша беру жолымен жүзеге асырылды. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті білдіретін Үкімет Қордың жалғыз акционері (бұдан әрі мәтін бойынша "Акционер").

      Үкіметтің "Қазына" мен "Самұрықты" қосуының негізгі мақсаты Үкіметтің тиісті бағдарламаларында және компаниялардың даму жоспарларында белгіленген осы компаниялардың стратегиялық міндеттерді табысты орындауы мақсатында олардың менеджменті тиімділігін арттыру және ұйымдық құрылымын оңтайландыру болып табылады.

      Қордың қызметі 2012 жылғы 1 ақпанға дейін "Ұлттық әл-ауқат қоры туралы" Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 13 ақпандағы № 134-4 Заңымен реттелді және ел экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз етуге жәрдемдесуге; экономиканы жаңғыртуға және әртараптандыруға; Топ компаниялары қызметінің тиімділігін арттыруға бағытталды. 2012 жылғы 1 ақпанда "Ұлттық әл-ауқат қоры туралы" Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 1 ақпандағы № 550-IV Заңы қабылданды, оған сәйкес Қордың қызметі Қордың тобына кіретін ұйымдардың ұзақ мерзімді құнын (құндылығын) ұлғайту және Қордың тобына кіретін активтерді тиімді басқару арқылы Қазақстан Республикасының ұлттық әл-ауқатын арттыруға бағытталды.

      Қор 5 және 6-ескертпелерде санамаланған бірқатар мемлекеттік кәсіпорындарды біріктіретін холдинг болып табылады.

      Қордың әкімшілік мекенжайы Қазақстан Республикасы Астана қаласы, Қонаев көшесі 8.

      Осы жеке қаржылық есептілікті шығаруға 2014 жылғы 25 сәуірде Қордың Басқарушы директоры - Басқарма мүшесі мен Бас бухгалтері бекітті.

      Тұрақтандыру жоспары

      Әлемдік қаржы дағдарысы жағдайында елдің экономикасы мен қаржы жүйесін тұрақтандыруды қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 25 қарашадағы № 1085 қаулысымен Қазақстан Республикасы Үкіметінің, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінің Экономикасы және қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі 2009-2010 жылдарға арналған бірлескен іс-қимыл жоспары (бұдан әрі мәтін бойынша "Тұрақтандыру жоспары") бекітілді. Тұрақтандыру жоспары мынадай мақсаттарға бағытталған бірқатар іс-шараларды көздейді:

      * Қаржы секторын тұрақтандыру

      * Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешу

      * Шағын және орта бизнесті қолдау

      * Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту

      * Инновациялық, индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру

      Қор Үкіметтен Тұрақтандыру жоспарын іске асыру жөніндегі негізгі оператор болып түседі.

      Даму институттары мен өзге де еншілес ұйымдарды беру

      "Қазақстан Республикасының 2012 жыл ішіндегі әлеуметтік-экономикалық дамуының қорытындылары және "Қазақстан-2050" стртатегиясын іске асыру жөніндегі міндеттер туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің қатысуымен өткен кеңестің 2013 жылғы 23 қаңтардағы № 01-7.1 хаттамасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметіне даму институттары мен қаржы ұйымдарын ("Қазақстан Даму банкі" АҚ, "Kazyna Capital Management" АҚ, "КазЭкспортГарант" Экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы" АҚ, "Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ, "Қазақстан инвестициялық қоры" АҚ") 100% акцияларының иесі Үкімет болатын жаңа құрылған ұйымға беруді жүзеге асыру, және "СҚ-Фармация" ЖШС Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің қарауына беру тапсырылды.

      2013 жылғы сәуірде Қор даму институттары мен қаржы ұйымдарының акциялар пакеттерін толық бақылауы құқығымен сенімгерлікпен басқару шарттарына сәйкес еншілес ұйымдардың акциялар пакеттері мынадай мемлекеттік мекемелерге: Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігіне – "Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ, Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігіне – "Қазақстан Даму банкі" АҚ, "Kazyna Capital Management" АҚ, "КазЭкспортГарант" Экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы" АҚ, "Қазақстан инвестициялық қоры" АҚ", Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігіне – "СҚ-Фармация" ЖШС берілді. 2013 жылғы мамырда мемлекеттік мекемелермен жасалған жоғарыда көрсетілген сенімгерлікпен басқару шарттарының күші жойылды және айырбас шартының негізінде Қор даму институттары мен қаржы ұйымдарының акцияларын Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің меншігіне берді, ол кейіннен "Даму институттарын, қаржы ұйымдарын басқару жүйесін оңтайландыру және ұлттық экономиканы дамыту жөніндегі кейбір шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 22 мамырдағы № 571 Жарлығын іске асыру жөніндегі шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 25 мамырдағы № 516 қаулысына (бұдан әрі – "Үкіметтің қаулысы") сәйкес құрылған "Бәйтерек" ұлттық басқарушы холдингі" АҚ берді.

      2013 жылғы шілдеде Үкіметтің қаулысын орындау үшін Қор және Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті айырбас шартына қол қойды, оған сәйкес жоғарыда аталған барлық еншілес ұйымдардағы және "Қазгеология" ұлттық геологиялық-барлау компаниясы" Ақ акциялар пакеттері мен қатысу үлестеріне меншік құқығы Үкіметтің қаулысында көрсетілген тізбеге сәйкес республикалық мүлікке айырбасқа республикалық меншікке беріледі. Жоғарыда айтылғандай, осы еншілес ұйымдарға тиімді бақылау жасау бастапқыда белгілі бір мемлекеттік ұйымдарға және кейіннен сенімгерлікпен басқару шарттарының негізінде "Бәйтерек" ұлттық басқарушы холдингі" АҚ берілді.

      "БТА Банк" АҚ міндеттемелерін қайта құрылымдау

      2012 жылғы желтоқсанда "БТА Банк" АҚ (бұдан әрі "БТА") міндеттемелерін екінші рет қайта құрылымдау жүзеге асырылды. Қайта құрылымдау жоспарының шеңберінде Қор Банкті қайта құрылымдауды қолдауға бағытталған бірқатар шаралар қабылдады, атап айтқанда:

      Акциялар сатып алу

      2012 жылғы 21 желтоқсанда осы банктегі депозитке және ағымдағы шотқа орналастырылған қаражатты ішінара алу есебінен Қор 176.376 миллион теңге сомасына "БТА Банк" АҚ қосымша шығарылған жай акцияларын сатып алды. Қор сатып алу нәтижесінде БТА Банктегі өзінің иелену үлесін 81,48 %-дан 97,28 % дейін ұлғайтты. Бұдан басқа, жоғарыда аталған депозит бойынша 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ондағы қаражаттың қалдығы 89.894 миллион теңгені құрады, пайыздық ставка 11 %-дан 7 % дейін азайды.

      Қарыз беру

      2012 жылғы 19 желтоқсанда Қор "БТА Банк" АҚ-қа 2024 жылға дейін өтеу мерзімімен және 4 % сыйақы ставкасымен 239.771 миллион теңге мөлшерінде қарыз берді. Қарызды қаржыландыру жалпы сомасы 143.196 миллион теңгеге облигациялар шығару есебінен және Қордың 96.575 миллион теңге мөлшеріндегі қолда бар қаражаты есебінен жүзеге асырылды (8-ескертпе).

      Облигациялар шығару шарттарын қайта қарау

      Қордың бұрын шығарылған "БТА Банк" АҚ сатып алған облигациялары бойынша проспекттегі өзгерістерге сәйкес купонның ставкасы 4 %-дан 6 % дейін ұлғайды (14-ескертпе).

      Кепілдік шарттарын қайта қарау

      2012 жылғы 20 желтоқсанда Қор "БТА Банк" АҚ кредиторларға берген кепілдік үшін комиссия мөлшерін қайта қарады. Қайта қаралған шарттарға сәйкес комиссияның мөлшері 2012 жылғы 1 қыркүйектен бастап жылдық 2,0 %-дан 0,125 % дейін азайды.

      БТА акцияларын жоспарланып отырған сату

      2013 жылғы желтоқсанда және 2014 жылғы қаңтарда Қор "Қазкоммерцбанк" АҚ-мен (бұдан әрі "ҚКБ") және Кеңес Хамитұлы Рақышев мырзамен қол қойған бірқатар құжаттарға сәйкес, БТА мен ҚКБ одан әрі бірыңғай банкке біріктіру мақсатында ҚКБ және Рақышев мырза БТА акцияларын әрқайсысы 46,5 % сатып алады. БТА-дағы Қордың қалған 4,26 % мөлшердегі үлесі ҚКБ сенімгерлікпен басқаруға беріледі, нәтижесінде ҚКБ олар біріктірілгенге дейін БТА бақылау акциялар пакетін басқарады.

      БТА меншікті капиталының 0,5 ретінде анықталған мәміле бойынша өтеу 2013 жылғы 30 қыркүйекте 144.150 миллион теңгені құрады, оның ішінен 69.750 миллион теңге мәміле аяқталғанға дейін, ал 74.400 миллион теңге мәміле жабылғаннан кейін 3 (үш) жылдың ішінде төленетін болады. Кейінге қалдырылған төлемдерді дисконттауды ескергенде өтеудің әділ құны 132.088 миллион теңгені құрады. Төлемнің бірінші бөлігін төлеу ақша қаражатымен, сондай-ақ Рақышев мырзаның тарапынан "Шалқия Мырыш" АҚ 100 % акциялар пакетімен төленеді. Тараптардың тиісті корпоративтік басқару органдарының және мемлекеттік реттеуші органдардың рұқсаттарын алуды, сондай-ақ ҚКБ-ға меншікті капиталының 10 % астамына инвестицияларды жүзеге асыруға рұқсат беретін Қазақстан Республикасының қолданыстағы банк заңнамасына өзгерістер енгізуді қамтитын бірқатар шарттарды тараптар орындағанға дейін мәміле аяқталған болып саналмайды. Оған қосымша ретінде тараптар БТА проблемалық активтерін қайтару бойынша өзара іс-қимыл туралы уағдаласты. Мәмілені аяқтау 2014 жылдың екінші тоқсанына жоспарланып отыр.

      Жоғарыда баяндалғандарды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ұлттық Банкі Өзара түсіністік туралы меморандумға сәйкес кейбір қауырт жағдайларды шешу үшін тараптарға жәрдем көрсететіндігін назарға ала отырып, БТА-дағы инвестициялар Қордың осы жеке қаржылық есептілігінде ҚЕХС 5 талаптарына сәйкес сату үшін арналған актив ретінде жіктелді.

      Жоспарланып отырған "Темірбанк" АҚ және "Альянс Банк" АҚ акцияларын сату

      2013 жылғы желтоқсанда "Темірбанк" АҚ (бұдан әрі "Темірбанк") пен "Альянс Банк" АҚ-ны (бұдан әрі "Альянс Банк") кейіннен бір банкке біріктіру мақсатында Қор мен Болат Жәмитұлы Өтемұратов мырзаның арасында Темірбанк акцияларының 79,88 %-ын және Альянс Банк жай және артықшылық берілген акцияларының 16 %-ын Қордың сатуы туралы келісімге қол қойылды. Бұл мәміле қажетті корпоративтік шешімдер қабылдауды, Қазақстан Республикасының ағымдағы банк заңнамасына банктерді қайта ұйымдастыру рәсімін нақтылайтын өзгерістер енгізуді, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және басқа да мемлекеттік органдардың рұқсаттарын алуды қамтитын бірқатар кейінге қалдыралытан жағдайларға байланысты. Басшылық Темірбанктің жай акцияларының қолда бар барлық пакеті инвестицияларды банктерге сату мәмілелері үшін тән болатын әдеттегі және жалпы қабылданған жағдайларда ғана оның қазіргі жай-күйінде жедел сату үшін қолда тұрғандығын ескере отырып, осы мәмілелерді аяқтау ықтималдылығын жоғары ретінде бағалайды. Альянс Банктегі инвестициялар 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша сату үшін арналған актив ретінде жіктеуге қатысты ҚЕХС 5 талаптарына жауап бермейді, өйткені акциялардың бақылау пакеті (жай және артықшылық берілген акциялардың 51 %-ы) әзірше Қордың иелігінде қалады. Темірбанктің акциялары үшін күтілетін өтемақының әділ құны Қордың осы еншілес ұйымдағы ағымдағы теңгерімдік құнынан асады.

2. ҚАРЖЫЛЫҚ ЕСЕПТІЛІКТІ ДАЙЫНДАУ НЕГІЗІ

      Осы жеке қаржылық есептіліктің нысандары (бұдан әрі "жеке қаржылық есептілік") осы жеке қаржылық есептілікке есеп саясатында және түсіндірме жазбада сипатталған жағдайларды қоспағанда, бастапқы құн бойынша бағалау қағидаты негізінде дайындалды. Қор бухгалтерлік есептілікті теңгемен (бұдан әрі "теңге") жүргізеді. Арнайы шарттасқан жағдайларды қоспағанда, осы жеке қаржылық есептіліктегі барлық мәндер миллионға дейін дөңгелектелген.

      Осы жеке қаржылық есептілік Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес дайындалды.

      Осы жеке қаржылық есептілік 2013 жылғы 31 желтоқсанда аяқталатын жыл үшін шоғырландырылған қаржылық есептілікке қосымша ретінде дайындалды. Шоғырландырылған қаржылық есептілікті шығаруға 2014 жылғы 25 сәуірде Қордың Қаржы директоры - Басқарма мүшесі мен Бас бухгалтері бекітті.

      Сәйкестігі туралы мәлімдеме

      Қордың осы жеке қаржылық есептілігі Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары жөніндегі кеңес ("ҚЕХС жөніндегі кеңес") бекіткен Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына ("ҚЕХС") сәйкес дайындалды.

      Жеке қаржылық есептілікті ҚЕХС-қа сәйкес дайындау маңызды бухгалтерлік бағалауды талап етеді. Жоғары күрделілік деңгейі мен жол берулерді қолдануды қамтитын қолданылу саласы, сондай-ақ бағалау мен жол берулерді қолдану шоғырландырылған қаржылық есептілік үшін елеулі болып табылатын салалар 4-ескертпеде ашылған.

      Шетелдік валютаны қайта есептеу

      Функционалдық валюта және ұсыну валютасы

      Осы жеке қаржылық есептілік функционалдық валюта және Қордың есептілігін ұсыну валютасы болып табылатын теңгемен ұсынылды.

      Операциялар және шоттар сальдосы

      Шетелдік валютадағы операциялар операциялар жүзеге асырылған күнгі валюта бағамы бойынша функционалдық валютаға қайта есептеледі. Шетелдік валютада берілген монетарлық активтер мен міндеттемелер есепті күні қолданылатын функционалдық валютаның ресми нарықтық бағамы бойынша қайта есептеледі. Барлық бағамдық айырмалар жиынтық кіріс туралы жеке есепке қосылады. Тарихи құнның негізінде шетелдік валютада бағаланатын монетарлық емес баптар бастапқы мәмілелер жасалған күні қолданыста болған бағамдар бойынша қайта есептеледі. Әділ құн бойынша шетелдік валютада бағаланатын монетарлық емес баптар әділ құн белгіленген күні қолданыста болған бағамдар бойынша қайта есептеледі.

      Валюта айырбастау бағамдары

      Қазақстандық қор биржасы ("ҚҚБ") белгілеген валюта айырбастаудың орташа салмақталған бағамдары Қазақстанда шетелдік валютаны айырбастаудың ресми айырбастау бағамдары ретінде пайдаланылады.

      2013 және 2012 жылдардағы 31 желтоқсанда теңгенің АҚШ долларына ҚКБ айырбастау бағамы тиісінше 1 долларға 154,06 және 150,74 теңгені құрады, бұл бағамдар 2013 жылғы және 2012 жылғы 31 желтоқсанда АҚШ долларымен берілген монетарлық активтер мен міндеттемелерді қайта есептеу үшін пайдаланылды. 2014 жылғы 25 сәуірде ҚКБ айырбастау бағамы 1 АҚШ доллары үшін 182,01 теңге болды.

3. ЕСЕП САЯСАТЫНЫҢ ЕЛЕУЛІ АСПЕКТІЛЕРІНЕ ШОЛУ

      Есеп саясатындағы және ақпаратты ашу қағидаттарындағы өзгерістер

      Төменде көрсетілген жаңа және қайта қаралып, 2012 жылғы 1 қаңтарда күшіне енген Стандарттарды қоспағанда, осы жеке қаржылық есептілікті дайындау кезінде қолданылатын есеп саясаты 2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталатын жыл ішіндегі жылдық қаржылық есептілікті дайындау кезінде пайдаланылғанға сәйкес келеді.

      ҚЕХС 10 "Шоғырландырылған қаржылық есептілік", БЕХС 27 "Жеке қаржылық есептілік"

      ҚЕХС 10 арнайы мақсаттағы компанияларды қоса алғанда, барлық компанияларға қатысты қолданылатын бірыңғай бақылау моделін көздейді. ҚЕХС 10 БЕХС 27 "Шоғырландырылған және жеке қаржылық есептіліктің" шоғырландырылған қаржылық есептілікке қойылатын талаптары қамтылатын бөлігін алмастырады. Стандарт сондай-ақ "Шоғырландыру – арнайы мақсаттағы компаниялар" ПКИ-12 Интерпретациясында қарастырылған мәселелер жөніндегі нұсқауды да қамтиды. ҚЕХС 10 "бақылау" айқындамасын мынадай түрде өзгертеді, инвестор инвестициядан болатын ауыспалы беруге құқығы болса немесе оны өзгертумен байланысты тәуекелге ұшырағыш болса ол инвестициялар объектісін бақылайды және инвестициялар объектісіне қатысты өз өкілеттіктері салдарынан осы беруге ықпал етуі мүмкін. ҚЕХС 10-дағы бақылау анықтамасына сәйкес инвестор инвестициялар объектісін егер мынадай шарттар орындалған жағдайда ғана бақылайды: (а) инвесторда инвестициялар объектісіне қатысты өкілеттіктер болғанда; (б) инвесторда инвестициядан болатын ауыспалы беруге құқығы болғанда немесе оны өзгертумен байланысты тәуекелге ұшырағыш болғанда; (в) инвесторда инвестициядан болатын ауыспалы беруге ықпал ету мақсатында инвестициялар объектісіне қатысты өз өкілеттіктерін пайдалану мүмкіндіктері болғанда. ҚЕХС 10 Топтың жеке қаржылық есептілігіне елеулі әсер еткен жоқ.

      ҚЕХС 11 "Бірлескен қызмет туралы келісім" және БЕХС 28 "Қауымдасқан компанияларға және бірлескен кәсіпорындарға салынатын инвестициялар"

      ҚЕХС 11 БЕХС 31 "Бірлескен қызметке қатысу" және "Бірлесіп бақыланатын компаниялар – қатысушылардың монетарлық емес салымдары" ПКИ-13 Интерпретациясын ауыстырады. ҚЕХС 11 бірлесіп бақыланатын компанияларды теңбе-тең шоғырландыру әдісімен есепке алу мүмкіндігін жоққа шығарады. Оның орнына бірлескен кәсіпорындардың анықтамасын қанағаттандыратын бірлесіп бақыланатын компаниялар үлестік қатысу әдісі бойынша ескеріледі. ҚЕХС 11 Топтың қысқартылған жеке қаржылық есептілігіне елеулі әсер еткен жоқ.

      ҚЕХС 12 "Басқа компанияларға қатысу үлестері туралы ақпаратты ашу"

      ҚЕХС 12 компанияның еншілес компаниялардағы, бірлескен қызметтегі, қауымдасқан және құрылымдалған компаниялардағы қатысу үлестеріне жататын ақпаратты ашуға қойылатын талаптарды қамтиды. ҚЕХС 12 талаптары еншілес ұйымдардағы ақпаратты ашуға қатысты бұрын қолданылған талаптарға қарағанда неғұрлым кең болып табылады. ҚЕХС 12 Топтың қысқартылған жеке қаржылық есептілігіне елеулі әсер еткен жоқ.

      ҚЕХС 13 "Әділ құнды бағалау"

      ҚЕХС 13 бір стандартта ҚЕХС сәйкес әділ құнды бағалауға қатысты барлық нұсқауларды біріктіреді. ҚЕХС 13 компаниялар әділ құнды пайдалануға міндетті болғанда өзгерістер енгізбейді, ал ҚЕХС құрамындағы басқа стандарттар талап етілгенде немесе рұқсат етілгенде ҚЕХС сәйкес әділ құнды бағалауға қатысты нұсқауларды ұсынады. ҚЕХС 13 әділ құнды шығу бағасы ретінде айқындайды. ҚЕХС 13 шарттарына сәйкес Қор әділ құнды бағалауға қатысты, атап айтқанда, әділ құн жөніндегі міндеттемелерді бағалау кезінде ескерілетін міндеттемелердің орындалмауы тәуекелі сияқты бағалау үшін бастапқы деректер пайдаланылатын өз саясатын қайтадан талдаудан өткізді. ҚЕХС 13 қосымша ақпарат ашуды да талап етеді.

      ҚЕХС 13 қолдану қор айқындайтын әділ құнды бағалауға айтарлықтай әсер еткен жоқ. Ол қажет болатын жерде қосымша ақпарат олар үшін әділ құн анықталатын активтер мен міндеттемелер бойынша жеке ескертпелерде ашылады.

      БЕХС 1 түзету "Өзге де жиынтық кірістің баптарын беру"

      БЕХС 1–ге түзетулер өзге де жиынтық кірістің құрамында ұсынылатын баптардың топтамасын өзгертеді. Болашақтағы белгілі бір сәтте пайданың немесе шығынның құрамына қайта жіктелуі мүмкін баптар (мысалы, таза инвестицияларды хеджирлеуден түсетін таза кіріс, шетелдік бөлімшелердің есептілігін есептеу кезіндегі бағам айырмасы, ақша ағындарын хеджирлеудің таза өзгерісі және сату үшін қолда бар қаржы активтері бойынша таза шығыстар немесе кірістер), ешқашан қайта жіктелінбейтін баптардан (мысалы, белгіленген төлемдермен жоспарлар бойынша актуарлық кірістер мен шығыстар және жер мен ғимаратты қайта бағалау) бөлек ұсынылуға тиіс. Түзету жеке қаржылық есептілікке ақпарат беруге ғана әсер етеді және Қор қызметінің жеке қаржылық жағдайына немесе жеке қаржылық нәтижелеріне елеулі әсер етпейді.

      БЕХС 1 түзету "Салыстырмалы ақпаратқа қатысты талаптарды түсіндіру"

      БЕХС 1 түзету қосымша салыстырмалы ақпаратты ерікті түрде ашу мен қажетті салыстырмалы ақпараттың ең аз көлемі арасындағы айырманы түсіндіреді. Компания ерікті түрде бір салыстырмалы кезеңнің ішінде салыстырмалы ақпаратты деректердің ең аз көлемінен артық берген кезде ол салыстырмалы ақпаратты қаржылық есептіліктің тиісті ескертпесіне енгізуге тиіс. Түзету Компания есеп саясатын ретроперспективалы түрде қолданғанда, ретроперспективалық қайта есептеуді жүзеге асырғанда және қаржылық есептіліктің баптарын қайта сыныптаған жағдайларда ұсынылатын 2012 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша бухгалтерлік кіріспе теңгерімге тиісті ескертпелердің беру талап етілмейтіндігін түсіндіреді. Түзету жеке қаржылық есептілікке ақпарат беруге ғана әсер етеді және қор қызметінің жеке қаржылық жағдайына немесе жеке қаржылық нәтижелеріне елеулі әсер етпейді.

      БЕХС 19-ға түзетулер "Қызметкерлерге сыйақы беру" (2011 жылғы редакцияда)

      ҚЕХС жөніндегі кеңес БЕХС 19-ға бірнеше түзетулер жариялады. Олар іргелі өзгерістерден (мысалы, дәліз тетігін және жоспар активтерінің күтілетін кірістілігі түсінігін шығару) тұжырымдаманың қарапайым түсіндірмелеріне және өзгерістеріне дейін құбылып отырады. БЕХС 19-ға өзгерістер Қордың жеке қаржылық есептілігіне әсер еткен жоқ.

      БЕХС 16-ға түзетулер "Активтердің құнсыздануы" - "Қаржылық емес активтер үшін өтелетін құн туралы ақпаратты ашу"

      Осы түзетулер ҚЕХС 13 күшіне енуіне байланысты БЕХС 36 сәйкес ақпаратты ашу үшін қажетсіз салдарларды жояды. Бұдан басқа, осы түзетулер олар бойынша есепті кезеңнің ішінде құнсызданудан болатын шығын мойындалған немесе қалпына келтірілген активтердің немесе ПГДП өтелетін құны туралы ақпаратты ашуды талап етеді. Аталған түзетулер 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есепті кезеңдерге қатысты ретроперспективалы түрде қолданылады, бұл ретте ҚЕХС 13 қолданылған жағдайда мерзімінен бұрын қолдануға жол беріледі. Қор ағымдағы есепті кезеңде БЕХС 36-ға осы түзетулерді мерзімінен бұрын қолданды, өйткені өзгертілген/қосымша ақпаратты ашу ҚЕХС жөніндегі Кеңес алдын ала болжағандай, пайдалы болып табылады.

      Қор шығарылып қойған, алайда Қордың жеке қаржылық есептілігі шығарылған күнінде әлі күшіне енбеген қандай да бір басқа стандарттарды немесе түзетулерді қолданған жоқ.

      Шығарылған, бірақ әлі күшіне енбеген стандарттар мен интерпретациялар

      Төменде шығарылып қойған, бірақ Қордың жеке қаржылық есептілігі шығарылған күнінде әлі күшіне енбеген стандарттар мен интерпретациялар келтіріледі. Қор осы стандарттарды олар күшіне енген күнінен бастап қолдануға ниеттенеді.

      ҚЕХС (IFRS) 9 "Қаржы құралдары: жіктеу және бағалау"

      ҚЕХС жөніндегі кеңестің БЕХС 39 ауыстыру жөніндегі жобасының бірінші кезеңінің нәтижелері бойынша шығарылған ҚЕХС (IFRS) 9 БЕХС (IAS) 39 белгіленгендей, қаржылық активтер мен қаржылық міндеттемелерді жіктеуге қатысты қолданылады. Бастапқыда стандарт 2013 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді деп болжанған, бірақ 2011 жылғы желтоқсанда жарияланған ҚЕХС (IFRS) 9 "ҚЕХС (IFRS) 9 міндетті қолдану күні және ақпаратты ашуға қолданылатын өтпелі талаптар" түзету шығару нәтижесінде міндетті қолдану күні 2015 жылғы 1 қаңтарға ауыстырылды. Кейінгі кезеңдердің барысында ҚЕХС кеңесі хеджирлеу есебі мен қаржы активтерінің құнсыздануын қарайды. ҚЕХС 9 бірінші кезеңін қолдану қаржы активтері мен қаржы міндеттемелерін жіктеуге әсер етеді, бұл ретте басшылық Қордың қаржылық есептілігіне әсер айтарлықтай болмайды деп санайды. Аяқталған жағдайды көрсету үшін Қор осы стандарттың жеке қаржылық есептіліктегі сомаға әсерін олар жарияланғаннан кейін жобаның басқа кезеңдерімен байланыстырып қарайды.

      "Инвестициялық компаниялар" (ҚЕХС (IFRS) 10, ҚЕХС (IFRS) 12 және ҚЕХС (IAS) 27 түзетулер)

      Бұл түзетулер 2014 жылғы 1 қаңтардан немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді және ҚЕХС (IFRS) 10 сәйкес инвестициялық компанияның айқындамасына жауап беретін компаниялар үшін шоғырландыру туралы алып тастауды көздейді. Шоғырландыру туралы талаптардан алып тастау инвестициялық компаниялар еншілес ұйымдарды пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша ескеруді талап етеді. Қор осы түзету қолданылады деп күтпейді, өйткені Қордың бір де бір еншілес ұйымы ҚЕХС (IFRS) 10 сәйкес инвестициялық компанияның айқындамасына жауап бермейді.

      БЕХС (IAS) 32 түзетулер "Қаржы активтері мен қаржылық міндеттемелердің өзара есеп айырысуы"

      Осы түзетулердің шеңберінде "қазіргі сәтте өзара есеп айырысуды жүзеге асыруға бекітілген заңдық құқықты иеленеді" тіркесінің мәні түсіндіріледі. Түзетулер сондай-ақ олардың шеңберінде бір мезгілдік емес жалпы төлемдердің тетіктері пайдаланылатын есеп айырысу жүйелеріне (бірыңғай крилингілік орталық сияқты) қатысты әдетте БЕХС (IAS) 32 өзара есеп айырысу өлшемдерін дұрыс қолдану қажеттілігін де сипаттайды. Түзетулер 2014 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді. Осы түзетулер Қор қызметінің жеке қаржылық жағдайына немесе қаржылық нәтижелеріне елеулі әсер етпейді деп болжанады.

      "Міндетті төлемдер" IFRIC 21 интерпретациясы

      IFRIC 21 интерпретациясында компанияның оларды төлеуге әкелетін әрекет жүріп жатқан кезде міндетті төлемдерге қатысты міндеттемені компанияның мойындайтындығы түсіндіріледі. Ең аз шекті мәнге қол жеткізілген жағдайда оны төлеу талап етілетін міндетті төлем жағдайында интерпретацияда белгіленген ең аз шекті мәнге қол жеткізілгенге дейін болжанатын міндеттемені мойындауға тыйым белгіленеді. IFRIC 21 интерпретациясы 2014 жылғы 1 қаңтардан басталатын немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есепті кезеңдер үшін күшіне енеді. IFRIC 21 интерпретациясы Қор қызметінің жеке қаржылық жағдайына немесе қаржылық нәтижелеріне елеулі әсер етпейді деп болжанады.

      ҚЕХС (IAS) 39 түзетулер "Өндірістік құралдар жаңалығы және хеджирлеуді есепке алуды жалғастыру"

      Осы түзетулерде талаптардан хеджирлеу құралы ретінде анықталған өндірістік құралдың жаңалығы белгіленген өлшемдерге жауап беретін кездегі жағдайларда хеджирлеуді есепке алуды тоқтату туралыны алып тастау көзделеді. Осы түзетулер 2014 жылғы 1 қаңтардан басталатын немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есепті кезеңдер үшін күшіне енеді. Осы түзетулер болашақтағы операцияларды қарау кезінде назарға алынатын болады.

      Еншілес ұйымдарға, бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компанияларға инвестициялар

      Қордың өзінің еншілес ұйымдарына, бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компанияларға инвестициялары құнсыздану шегеріліп бастапқы құн бойынша ескеріледі. Қауымдасқан компания – бұл Қор елеулі ықпал ететін, бірақ еншілес компания да, бірлескен кәсіпорын да болып табылмайтын компания.

      Қаржылық емес активтердің құнсыздануы

      Әрбір есепті күні Қор активтің ықтимал құнсыздануының белгілерінің бар-жоқтығын анықтайды. Егер осындай белгілер орын алса, немесе егер активті құнсыздануға жыл сайынғы тексеру жүргізу талап етілсе, Қор активтің өтелетін құнын бағалауды жүргізеді. Активтің өтелетін құны – мынадай шамалардың ең үлкені: активтің әділ құны және активті пайдаланудан болатын құндылық. Өтелетін құн негізінен актив басқа активтер немесе активтердің топтары генерациялайтын ағындардан тәуелсіз ақша қаражатының ағындарын генерацияламайтын жағдайларды қоспағанда, жекелеген актив үшін анықталады. Егер активтің ағымдағы құны оның өтелетін құнынан асып кетсе, актив құнсызданған болып саналады және өтелетін құнға дейін шығысқа шығарылады. Пайдаланудан болатын құндылықты бағалау кезінде болашақтағы ақша ағындары келтірілген құнға дейін дисконттау ставкасы бойынша активке тән ақша мен тәуекелдердің уақытша құнын ағымдағы нарықтық бағасын көрсететін салық салғанға дейін дисконтталады.

      Әрбір есепті күні активтер үшін құнсызданудан болатын бұрын танылған шығындардың енді жоқтығының немесе азайғандығының белгісінің болуы бағаланады. Егер ондай белгілер болса, Қор активтің өтелетін құнын есептейді. Құнсызданудан болатын бұрын танылған шығындар, егер құнсызданудан болатын шығынды соңғы рет таныған уақыттан бастап активтің өтелетін құнын айқындау үшін пайдаланылған жол берілімде өзгеріс орын алған жағдайда ғана қалпына келтіріледі. Қалпына келтірілген жағдайда активтің ағымдағы құны активтің өтелетін құнынан, сондай-ақ егер бұрынғы жылдары актив бойынша құнсызданудан болатын шығын танылмаған жағдайда ол бойынша осы актив танылса ағымдағы құннан (амортизацияны шегергенде) аспайды. Мұндай қалпына келтіру жиынтық кіріс туралы есепте танылады.

      Сондай-ақ нақты активтерді бағалау кезінде мынадай өлшемдер қолданылады:

      Еншілес компанияларға, бірлескен кәсіпорындарға және қауымдасқан компанияларға инвестициялар

      Әрбір есепті күнге Қор еншілес компанияларға, бірлескен кәсіпорындарға және қауымдасқан компанияларға инвестициялардың құнсыздануының объективтік куәліктерінің болуын анықтайды. Егер құнсызданудың объективті индикаторлары болса, Қор құнсыздануға тест жүргізеді және өтелетін құн мен инвестицияның теңгерімдік құны арасындағы айырма ретінде құнсыздану сомасын есептейді.

      Қаржы активтері

      БЕХС 39 әрекеті саласындағы қаржы активтері тиісінше пайда немесе шығын; берілген қарыздар мен дебиторлық берешек; өтелгенге дейін ұсталатын қаржы активтері; сату үшін қолда бар қаржы активтері; туынды құралдар арқылы әділ құн бойынша қайта бағаланатын қаржы активтері ретінде жіктеледі; Қор өзінің қаржы активтерін олардың бастапқы танылуы кезінде жіктейді.

      Қаржы активтері пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша қайта бағаланбайтын, олармен тікелей байланысты мәміле жөніндегі шығындар инвестиция жағдайында ұлғайтылған әділ құн бойынша бастапқыда танылады.

      Заңнамамен немесе белгілі бір нарықта ("стандартты жағдайлардағы" сауда) қабылданған ережелермен белгіленетін мерзімде активтер беруді талап ететін қаржы активтерін сатып алу немесе сату жөніндегі барлық мәмілелер мәмілелер жасалған күні, яғни Қор өзіне активті сатып алу немесе сату міндеттемесін қабылдаған күні танылады.

      Қордың қаржы активтері ақша қаражаты мен оның баламаларын, банк депозиттерін, сауда мен өзге де дебиторлық берешекті, берілген қарыздарды, кредиттік мекемелердегі қаражатты және алуға өзге де сомаларды қамтиды. Қаржы активтерін кейінгі бағалау мынадай түрде олардың жіктемесіне тәуелді болады:

      Кредиттік мекемелердегі қаражат, берілген қарыздар және өзге де дебиторлық берешек

      Кредиттік мекемелердегі қаражат, берілген қарыздар мен дебиторлық берешек белсенді нарықта қолданылмайтын белгіленген немесе анықталған төлемдерімен туынды емес қаржы активтерін білдіреді. Бастапқы мойындалғаннан кейін осындай түрдегі қаржы активтері құнсызданудан болатын шығындар шегеріле отырып, тиімді пайыздық ставка пайдаланыла отырып айқындалатын амортизациялық құн бойынша бағаланады. Амортизациялық құн сатып алу кезіндегі дисконттар немесе сыйақылар, сондай-ақ комиссиялық немесе тиімді пайыздық ставканың ажырамас бөлігі болып табылатын шығындар ескеріле отырып есептеледі. Амортизация тиімді пайыздық ставканың негізінде жиынтық кіріс туралы жеке есепте пайыздық кірістердің құрамына енгізіледі. Құнсызданумен түсіндірілетін шығыстар жиынтық кіріс туралы жеке есепте жеке жолмен көрсетіледі.

      Өтелуге дейін ұсталатын инвестициялар

      Тіркелген немесе анықталған төлемдері немесе анықталатын төлемдері мен тіркелген өтеу мерзімі бар туынды емес қаржы активтері Қор оларды өтеу мерзіміне дейін ұстауға қатты ниетте болғанда және қабілетті болғанда өтелуге дейін ұсталатын инвестициялар ретінде жіктеледі. Өтелуге дейін ұсталатын инвестициялар бастапқы бағалағаннан кейін құнсыздану шығынын шегергенде тиімді пайыздық ставка әдісі пайдаланыла отырып анықталатын амортизациялық құн бойынша бағаланады. Амортизациялық құн сатып алу кезіндегі дисконттар мен сыйақыларды, сондай-ақ комиссиялық немесе тиімді пайыздық ставканың ажырамас бөлігі болып табылатын шығындардың құны ескеріле отырып есептеледі. Амортизация тиімді пайыздық ставканы пайдалану негізінде жиынтық кіріс туралы жеке есепте пайыздық кірістер құрамына енгізіледі. Құнсызданумен түсіндірілетін шығыстар жиынтық кіріс туралы жеке есепте жеке жолда көрсетіледі.

Сату үшін қолда бар қаржы инвестициялары


      Сату үшін қолда бар қаржы инвестициялары үлестік және борыштық бағалы қағаздарды қамтиды. Сату үшін қолда бар ретінде жіктелген үлестік инвестициялар, - бұлар сату үшін арналғандар ретінде де, пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша қайта бағаланатын ретінде де жіктелмеген осындай инвестициялар. Осы санаттағы борыштық бағалы қағаздар – бұлар компания белгіленбеген уақыт кезеңі бойында ұстап тұрғысы келетін және өтімділікті қамтамасыз ету мақсаттары үшін немесе нарықтық жағдайлардың өзгерісіне жауап ретінде сатылуы мүмкін бағалы қағаздар.

      Бастапқы бағаланғаннан кейін сату үшін қолда бар қаржы инвестициялары әділ құн бойынша бағаланады, ал ол бойынша сатылмаған кірістер немесе шығыстар сату үшін қолда бар құралдар қорының құрамында өзге де жиынтық кіріс ретінде жинақталған кірістер немесе шығыстар сату үшін қолда бар құралдар қорынан жиынтық кіріс туралы жеке есептегі пайданың немесе шығынның құрамына қайта жіктелетін инвестицияларды тану тоқтатылған сәтке дейін танылады, немесе құнсыздану танылады, ал жинақталған шығын сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау жөніндегі резервтен жиынтық кіріс туралы жеке есепте пайда немесе шығын құрамына қайта жіктеледі.

      Әділ құнды анықтау

      Олармен сауда есепті кезеңде белсенді нарықта жүзеге асырылатын қаржы құралдарының әділ құны мәміле жөніндегі шығындар шегерілместен нарықтық белгілеулер немесе дилерлердің белгілеулері негізінде анықталады (ұзын позициялар үшін сатып алуға арналған белгілеулер және қысқа позициялар үшін сатып алуға арналған белгілеулер).

      Олармен сауда есепті кезеңде белсенді нарықта жүзеге асырылмайтын өзге қаржы құралдарының әділ құны бағалау әдістемесі пайдаланылып анықталады. Бағалау әдістемесі таза келтірілген құн негізіндегі модельді, оларға қадағаланатын нарықта баға бар ұқсас құралдармен салыстыруды, опциондарды бағалау модельдері мен басқа да бағалау модельдерін қамтиды.

      Тануды тоқтату

      Қаржы активтері

      Қаржы активтері (немесе, қолданылуына қарай – қаржы активінің бөлігі немесе ұқсас қаржы активтері тобының бөлігі), егер:

      * активтен ақша ағындарын алу құқығының қолданылу мерзімі аяқталса;

      * Қор активтен ақша ағымын алу құқығын берсе не үшінші тарапқа алынатын ақша ағынын толық көлемде және елеулі кідіріссіз "транзит" келісімі бойынша төлеу міндеттемесін алса; не (а) Қор активтен барлық тәуекел мен пайданы берсе, не (б) Қор бермесе, бірақ активтен барлық тәуекел мен пайданы бермесе, бірақ осы активті бақылауды берсе теңгерімде тану тоқтатылады.

      Егер Қор активтен ақша ағынын алудың барлық құқығын берсе, не транзит келісімін жасасса және бұл ретте активтен барлық тәуекел мен пайданы бермесе және сақтамаса, сондай-ақ активті бақылауды бермесе, жаңа актив Қор берілген активке өз қатысуын жалғастыратындай дәрежеде танылады.

      Бұл жағдайда Қор тиісті міндеттемені де таниды. Берілген актив пен тиісті міндеттеме Қор сақтаған құқық пен міндеттемені көрсететін негізде бағаланады.

      Берілген актив бойынша кепіл нысанын қабылдайтын жалғасқан қатысу мынадай шамалардың ең азы бойынша танылады: активтің бастапқы теңгерімдік құны немесе төленуін Қор талап етуі мүмкін ең көп сома.

      Қаржылық міндеттемелер

      Егер міндеттеме өтелсе, күші жойылса, немесе оның қолданылу мерзімі аяқталса, қаржылық міндеттеме танылуын тоқтатады.

      Қаржы активтерінің құнсыздануы

      Кредиттік мекемелердегі қаражат, клиенттерге қарыздар және банк депозиттері

      Есепке алуы амортизациялық құн бойынша жүргізілетін кредиттік мекемелердегі қаражатқа, қарыздар мен банк депозиттеріне қатысты Қор бастапқыда жекелеген маңызды қаржы активтері үшін объективті белгілердің болуын жеке негізде және жеке маңызды болып табылатын қаржы активтері үшін жеке негізде немесе жиынтықта бағалайды. Егер Қор жеке негізде бағаланған қаржы активі бойынша оның маңызды болып табылатындығына қарамастан объективті құнсыздану белгілері жоқ деп анықтаса, Қор бұл активті кредит тәуекелінің ұқсас сипаттамалары бар қаржы активтері тобына қосады және оларды жиынтық негізде құнсыздану мәніне бағалайды. Оларға қатысты құнсыздану шығындары танылатын жеке негізде құнсыздану мәніне бағаланатын активтер құнсыздану мәніне жиынтық негізде бағаланбауға тиіс.

      Құнсыздану шығындарының пайда болуының объективтік куәліктері болған жағдайда шығынның сомасы активтің теңгерімдік құны мен болашақтағы ақша ағындарының бағаланған қаражатының келтірілген құны арасындағы айырманы білдіреді (әлі жұмсалмаған берілген қарыз бойынша болашақта күтілетін шығындарды ескермейтін).

      Болашақтағы есептік ақша ағындарының құны қаржы активі бойынша бастапқы тиімді пайыздық ставка бойынша дисконтталады. Егер қаржы активі жөніндегі пайыздық ставка ауыспалы болып табылса, құнсызданудан болатын шығынды бағалауға арналған дисконттау ставкасы пайыздың ағымдағы тиімді ставкасын білдіреді.

      Активтің теңгерімдік құны резерв шотын пайдалану арқылы төмендетіледі, ал шығын сомасы жиынтық кіріс туралы жеке есепте танылады. Актив бойынша бастапқы тиімді пайыздық ставканың негізінде төмендетілген теңгерімдік құн бойынша пайыздық кірісті есептеу жалғасады. Пайыздық кіріс жиынтық кіріс туралы есепте жеке жолда кірістің бөлігі ретінде көрсетіледі. Болашақта олардың орнын толтырудың шынайы перспективасы болмағанда, ал барлық қамтамасыз ету іске асырылған немесе Қорға берілген жағдайда, берілген қарыздар мен тиісті резерв есептен шығарылады. Егер келесі жылы құнсызданудан болатын шығындар танылғаннан кейін болған оқиғаға байланысты құнсызданудан болатын бағаланған шығындардың сомасы ұлғайса немесе азайсы, құнсызданудан болған шығындардың бұрын танылған сомасы резерв шотын түзету арқылы ұлғаяды немесе азаяды. Егер бұрын есептен шығарылған сомалар қалпына келтірілсе, онда қалпына келтіру сомасы жиынтық кіріс туралы жеке есепте пайдада және шығындарда көрсетіледі.

Сату үшін қолда бар инвестициялар


      Бастапқы құн өтелмеуі мүмкін екендігінің объективтік себептері болған жағдайда сату үшін қолда бар үлестік бағалы қағаз құнсызданған болып саналады. Құнсызданудың сапалық өлшемдеріне қосымша ретінде бастапқы құн өтелмеуі мүмкін екендігінің объективтік себептері әділ құнның бастапқы құн шамасынан елеулі түрде және ұзақ төмендеуін қамтиды.

      Егер сату үшін қолда бар үлестік бағалы қағаз Қор белгілеген сапалық немесе сандық өлшемдерге сәйкес құнсызданса, әділ құнның келесі есепті күндерде одан әрі төмендеуі құнсыздану ретінде танылады. Осылайша, әрбір есепті кезеңде Қордың құнсыздану өлшемдеріне сәйкес құнсыздануға ұшыраған ретінде анықталған үлестік бағалы қағазға қатысты құнсыздану бұрын танылған құнсыздануды шегергендегі әділ құн мен бастапқы құнның арасындағы айырма мөлшерінде танылады.

      Акционерге беру үшін ұсталатын ретінде жіктелетін ұзақ мерзімді активтер

      Егер активтер мынадай өлшемдерге сәйкес келсе, онда олар Акционерге беру үшін ұсталатын ұзақ мерзімді активтер ретінде жіктеледі:

      * Оларды ағымдағы жағдайында жедел беру үшін олар болса;

      * Жоспарланған беруді жүзеге асыруға қатты ниет бар болса;

      * Жоспарды аяқтау үшін белсенді әрекеттер қабылданса;

      * Беруді жүзеге асырудың жоғары мүмкіндігі болса, және беру жіктеу сәтінен бастап 1 (бір) жылдың ішінде аяқталады деп күтілсе.

      Акционерге беру үшін ұсталатын ретінде жіктелетін ұзақ мерзімді активтер жеке қаржылық есептілікте жеке бухгалтерлік теңгерімдегі ағымдағы активтер санатында жеке ұсынылған.

      Акционерге беру үшін ұсталатын ретінде жіктелетін ұзақ мерзімді активтер (және шығу топтары) беруге арналған шығындар шегеріле отырып, активтердің теңгерімдік құнының және әділ құнның ең азы ретінде ескеріледі.

      Акционерге беру үшін ұсталатын ретінде жіктелуін тоқтатқан ұзақ мерзімді актив мыналардың ішінен ең аз мән бойынша:

      * егер осы актив (немесе шығарылу тобы) Акционерге беру үшін арналған ретінде жіктелмесе танылған кез келген амортизацияға немесе қайта бағалауға түзетіле отырып, актив (немесе шығарылу тобы) Акционерге беру үшін арналған ретінде жіктелгенге дейін оның теңгерімдік құнынан, және

      * беруден бас тарту туралы кейінгі шешім күніндегі оның орнын толтыратын сомадан бағаланады.

      Қосылған құн салығы (ҚҚС)

      Салық органдары ҚҚС өтеуді нетто негізінде сату және сатып алу бойынша жүргізуге мүмкіндік береді, өтеуге ҚҚС ішкі нарықта сату бойынша ҚҚС шегергендегі ішкі нарықтағы сатып алу бойынша ҚҚС-ны білдіреді. Экспортқа сатуларға нөлдік ставка бойынша салық салынады.

      Ақшалай қаражат және олардың баламалары

      Ақшалай қаражат және олардың баламалары 3 (үш) айдан аспайтын өтеудің бастапқы мерзімі бар өзге қысқа мерзімді жоғары өтімді инвестициялар талап етілгенге дейін салымдарда тұратын қаражаттар кассадағы қолма-қолдылықты қамтиды.

      Қаржылық міндеттемелер

      Бастапқы тану және бағалау

      ҚЕХС 39 қолданылу саласында тұрған қаржылық міндеттемелер тиісінше пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша қайта бағаланатын қаржылық міндеттемелер және кредиттер мен қарыз берулер ретінде жіктеледі. Қор оларды бастапқы таныған кезде өзінің қаржылық міндеттемелерін жіктейді.

      Қаржылық міндеттемелер алдымен мәміле бойынша шығындардың олармен тікелей байланысты қарыздар мен кредиттер болған жағдайда ұлғайтылған әділ құн бойынша танылады. Қордың қаржылық міндеттемелері сауда және басқа кредиторлық берешекті, қарыздарды, Үкіметтің қаражатын, қаржылық кепілдік шарттарын және өзге міндеттемелерді қамтиды.

      Кейіннен бағалау

      Қаржылық міндеттемелерді кейіннен бағалау оларды мынадай үлгіде жіктеуге байланысты:

      Үкіметтің қарыздары мен қаражаты

      Пайыздық кредиттер мен қарыздар бастапқы танылғаннан кейін тиімді пайыздық ставка әдісін пайдалана отырып амортизацияланған құн бойынша бағаланады. Осындай қаржылық міндеттемелер бойынша кірістер мен шығыстар оларды тануды тоқтатқан кезде, сондай-ақ тиімді пайыздық ставканы пайдалана отырып амортизацияны есептеу қажеттілігіне қарай жиынтық кіріс туралы жеке есепте танылады. Амортизацияланған құн сатып алу кезінде дисконттар немесе сыйақыларды, сондай-ақ тиімді пайыздық ставканың ажырамас бөлігі болып табылатын комиссиялық немесе шығындарды ескере отырып есептеледі. Тиімді ставканы амортизациялау жиынтық кіріс туралы есептегі пайыздық шығыстардың құрамына кіреді.

      Шығарылған қаржылық аспаптар немесе олардың құрамдауыштары егер шарттық келісім нәтижесінде Қорда міндеттеме бар болса, не ақшалай қаражатты немесе қаржылық активті жеткізсе, не міндеттемені өзге үлгіде орындаса, тіркелген меншікті үлестік аспаптар санына ақшалай қаражат немесе басқа қаржылық активтердің тіркелген сомасын айырбастау арқылы міндеттемелер ретінде жіктеледі. Мұндай аспаптар Үкіметтің қаражатын және мәмілеге тікелей байланысты шығындарды шегергендегі алынған қаражаттың әділ құны бойынша ең алдымен ескерілген кредит мекемелерінен алынған қарыздарды қамтиды.

      Соңынан, алынған қаражат амортизацияланған құн бойынша көрсетіледі, және алынған қаражаттың таза шамасы мен өтеу құны арасындағы тиісті айырмашылық тиімді пайыздық ставка әдісін пайдалана отырып қарыз беру кезеңі ішінде жиынтық кіріс туралы жеке есепте танылады. Егер Қор өзінің меншікті борыштық міндеттемесін сатып алса, онда ол жеке бухгалтерлік теңгерімнен шығарылады, ал міндеттеменің теңгерімдік құны және мәміле бойынша төленген өтелім арасындағы айырмашылық таза пайыздық кіріспен енгізіледі.

      Шығарылған борыштық бағалы қағаздар

      Шығарылған борыштық бағалы қағаздар Үкіметтің қарыздарына да және қаражатына да, соған ұқсас қағидаттарына сәйкес есепте көрсетілген Қордың айналымға шығарылған облигацияларында берілген.

      Қаржылық кепілдік шарттары

      Қор шығарған қаржылық кепілдік шарттары борыштық аспаптың талаптарына сәйкес белгілі бір борышкердің уақтылы төлемді жүзеге асыру қабілетсіздігі салдарынан осы шарттың иесіне келтірілген шығындарды өтеуге төлемді жүзеге асыруды талап ететін шарттың өзін білдіреді. Қаржылық кепілдік шарттары ең алдымен кепілдік шығарылымымен тікелей байланысты мәміле бойынша шығындарды ескере отырып әділ құн бойынша міндеттеме ретінде танылады. Соңынан, міндеттеме мынадай шамалардан барынша көп бағаланады: есепті күнге арналған қолданыстағы міндеттемені өтеу үшін қажетті шығындардың ең жақсы бағасы және жинақталған амортизацияны шегергендегі міндеттеменің танылған сомасы.

      Инвестицияларды сатып алу кезінде туындайтын опциондар

      Егер инвестицияларды сатып алған кезде Қор кәсіпорындағы сатып алынған үлес бойынша коллды опционның үшінші тарапына бөлсе, Қор осындай үлеске меншік құқығымен байланысты пайдалар мен тәуекелдерге қолжетімділікті үшінші тараптың осындай опционына қатысуы бере ме екен.

      Сатып алынған үлес бойынша колл опционы бар болған жағдайда үлестік иеленудің пайдалары мен тәуекелдеріне үшінші тарапқа қолжетімділік бермейді, осы опцион Қордың елеулі ықпалы анықталған кезде ескерілмейді.

      Қор үшін опцион бойынша міндеттеменің әділ құны сатып алынған инвестициялар құнының бөлігі ретінде танылады. Соңынан, қаржылық міндеттеме 39 БЕХС талаптарына сәйкес бағаланады. Қаржылық міндеттеменің әділдік құнындағы өзгерістер, сондай-ақ кез келген осы опциондарды іске асыруға байланысты кірістер немесе шығыстар жиынтық кіріс туралы жеке есепте ескеріледі.

      Туынды қаржылық құралдар

      Алдымен туынды құралдар туынды келісімшартты жасаған күндегі әділ құн бойынша танылады және соның салдарынан әрбір есепті күнде олардың әділ құнына дейін қайта бағаланады. Жиынтық пайда немесе шығын егер туынды құрал хеджирлеу құралы ретінде танылмаса және жарамсыз болса, жиынтық кіріс туралы жеке есепте танылады, бұл жағдайда жиынтық кіріс туралы жеке есептегі тану мерзімі хеджирлеу қатынастарының сипатына байланысты.

      Оң әділ құны бар туынды құрал қаржылық актив ретінде, ал теріс әділ құны бар туынды құрал - қаржылық міндеттеме ретінде танылады. Туынды құрал егер құралды қолданудың қалған мерзімі 12 айдан асқан және оны сату немесе өтеу таяу арадағы 12 айдың іші деп болжанбаған жағдайда ұзақ мерзімді актив немесе ұзақ мерзімді міндеттеме деп көрсетіледі. Өзге туынды құралдар қысқа мерзімді активтер немесе қысқа мерзімді міндеттемелерге енгізіледі.

      Кірісті тану

      Кірістер Қор операциямен байланысты экономикалық пайдаларды алатын ықтималдық бар болған кезде танылады және кіріс сомасы дұрыс белгіленуі мүмкін.

      Пайыздық және ұқсас кірістер мен шығыстар

      Уақытша бос ақша қаражатын орналастырудан болатын пайыздық кірісті қоспағанда, барлық қаржылық құралдар бойынша пайыздық кірістер Қордың негізгі қызметінен алынатын кірістерді білдіреді және пайыздық кірістердің құрамында ашып көрсетіледі. Уақытша бос ақша қаражатын орналастырудан болатын пайыздық кірістер қаржылық кірістердің құрамында ашып көрсетіледі.

      Амортизациялық құн бойынша барлық қаржылық құралдар және сату үшін қолда бар инвестициялар ретінде топтастырылған пайыздық қаржылық құралдар бойынша пайыздық кірістер немесе шығыстар тиімді пайыздық ставка бойынша көрсетіледі, ол бойынша күтілетін болашақтағы ақшалай төлемдер немесе түсімдерді дисконттау кезінде қаржылық құралды пайдаланудың ұсынылатын мерзімі ұзақтығында немесе өте қысқа уақыт кезеңі ішінде, мұнда бұл қаржылық активтің немесе қаржылық міндеттеменің таза теңгерімдік құнына дәлме-дәл келтіріледі. Есептеу кезінде қаржылық құрал бойынша барлық шартты талаптар (мысалы, мерзімінен бұрын өтеу құқығы) және комиссиялық немесе тиімді пайыздық ставканың ажырамайтын бөлігі болып табылатын құралмен тікелей байланысты қосымша шығыстар ескеріледі, бірақ та кредиттер бойынша шығындар есептелінбейді.

      Қаржылық активтің немесе қаржылық міндеттеменің теңгерімдік құны Қор төлемдер немесе түсімдер бағаларын қайта қараған жағдайда түзетіледі. Түзетілген теңгерімдік құн бастапқы тиімді пайыздық ставка негізінде есептелінеді, ал теңгерімдік құнның өзгеруі пайыздық кіріс немесе шығыс түрінде көрсетіледі.

      Құнсыздану салдарынан қаржылық есептілікте көрсетілген қаржылық активтің немесе ұқсас қаржылық активтердің топтарының құны төмендеген жағдайда пайыздық кірістер жаңа теңгерімдік құн негізінде бастапқы тиімді пайыздық ставка бойынша танылуы жалғасуда.

      Дивидендтер

      Кірістер бойынша дивидендтер Қордың төлемді алу құқығы белгіленгенде танылады.

      Шығыстарды тану

      Шығыстар пайда болу шамасына қарай ескеріледі және олар есептеу әдісінің негізіне жатқызылған сол кезеңде жеке қаржылық есептілікте көрсетіледі.

      Табыс салығы

      Жыл ішіндегі табыс салығы ағымдағы және кейінге қалдырылған салықты қамтиды. Табыс салығы ол меншікті капиталға тікелей жатқызылған баптардағы көлемді қоспағанда жиынтық кіріс туралы жеке есепте көрсетіледі және бұл жағдайда ол капиталда танылады.

      Салық бойынша ағымдағы шығыстар жыл ішінде салынатын салық кірісі бойынша төлеуге күтілетін салықты және алдағы жылдар қатынасында төленетін салық қатынасында кез келген түзетулерді білдіреді.

      Кейінге қалдырылған салықтық активтер мен міндеттемелер теңгерімдік әдісті пайдалана отырып барлық уақытша айырмашылықтар қатынасында есептеледі. Кейінге қалдырылған салықтар компаниялардың біріктірушісі болып табылмайтын және оны жасау сәтінде бухгалтерлік кіріске немесе салық салынатын кіріс пен шығынға әсерін тигізбейтін мәміле бойынша гудвилдің, активтің немесе міндеттеменің бастапқы танылу нәтижесінде кейінге қалдырылған табыс салығы туындайтын жағдайды қоспағанда, активтер мен міндеттемелердің салық базасы және қаржылық есептіліктегі олардың теңгерімдік құны арасындағы барлық уақытша айырмалар бойынша анықталады.

      Кейінге қалдырылған салық шегерілетін уақытша айырмалар сомасына төмендетілетін салық салынатын кірісті алудың елеулі ықтималдығы бар қандай да бір дәрежеде ғана танылады. Кейінге қалдырылған салық есепті күнде қолданыстағы немесе жарияланған (іс жүзінде қабылданған) салық ставкалары негізінде оларды қолдану активті іске асыру немесе міндеттемелерді өтеу кезеңінде күтілетін активтері мен міндеттемелері салық ставкалары бойынша есептеледі.

      Капитал

      Жарғылық капитал

      Жай акциялар капитал ретінде жіктеледі. Үшінші тараптарға жаңа акциялар шығарылымына тікелей байланысты қызметтерді төлеуге арналған шығындар, кәсіпорындарды біріктіру жағдайларын қоспағанда, осы эмиссия нәтижесінде алынған соманы төмендету ретінде капитал құрамында көрсетіледі. Шығарылған акциялардың номиналды құны үстінен алынған қаражаттың әділ құнының шегінен шығу сомасы үлестірілмеген пайдаға жатады.

      Дивидендтер

      Дивидендтер міндеттемелер ретінде танылады және егер олар есепті күнге дейінгі күнді қоса алғанда жарияланған жағдайда ғана есепті күнге капиталдың сомасынан есептелінеді. Дивидендтер туралы ақпарат егер ол есепті күнге дейін ұсынылса, сондай-ақ есепті күннен кейін, бірақ шығарылымға жеке қаржылық есептілікті бекіткен күнге дейін ұсынылған немесе жарияланған болса, есептілікте ашылады.

      Шартты міндеттемелер және шартты активтер

      Шартты міндеттемелер жеке қаржылық есептілікте ескерілмейді. Олар егер ресурстардың ағыны мен экономикалық пайдалар мүмкіндігі шамалы ықтимал болып табылмағанда ғана ашылады.

      Шартты активтер жеке қаржылық есептілікте ескерілмейді. Олар экономикалық пайдалардың түсімі ықтимал болғанда ашылады.

      Өзара есепке алу

      Активтер мен міндеттемелер өзара жоққа шығарады, және нетто сомасы бухгалтерлік теңгерімде ескерілген соманы есептеу құқығы заңды қорғалғанда және нетто-негізде немесе активті бір уақытта сату және міндеттемені өтеуді реттеу ниеті болғанда көрсетіледі.

      Кейінгі оқиғалар

      Есепті күнге Қордың жеке қаржылық жағдайы туралы қосымша ақпаратты ұсынатын есепті кезең аяқталғаннан кейін болған оқиғалар (түзету оқиғалары) жеке қаржылық есептілікте көрсетіледі. Түзетуші оқиғалар болып табылмайтын есепті кезең аяқталғаннан кейінгі болған оқиғалар олардың маңыздылығы болған кезде ескертпелерде ашылады.

4. ЕЛЕУЛІ БУХГАЛТЕРЛІК ПІКІРЛЕР, БАҒАЛАУЛАР МЕН ЖОЛ БЕРУЛЕР

      Қордың жеке қаржылық есептілігін дайындау оның басшылығына пікірлерді шығаруды, бағалау мәндері мен пайда, шығыстар, активтер мен міндеттемелер сомасы есептілігінде көрсетілетіндерге әсер ететін жол берулерді айқындауды, сондай-ақ есепті күнге шартты міндеттемелер туралы ақпаратты ашуды талап етеді. Алайда осы жол берулер мен бағалау мәндеріне қатысты белгісіздік болашақта жасалынатын осыған ұқсас жол берулер мен бағалаулар қатынасында активтің немесе міндеттемелердің теңгерімдік құнына қатысты елеулі түзетулерді талап ететін нәтижелерге алып келуі мүмкін.

      Есепті күнге арналған бағалаулардағы болашақ туралы негізгі жол берулер және белгісіздіктің басқа да негізгі көздері келесі қаржылық жыл ішіндегі активтер мен міндеттемелердің теңгерімдік құнының елеулі түзетулерінің себебі ретінде қызмет етеді, төменде қарастырылады:

      Қаржылық құралдардың әділ құны

      Жеке бухгалтерлік теңгерімде танылған қаржылық құралдар мен қаржылық міндеттемелердің әділ құны болған жағдайларда осы активті нарықтардың негізінде айқындау мүмкін емес, ол дисконтталған ақшалай ағындардың моделін қоса алғанда, бағалау әдістерін пайдалана отырып айқындалады. Мүмкіндігіне қарай осы модельдер үшін бастапқы деректер ретінде, алайда, бұл іс жүзінде жүзеге асыру мүмкін болмаған жағдайларда, бақылаушы нарықтардан түсетін ақпарат пайдаланылады, әділ құнды белгілеу үшін пікірдің белгілі бір үлесі талап етіледі. Пікірлер өтімділік тәуекелі, кредиттік тәуекел және өзгермелілік сияқты осындай бастапқы деректердің есепке алынуын қамтиды. Осы факторларға салыстырмалы жол берулердегі өзгерістер жеке қаржылық есептілікте көрсетілген қаржылық құралдардың әділ құнына әсерін тигізуі мүмкін.

      Кредит беру мекемелеріндегі берілген қарыздар мен қаражаттың құнсыздануға арналған резерві

      Әрбір есепті күнге Қор кредиттік мекемелерде өздерінің елеулі қарыздарына талдау жүргізеді, оны бағалау үшін құнсызданудан залал болатынын пайдалар мен шығындарда ескеруі керек. Атап айтқанда, басшылықтың пікірлері құнсызданудан болған шығынды анықтау кезінде болашақ ақшалай ағындардың сомалары мен мерзімдерін бағалауда талап етіледі. Осындай ақшалай ағындарды бағалау кезінде Қор қарыз алушының қаржылық жай-күйі және қамтамасыз етуді сатудың таза құны туралы пікір шығарады. Бұл бағалаулар бірқатар факторлар бойынша жол берулерге негізделген және іс жүзінде нәтижелер өзгеше болуы мүмкін, бұл резервте болашақта өзгерістерге әкеледі.

      2011 жылдың ішінде "БТА Банк" АҚ өтімді қаражатындағы шектеулікке қатысты қаржылық жай-күйінің нашарлауына және теріс қаржылық нәтижесіне байланысты Қор кредиттік мекемелер мен банктік депозиттердегі 36.999 миллион теңге және тиісінше 2011 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша осы банкте орналастырылған 245.068 миллион теңге мөлшеріндегі қаражаттың құнсыздануынан болған шығынды таныды. 2012 жылы Қор БТА міндеттемелерін екінші қайта құрылымдауды (1-ескертпе) жүзеге асыруға және оның қаржылық жай-күйін жақсартуға байланысты осы активтер (8 және 10-ескертпелер) бойынша жинақталған құнсыздануға толығымен түзету жасады.

      Салық салу

      Салық тәуекелдерін бағалау кезінде, басшылық Қор даулай алмайтын немесе есептей алмайтын салық заңнамасын сақтамауды мүмкін болатын саласы ретінде қарайды, ол егер қосымша салықтар салық органдарында есептелінетін болса табысты түрде шағымдана алады. Осындай анықтама елеулі пікірлер шығаруды талап етеді және салықтық тексерулерде күтілетін өз шешімі бойынша күтілетін нәтижелерді және салық органдары жүзеге асыратын сәйкестікке тексеру нәтижесін анықтау салық заңнамасындағы өзгерістер мен нормативтік-құқықтық актілер нәтижесінде өзгертілуі мүмкін. Салық салуға жатқызылған белгісіздіктер 24-ескертпеде ашып көрсетілген.

      Мерзімі ұзартылған салық бойынша активтер

      Мерзімі ұзартылған салық бойынша активтер күмәнді берешектері және мынадай ықтималдық дәрежесінде басқа міндеттемелері бойынша барлық резервтерге сәйкес танылады, бұл салық салынатын уақытша айырмашылықтар мен осындай шығыстардың коммерциялық сипатына, сондай-ақ салықтық жоспарлау стратегиясын табысты қолдануға негізделетін болады. 2013 жылғы 31 желтоқсандағы мерзімі ұзартылған салық бойынша танылған активтердің сомасы 6.651 миллион теңгені (2012: 5.561 миллион теңгені) құрады.

      Еншілес ұйымдардағы инвестициялардың құнсыздануы

      Құнсыздану егер еншілес ұйымдағы инвестициялардың теңгерімдік құны оның өтелетін құнынан асып кеткен жағдайда, ол мынадай шамалардың барынша үлкені болып табылады: сатуға арналған шығынды шегергендегі әділ құн және пайдаланудан құндылық. Сатуға арналған шығындарды шегергендегі әділ құнды есептеу кірістерді капиталдандыру әдісіне негізделген. 2013 жылы Қор 71.717 миллион теңге (2012: 154.287 миллион теңге) жалпы сомасында еншілес ұйымдардағы инвестициялардың құнсыздануын таныды (5-ескертпе).

      Сатуға арналған ретінде жіктелген активтердің құнсыздануы

      Сатуға арналған ретінде жіктелген айналымнан тыс актив мынадай ең аз шамалар бойынша бағалануға тиіс: теңгерімдік құн немесе сатуға арналған шығындарды шегергендегі әділ құн. Әділ құн активке айырбасталуы немесе міндеттеме тараптар осындай мәмілені жүргізуге ниет білдірген хабардар етіп жүргізген коммерциялық мәміле шеңберінде өтелуі мүмкін сома ретінде айқындалады. Сатуға арналған шығындар қаржыландыруға және пайда салығына арналған шығындарды қоспағанда, активтің істен шығуына тікелей байланысты қосымша шығындар ретінде белгіленеді.

      2013 жылы Қор сатуға арналған ретінде жіктелген активтердің құнсыздануын 147.421 миллион теңге (2012: нөл) мөлшеріндегі шығынды таныды (5-ескертпе).

5. ЕНШІЛЕС ҰЙЫМДАРДАҒЫ ИНВЕСТИЦИЯЛАР

      Мына кестеде Қордың еншілес ұйымдарына инвестициялар, олардың қызметі, тіркелген елі немесе орналасқан жері, сондай-ақ Қордың осы еншілес ұйымдардағы үлесі:

Миллион теңгемен

Қызмет түрі

Ел

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

Иелену үлесі

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

"Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясы" АҚ

Жүк және жолаушылар теміржол тасымалы

Қазақстан

1.078.596

835.476

100,00%

100,00%

"ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясы" АҚ

Мұнай-газ өнеркәсібі

Қазақстан

947.531

928.806

100,00%

100,00%

"Самұрық–Энерго" АҚ

Жылу және электр энергиясын өндіру және тасымалдау

Қазақстан

263.651

254.652

100,00%

100,00%

"Тау-кен Самұрық" ҰТК" АҚ

ҚР тау-кен саласын дамыту

Қазақстан

211.546

7.862

100,00%

100,00%

"Қазатомөнеркәсіп" ұлттық атом компаниясы" АҚ

уран өндіру

Қазақстан

147.275

147.275

100,00%

100,00%

"Альянс Банк" АҚ

Банктік қызметтер

Қазақстан

142.075

142.075

67,00%

67,00%

"Электр желілерін басқару жөніндегі қазақстандық компания" АҚ

Электр энергиясын беру

Қазақстан

113.532

113.129

100,00%

100,00%

"Қазақтелеком" АҚ

Тіркелген байланыс қызметтері

Қазақстан

88.733

88.733

51,00%

51,00%

"Біріккен химия компаниясы" ЖШС

ҚР химия саласын дамыту

Қазақстан

62.365

40.428

100,00%

100,00%

"Самұрық-Қазына" жылжымайтын мүлік қоры" АҚ

Жылжымайтын мүлік нарығын тұрақтандыру

Қазақстан

31.851

31.851

100,00%

100,00%

"Қазпочта" АҚ

Почта қызметі және қаржылық қызметтер

Қазақстан

11.648

9.564

100,00%

100,00%

"Қазақстан Инжиниринг" ұлттық компаниясы" АҚ

Машина жасау және қорғаныстық сала

Қазақстан

9.850

9.850

100,00%

100,00%

"Эйр Астана" АҚ

Жолаушылар авиатасымалы

Қазақстан

7.276

7.276

51,00%

51,00%

"Ақтөбе халықаралық әуежайы" АҚ

Әуежай қызметтері

Қазақстан

6.029

6.029

100,00%

100,00%

"Самұрық-Қазына Инвест" ЖШС

Инвестициялық жобалар бойынша кәсіби қызметтер

Қазақстан

3.427

1.151

100,00%

100,00%

"Павлодар әуежайы" АҚ

Әуежай қызметтері

Қазақстан

1.454

1.454

100,00%

100,00%

"Самұрық-Қазына Келісімшарт" ЖШС

Жобаларды басқару

Қазақстан

1.284

2.193

100,00%

100,00%

"Атырау халықаралық әуежайы" АҚ

Әуежай қызметтері

Қазақстан

1.196

1.196

100,00%

100,00%

"Академик Ш.Ш. Шөкин атындағы Энергетика ҚазҒЗИ" АҚ

Ғылыми қызмет

Қазақстан

219

219

50,00%

50,00%

"КОРЭМ" АҚ

Электр энергиясы нарығының операторы

Қазақстан

161

161

100,00%

100,00%

"Қарағандыгипрошахт және К" ЖШС

Жобалау

Қазақстан

6

6

90,00%

90,00%


Миллион теңгемен

Қызмет түрі

Ел

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

Иелену үлесі

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

KGF IM

Қаржылық операциялар

Кайман аралдары

100,00%

100,00%

KGF Management

Қаржылық операциялар

Кайман аралдары

100,00%

100,00%

KGF SLP

Қаржылық операциялар

Кайман аралдары

100,00%

100,00%

"БТА Банк" АҚ

Банктік қызметтер

Қазақстан

1.320.026


97,28%

"Қазақстанның Даму Банкі" АҚ

Мемлекеттік инвестициялық қызмет

Қазақстан

312.614

100,00%

Kazyna Capital Management" АҚ

Инвестициялық қорлар құру

Қазақстан

69.444

100,00%

"Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ

Шағын кәсіпкерлікті дамыту

Қазақстан

67.771

100,00%

"Қазақстанның инвестициялық қоры" АҚ

Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын іске асыруға жәрдемдесу

Қазақстан

33.268

100,00%

"Темiрбанк" АҚ

Банктік қызметтер

Қазақстан

23.488


79,90%

"ҚазЭкспортГарант" экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы" АҚ

Сақтандыру қызметтері

Қазақстан

11.270

100,00%

"Қазгеология" ұлттық геологиялық барлау компаниясы" АҚ

Геологиялық барлау қызметтері

Қазақстан

8.586

100,00%

"Шығыс Қазақстан өңірлік энергетика компаниясы" АҚ

Электр энергиясын беру

Қазақстан

7.723

100,00%

"СҚ-Фармация" ЖШС

Халыққа кепілдендірілген медициналық көмек көрсету шеңберінде дәрілік заттар сатып алу

Қазақстан

700

100,00%

Минус: құнсыздануға арналған резерв



(135.828)

(1.252.864)






2.993.877

3.231.412




      Еншілес ұйымдардағы инвестицияларға өзгерістер

      2013 жылғы 1 ақпанда Қор "Қазцинк" ЖШС-ның 9,9407 % қатысу үлестерін иеленетін "Logic Business" ЖШС, "Logic Invest Capital" ЖШС және "Дана" инвестициялық үйі" ЖШС жарғылық капиталдарына қатысу үлестерінің 100 %-ын жалпы сомасы 248.838 миллион теңгеге (әр компанияның құны 82.946 миллион теңгені құрады) сатып алу жолымен "Қазцинк" ЖШС жарғылық капиталына 29,8221 % қатысу үлестерін сатып алуды жүзеге асырды. Сатып алу Қордың облигацияларын сатудан алынған қаражат есебінен жүргізілді (15-ескертпе). 2013 жылдың тамызында Қор "Тау-Кен Самұрық" АҚ жарғылық капиталына осы компаниялардағы қатысу үлесін беруді жүргізді.

      2013 жылғы 14 наурызда Қор "Самұрық-Энерго" АҚ жарғылық капиталына 7.723 миллион теңге теңгерімдік құнымен "Шығыс Қазақстан өңірлік энергетика компаниясы" АҚ-дағы акцияларының 100 %-ын беруді жүзеге асырды.

      2013 жылғы 12 желтоқсанда Қор "Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясы" АҚ жарғылық капиталына 26.234 миллион теңге теңгерімдік құнымен "Ақтау халықаралық теңіз сауда порты" ұлттық компаниясы" АҚ-дағы акцияларының акцияларының 100 %-ын беруді жүзеге асырды (13-ескертпе).

      2013 жылы Қор жарғылық капиталға мынадай салымдарды жүзеге асырды:

      * "Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясы" АҚ 30.311 миллион теңге мөлшерінде. Салымдар Республикалық бюджеттен алынған қаражат есебінен 30.000 миллион теңге мөлшерінде ақшалай түрде және тиісінше 311 миллион теңге мөлшерінде (13-ескертпе) мүліктік салым түрінде жүзеге асырылды;

      * "ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясы" АҚ (бұдан әрі "ҚМГ ҰК) 18.725 миллион теңге мөлшерінде, оның ішінде Республикалық бюджеттен алынған қаражат есебінен 8.917 миллион теңге мөлшерінде ақшалай салым түрінде және 9.808 миллион теңге мөлшерінде мүліктік салым түрінде(13-ескертпе);

      * "Біріккен химия компаниясы" ЖШС 21.937 миллион теңге мөлшерінде. Салымдар ақшалай түрде, оның ішінде Ұлттық қорды басқару жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысының 2012 жылғы 5 сәуірдегі № 17-5/И-380, 2013 жылғы 7 қазандағы № 17-5/И-788 хаттамаларына сәйкес Үкіметтің Тұрақтандыру жоспарында көзделген қаражат есебінен 17.062 миллион теңге мөлшерінде жүзеге асырылды. Жарғылық капиталдағы салым үшін 4.875 миллион теңге мөлшеріндегі ақшалай қаражат Қордың өз қаражаты есебінен бөлінген;

      * "Тау-кен Самұрық" ұлттық тау-кен компаниясы" АҚ, "Самұрық-Қазына Инвест" ЖШС, "Қазпочта" АҚ, "Самұрық-Қазына Келісімшарт" ЖШС және "Электр желілерін басқару жөніндегі қазақстандық компания" АҚ жалпы сомасы 15.331 миллион теңгеге. Барлық салымдар ақшалай түрде жүзеге асырылды.

      2013 жылы Қор "Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясы" АҚ-ға нарықтағыдан төмен сыйақы ставкаларымен қарыз (7-ескертпе) берді, осы қарыздардың әділ құны және олардың номиналды құны арасындағы айырмашылық ретінде есептелген 186.575 миллион теңге мөлшеріндегі дисконты еншілес ұйымға инвестицияларды ұлғайту ретінде танылды.

      2013 жылы Қор "Самұрық-Энерго" АҚ және "Қазақстанның Даму Банкі" АҚ кредиторларының пайдасына қаржылық кепілдіктерді таныды. Қаржылық кепілдіктердің әділ құны 1.212 миллион теңгені және тиісінше 808 миллион теңгені құрады және міндеттемелерде танылды және осы еншілес ұйымдарда инвестициялар ұлғайды.

      "Қазақстан Республикасының 2012 жылғы әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары және "Қазақстан-2050" стратегиясын іске асыру жөніндегі міндеттемелер туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің қатысуымен өткен кеңестің 2013 жылғы 23 қаңтардағы № 01-7.1 хаттамасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметіне даму институттары мен қаржы ұйымдарын ("Қазақстанның Даму Банк" АҚ, "Kazyna Capital Management" АҚ, "ҚазЭкспортГарант" экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы" АҚ, "Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ, "Қазақстанның инвестициялық қоры" АҚ) акцияларының 100%-ын Үкімет иеленетін "Бәйтерек" ұлттық басқарушы холдингі" АҚ-ға беруді және "СҚ-Фармация" ЖШС-ны Қазақстан Республикасы Денсаулық министрлігінің иелігіне беруді жүзеге асыру тапсырылды.

      2013 жылдың сәуірінде Қор толық бақылау құқығымен сенімгерлік басқару шарттарына сәйкес мынадай мемлекеттік мекемелерге осы еншілес ұйымдардың акциялар пакеттерін берді: Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігіне – "Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ, Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігіне – "Қазақстанның Даму Банкі" АҚ, "Kazyna Capital Management" АҚ, "ҚазЭкспортГарант" экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы" АҚ, "Қазақстанның инвестициялық қоры" АҚ, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігіне – "СҚ-Фармация" ЖШС. Осылайша, Қор 2013 жылдың 10 сәуірінде ("Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ, "Қазақстанның Даму Банкі" АҚ, "Kazyna Capital Management" АҚ, "ҚазЭкспортГарант" экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы" АҚ, "Қазақстанның инвестициялық қоры" АҚ) және 2013 жылғы 30 сәуір ("СҚ-Фармация" ЖШС үшін) еншілес ұйымдардың үстінен бақылауды жоғалтудың тиімді күндері ретінде белгіледі. 2013 жылғы мамырда мемлекеттік мекемелердің сенімгерлік басқаруының жоғарыда көрсетілген шарттары күшін жойды және даму институттары мен қаржы ұйымдарының акцияларын айырбастау шарты негізінде Қор Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің меншігіне берді, ол кейіннен оларды "Бәйтерек" ұлттық басқарушы холдингі" АҚ-ға берді (1-ескертпе).

      Бұдан басқа, Қор мен Акционердің арасындағы айырбас шарты негізінде 2013 жылдың тамызында Қор республикалық меншікке "Қазгеология" ұлттық геологиялық барлау компаниясы" АҚ-дағы акцияларының 100%-ын беруді жүзеге асырды.

      Бақылауды жоғалту күнінде еншілес ұйымдардағы жоғарыда аталған инвестициялардың теңгерімдік құны 411.142 миллион теңгені құрады.

      Қор еншілес ұйымдардағы инвестициялардың істен шығуының жалпы құнында капиталдағы өзгерістер туралы жеке есепте Акционермен операциялар ретінде осы еншілес ұйымдардың істен шығуын көрсетті және тануды тоқтатты (13-ескертпе).

      Осыған байланысты, акцияларды сатып алу-сату шарттарына сәйкес 2014 жыл бойы Қорға тиесілі БТА және Темірбанктегі қатысу үлестерін сатуды жоспарлауда, Қор қайта жіктеу күнінде 279.509 миллион теңге және тиісінше 23.488 миллион теңге теңгерімдік құнмен сатуға арналған активтер ретінде осы банктерге инвестицияларды жіктеді (1-ескертпе).

      2012

      Қарашығанақ жобасындағы инвестициялар

      2012 жылғы 28 маусымда Қазақстан Республикасы Мұнай газ министрлігі мен Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің тұлғасында Үкімет және Қарашығанақ жобасына қатысушылар (бұдан әрі – "Консорциум" немесе "ҚПО") шартқа қол қойды, оған сәйкес Үкімет ҚПО-дағы үлестің 10% сатып алды. Сатып алынған 10%-дық үлестің әділ құны 2 миллиард АҚШ доллары (300.000 миллион теңге) мөлшерінде бағаланды, оның 150.000 миллион теңгесін Үкімет ақша қаражатымен төледі, ал қалған бөлігі салық бойынша міндеттемелер есебіне есептелді. Үкімет "Өнімді бөлу туралы түпкілікті келісімдегі үлесті басқару жөніндегі компания" жаңа кәсіпорнын (бұдан әрі – "ӨБТКҮБК") құрды және жобаның сатып алынған 10%-дық үлесін ӨБТКҮБК капиталына беруді жүзеге асырды. Одан әрі Үкіметтің 2012 жылғы 3 мамырдағы №570 қаулысына сәйкес 2012 жылғы 28 маусымда ӨБТКҮБК үлесінің 100% мемлекеттік пакеті Қорға берілді, оның әділ құны беру күнінде 300.070 миллион теңгені құрады.

      2012 жылғы 29 маусымда Қор ӨБТКҮБК–ны "ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясы" АҚ-қа (бұдан әрі мәтін бойынша "ҚМГ ҰК") ҚМГ ҰК 150.035 миллион теңге мөлшеріндегі акцияларға және 150.035 миллион теңге мөлшеріндегі ақшалай сыйақыға айырбасқа берді, ол 1 миллиард АҚШ доллары мөлшеріндегі қарыз арқылы қаржыландырылды. Қарыз шартына сәйкес жылдық пайыздық ставка 1,25 көбейтілген ЛИБОР плюс 3%-ды құрады және негізгі борыш 3 (үш) жыл бойына жобадан ақша ағындары есебінен ай сайын тең үлестермен төлеуге жатады. Қарыз бойынша келісімге сәйкес қамтамасыз ету ретінде ҚМГ ҰК Консорциумға жобадағы қатысу үлесінің 5%-ын берді. Сондай-ақ Қор осы қарыз бойынша кепілдік берді.

      2012 жылғы 28 маусымда Қор 159.113 миллион теңге мөлшерінде дивидендтер төледі. Дивидендтердің 150.035 миллион теңге сомасындағы бөлігін Үкімет жоғарыда аталған ҚПО-дағы үлесті сатып алуды қаржыландыру үшін пайдаланды.

      Құнсыздану

      2013 жылы Қор "Logic Business" ЖШС, "Logic Invest Capital" ЖШС және "Дана" инвестициялық үйі" ЖШС жалпы сомасы 55.344 миллион теңгеге инвестициялардың құнсыздануынан болған шығынды таныды. Осы инвестициялардың өтелетін құны пайдаланудан құндылық әдісі негізінде айқындалды.

      Сондай-ақ, 2013 жылы Қор БТА, Альянс Банктегі инвестициялардың құнсыздануынан болған 14.830 миллион теңге және тиісінше 1.543 миллион теңге мөлшеріндегі (2012: 134.596 миллион теңге және тиісінше 12.175 миллион теңге) мөлшеріндегі шығынды таныды.

      Бұдан басқа, БТА-дағы сатуға арналған активтер құрамындағы инвестицияларды қайта жіктегеннен кейін Қор сатып алу-сату шартының талабына сәйкес осы инвестициялар үшін өтемді алуға күтілетін әділ құнға дейін осы инвестициялардың теңгерімдік құнын келтіруге байланысты 147.421 миллион теңге мөлшерінде шығынды таныды (1-ескертпе).

      БТА мен Альянс Банктегі инвестициялардың өтелетін құны сату бойынша шығындарды шегергендегі әділ құнның негізінде айқындалды.

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы және 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша компаниялар бөлінісінде еншілес ұйымдардағы инвестициялардың құнсыздануы бойынша ақпарат мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

"Альянс Банк" АҚ

135.828

134.285

"БТА Банк" АҚ

1.025.686

"Қазақстанның Даму Банкі" АҚ

78.554

"Қазақстанның инвестициялық қоры" АҚ

14.339

Құнсыздануға арналған резерв

135.828

1.252.864


6. ҚАУЫМДАСҚАН КОМПАНИЯЛАРДАҒЫ ИНВЕСТИЦИЯЛАР

      31 желтоқсанда қауымдасқан компаниялардағы инвестициялар мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

Қауымдасқан компаниялар:



Шекербанк

18.174

18.174

"Астана-Финанс" АҚ

6.516

6.516

"Майқайыңалтын" АҚ

281

281

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(6.516)

(6.516)


18.455

18.455


      Қауымдасқан компаниялардың қызметі, олардың орналасқан жерінің елі және Қордың осы ұйымдардағы үлесі 31 желтоқсанда мынадай түрде берілген:

Компания

Қызмет түрі

Ел

Иелену үлесі

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

Қауымдасқан компаниялар:





Шекербанк

Банктік қызметтер

Түркия

21,93%

22,1%

"Астана-Финанс" АҚ

Қаржы ұйымы

Қазақстан

1,63%

5,52%

"Майқайыңалтын" АҚ

Алтын өндіру

Қазақстан

25,00%

25,00%


      Шекербанктегі қатысу үлесін сатып алу

      2012 жылғы 16 наурызда Қор "БТА Секьюритис" АҚ-дан ("БТА Банк" АҚ еншілес ұйымы) түріктің "Шекербанк" банкінің 222.148.406 акциясын (22,1%) сатып алды.

      "Астана-Финанс" АҚ-дағы қатысу үлесіндегі өзгерістер

      2013 жылы Қордың "Астана-Финанс" АҚ-дағы қатысу үлесі осы компанияның 2013 жылғы 17 қаңтарда жүзеге асырылған акцияларының қосымша эмиссиясына байланысты 1,63 %-ға дейін төмендеді.

7. БЕРІЛГЕН ҚАРЫЗДАР

      31 желтоқсанда берілген қарыздар мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

Тараптық және байланысқан тараптарға берілген қарыздар

516.587

505.584

Еншілес ұйымдар берген қарыздар

280.170

254.513

Еншілес ұйымдар шығарған облигациялар

1.680

954

Есептелген сыйақы

19.109

18.690

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(12.127)

(12.260)

Берілген қарыздардың жалпы сомасы

805.419

767.481

Минус: ағымдағы бөлігі

(193.788)

(110.081)

ұзақ мерзімді бөлігі

611.631

657.400


      31 желтоқсанда мерзімдер бөлінісінде берілген қарыздарды талдау былайша ұсынылған:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

Олар бойынша құнсыздану белгілері анықталмаған қарыздар:



- мерзімі өтпеген және құнсызданбағандар

803.295

766.159

мерзімі өткен, бірақ құнсызданбаған:



- кемінде 30 күн мерзімі өткен

732

- 90 күннен 180 күнге дейін мерзімі өткен

1.534

- 360 күннен астам мерзімі өткен

590

590

Мерзімі өткен қарыздардың жиыны

2.124

1.322

Берілген қарыздардың жиыны

805.419

767.481


      Тараптық және байланысқан тараптарға берілген қарыздар

      Kazakhmys Finance Plc

      2013 жылғы 24 қаңтарда Қор Kazakhmys Finance PLC-ке 12 (он екі) жыл өтеу мерзімімен 200 миллион АҚШ доллары мөлшерінде (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 30.812 миллион теңгеге барабар) қарыз берді. Қарыздар бойынша жылдық пайыздық ставка ЛИБОР-дың алты айлық ставкасына және 4,80% мөлшеріндегі маржаға тең базалық ставкадан тұрады. Осы қарыз Жомарт мыс кен орнын өндіру үшін берілді. Қарыздар 2013 жылғы қаңтардағы Қытайдың Мемлекеттік Даму Банкінің кредиттік желісі шеңберінде алынған қаражаттан берілді (14-ескертпе).

      "Елорда Даму" ЖШС

      2013 жылғы 25 желтоқсанда "Елорда Даму" ЖШС 2012 жылы берілген 20.000 миллион теңге мөлшеріндегі қарызды мерзімінен бұрын өтеуді жүзеге асырды.

      Еншілес ұйымдарға берілген қарыздар

      "Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясы" АҚ

      2013 жылғы 31 қаңтарда Қор "Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясы" АҚ-мен қарыз шартын жасасты, осыған сәйкес Қор 2062 жылға дейін өтеу мерзімі және 0,1% сыйақы ставкасы бар 118.346 миллион теңге мөлшерінде қарыз берді. Осы қарыз "Жезқазған-Бейнеу" және "Арқалық-Шұбаркөл" темір жолдарын салуды қаржыландыру үшін берілді.

      2013 жылғы 7 наурызда Қор "Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясы" АҚ-мен қарыз шартын жасасты, осыған сәйкес Қор "Жолаушылар тасымалы" АҚ теміржол жолаушы вагондарының жылжымалы құрамы паркін жаңартуды қаржыландыру үшін 2038 жылға дейін өтеу мерзімі және 0,75% сыйақы ставкасы бар 24.673 миллион теңге мөлшерінде қарыз берді.

      2013 жылғы 23 шілдеде және 2013 жылғы 28 желтоқсанда Қор "Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясы" АҚ-мен қарыз шартын жасасты, осыған сәйкес Қор "Жезқазған-Бейнеу" теміржолын салуды қаржыландыру үшін 2062 жылға дейін өтеу мерзімі және 0,1% сыйақы ставкасы бар 51.298 миллион теңге және тиісінше 8.166 миллион теңге мөлшерінде қарыз берді.

      Осы қарыздарды қаржыландыру Қазақстан Республикасы экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия отырыстарының 2012 жылғы 5 сәуірдегі № 17-5/И-380 және 2013 жылғы 30 қаңтардағы № 17-5/11-10 хаттамаларына сәйкес дағдарысқа қарсы қаражатты қайта пайдалану есебінен жүзеге асырылды. Бастапқы тану кезінде осы қарыздар сыйақының тиісті нарықтық ставкаларын пайдалана отырып, 15.908 миллион теңгені құрайтын әділ құн бойынша бағаланды. Қарыздардың номиналды құны мен олардың әділ құны арасындағы 186.575 миллион теңге мөлшеріндегі айырмашылық "Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясы" АҚ-ға инвестицияларды ұлғайту ретінде танылды (5-ескертпе).

      "Самұрық-Қазына" жылжымайтын мүлік қоры" АҚ

      2012 жылы Қор "Самұрық-Қазына" жылжымайтын мүлік қоры" АҚ-мен жаңартылатын кредиттік желі шартын (99.053 миллион теңге мөлшеріндегі желі лимитімен) жасасты, осыған сәйкес 2013 жылы Қор "Самұрық-Қазына" жылжымайтын мүлік қоры" АҚ-ға Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 21 маусымдағы № 821 қаулысымен бекітілген "Қолжетімді тұрғын үй-2020" бағдарламасы шеңберінде тұрғын үй құрылысы жобаларын қаржыландыру үшін 2022 жылғы 31 шілдеге дейін өтеу мерзімімен жалпы сомасы 28.100 миллион теңгеге қосымша транш берді. Осы қарыздар Қазақстан Республикасы экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысының 2012 жылғы 5 сәуірдегі № 17-5/И-380 хаттамасына сәйкес және Қазақстан Республикасы экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысының 2013 жылғы 30 қаңтардағы № 17-5/11-10 хаттамасына сәйкес қаражатты қайта бөлуді есепке ала отырып, Ұлттық қордың қаражаты есебінен берілді.

      Кредиттік желінің талаптарына сәйкес Қор кез келген уақытта "Самұрық-Қазына" жылжымайтын мүлік қоры" АҚ-дан қарыздардың немесе олардың бөліктерін ұзақ мерзімді өтеуді талап етуге құқылы, ал "Самұрық-Қазына" жылжымайтын мүлік қоры" АҚ Қор талап еткен жағдайда өтеуді жүргізуге міндеттенеді. Осы талапқа байланысты Қор осы кредиттік желі шеңберінде берілген барлық қарыздарды, қысқа мерзімді ретінде жіктейді.

      2013 жылы "Самұрық-Қазына" жылжымайтын мүлік қоры" АҚ 4.335 миллион теңге сомаға қарыздардың ішінара мерзімінен бұрын өтелуін жүзеге асырды.

8. КРЕДИТТІК МЕКЕМЕЛЕРДЕГІ ҚАРАЖАТ

      31 желтоқсанда кредиттік мекемелердегі қаражат мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

10 ірі жергілікті банк

268.195

266.215

Өзге жергілікті кредиттік мекеме

110.793

123.172

Есептелген сыйақы

8.324

5.153

Кредиттік мекемелердегі қаражаттың жалпы сомасы

387.312

394.540

Минус: ағымдағы бөлігі

(41.160)

(32.760)

Ұзақ мерзімді бөлігі

346.152

361.780


Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

BB+ -тен жоғары рейтинг

23.454

23.531

В-дан ВВ-ға дейінгі рейтинг

109.253

118.380

В- рейтингі

9.940

12.825

В-дан төмен рейтинг

163.114

141.767

Рейтинг жоқ

81.551

98.037


387.312

394.540


      2013 және 2012 жылдардың 31 желтоқсанында Қордан кредиттік мекемелердегі мерзімі өткен және құнсызданған қаражат жоқ.

      Кредиттік мекемелердегі қаражат, негізінен, Тұрақтандыру жоспары шеңберінде іс-шараларды қаржыландыру мақсатында банктерге және басқа да қаржылық ұйымдарға орналастырылған қаражатты білдіреді.

      2013 жыл ішіндегі қаражаттың қайтарудың жалпы сомасы "Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ 20.778 миллион теңге (2012: 49.730 миллион теңге және тиісінше 42.892 миллион теңге) мөлшеріндегі қайтарымды қоса алғанда, 28.989 миллион теңгені құрады.

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы кредиттік мекемелердегі қаражат негізінен мынадай қаржылық ұйымдарға берілген қарыздар көрсетілген:

      * "Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ 55.170 миллион теңге сомаға (2012: 72.638 миллион теңге) шағын және орта бизнес субъектілерін қаржыландыру мақсаттары үшін, олардың ішінде 32.360 миллион теңгесі (2012: 44.690 миллион теңге) Тұрақтандыру жоспары шеңберінде орналастырылған қаражатты көрсетті (1-ескертпе). Осы қарыздар бойынша пайыздар жылдық 4,51%-дан 7%-ға дейін есептелді;

      * "Қазақстанның Даму Банкі" АҚ экономиканың басым салаларында инвестициялық жобалардың ставкасын төмендету, қаржылық лизингке қор жасау құнын азайту және 2.850 миллион теңге, 17.301 миллион теңге және тиісінше 3.304 миллион теңге (2012: 2.659 миллионов теңге, 16.542 миллион теңге және тиісінше нөл теңге) мөлшерінде қазақстандық локомотивтердің экспортын ынталандыруға арналған.

      * Екінші деңгейдегі банктерге ипотекалық қарыздарды қайта қаржыландыруға, Астана және Алматы қалаларында тұрғын үй объектілерін салуға және 109.310 миллион теңге (2012: 116.346 миллион теңге), 53.366 миллион теңге (2012:53.661 миллион теңге) және тиісінше 26.381 миллион теңге (2012: 25.399 миллион теңге) мөлшерінде аралық тұрғын үй қарыздарын беру. Астана және Алматы қалаларында тұрғын үй салуға және ипотекалық қарыздарды қайта қаржыландыруға екінші деңгейдегі банктерге ұсынылған 162.676 миллион теңге (2012: 170.007 миллион теңге) мөлшеріндегі қаражаттың бір бөлігі Тұрақтандыру жоспары шеңберінде орналастырылған қаражат болып табылады. Осы қарыздар бойынша сыйақы жылдық 3,74%-дан 7,28% -ға дейін есептелді.

      2012

      "БТА Банк" АҚ

      2012 жылғы 19 желтоқсанда Қор БТА-мен қарыз шартын жасасты, осыған сәйкес Қор 2024 жылға дейінгі өтеу мерзімі және 4 % сыйақы ставкасы бар 239.771 миллион теңге мөлшерінде қарыз берді. Осы қарыз Ақпараттық меморандумда жазылған тәртіппен төлеуге жататын өтемақы сомаларында қолма-қол ақшаның үлесін төлеу үшін және БТА міндеттемелерін қайта құрылымдау шеңберінде жалпы банктік мақсаттар үшін берілді. Қарызды қаржыландыру 143.196 миллион теңге мөлшерінде облигацияларды (15-ескертпе) және 96.575 миллион теңге мөлшерінде Қордың өз қаражатын шығару есебінен жүзеге асырылды.

      Бастапқы тану кезінде осы қарыз сыйақының тиісті нарықтық ставкаларын пайдалана отырып, 105.672 миллион теңгені құрайтын әділ құн бойынша бағаланды. Қарыздардың номиналдық құны және олардың 134.099 миллион теңге мөлшерінде әділ құны арасындағы айырмашылық БТА-дағы инвестицияларды ұлғайту ретінде танылды.

      Кредиттік мекемелердегі қаражаттың құнсыздануы

      2011 жыл ішінде қаржылық жай-күйінің нашарлауына, өтімді қаражатта салыстырмалы шектеулігіне және БТА теріс қаржылық нәтижесіне байланысты Қор 2011 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша осы банкке орналастырылған 36.999 миллион теңге мөлшеріндегі кредиттік мекемелердегі қаражаттың құнсыздануынан болған шығынды таныды. 2012 жылы Қор БТА міндеттемелерін екінші қайта құрылымдауды жүзеге асыруға және оның қаржылық жай-күйін жақсартуға байланысты осы активтер бойынша жинақталған құнсыздануды толығымен түзетпе жасады.

9. ӨЗГЕ ҚАРЖЫ АКТИВТЕРі

      31 желтоқсанда өзге қаржы активтері мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

Сату үшін қолда бар қаржылық инвестициялар:



Kazakhmys Plc үлестік бағалы қағаздары

111.925

"Қазкоммерцбанк" АҚ үлестік бағалы қағаздары

23.237

24.828

"Қазақстанның халық банкі" АҚ үлестік бағалы қағаздары

1.025

1.028

Борыштық бағалы қағаздар

12.467

12.537

Өзге қаржылық активтердің жалпы сомасы

36.729

150.318

Минус: ағымдағы бөлігі

(24.558)

(26.124)

Ұзақ мерзімді бөлігі

12.171

124.194


      Қор және негізгі акционерлер ҚКБ және "Қазақстанның халық банкі" АҚ арасында жасалған опциондық келісімдерге сәйкес 2009 жылы акцияларды сатып алу кезінде негізгі акционерлер Қордың банктердің акцияларын сатып алу күнінен бірінші жылдығында басталатын және бесінші жылдығында аяқталатын кезең ішінде орындалуы мүмкін Қор осы банктердің акцияларын сатып алуға арналған опциондарын (колл опциондарын) алды. Осы опциондар бойынша орындау мерзімі 2010 жылдың бірінші жартыжылдығында басталады, бұл Қордың банктерге елеулі ықпал жасауын жоғалтуға әкеп соқтырды. Тиісінше, Қор осы қауымдасқан компанияларға елеулі ықпалын жоғалтты және сату үшін қолда бар қаржылық активтер санатына инвестицияларды қайта жіктеді.

      2012 жылғы 28 мамырда "АЛМЭКС" холдингілік тобы" АҚ және "Қазақстанның халық банкі" АҚ "Қазақстанның халық банкі" АҚ артықшылықты акцияларына қатысты опциондық келісім бойынша құқықтарға жол беру туралы келісім жасасты.

      Осы келісімге сәйкес, 2012 жылы 29 маусымда және 2012 жылы 5 шілдеде "Қазақстанның халық банкі" АҚ опционды орындауға арналған өз құқығын ішінара сатты және бір акциясы үшін 179,94 теңге және 180,21 теңге бағасы бойынша 150.000.000 және 40.000.000 өзінің артықшылықты акциясын сатып алуды жүзеге асырды. Сатудың жалпы құны 34.199 миллион теңгені құрады.

      "Қазақстанның халық банкі" АҚ артықшылықты акцияларын 34.273 миллион теңге мөлшерінде сату күніндегі әділ құнмен сатқаннан кейін Қор сату күнінде олардың әділ құны 3.509 миллион теңгені құрайтын артықшылықты акцияларды сатып алуға опцион бойынша тиісті міндеттемелерді тануды тоқтатты.

      Сондай-ақ "Қазақстанның халық банкі" АҚ артықшылықты акциялары бойынша сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау бойынша 1.395 миллион теңге мөлшеріндегі сатылмаған кіріс кезең ішіндегі таза пайданы сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау резервінен қайта жіктелді. Қаржылық активтердің шығуынан алынған таза кіріс жиынтық кіріс туралы жеке есепте 4.830 миллион теңге мөлшерінде көрсетілген.

      2012 жылы Қор Kazakhmys Plc және ҚКБ үлестік бағалы қағаздары бойынша құнсызданудан 86.103 миллион теңге және тиісінше 60.745 миллион теңге мөлшерінде (2013: нөл) шығынды таныды.

      2013 жылғы 6 маусымда Қор Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 28 мамырдағы № 521 қбпү қаулысына сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетіне оларды беру жолымен Қордың иелігінде бар Kazakhmys Plc (58.876.793 акция) барлық жай акцияларын республикалық меншікке өтеусіз беруді жүзеге асырды.

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы және 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша "Қазақстанның халық банкі" АҚ және ҚКБ үлестік бағалы қағаздарының әділ құны активті нарықта жарияланған түзетпелер негізінде айқындалған.

10. БАНКТІК ДЕПОЗИТТЕР

      31 желтоқсанда банктік депозиттер мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

10 ірі жергілікті банк

399.737

284.155

Өзге жергілікті кредиттік мекемелер

113.100

73.198

Есептелген сыйақы

5.578

7.123

Банктік депозиттердің жалпы сомасы

518.415

364.476

Минус: ағымдағы бөлігі

(321.735)

(159.923)

Ұзақ мерзімді бөлігі

196.680

204.553


Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

BB+ жоғары рейтингілер

20.302

29.957

В-дан ВВ-ға дейін рейтинг

244.700

190.012

В- рейтингі

99.076

54.115

В-дан төмен рейтингілер

152.625

89.894

Рейтинг жоқ

1.712

498


518.415

364.476


      Уақытша бос ақша қаражатын орналастыру

      Уақытша бос ақша қаражатын басқару жөніндегі саясат шеңберінде Қор екінші деңгейдегі ірі қазақстандық банктерге депозиттер орналастырады.

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ұзақ мерзімді банктік депозиттер бойынша орташа өлшенген ставка жылдық 8,03%-ды құрады (2012 жылғы 31 желтоқсанда: 7,81%), қысқа мерзімді банктік депозиттер бойынша орташа өлшенген ставка жылдық 7,88 %-ды (2012 жылғы 31 желтоқсанда: 7,74%) құрады.

      "БТА Банк" АҚ-дағы депозиттердің құнсыздануы

      2011 жылдың ішінде "БТА Банк" АҚ өтімді қаражатындағы шектеулікке қатысты қаржылық жай-күйінің нашарлауына және теріс қаржылық нәтижесіне байланысты Қор кредиттік 2011 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша осы банкте орналастырылған 245.068 миллион теңге мөлшеріндегі қаражаттың құнсыздануынан болған шығынды таныды. 2012 жылы Қор БТА міндеттемелерін екінші қайта құрылымдауды жүзеге асыруға және оның қаржылық жай-күйін жақсартуға байланысты осы активтер бойынша жинақталған құнсыздануға толығымен түзету жасады.

11. ӨЗГЕ АҒЫМДАҒЫ АКТИВТЕР

      31 желтоқсанда өзге ағымдағы активтер мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

Алынатын дивидендтер

14.681

23.996

Өзге дебиторлық берешек

7.694

6.075

Өзге

1.277

1.487

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(3.750)

(3.619)


19.902

27.939


12. АҚША ҚАРАЖАТЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ БАЛАМАЛАРЫ

      31 желтоқсандағы ақша қаражаты және олардың баламалары мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

Теңгемен берілген банктердегі ағымдағы шоттар

58.863

301.829

АҚШ долларында берілген банктердегі ағымдағы шоттар

1.946

29.998

Еуромен берілген банктердегі ағымдағы шоттар

1.154

602

Теңгемен берілген банктердегі мерзімді депозиттер

41.545

100.543


103.508

432.972


      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша қазақстандық банктерде орналастырылған ағымдағы шоттардың көпшілігі бойынша орташа салмақталған пайыздық ставка 0,001% (2012: 0,1%) құрады. Мерзімді депозиттер қолма-қол ақша қаражатымен Қордың қажеттілігіне байланысты 1 (бір) күннен бастан 3 (үш) айға дейінгі әртүрлі мерзімдерге орналастырылған. 2013 жылғы 31 желтоқсанда банктердегі мерзімді депозиттер бойынша орташа салмақталған пайыздық ставка 4,01%-ды (2012: 0,77%) құрады.

      Банктердің шоттарында Қордың ақша қаражатының жалпы сомасында Үкіметтің нысаналы бағдарламалары бойынша Республикалық бюджеттен және Ұлттық қордан алынған қаражат бар. 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша осы ақша қаражаты Ұлттық Банктің шоттарында шоғырландырылады және 85 миллиард теңгені құрайды (2012: 395 миллиард теңге), оның ішінде:

      - 54 миллиард теңге – Тұрақтандыру жоспарын іске асыру шеңберінде алынған Ұлттық қордың қаражаты (2012: 247 миллиард теңге);

      - 2 миллиард теңге – Қор іске асыратын жобаларды қаржыландыру мақсатында Республикалық бюджеттен алынған қаражат (2012: 6 миллиард теңге);

      - 29 миллиард теңге – операциялық және инвестициялық қызметті жүзеге асыру үшін қажетті Қордың ақша қаражатының қалдығы (2012: 142 миллиард теңге).

13. КАПИТАЛ

      Жарғылық капитал

      2013 және 2012 жылдары Қор жай акциялардың эмиссиясын жүргізді, оның төлемі былайша жүзеге асырылды:

Акцияларды төлеу

Шығаруға рұқсат етілген және шығарылған акциялардың саны

Бір акцияның номинал құны, теңгемен

Жарғылық капитал, миллион теңгемен

2011 жылғы 31 желтоқсанға

3.480.637.455


4.050.383

Акциялардың мемлекеттік пакеттерімен берілетін жарналар

418.402

40.600; 46.000; 100.000; 282.174; 1.000.000;

311.903

Мүлікпен берілетін жарналар

350.282

23.156; 72.800; 80.000; 90.092; 93.549; 100.000

35.028

Ақша қаражатымен берілетін жарналар

120.000

100.000

12.000

2012 жылғы 31 желтоқсанға

3.481.526.139


4.409.314

Ақша қаражатымен берілетін жарналар

39.320

901.000; 1.000.000

39.320

Акциялардың мемлекеттік пакеттерімен берілетін жарналар

27.073

1.000; 1.000.000

26.234

Мүлікпен берілетін жарналар

9.809

422.451; 615.921; 1.000.000

9.808

2013 жылғы 31 желтоқсанға

3.481.602.341


4.484.676


      2013 жылғы 31 желтоқсанда 3.481.602.341 акция толығымен төленді (2012: 3.481.526.139 акция).

      2012

      "2012-2014 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы" 2011 жылғы 24 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес 2012 жылы Акционер Қордың жарғылық капиталына 12.000 миллион теңге сомасында ақшалай жарнаны жүзеге асырды. Осы қаражат еншілес ұйымдар жүзеге асыратын жобаларды қаржыландыруға арналған.

      Үкіметтің 2012 жылғы 3 мамырдағы № 570 қаулысына сәйкес 2012 жылы 28 маусымда Қорға ӨБТКҮБК-ге (КУДОСРП) 100 % қатысу үлесі берілді, оның алу күнгі әділ құны 300.070 миллион теңгені құрады.

      Үкіметтің 2011 жылғы 18 шілдегі № 822 қаулысына сәйкес 2012 жылғы 19 сәуірде Қорға "Арқагаз" АҚ акцияларының мемлекеттік пакеті берілді, оның алу күнгі әділ құны 4.110 миллион теңгені құрайды.

      Үкіметтің 2012 жылғы 28 сәуірдегі № 543 қаулысына сәйкес 2012 жылғы 20 желтоқсанда Қорға "Шығыс Қазақстан өңірлік энергетикалық компаниясы" АҚ-ның 100 % үлесті мемлекеттік пакеті берілді, оның беру күнгі әділ құны 7.723 миллион теңгені құрайды.

      2012 жылы Акционер "Мемлекеттік меншіктің кейбір мәселелері туралы" Үкіметтің 2010 жылғы 14 қыркүйектегі № 939 қаулысына және "Алматы қаласын және Алматы облысын энергиямен жабдықтаудың кейбір мәселелері" Үкіметтің 2007 жылғы 6 тамыздағы № 660 қаулысына сәйкес жалпы сомасы 35.028 миллион теңгеге Қордың жарғылық капиталына мүлікпен жарна жүзеге асырылды.

      2013

      "2013-2015 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы" 2013 жылғы 29 қарашадағы № 146-V Қазақстан Республикасының Заңындағы өзгерістер ескерілген "2013-2015 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы" 2012 жылғы 23 қарашадағы № 54-V Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес 2013 жылы Акционер Қордың жарғылық капиталына 39.320 миллион теңге мөлшерінде ақша қаражатымен жарнаны жүзеге асырды. Осы қаражат Қордың еншілес ұйымдары жүзеге асыратын жобаларды қаржыландыруға арналған (5-ескертпе).

      Үкіметтің 2012 жылғы 4 желтоқсандағы № 1539 қаулысына сәйкес 2013 жылғы 18 шілдеде Қорға "Ақтау халықаралық теңіз сауда порты" ұлттық компаниясы" АҚ-дағы акциялар пакетінің 100 %-ы берілді, оның беру күнгі әділ құны 26.234 миллион теңгені құрайды (5-ескертпе).

      2013 жылы "Мемлекеттік меншіктің кейбір мәселелері туралы" Үкіметтің 2010 жылғы 14 қыркүйектегі № 939 қаулысына сәйкес Акционер Қордың жарғылық капиталына жалпы сомасы 9.808 миллион теңгеге мүлікпен жарнаны жүзеге асырды (5-ескертпе).

      Акционермен болатын операциялар

      Қаулыға және Қор мен Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті арасында жасалған айырбастау шартына сәйкес 2013 жылы Қор еншілес ұйымдарының ("Қазақстан Даму Банкі" АҚ, "Kazyna Capital Management" АҚ, "ҚазЭкспортГарант" экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы" АҚ, "Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ, "Қазақстанның инвестициялық қоры" АҚ, "СҚ-Фармация" ЖШС, "Қазгеология" ұлттық геологиялық барлау компаниясы" АҚ) акциялар пакеті мен қатысу үлестерін республикалық меншікке берді. Акциялар пакеті мен қатысу үлестерін беру "2012 жылғы Қазақстан Республикасы әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары және "Қазақстан-2050" стратегиясын іске асыру бойынша міндеттері туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің қатысуымен өткен 2013 жылғы 23 қаңтардағы № 01-7.1 хаттамада көзделген тапсырмаларға сәйкес жүзеге асырылды (5-ескертпе).

      Еншілес ұйымдарға берілген инвестициялардың теңгерім құны істен шығу күні 411.568 миллион теңгені құрады.

      Бұдан басқа, 2010 және 2011 жылдары Акцонер мен Қор арасында жасалған өзге де айырбастау шарттарына сәйкес 2013 жылы Акционер Қорға әділ құны 426 миллион теңге (2012: 1.630 миллион теңге) болатын мүлікті берді.

      2013 жылы жоғарыда көрсетілген операциялардың нәтижесінде Қор тікелей капиталдағы өзгерістер туралы жеке есепте жалпы сомасы 411.142 миллион теңгеге Акционер Операцияны таныды (2012: 1.630 миллион теңге).

      Акционерге өзге де бөлу

      2013 жылғы 6 маусымда Қор Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетіне беру арқылы республикалық меншікке Қордың иелігіндегі барлық Kazakhmys PLC жай акцияларын (58.876.793 акциялар) тегін беру жүзеге асырылды (5.2-ескертпе). Осы қаржы активтерінің істен шығуы капиталдағы өзгерістер туралы жеке есепте 111.925 миллион теңге мөлшерінде Акционерге бөлу ретінде көрсетілді.

      2013 жылы Акционердің өкімдеріне сәйкес Қор жалпы сомасы 8.008 миллион теңге (2012 жылы: 9.126 миллион теңге) болатын әртүрлі әлеуметтік жобаларды қаржыландыруды жүзеге асырды.

      Акционерге дивидендтер

      2013 жылғы 16 қазанда Қор Үкіметтің 2013 жылғы 5 қазандағы № 1060 қаулысына сәйкес 2012 жылдың қорытындылары бойынша 9.077 миллион теңге мөлшерінде Акционерге дивидендтер төлеуді жүзеге асырды (2012 жылы: 159.113 миллион теңге).

      Акциялардың теңгерім құны

      "Қазақстандық биржа қоры" АҚ Биржалық кеңесінің 2010 жылғы 4 қазандағы шешіміне сәйкес қаржылық есептілікте ҚБҚ-ның бекітілген қағидаларына сәйкес есептелген есептік күнгі бір акцияның (жай және артықшылықты) теңгерім құны туралы деректер болуы қажет.

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

Активтердің жиыны

5.109.991

5.453.393

Материалдық емес активтер

(588)

(931)

Міндеттемелердің жиыны

(1.599.419)

(1.602.663)

Жай акцияларға таза активтер

3.509.984

3.849.799

31 желтоқсандағы жай акциялардың саны

3.481.602.341

3.481.526.139

Бір жай акцияның теңгерім құны, теңге

1.008

1.106


14. ҚАРЫЗДАР

      31 желтоқсандағы қарыздар, оның ішінде есептелген сыйақы мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

Еншілес ұйымдар сатып алған шығарылған облигациялар:



- "БТА Банк" АҚ

656.322

652.978

- "Альянс Банк" АҚ

106.820

106.260

- "ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясы" АҚ

41.811

41.600

- "Темiрбанк" АҚ

3.048

3.048

- "Самұрық-Энерго" АҚ

223

Өзге де ұйымдар сатып алған шығарылған облигациялар

150.942

150.440

Алынған қарыздар

403.524

422.445

Қарыздардың жалпы сомасы

1.362.690

1.376.771

12 ай ішінде өтеуге жататын сома шегерілген

(106.712)

(81.764)

12 айдан кейін өтеуге жататын сома

1.255.978

1.295.007


      31 желтоқсандағы қарыздар, оның ішінде есептелген сыйақы мынадай валютада көрсетілді:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

Теңгемен көрсетілген қарыздар

959.166

954.326

АҚШ долларында көрсетілген қарыздар

403.524

422.445


1.362.690

1.376.771


      Шығарылған облигациялар

      2013 жылы "Қазақстанның Даму Банкі" АҚ жалпы сомасы 21.600 миллион теңгеге Қордың облигацияларын сатып алды. Облигациялардың өтеу мерзімі жылдық 0,01% купон ставкасымен 50 жыл. Облигацияларды бастапқы тану кезінде тиісті нарықтық пайыз ставкасын пайдалана отырып, 648 миллион теңгені құрайтын әділ құн бойынша бағаланды. Осындай өтеуге осындай талаптарда "Қазақстанның Даму Банкі" АҚ облигацияларын бір уақытта сатып ала отырып, сату жүргізілді.

      2012 жылы БТА және Альянс Банк сатып алған Қордың бұрын шығарылған облигациялары бойынша проспектідегі өзгерістерге байланысты купон ставкасы 4%-дан 6%-ға дейін ұлғайтылды. ҚЕХС 39 сәйкес Қор жалпы теңгерім құны 612.267 миллион теңге болатын бұрын көрсетілген облигацияларды есептен шығарды және 750.000 миллион теңге мөлшеріндегі әділ құн бойынша жаңа облигацияларды таныды. 137.733 миллиона теңге сомасындағы айырма осы еншілес ұйымдарға инвестицияларды ұлғайту ретінде танылды.

      Алынған қарыздар

      Қытай Мемлекеттік Даму Банкінің кредит желісі

      2009 жылғы 22 маусымда Қор, Қытай Мемлекеттік Даму Банкі және оператор ретінде шыққан Қазақстанның Даму Бану арасында 3 миллиард АҚШ доллары сомасына кредит желісін ашуға негіздемелік қаржылық келісімге қол қойылды. Осы келісімге сәйкес Қытай Мемлекетттік Даму Банкі Қорға алты айлық ЛИБОР плюс 4,3% тең пайыздық ставкамен жалпы сомасы 3 миллиард АҚШ долларына дейін болатын АҚШ долларында ұзақ мерзімді қарыз берді. Қарыздар Қытай мен Қазақстан арасында өнеркәсіп өндірісін және өзге де экономика салаларын қолдауға және дамытуға жіберіледі. Осы кредит желісі шеңберінде 2013 жылы Қор 200 миллион АҚШ доллары сомасына транш алды, ол алған күнгі 30.144 миллион теңгеге баламалы (2012: тиісінше 1.200 миллион АҚШ доллары және 179.305 миллион теңге). 2013 жылы алынған транш Жамрт мыс кенорнын игеруге Kazakhmys Finance Plc қарыз беруге арналды (7-ескертпе). 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша осы кредит желісінің шеңберінде Қытай Мемлекеттік Даму Банкінің алдындағы жалпы ағымдағы берешек құны 403.524 миллион теңгені (2012: 422.445 миллион теңге) құрады.

15. ҮКІМЕТТІҢ ҚАРАЖАТЫ

      31 желтоқсандағы Үкіметтің қаражаты мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

2012 жылғы 31 желтоқсан

Ұлттық қордың қаражаты есебінен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі сатып алған облигациялар

71.302

63.056

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі сатып алған облигациялар

59.867

59.207

Үкіметтен алынған өзге де қарыздар

66.378

63.639

Үкімет қаражатының жалпы сомасы

197.547

185.902

Минус: ағымдағы бөлік

(331)

(198)

Ұзақ мерзімді бөлік

197.216

185.704


      2013

      2013 жылғы қаңтарда Қор айналым мерзімі 50 жылдық және жылдық 0,01% мөлшерінде купондық сыйақысымен жалпы сомасы 255.000 миллион теңгені құрайтын бір облигацияға номинал құны 1.000 теңге болатын 255.000.000 купондық облигацияны орналастырды. Барлық облигацияларды сенімгерлік басқару құқығында Қазақстан Республикасы Ұлттық Қорының қаражаты есебінен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі сатып алды. Облигациялар шығару күнгі Қорға қолданылатын нарықтық пайыз ставкасын пайдалана отырып есептелген әділ құн бойынша осы облигациялар бастапқыда көрсетілді және оның салдарынан амортизациялық құн бойынша ескеріледі. 249.828 миллион теңге мөлшеріндегі облигациялардың номинал құны мен олардың әділ құны арасындағы айырма капиталдағы өзгерістер туралы жеке есепте танылған.

      Осы облигацияларды өткізуден алынған қаражат "Қазмырыш" ЖШС-ға 29,8221% қатысу үлесін сатып алу үшін пайдаланылды (5-ескертпе).

      2012

      2012 жылы Қор тиісінше жалпы сомасы 73.000 миллион теңге және 70.196 миллион теңге болатын бір облигацияға номинал құны 1.000 теңге болатын 73.000.000 және 70.196.000 купон облигациясын орналастырды. Облигациялардың айналым мерзімі төлем мерзімі – жылына екі рет болатын купондық сыйықысы жылдық 0,01% және жылдық 4% мөлшерінде 50 жылды және 12 жылды құрайды. Осы облигацияларды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі сатып алды, оларың 73.000 миллион теңге сомаға облигациялары сенімгерлік басқару құқығында Қазақстан Республикасы Ұлттық Қорының қаражаты есебінен сатып алынды. Барлық облигациялар бастапқыда облигацияларды шығару күнгі Қорға қолданылатын нарықтық пайыз ставкасын пайдалана отырып есептелген әділ құн бойынша көрсетілді және оның салдарынан амортизациялық құн бойынша ескеріледі. 82.646 миллион теңге мөлшеріндегі қарыздардың номинал құны мен олардың әділ құны арасындағы айырма капиталдағы өзгерістер туралы жеке есепте танылған.

      Осы облигацияларды өткізуден алынған қаражат осы міндеттемелерді қайта құрылымдау шеңберінде БТА қарыз беру үшін пайдаланылды(8-ескертпе).

      2012 жылы Қор 2009 және 2010 жылдары орналастырған номинал құны 850 миллиард теңге болатын облигациялар бойынша проспектілерге өзгерістер мен толықтырулар тіркелді. Осы өзгерістерге сәйкес осы облигациялар бойынша айналым мерзімі 2062 жылға дейін ұзартылды және сыйақы ставкасы 0,01%-ға дейін төмендетілді. Проспектіге өзгерістер облигацияларды орналастырудың бастапқы талаптарында болмашы өзгерістерге және тиісінше бастапқы міндеттемені тануды тоқтату мен ҚЕХС 39 сәйкес жаңа міндеттемені тануға әкелді. Өзгерістер енгізген күнгі жаңа міндеттеменің әділ құны мен бастапқы міндеттеменің теңгерім құны арасындағы 304.650 миллион теңге мөлшеріндегі айырма капиталдағы өзгерістер туралы жеке есепте танылған.

      "2012-2014 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы" 2011 жылғы 24 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес 2012 жылғы 13 тамызда және 2012 жылғы 22 қарашада Қор Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінен қарыз алды. Қарыздардың жалпы сомасы 0,15%-дан 0,5%-ға дейінгі пайыздық ставкамен 15.285 миллион теңгені құрады. Қарыздар 10 – 25 жыл мерзімге алдынды және мынадай нысаналы мақсаты бар:

      * 2.155 миллион теңге мөлшерінде "Қазақстан Темір Жолы" ұлттық компаниясы" АҚ қарыз беру. Осы қарыз бойынша сыйақы ставкасы жылдық 0,75% аспауы қажет.

      * 3.130 миллион теңге мөлшерінде "Досжан темір жолы" АҚ қарыз беру. Осы қарыз бойынша сыйақы ставкасы жылдық 0,5% аспауы қажет.

      * 10.000 миллион теңге мөлшерінде "Қазақстанның Даму Банкі" АҚ қарыз беру. Осы қарыз бойынша сыйақы ставкасы жылдық 0,2% аспауы қажет.

      Осы қарыздарды бастапқы тану кезінде тиісті нарықтық сыйақы ставкасын пайдалана отырып, 8.314 миллион теңгені құрайтын әділ құн бойынша бағаланды және оның салдарынан амортизациялық құн бойынша ескеріледі. 6.971 миллион теңге мөлшеріндегі қарыздардың номинал құны мен олардың әділ құны арасындағы айырма капиталдағы өзгерістер туралы жеке есепте танылған.

16. ҚАРЖЫЛЫҚ КЕПІЛДІКТЕР БОЙЫНША МІНДЕТТЕМЕ

      Қаржылық кепілдіктер бойынша міндеттемелердегі өзгерістер былайша берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

1 қаңтарға

37.680

28.936

Жыл ішінде берілген кепілдіктер

4.170

12.982

Қаржы кепілдіктері бойынша міндеттемелердің амортизациясы

(5.627)

(4.717)

Айырбастау бағамдары өзгерісінің әсері

922

479

31 желтоқсанда

37.145

37.680

Минус: ағымдағы бөлік

(6.420)

(5.956)

Ұзақ мерзімді бөлік

30.725

31.724


      Қаржылық кепілдіктер бойынша міндеттемелер қызметті қаржыландыру үшін қаржылық мекемелерге берілген кепілдіктер бойынша Қор міндеттемелерін және өзінің еншілес ұйымдарының елеулі келісімшарттарын (5-ескертпе). Кепілдік шарттарының негізгі бөлігі Қорға өтемақының болмауы талабында жасалды. Берешектің жалпы кепілдік берілген сомасы 2013 жылғы 31 желтоқсанда 2.658 миллион АҚШ долларын, 13.703 миллион теңгені және 2.485 миллион ресей рублін (2012: тиісінше 3.261 миллион АҚШ долларын, 10.613 миллион теңгені және 2.130 миллион ресей рублін) құрайды.

17. ПАЙЫЗДЫҚ КІРІСТЕР

      31 желтоқсанда аяқталған жылдарға пайыздық кірістер мынаны қамтиды:

Миллион теңгемен

2013

2012

Қарыздар бойынша сыйақы

63.734

47.456

Берілген қарыздар бойынша дисконттың амортизациясы

17.939

14.047

Облигациялар бойынша сыйақы

1.986

7


83.659

61.510


18. ПАЙЫЗДЫҚ ШЫҒЫСТАР

      31 желтоқсанда аяқталған жылдарға пайыздық шығыстар мынаны қамтиды:

Миллион теңгемен

2013

2012

Облигациялар бойынша сыйақы

61.668

45.684

Қарыздар бойынша сыйақы

20.323

20.773

Қаржылық міндеттемелер бойынша дисконттың амортизациясы

7.319

23.829

Бастапқы тану кезінде қаржы активтерін дисконттаудан болатын шығын

584

1.137


89.894

91.423


19. ЖАЛПЫ ЖӘНЕ ӘКІМШІЛІК ШЫҒЫСТАР

      31 желтоқсанда аяқталған жылдарға жалпы және әкімшілік шығыстар мынаны қамтиды:

Миллион теңгемен

2013

2012

Демеушілік және қайырымдылық көмек

13.672

6.835

Жалақы бойынша шығыстар

3.329

2.576

Консультациялық қызметтер

1.685

2.048

Есепке қабылданбаған ҚҚС

513

788

Өзгелер

4.625

3.720


23.824

15.967


      2013 жылы Қор 2013 жылға арналған демеушілік және қайырымдылық көмек көрсету жөніндегі Қордың жалпы іс-шаралар жоспарына (бұдан әрі "Жоспар") сәйкес демеушілік көмек ұсынды. Демейшілік көмек Жоспарда бекітілген кейбір спорт түрлерін және кейбір жобаларды дамыту мақсатында спорттық федерацияларды қаржыландыру бойынша оператор болып табылатын "СҚ-Астана" корпоративтік қоры арқылы іске асырылатын бірқатар жобаларды қаржыландыру үшін берілді. Бұдан басқа, демеушілік көмек Жоспарда бекітілген жобаларды қаржыландыру мақсатында өзге ұйымдар үшін берілді.

20. ҚАРЖЫЛЫҚ КІРІСТЕР

      31 желтоқсанда аяқталған жылдарға қаржылық кірістер мынаны қамтиды:

Миллион теңгемен

2013

2012

Банктік депозиттер бойынша сыйақы

34.586

44.644

Қаржы кепілдіктері бойынша кірістер

6.442

12.666

Ағымдағы банктік шоттар бойынша сыйақы

182

407

Өзгелер

1.317

950


42.527

58.667


21. ТАБЫС САЛЫҒЫ БОЙЫНША ШЫҒЫСТАР

      31 желтоқсанда аяқталған жылдарға табыс салығы бойынша шығыстар мынаны қамтиды:

Миллион теңгемен

2013

2012

Төлем көзінен ұсталатын салық

10.214

10.826

Мерзімі ұзартылған салық бойынша үнем

(6.083)

(337)


4.131

10.489


      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Қорға 20% (2012 жылғы 31 желтоқсанда: 20%) қолданыстағы ресми ставка бойынша корпоративтік табыс салығы салынды.

      Табыс салығы бойынша шығыстарға табыс салығының нормативтік ставкасы бойынша бухгалтерлік шығыннан/пайдадан табыс салығын есептегенге дейін есептелген табыс салығы бойынша шығыстарды салыстыру былайша берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

Табыс салығын есептегенге дейінгі (шығын)/пайда

(119.503)

350.212

Ресми табыс салығының ставкасы

20%

20%

Табыс салығы бойынша (теориялық үнем)/теориялық шығыстар

(23.901)

70.042

Кейінге қалдырылған салық бойынша танылмаған салық активтеріндегі өзгеріс

1.090

4.469

Тұрақты айырмалардан салық нәтижесі

26.942

(64.022)

Дивидендтерден салық салынбайтын кіріс

(17.710)

(67.349)

Кредиттік мекемелердегі қаражаттың және банктік депозиттердің құнсыздануынан шығынды қалпына келтіруден кіріс

(56.185)

Сатуға арналған ретінде сыныпталған активтердің құнсыздануы

29.484

Еншілес ұйымдарға инвестициядарды құнсыздандыру

14.343

30.857

Сату үшін қолда бар инвестициялардың құнсыздануы

29.370

Опциондардың құнын өзгертуден шығын/(кіріс), нетто

213

(2.273)

Қаржы активтері мен міндеттемелері бойынша дисконттау және дисконтты амортизациялау

(1.577)

2.184

Демеушілік көмекке шығыстар

2.512

1.123

Қаржылық кепілдіктер бойынша кірістер

(1.125)

(943)

Өзге де тұрақты айырмалар

802

(806)

Жиынтық кіріс туралы бөлек есепте берілген корпоративтік табыс салығы бойынша шығыстар

4.131

10.489


      Есептік күндері қолданылған заңмен белгіленген салық ставкасын қолдану арқылы есептелген кейінге қалдырылған табыс салығының активтер мен міндеттемелердің есебі үшін негіз бен жеке қаржылық есептілікте көрсетілген сома арасындағы уақытша айырмаларға сальдо мынаны қамтиды:

Миллион теңгемен

2013

2012

Кейінге қалдырылған салық бойынша активтер



Берілген қарыздар

3.042

2.947

Төлеуге қарыздар

6.152

180

Кейінге қалдырылған салық бойынша активтер

9.194

3.127

Кейінге қалдырылған салық бойынша міндеттемелер



Негізгі қаражат

(74)

(90)

Кейінге қалдырылған салық бойынша міндеттемелер

(74)

(90)

Кейінге қалдырылған салық бойынша таза активтер

9.120

3.037


      Кейінге қалдырылған салық активі болашақта салық салынатын кірістің болу ықтималдығы бар сол деңгейде ғана танылады, оған қарай актив пайдаланылуы мүмкін. Кейінге қалдырылған салық активтері олармен байланысты салық жеңілдіктері іске асырылатын ықтималдық бұдан әрі болмайтын сол деңгейде азайтылады.

22. БАЙЛАНЫСТЫ ТАРАПТАРМЕН МӘМІЛЕЛЕР

      Байланысты тараптар Қор тобының компанияларын және Үкімет бақылайтын өзге де компанияларды, Қордың негізгі басқарушы персоналын, өзге де байланысты тараптарды қамтиды. Байланысты тараптармен мәмілелер тараптар арасында келісілген талаптарда жүргізілді, ол кейбір реттелетін қызметтерді қоспағанда, нарықтық ставкалар бойынша міндетті түрде жүзеге асырылған жоқ, ол байланысты және үшінші тараптарға қолданылатын тарифтер талаптарында беріледі.

      Мына кестелерде 2013 және 2012 жылдар ішінде байланысты тараптармен жасалған мәмілелердің жалпы сомасы және 2013 және 2012 жылдардың 31 желтоқсанындағы тиісті сальдо келтірілген:

Миллион теңгемен


Байланысты тараптардың берешегі (7, 8, 11-ескертпе-лер)

Байланысты тараптарға берешек 14, 15-ескертпелер)

Байланысты тараптарда орналастырылған ақша қаражаты және депозиттер

(10, 12-ескертпелер)

Мемлекет бақылайтын өзге де кәсіпорындар

2013 жылғы 31 желтоқсан

112.577

246.623

84.979

2012 жылғы 31 желтоқсан

49.417

188.676

395.060

Еншілес ұйымдар

2013 жылғы 31 желтоқсан

469.797

808.362

219.354

2012 жылғы 31 желтоқсан

536.373

849.911

211.877

Еншілес ұйымдардың қауымдасқан компаниялары мен біріккен кәсіпорындары

2013 жылғы 31 желтоқсан

16.115

2012 жылғы 31 желтоқсан

9.473


Миллион теңгемен


Алынған дивидендтер

Байланысты тараптардан сатып алу

(6-ескертпе)

Байланысты тараптардан алынған сыйақы (17, 20-ескертпелер)

Байланысты тараптарға есептелген сыйақы (18-ескертпе)

Мемлекет бақылайтын өзге де кәсіпорындар

2013

8.397

13.326

2012

782

17.955

Еншілес ұйымдар

2013

88.933

2.479

55.844

49.915

2012

336.885

19.939

75.835

50.135

Еншілес ұйымдардың қауымдасқан компаниялары мен біріккен кәсіпорындары

2013

-

847

2012

-

300

Өзге де байланысты тараптар

2013

-

-

-

-


2012

-

-

-

-


      2013 және 2012 жылдар ішінде байланысты тараптармен жасалған мәмілелердің табиғаты бөлек қаржылық есептілікке тиісті ескертпелерде көрсетілген.

      Қоса берілген жиынтық кіріс туралы жеке есепте жалпы және әкімшілік шығыстарға қосылған негізгі басқарушы персоналға төленген жалпы сйыақы сомасытиісінше 2012 және 2012 жылдардағы 31 желтоқсанда аяқталған жылдарға 643 миллион теңгені және 437 миллион теңгені құрайды. Негізгі басқарушы персоналға төленген сыйақы келісімшарттарда және операциялық нәтижелерге негізделген сыйлықтармен белгіленген жалақы бойынша шығыстардан басым тұрады.

23. ҚАРЖЫ ТӘУЕКЕЛДЕРІН БАСҚАРУ МАҚСАТЫ ЖӘНЕ САЯСАТЫ

      Қордың негізгі қаржылық міндеттемелерінің құрамына кредит мекемелерінен және Үкіметтен алынған қарыздар, шығарылған облигациялар, қаржылық кепілдіктер және өзге де кредиторлық берешек кіреді. Көрсетілген қаржылық инструменттер, негізінен, Қордың операцияларын қаржыландыруға тарту үшін пайдаланылады. Қордың қаржылық активтерінің құрамына еншілес ұйымдар мен кредит мекемелері берген қарыздар, банктік депозиттер, өзге де қаржылық активтер, өзге де дебиторлық берешек, сатып алынған облигациялар мен мемлекеттік бағалы қағаздар, оның тікелей операциялық қызметі нәтижесінде пайда болатын ақша және олардың баламалары кіреді.

      Қор нарық тәуекеліне, пайыздық ставкаларға байланысты тәуекелге, кредит тәуекеліне, валюта тәуекеліне және өтімділік тәуекеліне ұшырады.

      Пайыздық ставкаларға байланысты тәуекел

      Сыйақы ставкаларына байланысты тәуекел нарықта сыйақы ставкаларының өзгеруі нәтижесінде қаржылық инструмент құнының ауытқу тәуекелін білдіреді.

      Қордың сыйақы ставкаларына байланысты тәуекелге ұшырауы негізінен өзгермелі пайыз ставкасымен алынған Қордың қарызына жатқызылады (14-ескертпе). Сонымен қатар, пайыз ставкаларындағы ықтимал өзгерістерге табыс салығына дейін Қор пайдасының сезімталдығы (қарыздар бойынша өзгермелі пайыз ставкасына ықпал арқылы) ұқсас талаппен және ұқсас сомада өзгермелі пайыз ставкасымен берілген қарыздардың болуына байланысты болмашы ғана (7-ескертпе). Қор капиталына әсері жоқ.

      Кредит тәуекелі

      Қордың қаржылық инструменттерімен болған шарттардың талаптарын контрагенттердің орындамауы нәтижесінде пайда болған кредит тәуекелі, әдетте, контрагенттер міндеттемелерінің шамасы осы контрагенттердің алдындағы Қордың міндеттемелеріне асып кеткен осындай жағдайлар болған кезде, сомамен шектеледі. Қордың саясаты кредитке қабілетті контрагенттермен қатар қаржы инструменттерімен болатын операцияларды жасауды көздейді. Кредит тәуекеліне ұшыраудың ең жоғары шамасы әрбір қаржы активінің теңгерім құнына тең. Қор өзінің ең жоғары тәуекел шамасын есепті күні көрсетілген құнсыздануға резервтер шегерілген берілген қарыздар сомасында (7-ескретпе), кредит мекемелеріндегі қаражатта (8-ескертпе), өзге де қаржылық активтерде (9-ескертпе), банктік депозиттерде (10-ескертпе), өзге де ағымдағы активтерде

      (11-ескертпе) және ақша қаражаты мен оның баламаларында (12-ескертпе)көрсетіледі деп санайды.

      Кредит тәуекелінің шоғырлануы бір қарыз алушыдан немесе қызмет талаптары ұқсас қарыз алушылардың тобынан берешектің бірнеше сомасы болған кезде пайда болуы мүмкін, оған қатысты экономикалық талаптарды өзгерту немесе өзге мән-жайлар олардың өздерінің міндеттемелерін орындауға қабілетіне ықпал етуі мүмкін екенін күтуге негіздеме бар.

      Өтімділік тәуекелі

      Өтімділік тәуекелі Қордың өзінің қаржылық міндеттемелерін орындау үшін қаражат тарту кезіндегі қиындықтарға жолығу мүмкіндігіне байланысты. Өтімділік тәуекелі оның әділ құнына жуық құны бойынша қаржы активін шұғыл өткізу мүмкіндігінің болмауы нәтижесінде пайда болуы мүмкін.

      Өтімділікке қойылатын талаптар тұрақты түрде бақыланып отырады және Қордың басшылығы олардың пайда болу шамасына қарай міндеттемелерді орындау үшін жеткілікті көлемде қаражаттың болуын қадағалап отырады.

      Мына кестеде 2013 және 2012 жылдардағы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша осы міндеттемелерді өтеу мерзімдері бөлінісінде Қордың қаржылық міндеттемелері бойынша шартты дисконтталмаған төлемдер туралы ақпарат берілген.

Миллион теңгемен

Талап бойынша

1 айдан 3 айға дейін

3 айдан 1 жылға дейін

1 жылдан 5 жылға дейін

>5 жыл

Жиыны

2013 жылғы 31 желтоқсан







Қарыздар

76.267

27.152

49.498

472.534

1.705.985

2.331.436

Үкіметтің қаражаты

24

3.403

19.386

1.373.642

1.396.455

Өзге де ағымдағы міндеттемелер

Жиыны

76.267

27.176

52.901

491.920

3.079.627

3.727.891


Миллион теңгемен

Талап бойынша

1 айдан 3 айға дейін

3 айдан 1 жылға дейін

1 жылдан 5 жылға дейін

>5 жыл

Жиыны

2012 жылғы 31 желтоқсан







Қарыздар

53.338

22.654

53.664

465.650

1.758.000

2.353.306

Үкіметтің қаражаты

24

3.246

19.866

1.120.445

1.143.581

Өзге де ағымдағы міндеттемелер

2.278

2.278

Жиыны

53.338

24.956

56.910

485.516

2.878.445

3.499.165


      Валюта тәуекелі

      Шетел валютасындағы банктердегі ағымдағы шоттардан басқа, Қор шетелдік валютада ұзақ мерзімді кредиттер мен қарыздардың біршама сомасын тартады әрі береді және сондықтан, валюта тәуекеліне ұшырады.

      Мына кестеде барлық өзге де параметрлердің өзгермеуі талабымен шетел валютасына айырбастау бағамындағы ықтимал өзгерістерге табыс салығын есептегенге дейінгі Қор шығынының/пайдасының сезімталдығына талдау берілген (ақша активтері мен міндеттемелердің әділ құнындағы ықтимал өзгерістердің салдары). Қордың капиталына ықпалы жоқ.

Миллион теңгемен

Айырбастау бағамдарындағы ұлғаю/(кему)

Табыс салығын есептегенге дейінгі пайдаға ықпал ету

2013 жыл



Еуро

20,00%

337

10,00%

168

АҚШ доллары

20,00%

11.413

10,00%

5.706

2012 жыл



Еуро

10,77%

172

(10,77%)

(172)

АҚШ доллары

1,57%

1.707

(1,57%)

(1.707)


      Капиталды басқару

      Капиталды басқарудың негізгі мақсаты үздіксіз қызмет үшін капиталдың қалыпты деңгейінің жеткілікті болуы мен тұрақты кредитке қабілеттілігін және мүдделі тараптар үшін пайданы көбейтуді қамтамасыз ету болып табылады. Қор капиталды басқарады және экономикалық талаптарға өзгерістерді ескере отырып, оның құрылымы мен көлеміне өзгерістер енгізеді. Капиталдың оңтайлы құрылымын қолдау үшін Қор акциялар шығаруы және қарыз қаражатын тартуы мүмкін.

      Қорда капиталды басқару қызметті кейіннен қаржыландыру үшін оңтайлы пайдалы жағдайларға ақша ресурстарын тарту, сондай-ақ Қордың алдына қойылған стратегиялық міндеттерді шешу үшін оларды инвестициялау арқылы жүзеге асырылады. Капиталды басқару үдерісі капитал нарығында ағымдағы жағдайларға тұрақты түрде мониторинг жасауды, қарыз капиталының құнын және капиталдың әрбір класына байланысты тәуекелдерді де қамтиды.

      Қор капиталына қатысты сыртқы кредиторлар қарыз қаражатын тартуы үдерісінде коэффициент – меншік капиталға қарыз капиталының қатынасы белгіленді, оның мәні 4:1 пропорциядан аспауы қажет. Осы коэффициент есепті кезең ішінде және есепті күнгі жағдай бойынша орындалады.

      Кестеде 31 желтоқсандағы меншік капиталға қарыз капиталы қатынасының мәні берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

Жарғылық капитал

4.484.676

4.409.314

Резервтер

(2.159)

(595)

Жиналған шығын

(971.945)

(557.989)

Капитал жиыны

3.510.572

3.850.730

Қарыз қаражатының жиыны

1.599.419

1.602.663

Активтердің жиыны

5.109.991

5.453.393

Меншік капиталға қарыз капиталының қатынасы

0,46

0,42


      Әділ құн бағасы көздерінің иерархиясы

      Қор модельді бағалау бөлінісінде қаржылық инструменттердің әділ құнын анықтау және ол туралы ақпаратты ашу үшін мына иерархияны пайдаланады:

      1-ші деңгей: ұқсас активтер немесе міндеттемелер бойынша белсенді нарықтардағы бағалар (қандай-да бір түзетулерсіз).

      2-ші деңгей: көрсетілетін әділ құнға біршама әсер ететін басқа әдістер, барлық бастапқы деректер нарықта не тікелей не тікелей емес байқалады.

      3-ші деңгей: көрсетілетін әділ құнға біршама әсер ететін бастапқы деректерде пайдаланылатын әдістер, олар байқалатын нарықтық ақпаратқа негізделмейді.

      Бұдан әрі жеке бухгалтерлік теңгерімде әділ құн бойынша көрсетілген Қордың барлық қаржылық инструменттерінің теңгерім құны мен әділ құны санаттары бойынша салыстыру берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсан

1-ші деңгей

2-ші деңгей

3-ші деңгей

Әділ құн бойынша ескерілетін активтер





Сату үшін қолда бар қаржылық активтер

36.729

36.729

колл/пут опциондармен байланысты активтер

46.376

46.376

Әділ құн бойынша бағаланатын міндеттемелер





Колл/пут опциондар бойынша міндеттемелер

(46)

(46)

Миллион теңгемен

2012 жылғы 31 желтоқсан

1-ші деңгей

2-ші деңгей

3-ші деңгей

Әділ құн бойынша ескерілетін активтер





Сату үшін қолда бар қаржылық активтер

150.318

150.318

колл/пут опциондармен байланысты активтер

47.429

47.429

Әділ құн бойынша бағаланатын міндеттемелер





Колл/пут опциондар бойынша міндеттемелер

(32)

(32)


      Қаржылық инструменттердің әділ құны

      2013 және 2012 жылдардағы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Қордың қаржылық инструменттерінің ағымдағы құны төменде көрсетілген қаржы инструтрументтерін қоспағанда, олардың әділ құнына негіздемеленген жақындау болып табылады:

2013


Мыналарды пайдалана отырып, әділ құнды бағалау

Миллион теңгемен

Ағымдағы құн

Әділ құн

Белсенді нарықтағы котировкалар (1-деңгей)

Елеулі бақыланатын бастапқы деректер (2-деңгей)

Елеулі бақыланатын бастапқы деректер (3-деңгей)

Қаржылық активтер






Кредиттік мекемелердегі қаражат

387.312

390.144

390.144

Сыйақының тіркелген ставкасы бар қарыздар

401.498

394.964

394.964

Қаржылық міндеттемелер






Сыйақының тіркелген ставкасы бар алынған қарыздар /шығарылған облигациялар

(959.166)

(989.543)

(989.543)

Үкіметтің және Ұлттық Банктің қаражаты

(197.547)

(157.359)

(157.359)

Қаржы кепілдіктері бойынша міндеттеме

(37.145)

(33.227)

(33.227)


2012


Мыналарды пайдалана отырып, әділ құнды бағалау

Миллион теңгемен

Ағымдағы құн

Әділ құн

Белсенді нарықтағы котировкалар (1-деңгей)

Белсенді нарықтағы котировкалар (1-деңгей)

Белсенді нарықтағы котировкалар (1-деңгей)

Қаржылық активтер






Кредиттік мекемелердегі қаражат

394.861

385.649

385.649

Сыйақының тіркелген ставкасы бар қарыздар

383.614

374.635

374.635

Қаржылық міндеттемелер






Сыйақының тіркелген ставкасы бар алынған қарыздар /шығарылған облигациялар

(954.325)

(967.531)

(967.531)

Үкіметтің және Ұлттық Банктің қаражаты

(185.902)

(140.382)

(140.382)

Қаржылық міндеттемелер

(37.680)

(34.515)

(34.515)


      Жоғарыда көрсетілген қаржылық инструменттердің әділ құны басым пайыздық ставкалар бойынша ақша қаражатының күтілетін болашақтағы ағындарын дисконттау арқылы есептелді.

24. ҚАРЖЫЛЫҚ ЖӘНЕ ШАРТТЫ МІНДЕТТЕМЕЛЕР

      Шартты міндеттемелер

      Қор елеулі міндеттемелердің пайда болу ықтималдығының деңгейін бағалайды және міндеттемелердің пайда болуына әкелетін оқиғалар болатын жеткілікті ықтималдық болған, ал тиісті міндеттемелердің сомасы дұрыс анықталуы мүмкін жағдайда ғана өзінің жеке қаржылық есептілігінде тиісті резервті көрсетеді. Осы жеке қаржылық есептілікте қандай-да бір шартты міндеттемелер бойынша резерв құрылмаған.

      Салық салу

      Қазақстандық салық заңнамасы және нормативтік-құқықтық актілер тұрақты өзгерістер мен әртүрлі түсіндірулер мәні болып табылады. Жергілікті, өңірлік және республикалық салық органдары арасындағы пікірлерде алшақтық жағдайлары жиі кездеседі. Қазақстан қолданыстағы заңдардың негізінде анықталған құқықтық бұзушылықтар үшін айыппұлдар мен өсімақылар біршама болуы мүмкін. Айыппұл санкциялары айыппұлдарды қамтиды, әдетте, 2,5-ке көбейтілген Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген қайта қаржыландыру ставкасы бойынша есептелген өсімақылар мен қосымша есептелген салықтар сомасының 50% мөлшерінде. Нәтижесінде, айыппұл санкциялары мен өсімақылардың сомасы қосып есептеуге тиесілі салықтар сомасынан бірнеше есе артуы мүмкін. Қаржылық кезеңдер тексеру жүргізілетін жылдың алдындағы 5 (бес) күнтізбелік жыл ішінде салық органдары тексеру үшін ашық болып қалады. Белгілі бір мән-жайларда тексеру біршама ұзақ кезеңдерді қамтуы мүмкін. Қазақстан салық жүйесіне байланысты екіұштылық нәтижесінде, егер мұндайлар болса, салықтардың, айыппұлдардың және өсімақылардың түпкілікті сомасы қазіргі уақыт бойынша шығыстарға жатқызылған және 2013 жылғы 31 желтоқсанда есептелген сомадан асып кетуі мүмкін. Басшылық 2013 жылғы 31 желтоқсанда қолданылатын заңнамадағы оның түсіндірілуі сәйкес келетін болып табылады әрі Қордың салық бойынша ұстанымы расталатын ықтималдық болады деп санайды.

      "БТА Банк" АҚ-ға орналастырылған активтерге қатысты провизиялар

      2010 жылғы қыркүйекте Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Салық комитеті 2009 жылғы Қордың қызметіне кешенді салық тексеруін жүргізуге бастамашылық жасады. Салық тексеруінің қорытындылары бойынша салық органдары 2009 жылғы корпоративтік табыс салығын есептеу мақсаты үшін провизияларды шегеру заңсыз деп санайды. Қор салық тексеруінің қорытындыларына келіспейді, жеке қаржылық есептілік шыққан күнгі Салық комитетіне шағымдану құжаттары жіберілді.

      Үкіметтің 2009 жылғы 30 желтоқсандағы № 2275 қаулысымен "Ұлттық басқарушы холдингтің, сондай-ақ негізгі қызмет түрі қарыз операцияларын жүзеге асыру немесе талап құқықтарын сатып алу болып табылатын және дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) жүз проценті ұлттық басқарушы холдингке тиесілі, өзара байланысты тұлғалардың пайдасына не өзара байланысты тұлғалардың міндеттемелері бойынша үшінші тұлғаларға берілген активтер мен шартты міндеттемелерді (кредиттік серіктестіктердің активтері мен шартты міндеттемелерінен басқа) қоспағанда, күмәнді және үмітсіз активтерге қарсы провизиялар (резервтер) құру жөніндегі шығыстар сомасын шегеруге құқығы бар заңды тұлғалардың активтер мен шартты міндеттемелерді күмәнді және үмітсіз санатқа жатқызу ережесі" ("Ереже") бекітілді.

      Ережеге сәйкес Қор 177,352 миллион теңге сомаға "БТА Банк" АҚ-ға орналастырылған активтерге қатысты провизияларды (бұдан әрі - "провизиялар") құрып, корпоративтік табыс салығының есебі мақсатында шегерімге жатқызды.

      Қордың басшылығы 2013 жылғы 31 желтоқсанда қолданылатын заңнамада (Ережені қоса алғанда) оны түсіндіру сәйкес келетін болып табылады және осы провизияларды шегерімге жатқызуға қатысты Қордың ұстанымы расталатын болады деп санайды. Тиісінше, Қор осы жеке қаржылық есептілікте салық тексеруі қорытындылары бойынша ықтимал үстеме есептеулерге байланысты қандай-да бір резервтерді таныған жоқ.

      Дағдарысқа қарсы қаражатты қайталама пайдалану бойынша міндеттемелер

      Қазақстан Республикасы Экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысының 2012 жылғы 5 сәуірдегі № 17-5/И-380, 2013 жылғы 30 қаңтардағы № 17-5/11-10 және 2013 жылғы 7 қазандағы

      № 17-5/И-788 хаттамаларына сәйкес Қор 2012-2014 жылдар ішінде жалпы сомасы 540.752 миллион теңгеге бірқатар инвестициялық жобаларды қаржыландыруды жүзеге асыруы тиіс. 2012 - 2013 жылдары игерілген қаражатты ескере отырып, 2014 жылғы игеруге 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Қордың міндеттемелері 193.714 миллион теңгені (2012 жылғы 31 желтоқсан: 415.324 миллион теңге), құрайды, оның ішінде мына жобалар бойынша:

      Тұрғын үй құрылысы бағдарламасын қаржыландыру және "Қол жетімді тұрғын үй" бағдарламасын іске асыру

      Үкіметтің 2012 жылғы 21 маусымдағы № 821 қаулысына сәйкес "Самұрық-Қазына" жылжымайтын мүлік қоры" АҚ арқылы тұрғын үй салуға Қордан қаражатты және Ұлттық қордан қаржатты пайдалану көзделеді. Қазақстан Республикасы Экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысының 2013 жылғы 30 қаңтардағы №17-5/11-10 хаттамасына сәйкес Қор "Қол жетімді тұрғын үй-2020" бағдарламасын қаржыландыруға көзделген қаражаттың 56.615 миллион теңгесі мөлшеріндегі қаражаты "Батыс-Солтүстік-Орталық магистралдық газ құбырын салу" (Қарталы – Тобыл – Көкшетау - Астана) инвестициялық жобасын қаржыландыруға қайта бөлінді. 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша қайта бөлінген қаражатты ескере отырып, "Қол жетімді тұрғын үй-2020" бағдарламасын қаржыландыру бойынша Қордың міндеттемесі 8.100 миллион теңгені (2012 жылғы 31 желтоқсанда: 36.200 миллион теңгені) құрайды.

      Қордың өзге де инвестициялық жобаларын іске асыру

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша өзге инвестициялық жобаларды қаржыландыру бойынша Қордың міндеттемесі 185.614 миллион теңгені (2012 жылғы 31 желтоқсанда: 379.124 миллион теңге) құрайды.

      Бұдан басқа, Қазақстан Республикасы Экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысының 2013 жылғы 30 қаңтардағы №17-5/11-10 хаттамасына сәйкес 2013 жылы Қорға Қордың және/немесе ҚМГ" ҰК меншік қаражаты есебінен 60.000 миллион теңге мөлшерінде "Батыс-Солтүстік-Орталық магистралдық газ құбырын салу" (Қарталы – Тобыл – Көкшетау - Астана) инвестициялық жобасын қаржыландыруды жүзеге асыру тапсырылған, оның ішінде 20.000 миллион теңге ҚМГ ҰК қаражаты есебінен бөлу жоспарланып отыр.

      Мұнай-газ және энергетика салаларын дамыту жөніндегі ведомствоаралық комиссия отырысының 2013 жылғы 19 сәуірдегі № 17-5/07-145 хаттамасына сәйкес жоғарыда көрсетілген жобаны іске асыру 1 (бір) жыл мерзімге тоқтатылды.

      Сонымен қатар, осы қаражатты және "Қол жетімді тұрғын үй-2020" бағдарламасынан қайта бөлінген қаражатты Қордың жарғылық капиталын 122.707 миллион теңге мөлшерінде ұлғайтуға қаражатты 2014 жылы Республикалық бюджеттен бөлу арқылы өтеу жоспарланып отыр.

      Республикалық бюджет қаражаты есебінен инвестициялық жобалар бойынша міндеттемелер

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы Қордың Республикалық бюджет қаражаты есебінен инвестициялық жобаларды іске асыру бойынша міндеттемелері 2.030 миллион теңгені (2012 жылғы 31 желтоқсанда: 6.030 миллион теңгені) құрады.

      Шекербанктің акцияларын сатып алуға шарттық міндеттеме

      2012 жылғы 25 қаңтарда Қор "БТА Секьюритис" АҚ-дан ("БТА Банк" АҚ-ның еншілес ұйымы) "Шекербанк" түрік банкінің 339.787.080 дана акциясын (33,98%) сатып алу шартын жасасты. 2013 жылғы 31 желтоқсанда Қор 219.310.353 акцияны (21,93%) иеленді (6-ескертпе). Қазіргі уақытта "БТА Секьритис" АҚ-ға тиесілі "Шекербанк" банкінің акцияларының қалған пакетін сатып алу "БТА Банк" АҚ-ға берілген Turkiye Vakiflar Bankasi T.A.O. талап-арызы бойынша көрсетілген акцияларға қамақ қойылуына байланысты мүмкін болмай отыр.

25. ЕСЕПТІ КҮННЕН КЕЙІНГІ ОҚИҒАЛАР

      БТА акцияларын сату

      2014 жылғы 31 қаңтарда Қор мен екі сатып алушы – ККБ мен Рақышев мырза арасында БТА акциялар пакетін иеліктен шығару туралы келісімге қол қойды. Мәміле тараптар бірқатар кейінге қалдырылатын талаптарды орындағанға дейін аяқталған деп саналмайтын болады (1-ескертпе).

      Темірбанк және Альянс банк акцияларын сату

      2014 жылғы 5 наурызда Темірбанк және Альянс банк акциялар пакетін иеліктен шығару жөніндегі Үкіметтің қаулысына қол қойылды, осылайша, мәмілені жабуға Қордың кейінге қалдырылған талаптарының бірі орындалды (1-ескертпе).

      Еншілес ұйымдарға инвестициялардағы өзге де өзгерістер

      2014 жылғы алғашқы төрт ай ішінде Қор 86.028 миллион теңге сомаға еншілес ұйымдардың жарғылық капиталдарына қосымша ақшалай жарналарды жүзеге асырды.

      Берілген қарыздар

      2014 жылғы 16 қаңтарда Қор "Самұрық-энерго" АҚ-мен қарыз шартын жасасты, оған сәйкес Қор "Екібастұз МАЭС-1" ЖШС-ның 50% қатысу үлесін және "Қазгидротехэнерго" ЖШС-ның 100% қатысу үлесін сатып алуды қаржыландыру үшін 200.000 миллион теңге мөлшерінде қарыз берді. Қаржыландыру Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі 2013 жылғы 11 сәуірдегі № 01-7.9 хаттамаға сәйкес Ұлттық қордың қаражаты есебінен жүзеге асырылды.

      2014 жылғы 9 сәуірде Қор Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 21 маусымдағы № 821 қаулысымен бекітілген "Қол жетімді тұрғын үй-2020" бағдарламасының шеңберінде тұрғын үй салу жобаларын қаржыландыру үшін 5.000 миллион теңге мөлшерінде "Самұрық-Қазына" жылжымайтын мүлік қоры" АҚ-ға қосымша транш берді. Қазақстан Республикасы Экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысының 2012 жылғы 5 сәуірдегі №17-5/И-380 хаттамасына сәйкес Ұлттық қордың қаражаты есебінен қаржыландыру жүзеге асырылды.

      2014 жылғы қаңтарда Kazakhmys Finance Plc Жомарт және Ақбастау/Қосмұрын мыс кен орындарын әзірлеу жобалары бойынша 400 миллион АҚШ доллары (төлем күнгі бағам бойынша 61.808 миллион теңгеге баламалы) мөлшерінде мерзімінен бұрын қарызды өтеуді жүзеге асырды.

      Үкіметтің қаражаты

      2014 жылғы қаңтарда Қор бір облигацияға номинал құны 1.000 теңгеге 15 жыл облигациялардың айналым мерзімімен және жылдық 3% мөлшеріндегі купондық сыйақымен жалпы сомасы 300.000 миллион теңге болатын 300.000.000 купондық облигацияларды орналастырды. Облигацияларды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі сатып алды. 200.000 миллион теңге мөлшеріндегі осы облигацияларды сатудан алынған қаражат "Екібастұз МАЭС-1" ЖШС-ның 50% қатысу үлесін және "Казгидротехэнерго" ЖШС-ның 100% қатысу үлесін сатып алуды қаржыландыру мақсатында "Самұрық-энерго" АҚ қарызын беру үшін пайдаланылды.

      Алынған қарыздар

      2014 жылғы қаңтарда Қор Жомарт және Ақбастау/ҚКосмұрын мыс кен орындарын әзірлеу жобалары бойынша 400 миллион АҚШ доллары (төлем күнгі бағам бойынша 61.904 миллион теңгеге баламалы) мөлшерінде Қытай Мемлекеттік даму банкі алдындағы қарыздарды ішінара мерзімінен бұрын өтеуді жүзеге асырды.

      Теңгенің девальвациялануы

      2014 жылғы 11 ақпанда теңге АҚШ доллары мен басқа негізгі валюталарға қатысты девальвацияланды және девальвацияға дейін және кейін тиісінше 1 АҚШ долларына 155,56 теңгені және 1 АҚШ долларына

      184,5 теңгені құрады, ол теңгенің 19%-ға жуық құнсыздануы. АҚШ долларына қатысты айырбастау бағамдарындағы ықтимал өзгерістерге табыс салығын есепке алғанға дейінгі Қордың таза пайдасының сезімталдығы 23-ескертпеде ашылған. Сезімталдықтың осы талдауы бұл 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша болса, әрі барлық параметрлер өзгермейтін шама ретінде қабылданған талаппен ғана девальвацияның ықтимал әсерін көрсетеді.

      Жарғылық капиталға жарналар

      2014 жылғы сәуірде Акционер 54.500 миллион теңге мөлшерінле Қордың жарғылық капиталына ақшалай жарнаны жүзеге асырды.

  Қазақстан Республикасы
Үкіметінің
2014 жылғы 21 қазандағы
№ 1121 қаулысымен
бекітілген

      "Самұрық-Қазына" ұлттық әл-ауқат қоры" АҚ

      Шоғырландырылған қаржылық есептілік

      Тәуелсіз аудиторлардың есебімен 2013 жылғы

      31 желтоқсанда аяқталған жыл үшін

      Тәуелсіз аудиторлардың есебі

      Шоғырландырылған қаржылық есептілік

      Шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерім

      Жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есеп

      Капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есеп

      Ақша қаражатының қозғалысы туралы шоғырландырылған есеп

      Шоғырландырылған қаржылық есептілікке ескертпелер

ШОҒЫРЛАНДЫРЫЛҒАН БУХГАЛТЕРЛІК ТЕҢГЕРІМ

      31 желтоқсандағы жағдай бойынша

Миллион теңгемен

Ескер.

2013

2012 (қайта есептелген)*

Активтер




Ұзақ мерзімді активтер




Негізгі құралдар

7

7.018.234

6.093.002

Материалдық емес активтер

8

284.325

358.276

Бірлескен кәсіпорындар мене қауымдасқан компаниялардағы инвестициялар

9

1.717.249

1.351.044

Клиенттерге қарыздар

10

647.083

1.386.384

Кредиттік мекемелердегі қаражат

11

282.676

269.627

Кейінге қалдырылған салық бойынша актив

35

42.084

77.964

Өзге де ұзақ мерзімді қаржы активтері

12

133.829

464.934

Өзге де ұзақ мерзімді активтер

13

461.896

421.092



10.587.376

10.422.323





Ағымдағы активтер




Қорлар

14

346.300

409.508

Өтеуге ҚҚС


248.792

193.950

Табыс салығы бойынша алдын ала төлем


77.721

78.372

Сауда дебиторлық берешек

15

361.069

342.352

Клиенттерге қарыздар

10

249.800

665.326

Кредиттік мекемелердегі қаражат

11

1.291.888

1.076.442

Өзге де қысқа мерзімді қаржы активтері

12

92.686

267.809

Өзге де ағымдағы активтер

15

211.020

298.175


Ақша қаражаты және оның баламалары

16

740.994

1.468.426



3.620.270

4.800.360

Сатуға арналған ретінде жіктелген активтер

6

1.086.843

51.521

Активтердің жиыны


15.294.489

15.274.204


Миллион теңгемен

Ескер.

2013

2012 (қайта есептелген)*

капитал және міндеттемелер




Негізгі компанияның акционеріне жататын капитал




Жарғылық капитал

17

4.484.676

4.409.314

Сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау жөніндегі резерв


25.302

24.846

Шетел валюталарды қайта есептеу жөніндегі резерв

17

272.655

219.712

Өзге де капитал резервтері

17

(2.711)

16.200

Бөлінбеген пайда


1.947.379

1.944.252



6.727.301

6.614.324

Бақыланбаған қатысу үлесі

17

779.291

801.135

Капитал жиыны


7.506.592

7.415.459





Ұзақ мерзімді міндеттемелер




Қарыздар

18

3.366.527

3.526.943

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарыздары

19

197.216

210.810

Қаржылық жалға алу жөніндег іміндеттемелер

21

74.982

35.313

Резервтер

22

137.246

136.312

Кейінге қалдырылған салық жөніндегі міндеттемелер

35

377.919

336.950

Қызметкерлерге сыйақы жөніндегі міндеттемелер

23

55.717

45.940

Клиенттердің қаражаты

24

11.152

106.663

Туынды қаржылық құралдар


?

7.450

Өзге де ұзақ мерзімді міндеттемелер

20

272.798

296.660



4.493.557

4.703.041

Ағымдағы міндеттемелер




Қарыздар

18

607.839

680.962

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарыздары

19

71.342

559.831

Қаржылық жалға алу жөніндегі міндеттемелер

21

13.698

8.425

Резервтер

22

140.711

124.202

Қызметкерлерге сыйақы жөніндегі міндеттемелер

23

4.578

4.039

Төлеуге табыс салығы


58.010

48.841

Сауда және өзге де кредиторлық берешек


429.407

496.946

Клиенттердің қаражаты

24

230.763

636.058

Туынды қаржы құралдары


527

888

Өзге де ұзақ ағымдағы міндеттемелер

25

517.515

575.195



2.074.390

3.135.387

Сатуға арналған ретінде жіктелген активтермен байланысты міндеттемелер

6

1.219.950

20.317

Міндеттемелердің жиыны


7.787.897

7.858.745

Капитал мен міндеттемелердің жиыны


15.294.489

15.274.204


      * Осында келтірілген кейбір сомалар 2012 жыл ішіндегі шоғырландырылған қаржылық есептілікке сәйкес келмейді, өйткені жүргізілген қайта есептеулерді көрсетеді, олар туралы нақты ақпарат 2-ескертпеде келтіріледі.

      Қаржы директоры - Басқарма мүшесі ______________________

      Нұрлан Рахметов

      Бас бухгалтер ______________________

      Алмаз Абдрахманова

ЖИЫНТЫҚ КІРІС ТУРАЛЫ ШОҒЫРЛАНДЫРЫЛҒАН ЕСЕП

      31 желтоқсан аяқталатын жыл үшін

Миллион теңгемен

Ескер.

2013

2012 (қайта есептелген)*

Түсім

26

5.048.176

4.697.225

Мемлекеттік субсидиялар

27

28.996

27.857



5.077.172

4.725.082

Сатылған өнім мен көрсетілген қызметтердің өзіндік құны

28

(3.647.010)

(3.390.245)

Жалпы пайда


1.430.162

1.334.837

Жалпы және әкімшілік шығыстар

29

(378.782)

(343.669)

Тасымалдау мен сату жөніндегі шығыстар

30

(347.457)

(377.334)

Еншілес ұйымдардың шұығуынан болатын пайда


23.916

4.823

Құнсызданудан болатын шығын

31

(232.664)

(219.448)

Өзге де операциялық кіріс, нетто


31.489

37.133

Операциялық қызметтен пайда


526.664

436.342

Қаржы шығындары

32

(230.746)

(208.751)

Қаржылық кіріс

33

83.902

55.771

Қауымдасқан компаниялар мен бірлескен кәсіпорындардың кірістеріндегі үлес

34

546.342

540.513

Теріс бағамдық айырма, нетто



(36.189)

(22.251)

Табыс салығын есептегенге дейінгі жалғасатын қызметтен таза пайда



889.973

801.624

Табыс салығы бойынша шығыстар

35

(277.244)

(243.789)

Бір ішіндегі жалғасатын қызметтен пайда



612.729

557.835

Салықтарды шегергенде тоқтатылған қызметтен (шығын)/пайда

6

(172.972)

580.063

Бір жыл ішіндегі таза пайда



439.757

1.137.898


Миллион теңгемен

Ескер.

2013

2012 (қайта есептелген)*

Салық шегерілгеннен кейінгі өзге де жиынтық кіріс




Келесі кезеңдерде пайданың немесе шығынның құрамына қайта сыныптауға жататын өзге де жиынтық кіріс:




Есептілік валюталарын қайта есептеу


54.538

35.301

Сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалаудан іске асырылмаған шығын


(2.593)

(17.534)

Сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалаудан таза іске асырылған пайда


626

146.706

Ақша ағындарын хеджирлеу құралы бойынша шығын


(254)

(158)

Келесі кезеңдерде пайданың немесе шығынның құрамына қайта сыныптауға жататын өзге де жиынтық кіріс


52.317

164.315

Келесі кезеңдерде пайданың немесе шығынның құрамына қайта сыныптауға жатпайтын өзге де жиынтық кіріс:




Салықтарды шегергенде белгіленген төлемдермен жоспарлар бойынша актуарлық шығындарды қайта бағалау


(6.716)

Келесі кезеңдерде пайданың немесе шығынның құрамына қайта сыныптауға жататын өзге де жиынтық шығын


(6.716)

Салық шегерілгеннен кейінгі бір жылғы өзге де жиынтық кіріс


45.601

164.315

Салық шегерілгеннен кейінгі бір жылғы өзге де жиынтық кірістің жалпы сомасы


485.358

1.302.213

Мыналарға келетін бір жылдағы пайда:




Негізгі компанияның акционеріне


407.246

1.067.577

Бақыланбайтын қатысу үлесіне


32.511

70.321



439.757

1.137.898

Табыс салығын шегергенде мыналарға келетін бір жылдағы жиынтық кірістің жалпы сомасы:




Негізгі компанияның акционеріне


452.012

1.233.075

Бақыланбайтын қатысу үлесіне


33.346

69.138



485.358

1.302.213


      * Осында келтірілген кейбір сомалар 2012 жыл ішіндегі шоғырландырылған қаржылық есептілікке сәйкес келмейді, өйткені жүргізілген қайта есептеулерді көрсетеді, олар туралы нақты ақпарат 2 және 6-ескертпелерде келтіріледі.

      Қаржы директоры - Басқарма мүшесі ______________________

      Нұрлан Рахметов

      Бас бухгалтер ______________________

      Алмаз Абдрахманова

КАПИТАЛДАҒЫ ӨЗГЕРІСТЕР ТУРАЛЫ ШОҒЫРЛАНДЫРЫЛҒАН ЕСЕП

      31 желтоқсан аяқталатын жыл үшін


Негізгі компания акционеріне келеді


Миллион теңгемен

Ескерт.

Жарғылық капитал

Сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау резерві

Шетелдік валютаны қайта есептеу резерві

Өзге де күрделі резервтер

Бөлінбеген пайда

Жиыны

Бақыланбайтын қатысу үлесі

Жиыны

2011 жылғы 31 желтоқсандағы сальдо (бұрын ұсынылғандай)


4.050.383

(106.997)

186.145

17.656

823.433

4.970.620

758.983

5.729.603

Қайта есептеу (2-ескертпе)


165

21.761

21.926

21.926

2011 жылғы 31 желтоқсандағы сальдо (қайта есептелген)*


4.050.383

(106.997)

186.145

17.821

845.194

4.992.546

758.983

5.751.529

Жыл ішіндегі жиынтық кіріс


131.662

33.994

(158)

1.067.577

1.233.075

69.138

1.302.213

Акциялар шығару

17.1

358.931

(4.149)

354.782

354.782

Үкіметтен алынған қарыз бойынша дисконт

17.2

89.617

89.617

89.617

Үкіметтен алынған қарыз бойынша мәміле шарттарын өзгертуден түсетін кіріс

17.2

304.650

304.650

304.650

Дивидендтер

17.3

?

(168.190)

(168.190)

(150.297)

(318.487)

Акционермен жасалатын өзге де операциялар


1.620

1.620

1.620

Үлестік құралдар негізіндегі төлемдерді тану


215

(604)

(389)

1.441

1.052

Еншілес ұйымдардағы қатысу үлестерін өзгерту – бақыланбайтын акционерлердің үлестер сатып алуы


(2.002)

(2.002)

30.543

28.541

Еншілес ұйымдардағы қатысу үлестерін өзгерту – бақыланбайтын үлестер сатып алу

17.6

181

(427)

(1.678)

(129.899)

(131.823)

135.572

3.749

Еншілес ұйымдардың нарықтан өз акцияларын сатып алуы


4.328

4.328

(44.245)

(39.917)

Акционерге өзге де бөлу

17.5

(63.890)

(63.890)

(63.890)

2012 жылғы 31 желтоқсандағы сальдо (қайта есептелген)*


4.409.314

24.846

219.712

16.200

1.944.252

6.614.324

801.135

7.415.459




Негізгі компания акционеріне келеді



Миллион теңгемен

Ескерт.

Жарғылық капитал

Сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау резерві

Шетелдік валютаны қайта есептеу резерві

Өзге де күрделі резервтер

Бөлінбеген пайда

Жиыны

Бақыланбайтын қатысу үлесі

Жиыны

2012 жылғы 31 желтоқсандағы сальдо (бұрын ұсынылғандай)


4.409.314

24.846

219.712

15.828

1.920.696

6.590.396

801.135

7.391.531

Қайта есептеу (2-ескертпе)


372

23.556

23.928

23.928

2012 жылғы 31 желтоқсандағы сальдо (қайта есептелген)*


4.409.314

24.846

219.712

16.200

1.944.252

6.614.324

801.135

7.415.459

Жыл ішіндегі жиынтық кіріс


(1.448)

53.031

(293)

400.722

452.012

33.346

485.358

Акциялар шығару

17.1

75.362

(26.234)

49.128

49.128

Үкіметтен алынған қарыз бойынша дисконт

17.2

249.828

249.828

249.828

Дивидендткр

17.3

(9.077)

(9.077)

(60.721)

(69.798)

Акционерге өзге де операциялар

17.4

1.879

(92)

(17.617)

(464.847)

(480.677)

(480.677)

Еншілес ұйымдарды сатып алу


6.588

6.588

Акционерге өзге де бөлу

17.5

(147.534)

(147.534)

(147.534)

Капиталдағы өзге де өзгерістер


25

4

(1.001)

269

(703)

(1.057)

(1.760)

2013 жылғы 31 желтоқсандағы сальдо


4.484.676

25.302

272.655

(2.711)

1.947.379

6.727.301

779.291

7.506.592


      * Осында келтірілген кейбір сомалар 2012 жыл ішіндегі шоғырландырылған қаржылық есептілікке сәйкес келмейді, өйткені жүргізілген қайта есептеулерді көрсетеді, олар туралы нақты ақпарат 2-ескертпеде келтіріледі.

      Қаржы директоры - Басқарма мүшесі ______________________

      Нұрлан Рахметов

      Бас бухгалтер ______________________

      Алмаз Абдрахманова

АҚША ҚАРАЖАТЫНЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ ТУРАЛЫ ШОҒЫРЛАНДЫРЫЛҒАН ЕСЕП

      31 желтоқсан аяқталатын жыл үшін

Миллион теңгемен

Ескер.

2013

2012 (қайта есептелген)*

Операциялық қызметтен түсетін ақша ағындары:




Табыс салығын есепке алғанға дейін жалғасқан қызметтен пайда


889.973

801.624

Табыс салығын есепке алғанға дейін тоқтатылған қызметтен (шығын) пайда


(177.801)

589.737

Мыналарға түзетулер:




Тозу, ескіру және амортизацияға

28, 29, 30

356.069

321.457

Қауымдасқан компаниялар мен бірлескен кәсіпорындар кірісіндегі үлес, нетто

9, 34

(546.342)

(540.513)

Тоқтатылған қызметтің шығуынан шығын/ (пайда)

6

2.276

(201.996)

Қаржы шығындары

32

230.746

208.751

Қаржы кірісі

33

(83.902)

(55.771)

Құнсыздану шығыны

31

232.664

219.448

Қызметкерлерге сыйақы жөніндегі ұзақ мерзімді міндеттемелер

23

14.983

12.958

Резервтерге аударымдар


6.758

(4.532)

Туынды қаржы құралдары


26

(11.247)

Негізгі құралдардың, өзге де ұзақ мерзімді активтердің шығуынан шығын, нетто


3.393

3.035

Еншілес ұйымдардың шығуынан түсетін кіріс


(23.916)

(4.823)

Күмәнді дебиторлық берешек пен өзге де ағымдағы активтер бойынша резервтер

29

7.232

10.293

Бағам айырмасынан іске асырылмаған шығын


33.746

18.497

Өзге де операциялар


(241)

912

Тоқтатылған қызметте көрсетілген, сату үшін арналған ретінде жіктелген шығу топтары бойынша елеулі операциялар:




БТА Банкін қайта құрылымдаудан кіріс


(1.068.482)

БТА Банкті қалпына келтіруге облигациялар бойынша шығыстар


628.572

Шығу тобының құнсыздануы

6

158.729

БТА Банктің өз акцияларын сатып алуынан кіріс


(10.458)

Тоқтатылған қызмет бойынша өзге де түзетулер


873

4.642

Активтер мен міндеттемелердегі өзгерістерге дейінгі операциялық қызметтен ақша ағындары


1.105.266

922.104

Өзге де ұзақ мерзімді активтердегі өзгерістер


(26.141)

(47.410)

Клиенттерге қарыздардағы өзгерістер


(44.850)

(342.811)

Кредиттік мекемелердегі қаражаттағы өзгерістер


(13.130)

(48.106)

Өзге де қаржы активтеріндегі өзгерістер


23.691

27.031

Қорлардағы өзгерістер


(34.545)

(36.195)

Өтеуге ҚҚС-тағы өзгерістер


(70.227)

(68.021)

Сауда-дебиторлық берешектегі өзгерістер


(41.685)

(69.481)

Өзге де ағымдағы активтердегі өзгерістер


29.155

(26.212)

Қарыздағы және Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарыздарындағы өзгерістер


(2.774)

431.872

Туынды қаржы құралдарындағы өзгерістер


491

(8.559)

Сауда және өзге де кредиторлық берешектегі өзгерістер


(30.081)

(37.900)

Клиенттердің қаражатындағы өзгерістер


(75.285)

2.964

Өзге де міндеттемелердегі өзгерістер


(15.237)

634

Операциялық қызметтен ақша қаражатының түсуі


804.648

699.910





Төленген табыс салығы


(222.698)

(196.694)

Төленген пайыздар


(180.255)

(146.160)

Алынған пайыздар


59.745

17.993

Операциялық қызметтен ақша қаражатының таза түсімдер


461.440

375.049


Миллион теңгемен

Ескер.

2013

2012 (қайта есептелген)*

Инвестициялық қызметтен ақша ағындары:




Банктік депозиттерді орналастыру, нетто


(397.103)

(229.771)

Қауымдасқан компаниялар мен бірлесіп бақыланатын кәсіпорындарды сатып алу


(294.398)

(28.558)

Сатып алынған ақша қаражатын шегергенде, еншілес ұйымдарды сатып алу


(23.833)

(6)

Шыққан еншілес ұйымдардың ақша қаражаты


(167.363)

(1.884)

Шығу тобына қайта топтастырылған еншілес ұйымдардың ақша қаражаты


(79.658)

(560)

Негізгі құралдарды сатып алу


(1.169.053)

(952.675)

Материалдық емес активтерді сатып алу


(24.362)

(63.727)

Өзге қаржылық активтерді сатудан түсім, нетто


40.103

43.849

Негізгі құралдарды сатудан түсетін түсімдер


13.029

10.363

Ұзақ мерзімді активтер үшін төленген аванстар


(10.130)

(107.107)

Бірлесіп бақыланатын және қауымдасқан компаниялардан алынған дивидендтер

9

438.759

590.940

Қаржылық міндеттемені өтеумен байланысты төлем

6

(19.973)

Қауымдасқан компанияларды сатудан түскен түсімдер

6

225.739

Еншілес ұйымдарды сатудан түскен түсімдер

6

4.528

13.042

Акцияларды сатып алуға опционды орындау


(20)

(603)

Инвестициялық қызметтегі ақша қаражатының таза жұмсалуы


(1.689.474)

(500.958)

Қаржылық қызметтен ақша ағындары:




Қарыздар бойынша түсімдер


1.283.082

919.369

Қарыздарды өтеу


(752.206)

(627.614)

Қаржылық жалдау бойынша міндеттемелерді өтеу


(10.678)

(11.386)

Еншілес ұйымдармен өз акцияларын сатып алу


(264)

(39.919)

Акционермен операциялар


(12.599)

(32.677)

Еншілес ұйымдардың бақыланбайтын үлестеріне төленген дивидендтер


(45.273)

(149.704)

Бақыланбайтынакционерлердің жарғылық капиталға жарналар


28.541

Акционерге төленген дивидендтер


(9.077)

(159.113)

Жарғылық капиталға жарналар

17.1

39.320

12.000

Қаржылық қызметтегі ақша қаражатының таза түсімдері/ (жұмсалуы)


492.305

(60.503)

Ақша қаражаты мен олардың баламаларының таза азаюы


(735.729)

(186.412)

Айырбас бағамдарының ақша қаражатына және олардың баламаларына өзгерістерінің әсері


8.297

8.223

Жыл басындағы ақша қаражаты және олардың баламалары


1.468.426

1.646.615

Жыл аяғындағы ақша қаражаты және олардың баламалары

16

740.994

1.468.426


      * Осында келтірілген кейбір сомалар 2012 жыл ішіндегі шоғырландырылған қаржылық есептілікке сәйкес келмейді, өйткені жүргізілген қайта есептеулерді көрсетеді, олар туралы нақты ақпарат 2 және 6-ескертпелерде келтіріледі.

      Қаржы директоры - Басқарма мүшесі ______________________

      Нұрлан Рахметов

      Бас бухгалтер ______________________

      Алмаз Абдрахманова

ШОҒЫРЛАНДЫРЫЛҒАН ҚАРЖЫЛЫҚ ЕСЕПТІЛІККЕ ЕСКЕРТПЕЛЕР
1. ЖАЛПЫ АҚПАРАТ

      Корпоративтік ақпарат

      "Самұрық-Қазына" ұлттық әл ауқат қоры" АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша "Қор" немесе "Самұрық-Қазына") Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 13 қазандағы Жарлығына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 17 қазандағы № 962 қаулысына сәйкес құрылды. Құрылу "Қазына" орнықты даму қоры" акционерлік қоғамы ("Қазына") мен "Самұрық" мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі қазақстандық холдингі" акционерлік қоғамын ("Самұрық") біріктіру және Мемлекеттік қорға Қазақстан Республикасы Үкіметіне ("Мемлекет" немесе "Үкімет") тиесілі кейбір кәсіпорындардағы өз меншік құқығын қосымша беру жолымен жүзеге асырылды. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті білдіретін Үкімет Қордың жалғыз акционері (бұдан әрі мәтін бойынша "Акционер").

      Қайта ұйымдастырудың негізгі мақсаты Үкіметтің тиісті бағдарламаларында және компаниялардың даму жоспарларында белгіленген осы компаниялардың стратегиялық міндеттерді табысты орындауы мақсатында олардың менеджменті тиімділігін арттыру және ұйымдық құрылымын оңтайландыру болып табылады.

      Қор 36-ескертпеде санамаланған бірқатар мемлекеттік кәсіпорындарды (бұдан әрі мәтін бойынша "Топ") біріктіретін холдинг болып табылады. Қордың қызметі 2012 жылғы 1 ақпанға дейін "Ұлттық әл-ауқат қоры туралы" Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 13 ақпандағы №134-4 Заңымен реттелді және ел экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз етуге жәрдемдесуге; экономиканы жаңғыртуға және әртараптандыруға; Топ компаниялары қызметінің тиімділігін арттыруға бағытталды. 2012 жылғы 1 ақпанда "Ұлттық әл-ауқат қоры туралы" Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 1 ақпандағы № 550-IV Заңы қабылданды, оған сәйкес Қордың қызметі Қордың тобына кіретін ұйымдардың ұзақ мерзімді құнын (құндылығын) ұлғайту және Қордың тобына кіретін активтерді тиімді басқару арқылы Қазақстан Республикасының ұлттық әл-ауқатын арттыруға бағытталды.

      Басқарушылық мақсаттар үшін Топтың қызметі өндірілетін өнімнің түріне және көрсетілетін қызметтің түріне сәйкес алты операциялық сегментке бөлінеді (41-ескертпе):

      * Мұнай-газ сегменті мұнай мен газды барлау және өндіру, мұнай мен газды тасымалдау, шикі мұнай мен өңдеу өнімдерін қайта өңдеу және сату жөніндегі операцияларды қамтиды.

      * Тасымалдау сегменті жүктер мен жолаушыларды темір жол және әуе тасымалы жөніндегі операцияларды қамтиды.

      * Телекоммуникациялар сегменті жергілікті, қалааралық және халықаралық (ТМД-ға кіретін және кірмейтін елдерді қоса алғанда) байланысты қоса алғанда, тіркелген байланыс қызметтері жөніндегі операцияларды, сондай-ақ байланыс арналарын жалға беру және деректер мен сымсыз байланыспен беруді қамтиды.

      * Энергетикалық сегмент электр энергиясын өндіру және беру жөніндегі, электр энергиясын электр энергетикасы жүйесіне босатуды техникалық диспетчерлеу және импортталатын электр энергиясын тұтыну жөніндегі операцияларды, Қазақстан Республикасы бірыңғай электр энергетикасы жүйесінің орталықтандырылған жедел-диспетчерлік басқару объектілерінің функцияларын қамтиды.

      * Тау-кен өндіру сегменті минералдық ресурстарды барлау, өндіру, өңдеу және сату жөніндегі операцияларды, қорғаныс кешені мен азаматтық машина жасау кәсіпорындарын, химия саласы мен геологиялық барлауды дамыту жөніндегі жобаларды қамтиды.

      * Қаржы институттары мен Даму институттары сегменті Қазақстан Республикасының барлық сегменттеріндегі инвестициялық қызметті дамыту және ынталандыру жөніндегі операцияларды қамтиды. Сондай-ақ бұл сегмент 2009 жылы Қор сатып алған банктерді де қамтиды.

      * Корпоративтік орталық сегменті және жобалар Қордың инвестициялық және қаржы операцияларын, оның ішінде байланысты және тараптық ұйымдарға қарыздар беруді қамтиды.

      Компанияның тіркелген офисі Қазақстан Республикасы Астана қаласы, Қонаев көшесі 8 мекенжайында орналасқан.

      Осы қаржылық есептілікті шығаруға 2014 жылғы 25 сәуірде Қордың Қаржы директоры - Басқарма мүшесі мен Бас бухгалтері бекітті.

      Экономика мен қаржы жүйесін тұрақтандыру жоспары

      Әлемдік қаржы дағдарысы жағдайында елдің экономикасы мен қаржы жүйесін тұрақтандыруды қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 25 қарашадағы № 1085 қаулысымен Қазақстан Республикасы Үкіметінің, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінің Экономикасы және қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі 2009-2010 жылдарға арналған бірлескен іс-қимыл жоспары (бұдан әрі мәтін бойынша "Тұрақтандыру жоспары") бекітілді. Тұрақтандыру жоспары мынадай мақсаттарға бағытталған бірқатар іс-шараларды көздейді:

      * Қаржы секторын тұрақтандыру

      * Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешу

      * Шағын және орта бизнесті қолдау

      * Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту

      * Инновациялық, индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру

      Қор Үкіметтен Тұрақтандыру жоспарын іске асыру жөніндегі негізгі оператор болып түседі.

      Қаржы секторын тұрақтандыру жоспары шеңберінде Қор 2009 жылы БТА Банк және Альянс Банк акцияларының бақылау пакетін және "Қазақстанның Халық банкі" АҚ мен "Қазкоммерцбанк" АҚ елеулі үлестерін сатып алды. Бұл шаралар банктерге қосымша өтімділік беруге және олардың төлем қабілетін қамтамасыз етуге бағытталды. 2012 және 2011 жылдары Қор "Қазақстан халық банкі" АҚ-ның жай және артықшылық берілген акцияларының бір бөлігін сатты.

      2010 жылғы наурызда бекітілген "БТА Банк" АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша "БТА Банк") міндеттемелерін қайта құрылымдау жоспарының шеңберінде Қор БТА Банкінің еншілес ұйымы "Темірбанк" АҚ (бұдан әрі мәтін бойынша "Темірбанк") қайта шығарылған жай акцияларын сатып алды.

      2010 жылы Альянс Банк, БТА Банк және "Темірбанк" АҚ өз борыштарын қайта құрылымдау үдерісін аяқтады. Альянс Банк пен Темірбанктің үздіксіз қызмет қағидатын ұстауы қабілеті қайта құрылымдау шарттарына сәйкес жаңа бизнес модельдерді табысты іске асыруына елеулі түрде байланысты.

      БТА Банкінің үздіксіз қызмет қағидатын ұстауы қабілеті 2012 жылғы желтоқсанда аяқталған өз борыштарын екінші қайта құрылымдаудың шарттарына сәйкес жаңа бизнес модельдерді табысты іске асыруына елеулі түрде байланысты.

2. ҚАРЖЫЛЫҚ ЕСЕПТІЛІКТІ ДАЙЫНДАУ НЕГІЗІ

      Осы шоғырландырылған қаржылық есептілік есеп саясатында және осы шоғырландырылған қаржылық есептілікке ескертпелерде сипатталған жағдайларды қоспағанда, бастапқы құн қағидаты негізінде дайындалды.

      Осы шоғырландырылған қаржылық есептілік теңгемен ұсынылған және арнайы шарттасқан жағдайларды қоспағанда, ақша сомалары миллион теңгеге дейін дөңгелектелген.

      Сәйкестігі туралы мәлімдеме

      Топтың осы шоғырландырылған қаржылық есептілігі Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары жөніндегі комитеттің басқармасы (бұдан әрі мәтін бойынша "ХСКБ") шығарған Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына ("ҚЕХС") сәйкес дайындалды.

      Шоғырландырылған қаржылық есептілікті ҚЕХС-қа сәйкес дайындау белгілі бір сыни есептемелік бағалауды талап етеді, сондай-ақ басшылықтан есеп саясатын қолдану барысында жол берулер бойынша пікірлер қолдануда талап етеді. Жоғары күрделілік деңгейі мен жол берулерді қолдануды қамтитын қолданылу саласы, сондай-ақ бағалау мен жол берулерді қолдану шоғырландырылған қаржылық есептілік үшін елеулі болып табылатын салалар 4-ескертпеде ашылған.

      Жалпы бақылаудағы кәсіпорындарды беруге байланысты бұрын ұсынылған деректерді қайта есептеу

      Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 4 желтоқсандағы № 1539 қаулысына сәйкес 2013 жылғы 26 шілдеде Топқа "Ақтау халықаралық теңіз сауда порты" АҚ акцияларының мемлекеттік пакеті берілді. "Ақтау халықаралық теңізсауда порты" АҚ акцияларының мемлекеттік пакетінің берілуі кәсіпорындарды жалпы бақылауға біріктіруді білдіретіндіктен, осы шоғырландырылған қаржылық есептілік алдыңғы компанияның есептеу әдісі пайдаланыла отырып дайындалды. Тиісінше осы шоғырландырылған қаржылық есептілік "Ақтау халықаралық теңіз сауда порты" ұлттық компаниясы" АҚ акцияларын беру барыншща ерте ұсынылған кезең күнінде жүргізілгендігі сияқты ұсынылды, және соның нәтижесіндей өткен есептілік ішіндегі салыстырмалы ақпарат қайта есептелді.

      "Ақтау халықаралық теңіз сауда порты" ұлттық компаниясы" АҚ активтері мен міндеттемелері осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте айырманы капиталға тиісті есептеумен олардың қаржылық есептілігіндегі теңгерімдік құн бойынша ескерілді.

      Салыстырмалы деректердегі өзгерістер әсері келесі кестеде келтірілген:

      "Ақтау халықаралық

      теңіз сауда порты"

      ұлттық коспаниясы"

      АҚ қаржылық

      есептілігін біріктіру

Миллион теңгемен


2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімге әсер:

Негізгі құралдардағы өзгеріс

25.964

Материалдық емес активтердегі өзгеріс

48

Кредиттік мекемелердегі қаражаттағы өзгеріс

1.876

Өзге де ұзақ мерзімді активтердегі өзгеріс

821

Ұзақ мерзімді активтердегі өзгеріс

28.709

Тауар-материалдық қорлардағы өзгеріс

716

Табыс салығы бойынша алдын ала төлемдегі өзгеріс

424

Сауда дебиторлық берешектегі өзгеріс

95

Кредиттік мекемелердегі ағымдағы қаражаттағы өзгеріс

5.786

Өзге де ағымдағы активтердегі өзгеріс

469

Ақша қаражаты мен олардың баламаларындағы өзгеріс

2.878

Ағымдағы активтердегі өзгеріс

10.368

Активтердің жалпы сомасындағы өзгеріс

39.077

Қарыздардағы өзгеріс

(9.397)

Кейінге қалдырылған салық бойынша міндеттемелердегі өзгеріс

(3.086)

Ұзақ мерзімді міндеттемелердегі өзгеріс

(12.483)

Қарыздардағы өзгеріс

(1.887)

Сауда және өзге де кредиторлық берешектегі өзгеріс

(148)

Өзге де ағымдағы міндеттемелердегі өзгеріс

(631)

Қысқа мерзімді міндеттемелердегі өзгеріс

(2.666)

Міндеттемелердің жалпы сомасындағы өзгеріс

(15.149)

Таза активтердегі өзгеріс

23.928


      "Ақтау халықаралық

      теңіз сауда порты"

      ұлттық компаниясы"

      АҚ қаржылық

      есептілігін біріктіру

Миллион теңгемен


2012 жылғы жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепке әсер

Түсім

8.670


8.670

Сатылған өнімнің және көрсетілген қызметтердің құны

(4.597)

Жалпы пайда

4.073

Жалпы әкімшілік шығыстар

(966)

Тасымалдау және сату жөніндегі шығыстар

(151)

Өзге де операциялық кіріс, нетто

752

Операциялық қызметтен пайда

3.708

Қаржылық шығындар

(835)

Қаржылық кіріс

362

Бағамдық теріс айырма, нетто

(57)

Табыс салығын есептегенге дейінгі таза пайда

3.178

Табыс салығы бойынша шығыстар

(718)

Жыл ішіндегі жалғасатын қызметтен таза пайда

2.460

Тоқтатылған қызметтен пайда

Жыл ішіндегі таза пайда

2.460

Жыл ішіндегі өзге де жиынтық кіріс

Салық салуды шегергендегі жыл ішіндегі жиынтық кірістің жалпы сомасы

2.460

Жыл ішіндегі таза пайда, мыналарға келетін:


Негізгі компанияның акционеріне

2.460

Бақыланбайтын қатысу үлесіне


      Шетелдік валютаны қайта есептеу

      Функционалдық валюта және ұсыну валютасы

      Осы шоғырландырылған қаржылық есептілікке енгізілген Топ кәсіпорындары әрқайсысының қаржылық есептілігінің элементтері кәсіпорын өз қызметін жүзеге асыратын негізгі экономикалық ортаның валютасы пайдаланыла отырып, бағаланады ("функционалдық валюта"). Шоғырландырылған қаржылық есептілік Топ есептілігін ұсыну валютасы болып табылатын теңгемен ұсынылды.

      Операциялар және шоттар сальдосы

      Шетелдік валютадағы операциялар операциялар жүзеге асырылған күнгі валюта бағамы пайдаланыла отырып, функционалдық валютаға қайта есептеледі. Осындай операциялар бойынша есептеулер нәтижесінде және жыл аяғындағы бағамдар бойынша шетелдік валютада берілген монетарлық активтер мен міндеттемелерді қайта есептеуден туындағаны бағамдық айырмадан болатын кірістер мен шығындар пайда мен шығындарда танылады.

      Тарихи құнның негізінде шетелдік валютада бағаланатын монетарлық емес баптар бастапқы мәмілелер жасалған күні қолданыста болған бағамдар бойынша қайта есептеледі. Әділ құн бойынша шетелдік валютада бағаланатын монетарлық емес баптар әділ құн белгіленген күні қолданыста болған бағамдар бойынша қайта есептеледі.

      Топтың кәсіпорындары

      Функционалдық валютасы ұсыну валютасынан ерекшеленетін Топтың барлық еншілес ұйымдарының, бірлескен кәсіпорындары мен қауымдасқан компанияларының (олардың бір де бірі гиперинфляциялы экономикалардың валютасында операция жасамайды) кірістері, шығындары және қаржылық позициясы ұсмыну валютасына мынадай түрде қайта есептеледі:

      * ұсынылған бухгалтерлік теңгерімдердің әрқайсысы бойынша активтер мен міндеттемелер қаржылық жағдай туралы осындай есептер күні жабылған бағамдар бойынша қайта есептеледі;

      * жиынтық кіріс туралы есептердің әрқайсысы бойынша кірістер мен шығыстар орташа бағамдар бойынша қайта есептеледі (орташа бағам бағамдардың жиынтық әсерінің операция жүзеге асырылған күнгі бағамға ақылға қонымды жақындауы болып табылмайтын жағдайлардан басұа; бұл жағдайда кірістер мен шығыстар операциялар жүзеге асырылған күнгі бағам бойынша қайта есептеледі); және

      * барлық бағамдық айырмалар өзге жиынтық кірісте жеке компонент ретінде танылады.

      Валюта айырбастау бағамдары

      Қазақстандық қор биржасы (бұдан әрі мәтін бойынша "ҚҚБ") белгілеген валюта айырбастаудың орташа салмақталған бағамдары Қазақстан Республикасында ресми айырбастау бағамдары ретінде пайдаланылады.

      Мына кестеде 31 желтоқсандағы шетелдік валютаның теңгеге айырбастау бағамы ұсынылған:


2013

2012

АҚШ доллары

154,06

150,79

Еуро

212,02

199,22

Ресей рублі

4,68

4,96

Швейцар франкі

173,02

165,09


      ҚҚБ айырбастау бағамы 2014 жылғы 25 сәуірде 1 АҚШ доллары үшін 182,01 теңге болды.

3. ЕСЕП САЯСАТЫНЫҢ ЕЛЕУЛІ АСПЕКТІЛЕРІНЕ ШОЛУ

      Есеп саясатындағы және ақпаратты ашу қағидаттарындағы өзгерістер

      Қысқартылған шоғырландырылған аралық қаржылық есептілікті жасау кезінде қабылданған есеп саясаты стандарттарға түзетулерді қоспағанда, 2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталатын жыл ішіндегі жылдық қаржылық есептілікті дайындау кезінде пайдаланылғанға сәйкес келеді:

      ҚЕХС 10 "Шоғырландырылған қаржылық есептілік", БЕХС 27 "Жеке қаржылық есептілік"

      ҚЕХС 10 арнайы мақсаттағы компанияларды қоса алғанда, барлық компанияларға қатысты қолданылатын бірыңғай бақылау моделін көздейді. ҚЕХС 10 БЕХС 27 "Шоғырландырылған және жеке қаржылық есептіліктің" шоғырландырылған қаржылық есептілікке қойылатын талаптары қамтылатын бөлігін алмастырады. Стандарт сондай-ақ "Шоғырландыру – арнайы мақсаттағы компаниялар" ПКИ-12 Интерпретациясында қарастырылған мәселелер жөніндегі нұсқауды да қамтиды. ҚЕХС 10 "бақылау" айқындамасын мынадай түрде өзгертеді, инвестор инвестициядан болатын ауыспалы беруге құқығы болса немесе оны өзгертумен байланысты тәуекелге ұшырағыш болса ол инвестициялар объектісін бақылайды және инвестициялар объектісіне қатысты өз өкілеттіктері салдарынан осы беруге ықпал етуі мүмкін. ҚЕХС 10-дағы бақылау анықтамасына сәйкес инвестор инвестициялар объектісін егер мынадай шарттар орындалған жағдайда ғана бақылайды: (а) инвесторда инвестициялар объектісіне қатысты өкілеттіктер болғанда; (б) инвесторда инвестициядан болатын ауыспалы беруге құқығы болғанда немесе оны өзгертумен байланысты тәуекелге ұшырағыш болғанда; (в) инвесторда инвестициядан болатын ауыспалы беруге ықпал ету мақсатында инвестициялар объектісіне қатысты өз өкілеттіктерін пайдалану мүмкіндіктері болғанда. ҚЕХС 10 Топтың жеке қаржылық есептілігіне елеулі әсер еткен жоқ.

      ҚЕХС 11 "Бірлескен қызмет туралы келісім" және БЕХС 28 "Қауымдасқан компанияларға және бірлескен кәсіпорындарға салынатын инвестициялар"

      ҚЕХС 11 БЕХС 31 "Бірлескен қызметке қатысу" және "Бірлесіп бақыланатын компаниялар – қатысушылардың монетарлық емес салымдары" ПКИ-13 Интерпретациясын ауыстырады. ҚЕХС 11 бірлесіп бақыланатын компанияларды теңбе-тең шоғырландыру әдісімен есепке алу мүмкіндігін жоққа шығарады. Оның орнына бірлескен кәсіпорындардың анықтамасын қанағаттандыратын бірлесіп бақыланатын компаниялар үлестік қатысу әдісі бойынша ескеріледі. ҚЕХС 11 Топтың шоғырландырылған қаржылық есептілігіне елеулі әсер еткен жоқ.

      ҚЕХС 11 2013 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді. ҚЕХС 11 Топтың шоғырландырылған қаржылық есептілігіне әсер етпеді.

      ҚЕХС 12 "Басқа компанияларға қатысу үлестері туралы ақпаратты ашу"

      ҚЕХС 12 компанияның еншілес компаниялардағы, бірлескен қызметтегі, қауымдасқан және құрылымдалған компаниялардағы қатысу үлестеріне жататын ақпаратты ашуға қойылатын талаптарды қамтиды. ҚЕХС 12 талаптары еншілес ұйымдардағы ақпаратты ашуға қатысты бұрын қолданылған талаптарға қарағанда неғұрлым кең болып табылады. Қазіргі кезде Топта бақыланбайтын елеулі қатысу үлестерімен еншілес ұйымдар бар, бірақ шоғырланбайтын құрылымдалған компаниялар жоқ.

      ҚЕХС 13 "Әділ құнды бағалау"

      ҚЕХС 13 бір стандартта ҚЕХС сәйкес әділ құнды бағалауға қатысты барлық нұсқауларды біріктіреді. ҚЕХС 13 компаниялар әділ құнды пайдалануға міндетті болғанда өзгерістер енгізбейді, ал ҚЕХС құрамындағы басқа стандарттар талап етілгенде немесе рұқсат етілгенде ҚЕХС сәйкес әділ құнды бағалауға қатысты нұсқауларды ұсынады. ҚЕХС 13 әділ құнды шығу бағасы ретінде айқындайды. ҚЕХС 13 шарттарына сәйкес Топ әділ құнды бағалауға қатысты, атап айтқанда, әділ құн ижөніндегі міндеттемелерді бағалау кезінде ескерілетін міндеттемелердің орындалмауы тәуекелі сияқты бағалау үшін бастапқы деректер пайдаланылатын өз саясатын қайтадан талдаудан өткізді. ҚЕХС 13 қосымша ақпарат ашуды да талап етеді.

      ҚЕХС 13 қолдану Топ айқындайтын әділ құнды бағалауға айтарлықтай әсер еткен жоқ. Ол қажет болатын жерде қосымша ақпарат олар үшін әділ құн анықталатын активтер мен міндеттемелер бойынша жеке ескертпелерде ашылады. Әділ құн көздерінің иерархиясы 39-ескертпеде ұсынылған.

      БЕХС 1 түзету "Өзге де жиынтық кірістің баптарын беру"

      БЕХС 1–ге түзетулер өзге де жиынтық кірістің құрамында ұсынылатын баптардың топтамасын өзгертеді. Болашақтағы белгілі бір сәтте пайданың немесе шығынның құрамына қайта жіктелуі мүмкін баптар (мысалы, таза инвестицияларды хеджирлеуден түсетін таза кіріс, шетелдік бөлімшелердің есептілігін есептеу кезіндегі бағам айырмасы, ақша ағындарын хеджирлеудің таза өзгерісі және сату үшін қолда бар қаржы активтері бойынша таза шығыстар немесе кірістер), ешқашан қайта жіктелінбейтін баптардан (мысалы, белгіленген төлемдермен жоспарлар бойынша актуарлық кірістер мен шығыстар және жер мен ғимаратты қайта бағалау) бөлек ұсынылуға тиіс. Түзету шоғырландырылған қаржылық есептілікке ақпарат беруге ғана әсер етеді және Топ қызметінің шоғырландырылған қаржылық жағдайына немесе жеке қаржылық нәтижелеріне елеулі әсер етпейді.

      БЕХС 19 "Қызметкерлерге сыйақылар" (2011 жылғы редакцияда) (БЕХС 19R)

      БЕХС 19 жоспарларды белгіленген төлемдерімен есепке алуға қатысты бірқатар түзетулерді қамтиды. Атап айтқанда, стандарттың жаңа редакциясына сәйкес актуарлық кірістер және шығыстар өзге де жиынтық кірістік құрамында танылады және пайданың немесе шығынның құрамына кейіннен қайта жіктеуге жатпайды; жоспар активтерінің күтілетін кірістілігі одан әрі пайда немесе шығын құрамында танылмайды, оның орнына пайданың немесе шығынның құрамындағы белгіленген төлемдермен жоспардың таза міндеттемесі (активі) бойынша пайыздарды тану туралы талап қолданылады, олар белгіленген төлемдер бойынша міндеттемелерді бағалау үшін дисконттау ставкасы пайдаланыла отырып есептеледі; өткен жылдар қызметтерінің құны, оған әлі ауыспаған сыйақы құқықтары мынадай күндердің неғұрлым ерте кезеңіндегі пайданың немесе шығынның құрамында танылады: жоспар өзгерген күн немесе қайта құрылымдауға жұмсалған тиісті шығындарды немесе жәрдемақыларды тану күні. Өзге де түзетулер ақпаратты ашуға қатысты жаңа талаптарға қатысты болады, мысалы, сезімталдық туралы сандық ақпаратты ашуға қатысты талаптар. БЕХС 19 қабылдау Топтың шоғырландырылған қаржылық жағдайына қаржылық нәтижелеріне елеулі әсер еткен жоқ.

      БЕХС 36-ға түзетулер "Активтердің құнсыздануы" - "Қаржылық емес активтер үшін өтелетін құн туралы ақпаратты ашу"

      Осы түзетулер ҚЕХС 13 күшіне енуіне байланысты БЕХС 36 сәйкес ақпаратты ашу үшін қажетсіз салдарларды жояды. Бұдан басқа, осы түзетулер олар бойынша есепті кезеңнің ішінде құнсызданудан болатын шығын мойындалған немесе қалпына келтірілген активтердің немесе ПГДП өтелетін құны туралы ақпаратты ашуды талап етеді. Аталған түзетулер 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есепті кезеңдерге қатысты ретроперспективалы түрде қолданылады, бұл ретте ҚЕХС 13 қолданылдған жағдайда мерзімінен бұрын қолдануға жол беріледі. Топ ағымдағы есепті кезеңде БЕХС 36-ға осы түзетулерді мерзімінен бұрын қолданды, өйткені өзгертілген/қосымша ақпаратты ашу ҚЕХС жөніндегі Кеңес алдын ала болжағандай, пайдалы болып табылады.

      Топ шығарылып қойған, алайда әлі күшіне енбеген қандай да бір басқа стандарттарды немесе түзетулерді қолданған жоқ.

      Шығарылған, бірақ әлі күшіне енбеген стандарттар мен интерпретациялар

      Төменде шығарылып қойған, бірақ Топтың жеке қаржылық есептілігі шығарылған күнінде әлі күшіне енбеген стандарттар мен интерпретациялар келтіріледі. Топ осы стандарттарды олар күшіне енген күнінен бастап қолдануға ниеттенеді.

      ҚЕХС 9 "Қаржы құралдары: жіктеу және бағалау"

      ҚЕХС жөніндегі кеңестің БЕХС 39 ауыстыру жөніндегі жобасының бірінші кезеңінің нәтижелері бойынша шығарылған ҚЕХС 9 БЕХС 39 белгіленгендей, қаржылық активтер мен қаржылық міндеттемелерді жіктеуге қатысты қолданылады. Бастапқыда стандарт 2013 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді деп болжанған, бірақ 2011 жылғы желтоқсанда жарияланған ҚЕХС 9 "ҚЕХС 9 міндетті қолдану күні және ақпаратты ашуға қолданылатын өтпелі талаптар" түзету шығару нәтижесінде міндетті қолдану күні 2015 жылғы 1 қаңтарға ауыстырылды. Кейінгі кезеңдердің барысында ҚЕХС кеңесі хеджирлеу есебі мен қаржы активтерінің құнсыздануын қарайды.

      "Инвестициялық компаниялар" ( ҚЕХС (IFRS) 10, ҚЕХС (IFRS) 12 және ҚЕХС (IAS) 27 түзетулер)

      Бұл түзетулер 2014 жылғы 1 қаңтардан немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді және ҚЕХС (IFRS) 10 сәйкес инвестициялық компанияның айқындамасына жауап беретін компаниялар үшін шоғырландыру туралы алып тастауды көздейді. Шоғырландыру туралы талаптардан алып тастау инвестициялық компаниялар еншілес ұйымдарды пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша ескеруді талап етеді. Қор осы түзету қолданылады деп күтпейді, өйткені Қордың бір де бір еншілес ұйымы ҚЕХС (IFRS) 10 сәйкес инвестициялық компанияның айқындамасына жауап бермейді.

      БЕХС 32 түзетулер "Қаржы активтері мен қаржылық міндеттемелердің өзара есеп айырысуы"

      Осы түзетулердің шеңберінде "қазіргі сәтте өзара есеп айырысуды жүзеге асыруға бекітілген заңдық құқықты иеленеді" тіркесінің мәні түсіндіріледі. Түзетулер сондай-ақ олардың шеңберінде бір мезгілдік емес жалпы төлемдердің тетіктері пайдаланылатын есеп айырысу жүйелеріне (бірыңғай крилингілік орталық сияқты) қатысты әдетте БЕХС 32 өзара есеп айырысу өлшемдерін дұрыс қолдану қажеттілігін де сипаттайды. Осы түзетулер Топ қызметінің қаржылық жағдайын немесе қаржылық нәтижелеріне елеулі әсер етпейді деп болжанады. Түзетулер 2014 жылғы 1 қаңтардан кейін немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есептік кезеңдер үшін күшіне енеді.

      "Міндетті төлемдер" IFRIC 21 интерпретациясы

      IFRIC 21 интерпретациясында компанияның оларды төлеуге әкелетін әрекет жүріп жатқан кезде міндетті төлемдерге қатысты міндеттемені компанияның мойындайтындығы түсіндіріледі. Ең аз шекті мәнге қол жеткізілген жағдайда оны төлеу талап етілетін міндетті төлем жағдайында интерпретацияда белгіленген ең аз шекті мәнге қол жеткізілгенге дейін болжанатын міндеттемені мойындауға тыйым белгіленеді. IFRIC 21 интерпретациясы 2014 жылғы 1 қаңтардан басталатын немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есепті кезеңдер үшін күшіне енеді. IFRIC 21 интерпретациясы Қор қызметінің жеке қаржылық жағдайына немесе қаржылық нәтижелеріне елеулі әсер етпейді деп болжанады.

      ҚЕХС (IAS) 39 түзетулер "Өндірістік құралдар жаңалығы және хеджирлеуді есепке алуды жалғастыру"

      Осы түзетулерде талаптардан хеджирлеу құралы ретінде анықталған өндірісатік құралдың жаңалығы белгіленген өлшемдерге жауап беретін кездегі жағдайларда хеджирлеуді есепке алуды тоқтату туралыны алып тастау көзделеді. Осы түзетулер 2014 жылғы 1 қаңтардан басталатын немесе осы күннен кейін басталатын жылдық есепті кезеңдер үшін күшіне енеді. Осы түзетулер болашақтағы операцияларды қарау кезінде назарға алынатын болады.

      Шоғырландыру қағидаттары

      Шоғырландырылған қаржылық есептілік Компанияның және ол бақылайтын еншілес ұйымдар мен бірлесіп бақыланатын кәсіпорындардың қаржылық есептілігін қамтиды (36-ескертпе).

      Еншілес ұйымдар

      Еншілес ұйымдар – бұл Топ бақылайтын кәсіпорындар. Бақылау, егер Топтың инвестициялардан ауыспалы қайтарымдылыққа құқығы болған немесе ол оның өзгеруіне байланысты тәуекелге бейім болған және инвестициялар объектісіне қатысты өз өкілеттіктері салдарынан осы қайтарымға әсер ете алған жағдайда жүзеге асырылады. Атап айтқанда, Топ инвестициялар объектісін, егер төмендегі шарттар орындалған жағдайда ғана бақылайды:

      * Топта инвестициялар объектісіне қатысты өкілеттіктер болғанда (яғни инвестициялар объектісінің тиісті қызметін басқарудың ағымдағы мүмкіндігін қамтамасыз ететін құқықтар);

      * Топта инвестициялардан ауыспалы қайтарымдылыққа немесе ол оның өзгеруіне байланысты тәуекелге бейім болғанда;

      * Топта инвестициялардан ауыспалы қайтарымдылыққа әсер ету мақсатында инвестициялар объектісіне қатысты өз өкілеттіктерін пайдалану мүмкіндігі болғанда.

      * Топта инвестицияларға қатысты дауыстың көпшілігіне қарағанда аз даусы немесе ұқсас құқықтар болған кезде, Топ инвестициялдардың осы объектісіне қатысты өкілеттіктердің болуын бағалау кезінде барлық ақылға қонымды фактілер мен мән-жайларды ескереді:

      * инвестициялар объектісінде дауыс құқықтарын иеленетін басқа тұлғалармен келісім;

      * басқа келісімдермен шарттасатын құқықтар;

      * Топқа тиесілі дауыс беру құқығы және ықтимал дауыс беру құқығы.

      Егер фактілер мен мән-жайлар үш бақылау құрауышының біреуі немесе бірнешеуінің өзгергені туралы куәландырса инвестициялар объектісіне қатысты бақылаудың болуын қайтадан талдайды. Еншілес ұйымның шоғырлануы Топ еншілес ұйымға бақылау алғанда басталады және Топ еншілес ұйымды бақылауды жоғалтқанда тоқтатылады. Еншілес ұйымның активтері, міндеттемелері, кірістері және шығыстары, бір жылдың ішіндегі сатып алуы немесе шығарылуы Топ бақылау алған күннен бастап жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепке қосылады және Топ еншілес ұйымды бақылауды жоғалтқан күнге дейін сонда көрсетіледі.

      Жалпы бақылаудағы кәсіпорындардың арасындағы мәміледегі сатып алуды қоспағанда, еншілес ұйымдар олар сатып алынған сәттен бастап, ол сәт Топтың оларға бақылауды алған күні болып табылады, осындай бақылау аяқталған күнге дейін шоғырландырылады. Еншілес ұйымдарды сатып алған кезде сатып алу құны олардың сату күніндегі әділ құны негізіндегі активтер мен міндеттемелерге бөлінеді. Еншілес ұйымдардың қаржылық есептілігі келісілген есеп саясаты пайдаланыла отырып, Қордың қаржылық есептілігі сияқты есепті кезеңде дайындалады.

      Мәмілелер бойынша барлық фирмаішілік сальдо мен топ ішілік мәмілелер бойынша туындайтын іске асырылмаған кірісті қоса алғандағы мәмілелер есептіліктен толығымен шығарылды. Іске асырылмаған шығындар, олар құнсыздану туралы куәлік болмағандай дәрежеде ғана шығарылатынын қоспағанда, іске асырылмаған кіріс сияқты шығарылды.

      Бақыланбайтын үлес Топқа тиесілі емес еншілес ұйымдар капиталының бір бөлігін білдіреді және негізгі компанияның акционерлік капиталынан жеке, шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімдегі капиталдың құрамында жеке көрсетіледі. Еншілес ұйымның шығындары тіпті егер бұл теріс сальдоға әкеп соқтырған жағдайда да бақыланбайтын қатысу үлесіне жатады.

      Бақылауды жоғалтпастан еншілес ұйымдағы қатысу үлесін өзгерту капиталмен операция сияқты ескеріледі. Егер Топ еншілес ұйымды бақылауды жоғалтса, ол:

      * Еншілес ұйымның активтері мен міндеттемелерін тануды тоқтатады (оның ішінде оған жататын гудвилді);

      * Бақыланбайтын қатысу үлесінің теңгерімдік құнын тануды тоқтатады;

      * Капиталда көрсетілген жинақталған бағам айырмаларын тануды тоқтатады;

      * Алынған сыйақының әділ құнын таниды;

      * Қалған инвестицияның әділ құнын таниды;

      * Операцияның нәтижесінде пайда болған артықшылықты немесе тапшылықты пайда немесе шығын ретінде таниды;

      * Бұған дейін өзге де жиынтық кірістің құрамында танылған құрауыштардағы негізгі компанияның үлесін, егер Топ тиісті активтерді немесе міндеттемелерді тікелей шығаруды жүзеге асырса, пайданың немесе шығынның немесе бөлінбеген пайданың құрамына қайта жіктейді.

      Бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компанияларға инвестициялар

      Топтың бірлескен кәсіпорындарда бірлесіп бақыланатын компаниялар нысанында қатысу үлестері бар, оларда бірлескен қызметке қатысушылар компаниялардың экономикалық қызметіне бірлескен бақылау қоятын шарттық келісімге кірді. Сондай-ақ Топтың олардың экономикалық қызметіне елеулі ықпалы бар қауымдасқан компанияларда үлесі бар. Топтың бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компанияларға инвестициялары үлестік қатысу әдісі бойынша ескеріледі.

      Қатысу үлесі әдісіне сәйкес бірлескен кәсіпорындарға/қауымдасқан компанияларға инвестициялар шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімде бастапқы құн плюс Топқа тиесілі бірлескен кәсіпорынның/қауымдасқан компанияның таза активтері үлесінде туындаған өзгерістер бойынша ескеріледі. Бірлескен кәсіпорынға/қауымдасқан компанияға жататын гудвил инвестицияның теңгерімдік құнына енгізіледі және амортизацияланбайды, сондай-ақ құнсыздану мәніне жеке тексеруге ұшырамайды.

      Жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есеп бірлескен кәсіпорынның/қауымдасқан компанияның қызметінің қаржылық нәтижелерінің үлесін көрсетеді. Егер бірлескен кәсіпорынның/қауымдасқан компанияның капиталында тікелей танылған өзгерістер болса, Топ осындай өзгерістегі өз үлесін таниды және бұл капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте қолданылса бұл фактыны ашады. Топтың бірлескен кәсіпорынмен/қауымдасқан компаниямен бірлескен операциялары бойынша туындаған іске асырылмаған пайдалары мен шығындары бірлескен кәсіпорында/қауымдасқан компанияда Топтың үлесі бар дәрежеде шығарылады.

      Бірлескен кәсіпорындағы/қауымдасқан компаниядағы пайданың үлесі тікелей жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте ұсынылған. Ол бірлескен кәсіпорынның/қауымдасқан компанияның акционерлеріне келетін пайданы білдіреді, және сондықтан бірлескен кәсіпорындардың / қауымдасқан компаниялардың еншілес компанияларындағы салық салу мен азшылық үлесін есептегеннен кейін пайда ретінде айқындалады.

      Бірлескен кәсіпорынның /қауымдасқан компанияның қаржылық есептілігі негізгі компанияның қаржылық есептілігіндей есепті кезеңде жасалады. Қажет болған жағдайда есеп саясатын Топтың есеп саясатына сәйкес келтіру мақсатында түзетулер енгізіледі.

      Үлестік қатысу әдісі қолданылғаннан кейін Топ Топтың бірлескен кәсіпорындарға/ қауымдасқан компанияларға инвестициялары бойынша құнсызданудан келген қосымша шығынын тану қажеттігін айқындайды. Әрбір есепті күнге Топ бірлескен кәсіпорындарға/қауымдасқан компанияларға инвестициялардың құнсыздануының объективті куәліктерінің болуыцн анықтайды. Осындай куәліктер болған жағдайда, Топ құнсыздану сомасын бірлескен кәсіпорынның/қауымдасқан компанияның өтелетін құны мен оның теңгерімдік құнының арасындағы айырма ретінде есептейді және бұл соманы жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте таниды.

      Бірлескен кәсіпорындағы/қауымдасқан компаниядағы елеулі ықпалын жоғалтқан жағдайда Топ қалған инвестицияларды әділ құн бойынша бағалайды және мойындайды. Бірлескен кәсіпорынның/қауымдасқан компанияның елеулі ықпалды жоғалтқан сәттегі теңгерімдік құнының және қалған инвестициялардың әділ құны мен шығудан түскен түсімдердің арасындағы айырма пайдалар немесе шығындарда танылады.

      Кәсіпорындарды біріктіру

      Кәсіпорындарды (бизнесті) біріктіру сатып алу әдісі пайдаланыла отырып ескеріледі.Сатып алу құны сатып алу күніндегі әділ құн бойынша бағаланған берілген сыйақы сомасы және сатып алынатын компаниядағы бақыланбайтын қатысу үлесі ретінде бағаланады. Бизнесті біріктіру жөніндегі әрбір мәміле үшін сатып алатын тарап сатып алынатын компаниядағы бақыланбайтын қатысу үлесі әділ құн бойынша, не сатып алынатын компанияның сәйкестендірілетін таза активтеріндегі теңбе тең үлес бойынша бағалайды. Сатып алуға байланысты шегілген шығындар әкімшілік шығыстардың құрамына енгізіледі.

      Егер Топ бизнесті сатып алса, ол тиісті түрде шарттың талаптарына, сатып алу күніндегі тиісті жағдайлардың экономикалық жағдайына байланысты сатып алынған қаржы активтері мен қабылданған міндеттемелерді жіктейді. Бұған компания сатып алатын негізгі шарттарға қосылған туынды құралдарды бөлу қажеттілігі мәніне талдау жасау жатады.

      Бизнес кезең-кезеңімен біріктірілген жағдайда сатып алынатын компаниядағы бұрын Топқа тиесілі қатысу үлестері пайда немесе шығын арқылы бақылауды сатып алу күніндегі әділ құн бойынша қайта бағаланады.

      Сатып алатын тарап беруге тиіс шартты сыйақы сатып алу күніндегі әділ құн бойынша танылуға тиіс. Актив немесе міндеттеме болуы мүмкін шартты сыйақының әділ құнының кейінгі өзгерістері БЕХС 39 сәйкес, не пайданың немесе шығынның құрамында, не өзге де жиынтық кірістің өзгерісі ретінде танылуға тиіс. Егер шартты сыйақы капитал ретінде жіктелсе, ол капиталдың құрамында оны толық өткегенге дейін қайта бағаланбауға тиіс.

      Гудвил бастапқыда берілген сыйақы сомасынан асатын сома ретінде белгіленетін және таза сәйкестендірілетін активтердің сомасынан жоғары деп танылған бақыланбайтын қатысу үлесі танылған және ол қабылдаған міндеттемелер бастапқы құн бойынша бағаланады. Егер осы сыйақы еншілес ұйым сатып алған таза активтердің әділ құнынан кем болса, айырма пайданың немесе шығынның құрамында танылады.

      Кейіннен гудвил құнсызданудан болған жинақталған шығындар шегеріліп, бастапқы құн бойыншак бағаланады. Бизнесті біріктіру кезінде сатып алынған гудвилді құнсыздану мәніне тексеру мақсаттары үшін, гудвил компаниялар Тобы сатып алған күннен бастап Топтың ақша ағындарын генерациялайтын әрбір бөлімшесіне бөлінеді, олар сатып алынатын компанияның басқа активтері немесе міндеттемелері көрсетілген бөлімшелерге жататын-жатпайтындығына қарамастан, бизнестің бірігуінен пайда алады.

      Егер гудвил ақша ағындарын генерациялайтын бөлімшенің бір бөлігін құраса, және осы бөлімшенің бір бөлігі шығып қалса, шығарылатын қызметке жататын гудвил оның шығарылуынан келетін пайданы немесе шығында анықтау кезінде осы қызметтің ағымдағы құнына қосылады. Осындай жағдайларда шығып қалған гудвил шығып қалған қызметтің құны мен ақша ағындарын генерациялайтын бөлімшенің қалған бөлігінің құнының қатынасы негізінде бағаланады.

      Жалпы бақылаудағы тараптардан еншілес ұйымдарды сатып алу

      Жалпы бақылаудағы тараптардан еншілес ұйымдарды (мемлекет бақылайтын кәсіпорын) сатып алуды есепке алу үлестерді біріктіру әдісі бойынша жүргізіледі.

      Жалпы бақылаудағы еншілес ұйым берген активтер мен міндеттемелер берген күнгі берген компанияның (алдыңғы иесі) есептілігінде олардың теңгерім құны бойынша осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте көрсетіледі. Алдыңғы иесінен ұйымды бастапқы сатып алған кезде пайда болатын гудвилл осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте де көрсетіледі. Алдыңғы иесінің гудвиллін қоса алғанда, таза активтердің жалпы теңгерім құны мен төленген қаражат сомасы арасындағы айырма меншік капиталды түзету ретінде осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте ескерілген.

      Осы шоғырландырылған қаржылық есептілік егер еншілес ұйымды Топ оны бастапқыда алғашқы иесі сатып алған күні сатып алғандай жасалды.

      Бар еншілес компаниялардағы үлестің өзгеруі

      Бар еншілес ұйымдағы иелену үлесінің сатылатын немесе сатып алынатын бақылау сақталынатын мәмілелерде еншілес ұйымның таза активтерінде иеліктен шығарылатын немесе сатылып алынатын үлестің теңгерім құны мен сату құнының немесе осы үлесті сатып алу құнының арасындағы айырма бөлінбеген пайданың ұлғаюы немесе кемуі ретінде көрсетіледі.

      Сату үшін арналған ретінде жіктелген активтер және тоқтатылған қызмет

      Сату үшін арналған ретінде жіктелген активтер мен шығу топтары сатуға арналған шығындар шегеріліп, екі мәннің – теңгерімдік құн мен әділ құнның азы бойынша бағаланады. Айналымнан тыс активтер мен шығу топтары, егер олардың теңгерімдік құны жалғасқан пайдалану нәтижесінде емес, сату бойынша сату бойынша мәміле арқылы өтелуге жатса, сату үшін арналған болып жіктеледі. Бұл шарт егер сату мүмкіндігі жоғары, ал актив немесе шығу тобы өзінің ағымдағы жағдайында жедел сатылуы мүмкін болса, сақталған болып саналады. Басшылықтың оған қатысты жіктелген күннен бастап бір жыл ішінде аяқталған сату мәмілесі ретінде тану өлшемдеріне сәйкес күтілуге тиіс сатып алуды жасауға бекем ниеті бар.

      Есепті кезең ішіндегі, сондай-ақ өткен жылдың салыстырмалы кезеңі ішіндегі жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте тоқтатылған қызметтен кірістер мен шығыстар, егер тіпті сатқаннан кейін Топ еншілес ұйымдағы азшылық үлесін сақтағанның өзінде әдеттегі кірістер мен шығыстардан жеке ескеріледі. Салықтар шегерілгеннен кейінгі пайда немесе шығын жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте жеке ұсынылады.

      Сату үшін арналған ретінде жіктелгеннен кейін негізгі құралдар амортизациялануға жатпайды.

      Минералдық ресурстар мен көмірсутегілерін барлау және әзірлеу жөніндегі активтер (мұнай-газ және тау-кен активтері)

      Жер қойнауын пайдалану құқығын сатып алу жөніндегі шығындар

      Жер қойнауын пайдалану (барлау, өндіру) құқығын сатып алу шығындары қол қою бонустарын, тарихи, экологиялық және әлеуметтік бағдарламаларға міндетті шығыстарды қамтиды және кен орнын барлау және бағалауда жер қойнауын пайдалану құқығы ретінде материал емес активтердің құрамында капиталданады.

      Жер қойнауын пайдалану құқытарын сатып алу шығындарын есепке алу кен орны бөлінісінде жүргізіледі. Әрбір құқық объектісі жыл сайын құнсыздану мәніне қаралады. Егер объекті бойынша болашақтағы жұмыстар жоспарланбаған жағдайда, жер қойнауын пайдалану құқығын сатып алу шығындардың қалған сальдосы есептен шығарылады. Кен орындарында коммерциялық өндіру басталғаннан бастап жер қойнауын пайдалану құқығы (қалған шығындар) негізгі құралдар құрамына көшіріледі және дәлелделген қорлардың жалпы сомасы негізге алына отырып, іс жүзіндегі өндіру бойынша өндірістік әдіс бойынша амортизацияланады.

      Барлау және бағалау жөніндегі шығындар (аяқталмаған құрылыс)

      Барлау және бағалау жөніндегі шығындар геологиялық және геофизикалық шығыстарды; барлау ұңғымаларына тікелей жататын шығындарды; ашу жұмыстарын; әкімшілік нақты кен орнына жатқызуға болатын бағалау жөніндегі өзге де шығыстарды қамтиды. Мұндай шығындар жалақыны, материалдар мен жанармайды, бұрғылау станоктарының құны мен мердігерлерге төлемдерді қамтиды. Геологиялық және геофизикалық шығыстарды қоспағанда, барлау және бағалау жөніндегі шығындар аяқталмаған құрылыс ретінде негізгі құралдардың құрамында капиталдандырылады, есеп кен орындары бөлінісінде жүргізіледі, амортизация есептелмейді. Егер минералдық ресурстар табылмаса, бұо құнсыздану куәлігі болуы мүмкін. Барлық капиталдандырылған шығындар кемінде жылына бір рет коммерциялық әзірленім немесе табылғаннан пайда алудың қандай да бір тәсілі туралы ниетті растау үшін техникалық, коммерциялық және басқару тексеруіне жатады. Керісінше жағдайда шығындар шығыстарға шығарылады.

      Минералдық ресурстардың қорлары дәлелденгенде және игеруді жалғастыруға шешім қабылданғанда, тиісті шығындар мұнай-газ немесе тау-кен активтерінің кіші сыныптарына көшіріледі.

      Барлау және өндіру шығындары (мұнай-газ және тау-кен активтері)

      Барлауға және өндіруге жұмсалатын шығындар бұрын капиталдандырылған (және игерудің басында қайта жіктелген) жер қойнауын пайдалану құқығын сатып алу шығындарын және барлау және бағалау шығындарын; бұрғылау нәтижелеріне қарамастан пайдалану ұңғымаларын бұрғылауға; полигондар салуға; кен орындарындағы минералдық ресурстарды өндіру, жинау және дайындау үшін қажетті жерүстілік технологиялық құрылыстар салуға арналған шығыстарды; кен орындарында коммерциялық өндіру ұйымдастыру барысында жұмсалған өзге де шығындарды; ұңғымаларды консервациялауға және учаскелерді қалпына келтіруге арналған капиталдандырылған дисконтталған шығындарды қамтиды. Барлау және өндіру шығындары негізгі құралдардың (мұнай-газ және тау-кен активтері) құрамында капиталдандырылады, есеп кен орындары бөлінісінде жүргізіледі.

      Мұнай-газ және тау-кен активтерінің тозуы (негізгі құралдар мен материалдық емес активтер құрамында)

      Мұнай-газ және тау-кен активтері кен орындарында коммерциялық өндіру басталғаннан бастап іс жүзіндегі өндіру бойынша тозуды есептеудің өндірістік әдісі пайдаланылып амортизацияланады. Мұнай-газ және тау-кен активтерінің кен орындарының пайдалы қызмет мерзімінен айтарлықтай ерекшеленетін пайдалы қызмет мерзімі бар кейбір объектілері (жерүстілік технологиялық құрылыстар мен жабдықтар) тура сызықты әдіс пайдаланыла отырып, пайдалы пайдалану мерзімі ішінде амортизацияланады. Кен орындарын пайдаланудан шығаруға жұмсалған дисконтталған шығындарды қосатын жер қойнауын пайдалану құқығын алу шығындары, дәлелденген қорлардың жалпы сомасы бойынша амортизацияланады. Кен орындарын игеруге жұмсалған қалған шығындар дәлелденген игерілген қорлардың есебінен амортизацияланады.

      Негізгі құралдар (мұнай-газ және тау-кен активтерінен басқа)

      Бастапқы тану кезінде негізгі құралдар бастапқы құн бойынша бағаланады. Кейіннен негізгі құралдар жинақталған тозу, ескіру және құнсыздану шегеріліп ескеріледі. Шаруашылық тәсілмен құрылған активтердің құны материалдардың құнын, тікелей еңбек шығындарын және өндірістік жүктеме шығыстарының тиісті үлесін қамтиды.

      Мұнай-газ активтерінен басқа негізгі құралдар негізінен мынадай негізгі құралдардың кластарын қамтиды, олар мына пайдалы қызмет мерзімі ішінде тіке желілік әдіспен амортизацияланады:



Құбыржолдар мен МӨЗ активтері

4-100 жыл

Ғимараттар мен құрылыстар

5-100 жыл

Темір жолдар мен инфрақұрылым

10-80 жыл

Тау-кен активтері

40 жыл

Машиналарменжабдықтаржәнекөлікқұралдары

2-50 жыл

Өзгелері

3-40жыл


      Негізгі құралдардың объектілері ірі ауқымды техникалық тексерудің мәні болып табылғанда, шығындар 16 БЕХС-да белгіленген тану өлшемдерін сақтау талабы кезінде ауыстыру ретінде негізгі құралдардың теңгерім құнында танылады.

      Негізгі құралдардың объектісін тану ол істен шыққаннан кейін немесе оны пайдаланудан не істен шығуынан болашақ экономикалық пайда алу күтілмейтін болса, тоқтатылады. Активті тану тоқтатылған кезде пайда болған кез келген кірістер немесе шығыстар (істен шығу мен активтің қалдық құнынан түскен таза түсімдер арасындағы айырма ретінде есептелген) активті тану тоқтатылған есепті кезеңдегі кірістер мен шығыстар туралы есепке енгізіледі.

      Активтің қалдық құны, пайдалы қызмет мерзімі және амортизациялау әдісі әрбір қаржы жылының аяғында қажеттілік болғанда қайта қаралады және түзетіледі.

      Материалдық емес активтер

      Бөлек сатып алынған материалдық емес активтерді бастапқы тану кезінде сатып алу құны бойынша ескеріледі. Ұйымдарды біріктіру бойынша операциялар шеңберінде сатып алынған материалдық емес активтердің құны сатып алу күнгі әділ құнды білдіреді. Материалдық емес активтерді бастапқы танығаннан кейін кез келген жинақталған амортизацияны және құнсызданудан болатын кез келген жинақталған шығынды шегере отырып, сатып алу құны бойынша ескеріледі. Кен көзін игеруге капиталдандырылған шығындарды қоспағанда, өз күштерімен құрылған материалдық емес активтер капиталдандырылмайды және тиісті шығыстар шығыстар пайда болған сол кезеңде кірістер мен шығыстар туралы шоғырландырылған есепте танылады. Материалдық емес активтердің пайдалы қызмет мерзімі шектеулі немесе шектеусіз ретінде анықталады. Пайдалы қызмет мерзімі шектелген материалдық емес активтер қызметтің осы мерзімі ішінде амортизацияланады және материалдық емес актив құнсыздануы мүмкін көрсеткіш болғанда құнсыздану мәніне бағаланады. Амортизациялау кезеңі және пайдалы қызметтің мерзімі шектелген материалдық емес активтер үшін амортизация әдісі кем дегенде әрбір есепті жылдың аяғында қайта қаралады. Пайдалы қызметтің күтілетін мерзіміне немесе материалдық емес активтен түсетін алдағы экономикалық пайданың күтілетін көлеміне өзгерістер амортизация кезеңіне өзгерістер немесе мән-жайлар бойынша амортизация әдісі арқылы ескеріледі және бухгалтерлік бағалауға өзгерістер ретінде қаралады. Қызмет мерзімі шектелген материалдық емес активтердің амортизациясы бойынша шығыстар материалдық емес активті белгілеуге сәйкес шығыстар құрамында кірістер мен шығыстар туралы есепте танылады. Пайдалы қызмет мерзімі шектелген материалдық емес активтер негізінен пайдалы қызметтің мынадай мерзімі ішінде тікелей әдісімен амортизацияланатын активтердің мынадай сыныптарын қамтиды:



Лицензиялар

2-20 жыл

Бағдарламалық қамтамасыз ету

2-10 жыл

Жер қойнауын пайдалану құқығы

18-45 жыл

Өзгелері

2-20 жыл


      Қызмет мерзімі шектелген материалдық емес активтер амортизацияланбайды, бірақ жыл сайын құнсыздануға тексеріледі немесе құнсыздану көрсеткіштері болғанда және қажет болған кезде өтелетін шамаға дейін есептен шығарылады.

      Қаржылық емес активтердің құнсыздануы

      Топ активтерді немесе активтер тобын оқиға немесе жағдаяттардағы өзгерістер активтік теңгерімдік құны өтелмейтіндігін көрсеткен жағдайларда құнсыздану мәніне бағалайды. Жекелеген активтер негізінен ақша ағындарына қарамастан, басқа активтер топтарымен генерацияланатын сәйкестендірілген ақша ағындары бар ең төменгі деңгейде құнсыздануға бағалау мақсаттары үшін топтастырылады. Егер құнсызданудың осындай көрсеткіштері болған жағдайда, немесе активтер топтарын құнсыздануға жыл сайын тестілеу талап етілген кезде, Топ активтің өтелген құнын бағалауды жүзеге асырады.

      Активтер тобының өтелген құны оны сатуға кеткен шығыстарды шегергенде әділ құнның және оның пайдалану құнының ең көбі болып табылады. Активтер тобының теңгерімдік құны оның өтелетін құнынан асып кеткен жағдайда, активтер тобы құнсыздануға жатады және активті өтеу құнына дейін төмендетуге арналған резерв құрылады. Пайдалану құнын бағалау кезінде күтілетін ақша ағындары активтер топтарына тән тәуекелдерге түзетіледі және ақшаның уақытша құнының ағымдағы нарықтық бағасын көрсететін салық салуға дейінгі дисконттау ставкасы пайдаланыла отырып, ағымдағы құнға дисконтталады. Бағалау бұрын танылған құнсыздану жөніндегі резервтер ендігі жоқ немесе азайды дегеннің қандай да бір көрсеткішінің бар-жоқтығына қатысты әрбір есептілік күні жүргізіледі. Егер ондай көрсеткіштер бар болса, онда өтелетін құн бағаланады. Құнсыздану жөніндегі соңғы резерв танылған сәттен бастап активтің өтелетін құнын айқындау үшін пайдаланылған бағалауларда өзгерістер болса ғана құнсыздану бойынша бұрын танылған резерв сторнирланады. Мұндай жағдайда, активтің қалдық құны өтелетін құнғак дейін ұлғаяды. Активтің ұлғайтылған құны, егер алдыңғы кезеңдерде құнсыздану жөніндегі резерв танылмаған болса, тозуды немесе амортизацияны шегергенде анықталған теңгерімдік құннан аспайды.

      Мұндай сторнирлау пайда және шығындар туралы шоғырландырылған есепте танылады.

      Сторнирлау өткізілімі жүргізілгеннен кейін келесі кезеңдерде қалдық құны шегеріле отырып, активтің қайта қаралған теңгерімдік құнын бөлу үшін амортизация жөніндегі шығыстар жүйелі негізде пайдалы қызметінің қалған мерзімі ішінде түзетіледі.

      Гудвилдің құнсыздануын бағалау кезінде мынадай үдеріс қолданылады:

      Әрбір есепті күні Топ гудвиллдің құнсыздану белгілерінің болуын бағалайды. Гудвилл жыл сайын және жағдаяттар теңгерімдік құнның құнсыдануының мүмкіндігін көрсеткенде құнсыздану белгілерінің болуына тестіленеді.

      Гудвилдің құнсыздануы оған гудвилл жататын ақша ағындарын генерациялайтын өтелетін бірліктер сомасын бағалау арқылы айқындалады. Егер оған гудвилл жататын ақша ағындарын генерациялайтын өтелетін бірліктер сомасы оның теңгерімдік құнынан аз болса, онда құнсызданудан болған шығын танылады. Құнсызданудан болған шығын болашақ кезеңдерде қалпына келтірілмейді.

      Қаржы активтері

      Топтың инвестициялары өтеуге дейін ұсталатын инвестициялар немесе сату үшін қолда бар инвестициялар кіріс немесе шығын арқылы әділ құн бойынша көрсетілетін қаржы активтері ретінде жіктеледі. Бастапқыда инвестициялар әділ құн бойынша бағаланады. Егер инвестициялар кіріс немесе шығын арқылы әділ құн бойынша көрсетілетін қаржы активтері ретінде жіктелмесе, онда есептілікте көрсеткен кезде олардың әділ құнына онымен тікелей байланысты мәміле жөніндегі шығындар қосылады. Топ өзінің қаржылық инвестицияларының жіктемесін бастапқы танылғаннан кейін анықтайды. Барлық сатып алынған және сатылған инвестициялар есеп айырысу күнінде, яғни инвестициялар Топқа берілген немесе Оларды Топ берген күні танылады.

      Тіркелген немесе төлем мөлшерін анықтауға икемді және өтеудің тіркелген мерзімді туынды емес қаржы активтері, егер Топ оларды өтеу мерзіміне дейін ұстауға ниетті және қабілетті болған жағдайда, өтегенге дейін ұсталатын ретінде жіктеледі.

      Қарыздар мен дебиторлық берешек тіркелген немесе төлем мөлшерін анықтауға икемді белсенді нарықта баға белгіленбейтін өнімсіз қаржы активтері болып табылады. Мұндай активтер пайыздың тиімді ставка әдісін пайдалана отырып, амортизацияланған құны бойынша көрсетіледі. Мұндай активтер бойынша пайда мен шығындар тану тоқтатылған сәтте немесе мұндай активтер құнсызданған жағдайда, сондай-ақ амортизация арқылы кірістер мен шығыстар туралы есепте көрсетіледі.

      Бағалы қағаздар, егер олар жақын болашақта сату мақсаттары үшін сатып алынса, пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша бағаланатын қаржы активтері ретінде жіктеледі. Туынды құралдар да олар хеджирлеудің тиімді құралдарын білдіретін кездегі жағдайларды қоспағанда, пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша бағаланатын қаржы активтері ретінде жіктеледі. Пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша бағаланатын қаржы активтері бойынша кірістер мен шығыстар пайда және шығындар туралы шоғырландырылған есепте көрсетіледі.

      Қаржы активтері егер бұл берілетін ақпараттың маңыздылығын арттырса, бастапқы тану кезінде пайда немесе шығын арқылы әділ құн бойынша бағаланатын ретінде жіктелуі мүмкін, өйткені осындай жіктелу бағалаудың немесе танудың сәйкессіздігін жоққа шығарады немесе айтарлықтай азайтады, ол керісінше жағдайда активтерді немесе міндеттемелерді бағалау кезінде не ол бойынша пайданы немесе шығындарды әр түрлі негізде тану кезінде туындар еді.

      Сату үшін қолда бар инвестициялар сату үшін қолда бар ретінде жіктелетін және жоғарыда аталған кез келген үш санатқа енгізілмеген туынды емес қаржы активтерін білдіреді. Есепте бастапқы көрсетуден кейін сату үшін қолда бар инвестициялар әділ құн бойынша бағаланады, бұл ретте, пайда мен шығындар инвестицияларды тану немесе құнсыздандыру тоқтатылған сәтке дейін капитал құрамында бөлек құрауыш ретінде көрсетіледі. Капитал құрамында бұрын көрсетілген жиынтық пайда немесе шығын кірістер мен шығыстар туралы есепке енгізілген жағдайда. Үлестік инструменттерге байланысты құнсызданудан болатын шығындарды қалпына келтіру кірістер мен шығыстар туралы есепте көрсетілмейді. Борыштық инструменттерге байланысты құнсызданудан болатын шығындар пайда немесе шығын құрамында түзетіледі, егер инструменттің әділ құнынан арту кірістер мен шығыстар туралы есепте құнсызданудан болатын шығынды танығаннан кейін болған оқиғаға объективті түрде жатқызылуы мүмкін.

      Ұйымдасқан қаржы нарықтарында белсенді айналымдағы инвестициялардың әділ құны есеп күнгі саудалар аяқталған сәттегі сатып алуға нарықтық баға белгілеу бойынша анықталады. Нарықта белсенді айналымы жоқ инвестициялардың әділ құны бағалау әдістерін пайдалана отырып, оның ішінде нарықтық жағдайларда жасалған мәмілелер уақыты бойынша соңғысымен ұқсас бойынша, сондай-ақ іс жүзінде қаралатын инструментке ұқсас немесе дисконтталған ақша ағындарын талдауды ескере отырып, қаржы инструментінің ағымдағы нарықтық құны негізінде анықталады.

      Қаржы активтерінің құнсыздануы

      Әрбір есепті күні Топ қаржы активінің немесе қаржы активтері тобының құнсыздануының болған-болмағанын айқындайды.

      Амортизациялық құн бойынша ескерілетін активтер

      Егер амортизациялық құн бойынша ескерілетін активтер бойынша құнсызданудан болатын шығындардың пайда болуы туралы объективті куәлік болса, шығынның сомасы активтің теңгерімдік құны мен қаржы активі бойынша бастапқы тиімді сыйақы ставкасы (яғни бастапқы таныған кезде есептелген тиімді пайыздық ставка бойынша) бойынша дисконтталатын болашақта күтілетін ақша ағындарының (әлі туындамаған болашақтағы кредиттік шығындарды қоспағанда) арасындағы айырма ретінде бағаланады. Активтің теңгерімдік құны резерв пайдаланыла отырып төмендетілуі тиіс. Шығынның сомасы пайда немесе шығындарда танылады.

      Егер кейінгі кезеңде құнсызданудан болатын шығын сомасы азайса, онда бұндай азаю құнсыздану танылғаннан кейін жүргізілген оқиғаларға объективті түрде байланысты болуы мүмкін, құнсызданудан болған бұрын танылған шығын қалпына келтіріледі. Құнсызданудан болған шығынды кез келген келесі қалпына келтіру пайда мен шығындар туралы есепте активтің теңгерімдік құны бұл активтің қалпына келтірілу күніндегі амортизациялық құнынан аспайтындай көлемде танылады.

      Егер Топ шот-фактураның бастапқы шарттарына сәйкес өзіне тиесілі бүкіл соманы алмайтынының объективті куәлігі болса (мысалы, дебитордың төлем қабілетсіздігі немесе басқа да елеулі қаржылық қиындықтары мүмкіндігі), сауда-дебиторлық берешек бойынша құнсыздану резерві жасалады. Дебиторлық берешектің теңгерімдік құны резерв шотын пайдалану арқылы азайтылады. Егер құнсызданған берешек үмітсіз болып саналса, оларды тану тоқтатылады.

Сату үшін қолда бар қаржылық инвестициялар


      Бастапқы құнның өтелмеуі мүмкін екендігінің объективтік дәлелдері болған жағдайда, сату үшін қолда бар үлестік бағалы қағаз құнсызданған болып саналады. Құнсызданудың сапалық өлшемдеріне қосымша ретінде бастапқы құнның өтелмеуі мүмкін екендігінің объективтік дәлелдері әділ құнның бастапқы құнның шамасынан айтарлықтай немесе жалғаспалы төмендеуін қамтиды.

      Егер сату үшін қолда бар үлестік бағалы қағаз құнсызданудың Қор белгілеген сапалық немесе сандық өлшемдеріне сәйкес құнсызданған жағдайда, әділ құнның кейінгі есепті күндерге одан әрі төмендеуі құнсыздану ретінде танылады. Осылайша, әрбір есепті кезеңде Қордың құнсыздану өлшемдеріне сәйкес құнсыздануға ұшыраған ретінде айқындалған үлестік бағалы қағазға қатысты құнсыздану бұрын танылған құнсыздануды шегерген кездегі әділ құнның және бастапқы құнның арасындағы айырма мөлшері ретінде танылады.

      Туынды қаржы құралдары

      Өзінің әдеттегі қызметі барысында Топ шикізат тауарларына бағаның құбылуына байланысты өз тәуекелін хеджирлеу үшін валюта нарықтары мен капитал нарықтарында фьючерстерді, форвардтарды, своптар менопциондарды қоса алғанда әртүрлі туынды қаржы құралдарымен, мұнай шикізаты бойынша форвардтық және своп келісім-шарттармен операцияларды жүзеге асырады. Мұндай қаржы құралдары негізінен сауда мақсаттары үшін ұсталынады және бастапқыда қаржы құралдарын тану саясатына сәйкес танылады, ал кейіннен олардың әділ құны бойынша бағаланады. Әділ құн тиісті құралдардың ағымдағы нарықтық және келісім-шарттық бағалары мен басқа да факторлар назарға алынатын тіркелген биржа бағасының немесе баға модельдерінің негізігнде есептеледі. Туынды қаржы құралдары әділ құн оң болып табылғанда активтер ретінде (іске асырылмаған кіріс) және әділ құн теріс болып табылғанда міндеттеме ретінде (іске асырылмаған шығын) ескеріледі. Көрсетілген құралдармен жасалатын пайдалар мен шығындар жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте көрсетіледі.

      Қорлар

      Қорлар өзіндік құнының ең аз мәні немесе таза өткізу құны бойынша бағаланды. Өзіндік құн қорларды жеткізуге және ағымдағы жағдайға келтіруге байланысты шығындарды қамтиды. Таза өткізу құны аяқтауға шығындарды және өткізуге есеп айырысу шығындарын шегере отырып, қарапайым қызмет барысында қорларды өткізу бағасын бағалауды білдіреді. Шығындарды есептеп шығарудың ұқсас формуласы ұқсас сипаты және белгіленімі бар барлық қорлар үшін пайдаланылады. Операциялық Мұнай мен газ және Энергетикалық сегменттердің қорлары ФИФО әдісі негізінде бағаланады. Барлық қалған қорлар орташа салмақталған құн негізінде бағаланады.

      Ақша және оның баламалары

      Ақша және оның баламалары кассадағы қолма-қол ақшаны, мерзімді салымдарды, бұрын айтылған ақша қаражаты сомасына еркін айырбасталатын және олардың құнының өзгеруіне байланысты тәуекелдің елеусіз деңгейіне расталған өтеу мерзімі үш айдан аспайтын қысқа мерзімді және өтімділігі жоғары инвестицияларды қамтиды.

      Қаржылық міндеттемелер

      Қарыздар және тартылған қаражат

      Қарыздар бастапқыда мәміле бойынша келтірілген шығындарды шегере отырып, әділ құн бойынша танылады. Келесі кезеңдерде қарыздар амортизацияланған құн бойынша бағаланады: алынған қаражаттың (мәміле жөніндегі шығыстарды шегергенде) әділ құны мен өтеу сомасы арасындағы айырма жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте пайыздың тиімді ставкасы пайдаланыла отырып, қарыз берген мерзім ішінде көрсетіледі. Егер топ төлемді есепті күннен кейін кем дегенде 12 айға кейінге қалдыруға сөзсіз құқылы болмаса, қарыздар ағымдағы міндеттемелер ретінде жіктеледі.

      Шығарылған қаржы құралдары немесе олардың құрамдас бөліктері, егер шарттық келісімнің нәтижесінде Топтың не ақша қаражатын немесе өзге де қаржы активтерін қою, не міндеттемені ақша қаражатының немесе басқа да қаржы активтерінің тіркелген сомасын меншікті үлестік құралдардың тіркелген санына айырбастау арқылы өзге түрде орындау міндеттемесі болады. Мұндай құралдар Үкіметтің қаражатын және мәмілемен тікелей байланысты шығындарды шегере отырып алынған қаражаттың әділ құны бойынша бастапқыда ескерілетін кредиттік мекемелерден алынған қарыздарды қамтиды. Кейіннен алынған қаражат амортизациялық құн бойынша көрсетіледі.

      Жіктелетін активті сатып алуға, оның құрылысына немесе өндірісіне тікелей жататын қарыздар бойынша шығындар осындай актив құнының бір бөлігі ретінде капиталдандырылады. Қарыздар бойынша өзге де шығындар туындаған сәттегі шығыстар ретінде танылады.

      Айырбасталатын борыштық құралдар

      Міндеттеменің сипаттамасы бар кәсіпорындарды біріктіру кезінде сатып алынған айырбасталатын борыштық құралдардың құрамдас бөлігі мәміле жөніндегі шығындар шегеріле отырып, бухгалтерлік теңгерімде міндеттеме ретінде танылады; және бұл сома айырбастау немесе сатып алу кезінде өтеуге дейін амортизациялық құн бойынша бағаланатын қаржы міндеттемесі ретінде жіктеледі.

      Кәсіпорындарды біріктіру кезінде туындайтын қалған азшылық үлесі бойынша опциондар

      Егер кәсіпорындарды біріктіру кезінде Топ опцион тарабына айналса, сатып алынған кәсіпорындағы азшылықтың қалған үлесі бойынша путы Топ мұндай опционда осындай азшылық үлесіне меншік құқығымен байланысты пайда мен тәуекелдерге қатысу беретіндігін бағалайды.

      Қалған акциялары бойынша пут опционы үлестік иелену пайдалары мен тәуекелдеріне қол жетімділік беретіні анықталғанда, кәсіпорындар бірлестігі опционмен келісілген путтың сатып алынуы негізінде ескеріледі. Пут опционы бойынша миноритарлық акционерлерге арналған міндеттеменің әділ құны кәсіпорындар бірлестігі құнының бөлігі ретінде танылады. Өзге жағдайда азшылық үлесіне жатқызылатын ретінде қарастырылатын осындай құн мен таза активтердегі үлестер арасындағы кез келген айырма гудвилл құрамында көрсетіледі. Кейіннен жарияланған және осындай миноритарлық акционерлерге төленген кез келген дивидендтер пайда мен шығындар туралы шоғырландырылған есепте тікелей көрсетіледі.

      Кейіннен қаржылық міндеттеме БЕХС 39 талаптарына сәйкес бағаланады. Қаржы міндеттемесінің әділ құнына өзгерістер, сондай-ақ кез келген қаржылық төлемдерпайда мен шығындар туралы шоғырландырылған есепте тікелей көрсетіледі.

      Қауымдасқан компаниялардағы инвестицияларды және сату үшін арналған активтерді сатып алу кезінде туындайтын сатып алынған үлес бойынша опциондар

      Егер инвестицияларды сатып алу кезінде Қор үшінші тарапқа кәсіпорында сатып алған үлес бойынша колл опциондарын берсе, Қор осындай опционға қатысу үшінші тарапқа осындай үлеске меншік құқығына байланысты пайда мен тәуекелдерге қол жетімділік беретінін-бермейтінін бағалайды.

      Егер сатып алған үлес бойынша колл опциондары үшінші тарапқа үлестік иеленудің пайдасы мен тәуекелдеріне қол жетімділік бермеген жағдайда бұл опцион Қордың елеулі ықпалын анықтау кезінде ескерілмейді.

      Қор үшін опцион бойынша міндеттемелердің әділ құны сатып алынған инвестициялар құнының бір бөлігі ретінде танылады. Кейіннен қаржылық міндеттеме БЕХС 39 "Қаржы құралдары: тану және бағалау" талаптарына сәйкес бағаланады. Қаржылық міндеттеменің әділ құнындағы өзгерістер, сондай-ақ осы опциондарды іске асырумен байланысты кез келген кірістер немесе шығыстар жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте ескеріледі.

      Сауда және өзге де кредиторлық берешек

      Сауда және өзге де кредиторлық берешек жөніндегі міндеттемелер Топқа шоттардың берілген-берілмегендігіне қарамастан алынған тауарлар мен қызметтер үшін болашақта төленуге тиіс соманың әділ құны болып табылатын бастапқы құн бойынша ескеріледі.

      Қаржы активтері мен міндеттемелерін тануды тоқтату

      Қаржы активтері

      Қаржы активтері (немесе, қолданылуына қарай – қаржы активінің бөлігі немесе ұқсас қаржы активтері тобының бөлігі), егер:

      * активтен ақша ағындарын алу құқығының қолданылу мерзімі аяқталса;

      * Топ активтен ақша ағындарын алу құқығын сақтаса, бірақ қайта бөлу туралы келісімге сәйкес үшінші тарапқа елеулі кешігусіз оларды толығымен беру міндеттемесін қабылдаса; немесе

      * Топ өзінің активтен ақша ағындарын алуға арналған құқықтарын берсе және не (а) активтен барлық елеулі тәуекелдер мен сыйақы берсе, не (б) бермесе, бірақ активтен барлық елеулі тәуекелдер мен сыйақыларды өзінде сақтаса, алайда активтерге бақылауды берсе бухгалтерлік теңгерімде ескерілуін тоқтатады.

      Қаржылық міндеттемелер

      Егер міндеттеме өтелсе, күші жойылса, немесе оның қолданылу мерзімі аяқталса, қаржылық міндеттеме бухгалтерлік теңгерімде танылуын тоқтатады.

      Қаржы құралдарын өзара есепке алу

      Қаржы активтері мен қаржылық міндеттемелер өзара есепке алуға, ал нетто-сома:

      * қазіргі сәтте жүзеге асырылатын танылған сомаларды өзара есепке алуға арналған заңды құқық болған кезде;

      * нетто-негізде есеп жүргізу, не активтерді сату және осымен бір мезгілде міндеттемелерді өтеу ниеті болған кезде ғана шоғырландырылған қаржылық теңгерімде көрсетілуге жатады.

      Қаржы құралдарының әділ құны

      Олармен сауда әрбір есепті күні белсенді нарықтарда жүзеге асырылатын қаржы құралдарының әділ құны мәміле бойынша шығындар шегерілместен нарықтық баға белгіленімдері немесе дилерлердің баға белгіленімдері (ұзын позициялар үшін сатып алуға арналған баға белгіленімдері және қысқа позицияларды сатуға арналған баға белгіленімдері) негізге алынып анықталады.

      Олармен сауда белсенді нарықта жүзеге асырылмайтын қаржы құралдары үшін әділ құн тиісті бағалау әдістемелерін қолдану жолымен анықталады. Мұндай әдістемелер мыналарды қамтуы мүмкін:

      * жақында коммерциялық негізде жүргізілген мәмілелердің бағаларын пайдалану;

      * ұқсас құралдардың ағымдағы әділ құнын пайдалану;

      * дисконтталған ақша ағындарын талдау, не бағалаудың басқа да үлгілері.

      Қаржы құралдарының әділ құнын талдау және оны анықтаудың әдістері туралы қосымша ақпарат 39-ескертпеде келтіріледі.

      Жалдау

      Операциялық жалдау

      Жалдау объектісіне меншік құқығына байланысты тәуекелдер мен пайданы жалға алушы іс жүзінде сақтаған кезде мүлікті жалдау операциялық жалдау ретінде жіктеледі. Операциялық жалдау шарты бойынша төлемдер жалдау мерзімі ішінде жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте шығыстарға тепе-тең есептен шығарылады.

      Қаржылық жалдау

      Топ жалданған мүліктің әділ құнына тең сомада немесе егер бұл сома әділ құннан төмен болса, ең төменгі жалдау төлемдерінің ағымдағы құны бойынша жалдау мерзімі басталған күнгі шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімде активтер мен міндеттемелердің құрамында қаржылық жалдау шарттарын таниды. Дисконттау коэффициенті ретінде ең төменгі жалдау төлемдерінің ағымдағы құнын есептеу кезінде, егер мұндай ставканы анықтау мүмкін болып табылса, жалдау шарты бойынша пайыздың ішкі ставкасы пайдаланылады. Өзге де жағдайларда, Топтың қарыз қаражаты бойынша өспелі ставка пайдаланылады. Бастапқы төте шығындар актив құрамында ескеріледі.

      Жалдау төлемдері міндеттемелерді қаржыландыру және өтеу бойынша шығыстар арасында бөлінеді. Қаржыландыру бойынша шығыстар жалдау мерзімі ішінде әрбір есепті кезеңге міндеттемелердің қалдығына есептелетін тұрақты мерзімді пайыз ставкасы бойынша шығыстарды көрсетуді қамтамасыз ететіндей түрде есепті кезеңдерге жатқызылады.

      Қаржылық жалдау активке қатысты амортизация бойынша шығыстың ұлғаюына, сондай-ақ әрбір есепті кезеңге қаржылық шығыстарға әкеледі. Жалға алынатын активке қатысты амортизация саясаты меншік активтерді амортизациялау жөніндегі саясатқа сәйкес келеді.

      Резервтер

      Активтің істен шығуы (пайдаланудан шығару) бойынша міндеттеме

      Пайдаланудан шығаруға резервтер Топтың жабдықты немесе тетікті демонтаждау және көшіру бойынша және жабдық болған учаскені қалпына келтіру бойынша міндеттемесі болғанда, сондай-ақ мұндай резервке пайымды бағалауды жүзеге асыру мүмкін болғанда дисконттау негізінде толық көлемде танылады.

      Танылған сома жергілікті шарттар мен талаптарға сәйкес анықталған бағаланған болашақ шығыстардың ағымдағы құнын білдіреді. Сондай-ақ сомасы резервтің мөлшеріне балама тиісті негізгі құрал құрылады. Соның салдарынан, осы актив өндірістік әдіс негізінде өндірістік құралдар және тасымалдау құралдары бойынша күрделі шығындар шеңберінде амортизацияланады.

      Міндеттемелерді өтеу үшін қажетті экономикалық пайда негізінде жататын есепті мерзімдегі немесе ресурстардың қайту сомасындағы өзгерістердің нәтижесі болып табылған пайдаланудан шығару жөніндегі қазіргі резервті бағалаудағы өзгерістер, немесе дисконттау ставкасындағы өзгеріс мынадай түрде ескеріледі, соның салдарынан:

      (a) резервтегі өзгерістер ағымдағы кезеңге тиісті актив құнына қосылады немесе шегеріледі;

      (б) актив құнынан шегерілген сома оның теңгерім құнынан асып кетпеуі қажет. Егер резервтегі кему активтің теңгерім құнынан асып кетсе, онда асып кету кірістер мен шығыстар туралы есептерде дереу танылады; және

      (в) егер активтің құны ұлғаюға әкелсе, Топ активтің жаңа теңгерім құны толығымен өтелмейтіні осы көрсеткіш болып табылатындығын қарастырады. Егер бұл осындай көрсеткіш болып табылса, Топ оның өтелетін құнын бағалау арқылы құнсыздануға активті тестілеуді жүзеге асырады және 36 БЕХС сәйкес құнсыздану бойынша кез келген шығынды ескереді.

      Банк аккредивтері мен кепілдіктеріне резерв

      Әдеттегі қызметін жүзеге асыру кезінде Топ аккредиттер, кепілдіктер және акцепттер нысанында қаржылық кепілдіктер береді. Қаржы кепілдіктері шарттары алынған комиссия мөлшерінде "Өзге де міндеттемелер" бабы бойынша әділ құн бойынша бастапқыда қаржы есептілігінде танылады. Бастапқы танылғаннан кейін Топтың кепілдіктің әрбір шарты бойынша міндеттемесі екі шаманың ең көбі бойынша бағаланады: амортизациялық комиссия сомасы немесе кепілдік бойынша туындайтын қаржылық міндеттемені реттеу үшін қажетті шығындардың ең жақсы бағасы.

      Қаржы кепілдігі шарттарына байланысты міндеттеменің ұлғаюы пайда және шығындар туралы есепте ескеріледі. Алынған комиссия кепілдік шарты әрекетінің мерзімі ішінде желілік негізде пайда мен шығындарда танылады.

      Өзге де резервтер

      Резервтер Топтың өткен шақта болған оқиғалардың нәтижесінде ағымдағы (құқықтық немесе іс-тәжірибеден туындаған) міндеттемесі болса, сондай-ақ міндеттемелерді өтеу үшін экономикалық пайдаларға байланысты қаражат ағыны болатын ықтималдық болғанда және осы міндеттеменің тиісті дұрыс бағасы жүргізілгенде қаржы есептілігінде көрсетіледі. Егер Топ резервтің өтелгенін күтсе, мысалы, сақтандыру шарты бойынша, өтеу жеке актив ретінде көрінеді, бірақ өтеу ықтимал болғанда ғана.

      Егер ақша қаражатының уақытша құнының әсері мәнді болып табылса, резервтер ақша қаражатының уақытша құнының ағымдағы нарықтық бағасын көрсететін және онда міндеттемеге тән тәуекелдер орынды салықтарды төлегенге дейін ставка бойынша ақша қаражатының күтілетін болашақ қозғалысын дисконттау арқылы есептеледі. Дисконттауды пайдалану кезінде резервтің ұлғаюы уақыттың өтуі салдарынан қаржылық шығындар ретінде танылады.

      Қызметкерлерге сыйақы

      Белгіленген жарналармен зейнетақы жоспары

      Топ аударымдар ретінде өзінің қызметкерлерінің жалақысынан 10% олардың зейнетақы қорларына ұстайды. Заңнамаға сәйкес қызметкерлер өздерінің зейнетақы төлемдеріне өздері жауапкершілікте болады және Топтың қызметкерлер зейнеткерлікке шыққаннан кейін оларға төлемдер бойынша ағымдағы және болашақтағы міндеттемелері болмайды.

      Әлеуметтік салық

      Топ Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес әлеуметтік салық төлейді. Әлеуметтік салық есептеуге қарай шығыстарға жатады.

      Төлемдердің белгіленген мөлшерімен зейнетақы жоспары

      Ұжымдық шартқа сәйкес Топ өздерінің қызметкерлеріне еңбек қызметін аяқтағанда ("Төлемдердің белгіленген мөлшерімен зейнетақы жоспары") белгілі бір сыйақы төлейді.

      Топ олар анықталған сол кезеңде қызметкерлерге сыйақы төлеу бойынша міндеттемелерді қайта бағалаудан туындаған актуарлық кірістер мен шығындарды таниды және 19 "Қызметкерлерге сыйақы" БЕХС-да анықталған бағаға сәйкес сыйақы бойынша шығыстарды және міндеттемені таниды.

      Төлемдердің белгіленген мөлшерімен зейнетақы жоспарына сәйкес міндеттемелер және сыйақы бойынша шығыстар болжамдалған шартты бірлік әдісі көмегімен анықталады. Бұл әдіс сыйақы алуға құқықтың қосымша бірлігінен асатын ретінде әрбір жұмыс істелген жылды қарастырады және жиынтық міндеттемені көрсету үшін әрбір бірлікті бөлек өлшейді. Сыйақылар беру бойынша шығыстар Төлемдердің белгіленген мөлшерімен зейнетақы жоспары бойынша сыйақы формуласына сәйкес қызметкерлердің жұмыс өтілі ішінде жиынтық сыйақыны бөлу үшін кірістер мен шығыстар туралы шоғырландырылған есепте көрсетіледі. Бұл міндеттеме валюта мен талап Төлемдердің белгіленген мөлшерімен зейнетақы жоспары бойынша міндеттемелердің валютасымен және бағаланған талаптарымен салыстырмалы мемлекеттік облигациялар бойынша сыйақы ставкасына ұқсас дисконт ставкасын қолдана отырып, болашақтағы есеп айырысу ақша қозғалысының ағымдағы құны бойынша өлшенеді.

      Төлемдердің белгіленген мөлшерімен зейнетақы жоспары қаржыландырылмайтын болып табылады.

      Капитал

      Жарғылық капитал

      Жай акциялар капитал ретінде жіктеледі. Ұйымдарды біріктіру жағдайларынан басқа, жаңа акциялар шығаруға қатысты тікелей сыртқы шығындар капитал түсімдері сомасынан шегерім ретінде көрсетілген. Шығарылған акциялардың атаулы құнынан алынған қаражаттың әділ құнының кез келген асып түсуі бөлінбеген кірістің ұлғаюы ретінде танылады.

      Бақыланбайтын қатысу үлесі

      Бақыланбайтын қатысу үлесі шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімде Қордың акционеріне жататын капиталдан жеке меншікті капиталдың құрамында ұсынылады. Еншілес компанияның шығындары егер тіпті бұл теріс сальдоға әкеліп соқтырған жағдайда да бақыланбайтын қатысу үлесіне жатады.

      Дивидендтер

      Дивидендтер міндеттемелер ретінде танылады және есепті күнді қоса алғанға дейін жарияланған жағдайда ғана есепті күнгі капитал сомасынан шегеріледі. Дивидендтер туралы ақпарат, егер олар есепті күнге дейін ұсынылса, сондай-ақ есепті күннен кейін, бірақ шығаруға шоғырландырылған қаржылық есептілікті бекіткен күнге дейін ұсынылса немесе жарияланса, есептілікте ашып көрсетіледі.

      Акцияларға негізделген төлемдер

      Топ қызметкерлері үлестік құралдар жөніндегі операцияларға негізделген төлемдер нысанында сыйақы алады. Қызметкерлер өздері жұмыс істейтін еншілес ұйымның үлестік құралдарымен сыйақы алатын қызметтерді ұсынады ("олар бойынша үлестік құралдармен жүзеге асырылатын мәмілелер, есептер").

      Олар бойынша есеп үлестік құралдармен жүзеге асырылатын қызметкерлермен жасалған мәмілелердің құны олар берілген күнгі осындай құралдардың әділ құны негізге алына отырып, бағаланады. Әділ құн тиісті бағалау моделінің көмегімен айқындалады.

      Үлестік құралдар негізіндегі төлемдер бойынша операциялар бойынша шығыстар онда қызмет нәтижелеріне қол жеткізу шарттары және/немесе белгілі бір мерзімнің еңбек сіңіру шарттары орындалатын кезеңнің ішінде өзге капитал бойынша резервтерде тиісті ұлғаюмен бір мезгілде танылады және қызметкерлер сыйақыға арналған толық құқықтарды алған кездегі күні аяқталады (сыйақы алуға құқықтың көшкен күні). Бұл мәмілелер бойынша жиынтық шығыстар сыйақы ретінде берілетін үлестік құралдар санына қатысты Топтың оңтайлы бағалауының негізінде аяқталған мерзімге теңбе тең міндеттемелер өтелгенге дейінгі әрбір есепті күні танылады. Кезең ішіндегі пайда және шығындар туралы есепте шығыс немесе кіріс кезеңнің басында немесе аяғында танылған жиынтық шығыстың өзгерісін білдіреді.

      Оған арналған құқық қызметкерлерге түпкілікті өтетін үлестік құралдармен сыйақы бойынша шығыс танылмайды.

      Егер үлестік құралдармен төленетін сыйақының шарттары өзгерсе, шығыс ең төменгі ретінде, егер шарттар өзгермегендей мөлшерде танылады. Бұдан басқа, өзгеріс жөніндегі қосымша шығыс танылады, ол сыйақының жалпы әділ құнын осындай өзгеріс күнінде жүргізілген бағаға сәйкес үлестік құралдармен немесе қызметкер үшін өзге түрде тиімді құралдармен ұлғайтады.

      Егер үлестік құралдармен төленетін сыйақының күші жойылса, ол оған арналған құқық күші жойылған күнге өткендегідей болып ескеріледі. Бұл ретте әлі танылмаған шығыстар жедел түрде танылады. Алайда, егер күші жойылған сыйақы жаңа сыйақымен ауыстырылса, және жаңа сыйақы ол ұсынылған күнгі күші жойылған сыйақының орнын толтырған ретінде қарастырылса, күші жойылған және жаңа сыйақы, алдыңғы абзацта сипатталғандай, бастапқы сыйақының өзгерісі жүргізілгендей болып ескеріледі.

      Түсімді тану

      Егер Топ экономикалық пайда алады деген мүмкіндік бар болса, және егер түсімнің сенімді бағалануы мүмкін болса, түсім танылады.

      Тауарларды сату

      Шикі мұнайды, мұнай өнімдерін, газды, уран өнімдері менбасқа да тауарларды сатудан түскен кірістер тауарды жеткізу жүргізілгенде және тәуекел мен меншік құқығы сатып алушыға берілгенде танылады.

      Қызметтер көрсету

      Қызметтер көрсетуден түсетін кірістер қызметтер көрсетілген сәтте танылады.

      Тасымалдауға жататын қызметтерге қатысты, аяқталу дәрежесі мен кірістің сомасның жеткілікті түрде дәл анықталуы шартымен шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерім күнінде тасымалдаудың аяқталу дәрежесі бойынша танылады. Әлі көрсетілмеген көлік қызметтері үшін тапсырыс берушілерден алынған алдын ала төлем сомалары алу сәтінде тапсырыс берушілерден алынған аванстар құрамында көрсетіледі. Көрсетіліп қойған қызметтерден түсетін күтілетін есепті кіріске шамамен алғанда тең болатын тапсырыс берушілерден алынған аванстар шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімдегі өзге де ағымдағы міндеттемелердің құрамындағы болашақтағы кезеңнің кірістеріне көшіріледі. Болашақтағы кезеңдердің кірістері қызметтердің көрсетілуіне қарай кірістерге жатады.

      Клиенттердің әділдігі бағдарламасы бойынша сатып алушылар қосымша балл алатын авиабилеттерді сату көрсетілген қызметтер мен болжанатын награда арасындағыға жатқызылған олардың әділ құны бойынша кіріс операцияларының көп элементі ретінде ескеріледі. Болжанатын награда әділ құн – осы награданы бөлек сатудың құны бойынша бағаланады. Бұл бағалау тауарды сату/қызметтер көрсету сәтіндегі кіріс болып танылмайды, болашақ кезеңнің кірісі ретінде көрсетіледі, және аталған награда пайдаланылғанда және Топтың міндеттемелері толығымен орындалғанда кіріс болып танылады.

      Тарифтер белгілеу

      Топтың бірқатар еншілес ұйымдары Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігі (бұдан әрі мәтін бойынша "ТМРА") тарапынан реттеу объектілері болып табылады. ТМРА тарифтерді және тариф ставкаларын есептеу әдістемелерін бекітуге жауап береді, олардың негізінде еншілес ұйымдар өз кірістерінің айтарлықтай бөлігін алады.

      Мемлекеттік субсидиялар

      Қазақстан Республикасының Үкіметі Компанияның жалғыз акционері болып табылатындығына байланысты Топ Үкімет қандай жағдайларда басты негізде акционер ретінде әрекет ететіндігін бағалай отырып, Үкіметпен барлық транзакцияларды талдайды. Егер нақты транзакция кезінде Үкіметтің акционер ретінде әрекет ететіндігі белгіленсе, Топтың мұндай транзакцияның нәтижесінде көтерген кез келген пайдасы немесе шығындары тікелей капиталда жарна ретінде немесе акционердің капиталын бөлу деп танылады.

      Егер Үкіметтің ерекшелік транзакциясы акционер ретіндегі әрекет ретінде белгіленбесе, мұндай транзакциялар БЕХС 20 "Мемлекеттік субсидияларды есепке алу және мемлекеттік көмек туралы ақпаратты ашу" ережелеріне сәйкес ескеріледі. Мұндай жағдайларда мемлекеттік субсидиялар субсидиялардың алынатындығы және онымен байланысты барлық қажетті жағдайлардың орындалатындығына ақылға қонымды сенімділік болған кезде олардың әділ құны бойынша танылады. Егер субсидия шығыс бабына жатқызылатын жағдайда, ол жүйелі негізде өтемақы төлеуге тиіс тиісті шығыстармен сәйкес келуі үшін қажетті кезең ішіндегі кіріс ретінде танылады. Субсидия активке жататын кезде әділ құн кейінге қалдырылған кіріс есебіне кредиттеледі және тиісті активтің пайдалы қызмет етуінің күтілетін кезеңі ішінде пайда және шығындар туралы есепте тең жыл сайынғы бөліктермен көрсетіледі. Кіріске жататын субсидиялар пайда және шығындар туралы шоғырландырылған есепте операциялық қызметтен түсетін кірістердің құрамында жеке ұсынылған.

      Шығыстарды тану

      Шығыстар пайда болу шамасына қарай танылады және олар есептеу әдісінің негізіне жатқызылған сол кезеңде шоғырландырылған қаржылық есептілікте көрсетіледі.

      Табыс салығы

      Бір жылға табыс салығы ағымдағы және кейінге қалдырылған салықты қамтиды. Табыс салығы өзге жиынтық кірісте немесе капиталда көрсетілетін баптарға жататын соманы қоспағанда, пайдада және шығындарда көрсетіледі, бұл жағдайда, ол тиісінше өзге жиынтық кірісте немесе капиталда танылады. Салық бойынша ағымдағы шығыстар бұл – бір жылға салық салынатын кіріс бойынша төлеуге күтілетін салық және өткен жылдарға қатысты төлеуге салыққа қатысты кез келген түзетулер.

      Үстеме пайдаға салынатын салық табыс салығы ретінде қаралады және табыс салығы бойынша шығыстардың бөлігін құрайды. Жер қойнауын пайдалануға келісім-шарттарға сәйкес Топ белгілі бір мәндерден асатын пайданың ішкі нормасы кезінде жер қойнауын пайдалануға қолданылатын келісім-шартқа сәйкес белгілі бір шегерімдер сомасына түзетуге жататын салық салудан кейін пайда сомасынан көрсетілген ставка бойынша үстеме пайдаға салық есептейді және төлейді.

      Пайданың ішкі нормасы жер қойнауын пайдалануға әрбір келісім-шарт бойынша ақша ағындарының негізінде есептеледі және инфляцияның ұлттық деңгейіне түзетіледі. Кейінге қалдырылған салық корпоративтік табыс салығына да және үстеме пайдаға салық үшін де есептеледі. Үстеме пайдаға салынатын кейінге қалдырылған салық келісім-шарт бойынша төлеуге тиісті үстеме пайдаға салықтың күтілетін ставкасы бойынша жер қойнауын пайдалануға келісім-шарттарға жатқызылған активтер үшін уақытша айырмалар бойынша есептеледі.

      Кейінге қалдырылған салық қаржылық есептілік мақсаты үшін активтер мен міндеттемелердің теңгерім құны мен салық салу мақсаты үшін пайдаланылған сома арасындағы уақытша айырмалар бойынша теңгерім бойынша міндеттемелер әдісі бойынша ескеріледі. Мына уақытша айырмалар танылмайды:

      * компанияларды біріктіру болып табылмайтын мәміледе активті немесе міндеттемені бастапқы тану және мәміле сәтінде бухгалтерлік кіріске де, салық салынатын кіріске немесе шығынға да әсер етпейді; және

      * еншілес ұйымдарға, қауымдасқан компанияларға инвестициялармен, сондай-ақ бірлескен қызметке қатысу үлестерімен байланысты салық салынатын уақытша айырмаларға қатысты, егер уақыт айырмасын азайту уақытындағы бөлуді бақылау мүмкін болса, уақытша айырма болашақта азаймайтындығының айтарлықтай ықтималдығы бар.

      Табыс салығы бойынша кейінге қалдырылған активтер мен міндеттемелер қолданылған немесе бухгалтерлік теңгерім жасаған күні іс жүзінде қолданысқа енгізілген салық ставкаларын (және салық заңнамаларын) негізге ала отырып, актив алынған немесе міндеттеме төленген кезеңге қолданылатын салық ставкалары бойынша есептеледі.

      Кейінге қалдырылған салық активі актив өткізілуі мүмкін шотқа салық салынатын пайданы алу ықтималдығы бар сол көлемде ғана танылады. Табыс салығы бойынша кейінге қалдырылған тиісті салық жеңілдігін өткізуден артық ықтималдық жоқ сол көлемде кемітіледі.

      Қосылған құн салығы (ҚҚС)

      Салық органдары нетто негізде сату мен сатып алу бойынша ҚҚС өтеуді жүргізуге мүмкіндік береді. Өтеуге ҚҚС ішкі нарықта сату бойынша ҚҚС шегерілген ішкі нарықта сатып алу бойынша ҚҚС-ны білдіреді. Экспортқа сатудың нөлдік ставкасы бар.

      Байланысты тараптар

      Байланысты тараптар Топтың акционерлерін, негізгі басқарушы персоналды, қауымдасқан ұйымдарды және дауыс беретін акциялардың біршама үлесі тікелей немесе жанама Топтың акционерлеріне немесе негізгі басқарушы персоналына тиесілі ұйымды қамтиды.

      Шартты міндеттемелер және шартты активтер

      Шартты міндеттемелер шоғырландырылған қаржылық есептілікте танылмайды. Мұндай міндеттемелер туралы деректер экономикалық пайдаларды құрайтын ресурстар ағынының ықтималдығы аз болып табылған жағдайды қоспағанда, шоғырландырылған қаржылық есептілікке ескертпелерде (40-ескертпе) ашылады.

      Шартты активтер шоғырландырылған қаржылық есептілікте көрсетілмейді. Егер мұндай активтерге байланысты экономикалық пайдаларды алудың жеткілікті ықтималдығы болған жағдайда, көрсетілген активтер туралы деректер ескертпелерде ашылады.

      Кейінгі оқиғалар

      Есепті жыл аяқталғанда болған және есепті күнгі Топтың қаржылық жағдайы туралы қосымша ақпараты бар оқиғалар (түзетуші оқиғалар) шоғырландырылған қаржылық есептілікте көрсетіледі. Есепті жыл аяқталғанда болған және түзетуші оқиғалар болып табылмайтын оқиғалар, егер олар мәнді болса, шоғырландырылған қаржылық есептілікке ескертпелерде ашылады.

4. МАҢЫЗДЫ БУХГАЛТЕРЛІК БАҒАЛАУ ЖӘНЕ ПАЙЫМДАУ

      ҚЕХС-ға сәйкес шоғырландырылған қаржылық есептілікті дайындау көрсетілген актив есептілігіне, міндеттемелер мен шартты активтерге және шоғырландырылған қаржылық есептілікті дайындаған күнгі міндеттемелерге әсер ететін бағалар мен жол берулерді, сондай-ақ есептілікте көрсетілген активтерді, міндеттемелерді, кірістерді, шығыстарды және шартты активтер мен есепті кезең ішіндегі міндеттемелерді пайдалануды Топ басшылығының пайдалануын талап етеді. Нақты нәтижелер осы субъективті бағалаулардан ерекшеленуі мүмкін.

      Есепті күнге бағаның айқындалмауының болашаққа және өзге де негізгі көздерге қатысты және келесі есепті жыл ішіндегі активтер мен міндеттемелердің теңгерім құнына біршама түзету енгізу қажеттігінен пайда болған елеулі тәуекелді көтеретін негізгі болжамдары төменде қарастырылады:

      Мұнай мен газдың қорлары

      Мұнай мен газдың қорларын бағалау тозу, ескіру және амортизация бойынша Топтың есеп айырысуында маңызды фактор болып табылады. Топ Қоғамның мұнай-газ инженерлерінің әдістемесіне сәйкес өзінің мұнай мен газ қорларын бағалайды. Қоғамның мұнай-газ инженерлерінің әдістемесі бойынша қорларды бағалау кезінде Топ кен орындарын өңдеуге қатысты инвестициялық шешімдерді қабылдау үшін басшылық та қолданатын ұзақ мерзімді жоспарлық бағаны пайдаланады. Дәлелденген қорларды бағалау үшін жоспарлық бағаларды пайдалану жыл аяғына іркілу бағасын пайдалануға тән тұрақсыздықтың әсерін жояды. Басшылық ұзақ мерзімді жоспарлы бағалар бойынша болжам өнім өндіру бойынша қызметтің ұзақ мерзімді сипатына көбірек сәйкес келеді және мұнай мен газ қорларын бағалау үшін неғұрлым қолайлы негізді береді деп санайды.

      Қорлардың барлық бағалау айқындалмаудың кейбір деңгейін білдіреді. Айқындалмаушылық негізінен мұнай деректерді бағалау және түсіндіру сәтінде қол жетімді сенімді геологиялық және инженерлік деректердің көлеміне байланысты.

      Айқындалмаушылықтың салыстырмалы деңгейі екі негізгі санаттың біріне қорларды жатқызу арқылы көрсетілуі мүмкін: дәлелденген немесе дәлелденбеген қорлар. Дәлелденбеген қорлармен салыстырғанда дәлелденген қорларды тартуға үлкен айқындылық бар және дәлелденген қорлар оларды тарту мүмкіндігіне қатысты прогрессивті түрде өсіп келе жатқан айқындылықтың болмауын көрсету үшін өңделген және өңделмеген қорларға бұдан әрі бөлінуі мүмкін. Жыл сайын баға талданады және түзетіледі. Түзетулер қолда бар геологиялық деректерді, кәсіпшілік өлшемдерін немесе өнім туралы деректерді; жаңа деректердің болуын; немесе бағалар бойынша болжамдарға өзгерістерді бағалау немесе қайта бағалау салдарынан пайда болады. Қорларды бағалау қайтарымды арттыруға арналған жобалардың қолданылу, пласттың өнімділігіне өзгерістер немесе өңдеу стратегиясына өзгерістер салдарынан қайта қаралауы мүмкін. Дәлелденген қорлар тозуды, ескіруді және амортизацияны есептеу үшін орындалған жұмыстың көлеміне үйлесімді амортизация ставкасын есептеуге пайдаланылады. Топ бастапқы лицензиялық кезең ішінде өндірілетін болады деп күтілетін ретінде осындай көлемді ғана дәлелденген қорларға қосты.

      Бұл ұзарту бойынша рәсім нәтижесіне жатқызылатын айқындылықтың болмауынан пайда болды, өйткені лицензияларды ұзарту ең соңында Үкіметтің қарауы бойынша жүзеге асырылады. Топтың лицензиялық кезеңдерін ұзарту және қорлардың көрсетілген қорларын тиісінше ұлғайту, әдетте, тозу бойынша неғұрлым төменгі шығысқа әкеледі және кірістерге біршама әсер етуі мүмкін. Дәлелденген өңделген қорлардағы кему тозуға, ескіруге және амортизацияға (өндірудің тұрақты деңгейі кезінде) аударымдардың ұлғаюына, кірістің кемуіне әкеледі және мүліктің теңгерім құнында тікелей кемуге де әкелуі мүмкін. Салыстырмалы түрде пайдаланылатын кен орындарының саны болған кезде өткен жылмен салыстырғанда қорларды бағалауға кез келген өзгерістер тозуға, ескіруге және амортизацияға аударымдарға біршама әсер етуі мүмкіндігі болады.

      Уран қорлары

      Уран қорлары активтердің өтелетін құнын бағалау үшін және тозу және амортизация бойынша аударымдарды айқындау үшін пайдаланылатын Қор ақша қаражатының болжанатын қозғалысын бағалаудың негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. Уран қорларының сомасын бағалау кезінде геологиялық және барлау деректерін интерпретациялау және барланған (дәлелденген) қорлар мен бағаланған (ықтимал) қорларды айқындау үшін Қазақстан Республикасының минералдық қорлар жөніндегі мемлекеттік комиссиясы анықтаған (ҚМК) есептеу әдістемесінің негізінде қорларды бағалауды жүргізетін геолог-мамандардан Топ есептер алады. Қорларды бағалау сараптамалық бағалауларға және тәжірибеге негізделген. Қорларды бағалау кейбір белгісіздік дәрежесін қамтиды. Белгісіздік негізінен сенімді геологиялық және техникалық ақпараттың толықтығымен байланысты. Бұдан басқа, қорлардың болуы барлық қорлар экономикалық тұрғыдан тиімді негізде алынуы мүмкін дегенді білдірмейді. Қорлардың бағалары жыл сайынғы негізде талданады және түзетіледі. Өндірілуі жоспарланатын уранның мөлшері өндіруді ұлғайту жөніндегі жобаларды жүзеге асыру, өндірістік қуаттағы өзгерістер немесе әзірлеу стратегиясындағы өзгерістер нәтижесінде қайта қаралуы мүмкін. Қорларды өткен жылмен салыстырып бағалаудағы кез келген өзгерістер тозуға, сарқылуға және амортизацияға шығаруға елеулі әсер етуі мүмкін.

      Қаржылық емес активтердің құнсыздануы

      Егер ақша ағындарын шоғырландыратын активтің немесе бөлімшенің теңгерімдік құны мынадай шамалардың: сатуға арналған шығындар шегерілген әділ құнның және пайдаланудан болатын құндылықтың бірінің ең көбі болып табылатын оның өтелетін құнынан асса құнсыздану орын алады. Сатуға жұмсалған шығындарды шегергендегі әділ құнның есебі ұқсас активтерді сатудың міндетті күші бар коммерциялық мәмілелері бойынша қолда бар ақпаратқа немесе активтің шығарылуына байланысты шегілген қосымша шығындарды шегергенде қадағаланатын нарықтық бағаға негізделеді. Пайдаланудан болатын құндылықтың есебі дисконтталған ақша ағындарының үлгілеріне негізделген. Ақша ағындары бюджеттен келесі 5 (бес) жылға алынады және өзіне ақша ағындарын шоғырландыратын құнсыздану мәніне тексерілетін бөлімше активтерінің нәтижелерін жақсартатын оны жүргізу бойынша Топта әлі міндеттеме немесе болашақтағы елеулі инвестициялар жоқ қайта құрылымдау жөніндегі қызметті қамтиды. Өтелетін құн дисконтталған ақша ағындарының үлгілеріне пайдаланылатын дисконттау ставкасына, сондай-ақ ақша қаражатының күтілетін ағындарына және экстраполяция мақсатында пайдаланылған өсу қарқындарына барынша сезімтал.

      Әрбір есепті кезеңде Топ құнсыздану индикаторларының болуын анықтау үшін генерациялайтын ақша қаражатын ("генерациялайтын бірлік") әрбір активті немесе активтердің тобын бағалайды. Егер осындай индикатор болса, сату шығыстарын және пайдалану құнын шегергендегі әділ құнның ең жоғары мәні ретінде қарастырылатын өтелетін құнды тиісті бағалау жүргізіледі. Бұл есептер мұнайдың ұзақ мерзімді бағасы (ағымдағы және тарихи бағаларды, бағалар өзгерістеріндегі үрдістерді және ілеспе факторларды ескере отырып), дисконт ставкалары, операциялық шығындар, болашақтағы капиталға қажеттілік, пайдаланудан шығаруға жұмсалған шығындар және пайдалану сипаттамалары, резервтер және операциялық қызмет (ол өндіру және сату көлемдерін қамтиды) сияқты бағалаулар мен жол берімдерді пайдалануды қамтиды.

      Осы бағалаулар мен жол берілімдер тәуекелдер мен белгісіздіктерге ұшырағыш. Осылайша мән-жайдағы өзгерістер осы болжамдарға әсер етеді деген ықтималдық бар, бұл активтердің өтелетін құнына және/немесе генерациялайтын бірлікке әсер етуі мүмкін. Әділ құн хабарланған және осындай мәмілені жасауға дайын тараптардың арасындағы мәміледе нарықтық жағдайларда активті және/немесе генерациялайтын бірлікті сатудан алынуы мүмкін сома ретінде айқындалады. Мұнай-газ активтерінің әділ құны әдетте активтерді ұзақ уақыт пайдаланудан туындайтын болашақтағы есептік ақша ағындарының ағымдағы құны ретінде айқындалады, ол болашақтағы кеңею жоспарларының құны және ықтимал шығу, нарықтың тәуелсіз қатысушысы назарға алуы мүмкін жол берімдерді пайдалану сияқты бағалауларды қамтиды. Болашақтағы ақша ағындары дисконттау ставкасы бойынша келтірілген құнға дейін дисконтталады, ол ставка ақша мен активке тән тәуекелдердің уақытша құнының ағымдағы нарықтық бағасын көрсетеді.

      Барлау және бағалау жөніндегі активтер қайта өңдеу жөніндегі материалдық және материалдық емес активтерге ауыстыру сәтінде немесе құнсыздану индикаторлары болған кезде құнсызданудың болуы мәніне тестіленеді.

      2013 жылы Топ жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте негізгі құралдардың құнсыздануынан болатын шығынды 67.179 миллион теңге (2012: 86.143 миллион теңге) сомасында таныды, ол негізінен "Өзенмұнайгаз" АҚ ұзақ активтерінің құнсыздануына жатады (7-ескертпе).

      Топтың басшылығы құнсыздану индикаторларының болуына байланысты "Өзенмұнайгаз" АҚ ("ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясы" АҚ (бұдан әрі - "ҚМГ ҰК") еншілес ұйымы) активтерінің өтелетін құнына бағалау жүргізді. Құнсызданудың негізгі индикаторлары соңғы екі жылдың ішінде жоспарланған көлемдермен салыстырғанда өндіріс көлемдерінің елеулі түрде азаюы және ұлғайып отырған операциялық және күрделі шығындар болып табылады. Бағалау нәтижелері ӨМГ активтерінің ағымдағы құнының өтелетін бағалық құнынан 75 миллиард теңгеге асатындығын көрсетті, бұл 2012 жылы құнсызданудан болатын шығынды тануға әкеп соқтырды (7-ескертпе). Өтелетін құнды бағалау дисконтталған ақша ағындарының әдісімен алынған Топ басшылығының әділ құнды бағалауына негізделді.

      2013 жылғы сәуірде Топтың басшылығы ӨМГ ұзақ мерзімді активтерінің өтелетін құнының бағасын жаңартты және 2013 жылға арналған шоғырландырылған қаржылық есептілікте 56 миллиард теңгеге қосымша құнсыздануды таныды. Қосымша құнсыздану, бірінші кезекте, экспорттық кеден бажының бір тонна үшін 40 АҚШ долларынан 2013 жылғы 12 сәуірде болған бір тонна үшін 60 АҚШ долларына дейін ұлғаюына байланысты.

      2013 жылғы 31 желтоқсанда аяқталатын жыл үшін Топтың басшылығы ӨМГ ұзақ мерзімді активтерінің өтелетін құнына тағы бағалау жүргізді. Бағалау нәтижелері ӨМГ ұзақ мерзімді активтерінің теңгерімдік құны бағаланған өтелетін құннан айтарлықтай ерекшеленбейтінін көрсетті, және осылайша, басшылық бұрын есептелген құнсыздануды сторнираған жоқ және 2013 жылғы 31 желтоқсанда аяқталатын жыл үшін құнсыздану бойынша қандай да бір қосымша сома есептемеді. Бағалау нәтижелері өндіру көлеміне, шикі мұнайды сату бағасына және теңгенің АҚШ долларына шаққандағы айырбастау бағамына жататын жол берілімдерге барынша сезімтал.

      Өндірудің пайдаланылған бейіні аккредиттелген консалтингілік мұнай-газ тараптық компаниясының бағасына негізделген, және жуықтағы 5 (бес) жылдың ішінде өндіру өсімін 7% жеткізуді көздейді. Егер өндіру бейіні бағалау барысында пайдаланылғаннан 5% жоғары немесе төмен болса, ол құнсыздануды 65 миллиард теңгеден астамға азайтуға немесе тиісінше құнсыздануды 65 миллиард теңгеден астамға ұлғайтуға әкеп соқтырар еді. Егер де өндіру өзгермейді және 2013 жылдың деңгейінде қалады деп болжанса, онда бағаланған өтелетін құн 65 миллиард теңгеден астам азаяр еді.

      Brent шикі мұнайының бағасы туралы қабылданған жол берілімдері тәуелсіз салалық зерттеу ұйымының мұнай бағасының орташа тарихи дисконтына түзетілген болжамдарымен үйлесімділіктегі нарықтық болжамдарға негізделеді. Егер Brent шикі мұнайының болжанатын бағасы бағалау барысында пайдаланылғаннан 5% жоғары немесе төмен болса, ол құнсыздануды 40 миллиард теңгеден астамға азайтуға немесе тиісінше құнсыздануды 45 миллиард теңгеден астамға ұлғайтуға әкеп соқтырар еді. Егер Brent шикі мұнайының болжанатын бағасы өзгермей бағалау сәтінде шикі мұнай бағасы болып табылатын бір баррель үшін 108,3 АҚШ доллары деңгейінде қалса, онда бұл бағаланған өтелетін құн 40 миллиард теңгеден астамға ұлғайтуға әкелер еді.

      АҚШ долларында деноминирозацияланған мұнайдың сатылуын қайта есептеу үшін құнсыздануды бағалау күнінде бір АҚШ долларына 185 теңге айырбастау бағамы пайдаланылды. Бұл бағам доллар үшін плюс/минус

      3 теңге айырмамен 185 теңге деңгейіндегі айырбастау бағамы жаңа валюта дәлізі қойылғаны туралы 2014 жылғы 11 ақпанда Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі жариялаған мәлімдемеге негізделді. Егер теңгенің АҚШ долларына шаққандағы айырбастау бағамы бағалау барысында пайдаланылған 5% жоғары немесе төмен болса, бұл бағаланған өтелетін құнның 35 миллиард теңгеден астамға ұлғаюына немесе бағаланған өтелетін құнның 35 миллиард теңгеден астамға азаюына әкелер еді.

      Болжанатын ақша ағындары 2021 жылы ӨМГ жер қойнауын пайдалану келісімшарт мерзімінің өту күнімен шектелді. 2018 жылға дейінгі шығындар бекітілген бюджеттің және бизнес жоспардың және 2014 жылғы ақпандағы теңге девальвациясынан кейін операциялық және күрделі шығындардағы ықтимал өзгерістер туралы басшылықтың ағымдағы бағасы негізінде енгізілді. Ақша ағындарының ауқымды бөлігі осы кезеңнен кейін басшылықтың бағалауды жүргізу кезінде қолында болған ең үздік деген бағалауына негізделген күрделі шығындарды қоспағанда, Қазақстанның болжанатын инфляция ставкасын қолдану жолымен болжанды. Бағалаудың мақсаттары үшін шығыстарды қысқарту мақсатында жер қойнауын пайдалану келісімшартының мерзімі өтуінің алдындағы соңғы жылдардағы операциялық және күрделі шығындарды басшылық айтарлықтай азайта алмайды деп болжанған болатын. Алынған барлық ақша ағындары салық салудан кейінгі капиалдың 13,09% мөлшеріндегі орташа құны ("WACC") пайдаланыла отырып, дисконтталды.

      Басшылық "Өзенмұнайгаз" АҚ активтерінің құнсыздануы жөніндегі шығыстар іс жүзіндегі өндіру болашақтағы кезеңдерде құнсызданудың ағымдағы бағасында пайдаланылған болжамнан асқан жағдайда немесе шикі мұнай нарықтық бағасының елеулі ұлғаюының индикаторлары пайда болған кезде сторнирлануы мүмкін деп санайды.

      Гудвилдің өтелімдігі

      Rompetrol Group N.V., Downstream Romania, Dyneff

      "Нефтепереработка" және "Downstream Romania" бөлімшелерінің өтелетін құны басшылық бел жыл кезеңге мақұлдаған қаржы жоспарларының дисконтталған ақша ағындары қолданыла отырып, пайдаланудан болған құндылық негізінде анықталды. 2013 жылғы ақша ағындары болжамына қолданылатын дисконттау ставкасы 9,7% тең (2012: 10,1%), ал осы бес жыл кезең ішіндегі ақша ағындары өсудің 1,5% ставкасы (2012: 1,5%) қолданыла отырып экстраполизацияланды, бұл осы өнеркәсіптегі ұзақ мерзімді өсудің орташа ставкасымен үйлеседі. Қалдық құнға арналған капиталдандыру ставкасы 8,2% (2012: 8,6%) құрайды.

      Dyneff бөлімшесінің өтелетін құны басшылық бел жыл кезеңге мақұлдаған қаржы жоспарларының дисконтталған ақша ағындары қолданыла отырып, пайдаланудан болған құндылық негізінде анықталды.

      2013 жылғы ақша ағындары болжамына қолданылатын дисконттау ставкасы 8% (2012: 6,6%) тең, ал осы бес жыл кезең ішіндегі ақша ағындары өсудің 1,5% ставкасы (2012: 1,5%) қолданыла отырып экстраполизацияланды, бұл осы өнеркәсіптегі ұзақ мерзімді өсудің орташа ставкасымен үйлеседі. Қалдық құнға арналған капиталдандыру ставкасы 6,5% (2012: 5,1%) құрайды.

      "Нефтепереработка", "Downstream Romania" және "Dyneff" іске асыруға жұмсалатын шығындарды шегергенде әділ құнды есептеу кезінде қолданылатын негізгі жол берілімдер

      Іске асыруға жұмсалатын шығындарды шегеріп пайдаланудан болатын құндылықтарды есептеу кезінде қолданылатын негізгі жол берілімдер мынадай түрде ұсынылады:

      * Операциялық пайда;

      * Дисконттау ставкалары;

      * Жоспарлы кезеңнің шегінен тыс ақша ағындарын экстраполяциялау үшін пайдаланылған өсу қарқындары.

      Операциялық пайда – ақша қаражатын жинақтайтын бөлімшелердің таза кірістеріне негізделетін операциялық пайда.

      Дисконттау ставкалары – ақша ағындарын жинақтайтын әрбір бөлімшеге тән тәуекелдерді ағымдағы нарықтық бағалауын көрсетеді. Дисконттау ставкасы саладағы капиталдың орташа өлшемді құнын есептеу негізінде есептелген. Бұдан әрі осы ставка ақша ағындарын тудыратын бөлімшеге жатқызылған қандай да болмасын нақты тәуекелге нарықтың бағалауын көрсету үшін түзетілген, ол үшін болашақтағы болжамдар түзетілмеген

      Өсу қарқынын бағалау – осы сала бойынша жарияланған зерттеулерге негізделген нормалар.

      "Нефтепереработка", "Downstream Romania" және "Dyneff" жол берілімдеріндегі өзгерістерге сезімталдық

      Басшылықтың пікірі бойынша, ақша ағындарын жинақтайтын бірліктер үшін құндылықтың бағасын пайдалануға қатысты жоғарыда көрсетілген негізгі жол берілімдердің кез келгеніндегі ешқандай қолайлы өзгеріс келесі абзацта ашылған жағдайлардан басқа бірліктің ағымдағы құнынан айтарлықтай артуды тудырмайды. 2013 жылғы 31 желтоқсанда ағымдағы үлгі бойынша рентабельділіктің шегі операциялық қызметтен түсетін пайда 67% азайған кезде "Нефтепереработка" бөлімшелері үшін 72,3%, "Downstream Romania" бөлімшелері үшін 72,3% және "Dyneff" бөлімшелері үшін 66% жетеді.

      ПМХЗ

      ПМХЗ өтелетін құны басшылық бес жыл мерзімге бекіткен қаржы жоспарларына негізделген дисконтталған ақша ағындары қолданылып пайдаланудан түскен құндылықтардың негізінде анықталды. Болжанатын ақша ағындарына қолданылатын дисконттау ставкасы 11,34% құрады (2012: 11,8%), ал бес жылдық мерзімнің шегінен тысқары ақша ағындары 4,3% тең (2012: 3,67%) өсу қарқыны ескеріле отырып, экстраполизацияланды. Қалдық құнға арналған капиталдандыру ставкасы 7 % құрайды (2012: 8,1%).

      Пайдаланудан түсетін құндылықты есептеу кезінде қолданылатын негізгі жол берілімдер

      * Шикі мұнай мен мұнай өнімдерін өндіру көлемі;

      * EBITDA жоспарланған мәні;

      * 2013-2017 жылдардағы күрделі шығындар;

      * Дисконттау ставкалары.

      Шикі мұнай мен мұнай өнімдерін өндіру көлемі – ПМХЗ жаңғыртуға дейін және одан кейін 1 тонна шикі мұнайды қайта өңдеу кезінде мұнай өнімдерін шығару жөніндегі Топтың болжамдары болып табылады.

      EBITDA жоспарланған мәні – 2016 және 2017 жылдары ПМХЗ жаңғыртылған өндірістік қуаттарын қолданысқа енгізудің салдарынан мұнай өнімдерін сатудан түсетін түсім өседі дегенді ескере отырып түзетілген өткен кездің тәжірибесі негізінде анықталған EBITDA жоспарланған мәні болып табылады.

      Күрделі шығындар – күрделі шығындар мыналарды білдіреді: а) ПМХЗ қайта жөндеу және жаңғырту жөніндегі шығындар; б) активтің ағымдағы жай-күйін ұстау үшін қажетті шығындар.

      Дисконттау ставклары – ақша қаражатын генерациялайтын әрбір бөлімшеге тән тәуекелдердің ағымдағы нарықтық бағаларын көрсететін дисконттау ставкалары. Дисконттау ставкасы саладағы капиталдың орташа салмақталған құнын есептеп шығарудың негізінде есептелді. Одан әрі аталған ставка ақша ағындарын генерациялайтын бөлімшеге жататын, ол үшін болашақта бағаланатын ақша ағындары түзетілмеген қандай да бір нақты тәуекелдегі нарықты бағалау үшін түзетілді.

      Жол берілімдердегі өзгерістерге сезімталдық

      ПМХЗ гудвилінің өтелетін құнын бағалаудың нәтижелері негізгі жол берілімдердің, атап айтқанда, WACC дисконттау ставкасының, сондай-ақ EBITDA терминалдық кезеңіндегі жоспарланған мәнінің өзгерімен байланысты жол берілімдердің өзгерісіне сезімтал болып табылады. Дисконттау ставкасының 11,3%-ден 12.3% дейін 1%-ға жоғарылауы гудвиллдің теңгерімдік құнының өтелетін құннан 9.508 миллион теңгеге асып кетуіне әкеп соқтырады. Терминалдық кезеңде жоспарланған EBITDA мәнінің 15,1%-дан 12,1% дейін 3%-ға жоғарылауы гудвиллдің 52.673 миллион теңгеге құнсыздануына әкеп соқтырады, осындай мән-жайлардың кезінде гудвилдің өтелетін құны 35.880 миллион теңгеге тең болады.

      Теңге бағамының АҚШ долларына қатысы бойынша 5% төмендеуі гудвилдің толығымен құнсыздануына және ПМХЗ ұзақ мерзімді активтерінің 78.510 миллион теңгеге құнсыздануына әкеп соқтырады. Мұндай жағдайда ПМХЗ ұзақ мерзімді активтерінің өтелетін құны 13.009 миллион теңгеге тең болады.

      Тау-кен өнеркәсібі

      Топ тау-кен сегменті бойынша гудвилдің өтелетін құнын есептеп шығару үшін мына төмендегідей ставкалар мен кезеңдерді пайдаланады:


2013

2012

Дисконттау ставкасы

12,08%

7%

Болжанатын өсу қарқыны

2%-5,2%

3%

Кезең, жыл

15

16


      Ақша ағындарын болжау басшылық бекіткен кен орнының ұзақтығының мерзімі негізге алына отырып кен орнындағы өндірудің есепті көлемінің шамасына негізделген барлау жүргізілген қорлардың, болжанатын ақша ағындарының бекітілген көлемдері негізінде анықталды. Өндіріс көлемдері мемлекеттің бекітілген стратегияларымен келісілді және активтерді болашақтағы сатып алулар және инвестициялардан түсетін ақша қаражаты жылыстауы ескеріле отырып, генерациялаушы бірліктің өндірістік қуатына негізделген. Дамудың ұзақ мерзімді қарқындары Global Insight алынған макроэкономикалық және салалық болжамдарға негізделді. Болжамды ақша ағындарының есебінде пайдаланылатын бағалар "Ux Consulting LLC" тәуелсіз ресми көзі пайдаланыла отырып айқындалады. 2013 жылы уранға нарықтық бағаның төмендеуі нәтижесінде Топ 4.945 миллион теңге (2012: ноль) сомасында құнсыздану шығынын таныды.

      Активтердің істен шығуы бойынша міндеттемелер

      Өндірістік мұнай-газ активтері

      Белгілі бір келісімшарттардың талаптары бойынша заңнамаға және номативтік-құқықтық актілеріге сәйкес Топтың негізгі құралдарды демонтаждау және жою және кез келген кен орындарындағы жер учакелерін қалпына келтіру бойынша заңды міндеттемелері болады. Атап айтқанда, Топтың міндеттемелері барлық өнімді ұңғымаларды біртіндеп жабуға және құбыр арналарын, ғимараттарды демонтаждау және келісім-шарт аумағын қалпына келтіру сияқты түпкілікті жабу бойынша қызметке жатады. Жер қойнауын пайдалану келісімшартының қолданылу мерзімі Топтың қарауы бойынша ұзартылмайтындықтан, түпкілікті жабу бойынша міндеттемелерді өтеудің есеп мерзімі әрбір жер қойнауын пайдалану келісімшартыны кезеңі аяқталған күн болып табылады. Егер активтерді жою бойынша міндеттемелер кен орындарын экономикалық жағынан негіздемелі түрде пайдалануды аяқтау өткенде өтелуі қажет болса, онда көрсетілген міндеттемені ұңғымаларды жою бойынша қосымша шығыстарды және жабу бойынша соңғы шығыстардың біршама өсіруі мүмкін. Ұңғымаларды жоюды қаржыландыру бойынша Топтың міндеттемелерінің және түпкілікті жабу бойынша шығыстардың көлемі тиісті келісім-шарттардың және қолданыстағы заңнаманың талаптарына байланысты.

      Ешқандай да міндеттемелер жер қойнауын пайдалану келісімшарты кезеңі соңында түпкілікті жою және түпкілікті жабу бойынша мұндай шығыстарды қаржыландыру бойынша келісімшарт та, заңнама да білгілі бір міндеттемені түсіндірмеген сол жағдайларда танылмайды. Мұндай шешімді қабылдау кейбір айқындылықтың болмауымен және біршама байымдаулармен түсіндіріледі. Басшылықтың мұндай міндеттемелердің болуына немесе болмауына қатысты бағасы Үкіметтің саясаты мен тәжірибесіндегі немесе жергілікті салалық тәжірибеге өзгерістермен бірге өзгеруі мүмкін.

      Топ активтердің істен шығуы бойынша міндеттемелерді әрбір келісімшарт бойынша бөлек есептейді. Міндеттемелердің сомасы инфляцияның күтілетін деңгейіне түзетілген және қазақстандық нарыққа тән тәуекелдерге түзетілген өтпелі экономикамен елдің мемлекеттік борышы бойынша орташа тәуекелсіз пайыздық ставканы пайдалана отырып дисконтталған міндеттемелерді өтеу үшін күтілетін, талап етілетін ретіндегі бағаланған шығындардың ағымдағы құны болып табылады.

      Активтердің істен шығауы бойынша міндеттеме әрбір есепті күнге қайта қаралады және "Негізгі құралдардың объектісін пайдаланудан шығару, олар орналасқан учаскедегі табиғи ресурстарды қалпына келтіру бойынша міндеттемелерге және өзге де осыған ұқсас міндеттемелерге өзгерістер" 1 КИБЕХС сәйкес ең үздік бағаны көрсету үшін түзетіледі.

      Жабуға болашақтағы шығындарды бағалау кезінде мәнді бағалар мен басшылық жасаған байымдаулар пайдаланылды. Бұл міндеттемелердің көпшілігі алыс болашаққа жатқызылады және заңнама талаптарындағы түсініксіздіктен басқа, Топтың бағасына активтерді жою технологиясындағы, шығындардағы және салалық тәжірибедегі өзгерістер әсер етуі мүмкін.

      Түпкілікті жабуға шығындарға жатқызылатын дайындықтың болмауы күтілетін ақша ағындарын дисконттау әсерінен кемітіледі. Топ ағымдағы жылдың бағасын және ұзақ мерзімді инфляция деңгейінің орташа мәнін пайдалана отырып, ұңғымаларды болашақ жою құнын бағалайды.

      Ұзақ мерзімді инфляция және Топ кәсіпорындары бойынша міндеттемелерді айқындау үшін пайдаланылған дисконттау ставкалары 2013 жылғы 31 желтоқсанда 2%-дан 5,6% дейін және 6%-дан 8% дейін болды, тиісінше (2012 жылы: 1,9%-дан 5,0% дейін және 4,94%-дан 7,9% дейін). Активтерді істен шығару бойынша міндеттемелер бойынша резервтегі өзгерістер 22-ескертпеде ашылған.

      Магистралдық мұнай-газ құбырлары

      2012 жылғы 4 шілдеде күшіне енген "Магистралдық құбыр туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес Топтың пайдалану аяқталғаннан кейін магистралдық құбырды (мұнай құбырын) жою жөніндегі және кейіннен қоршаған ортаны қалпына келтіру, оның ішінде жерді қайта культивациялау жөніндегі заңды міндеттемесі бар. Бұл, егер мұнайды Топтың құбырлары бойынша тасымалдайтын жер қойнауын пайдаланушылардың мұнай қоры толық сарқылған жағдайда мүмкін болады.

      Құбырларды жою және жерді қайта культивациялау жөніндегі міндеттемелердің резерві Қазақстан Республикасында қолданылатын техникалық қағидаларға және нормаларға (1 км құбырды бөлшектеу жөніндегі шығындардың сомасы 2.891 мың теңгені құрайды) сәйкес бөлшектеу және қайта культивациялау бойынша жұмыстарды жүргізудің Топ есептеген құнының негізінде бағаланады. Резервтердің сомасы міндеттемені орындаудың күтілетін мерзімі (17 жыл) ішіндегі инфляцияның болжанатын ставкасы және төменде көрсетілген есепті жылдың аяғындағы дисконт ставкасы қолданыла отырып, есепті кезеңнің аяғында анықталды.

Пайыз түрінде

2013

2012

31 желтоқсандағы дисконттау ставкасы

6,01%

6,01%

31 желтоқсандағы инфляция коэффициенті

5,60%

5,60%


      Дисконттау ставкасын есептеу Қазақстан Республикасының мемлекеттік облигациялары бойынша тәуекелдік емес ставкаларға негізделеді.

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша құбырларды жою және жерді қайта культивациялау жөніндегі міндеттемелер резервінің теңгерімдік құны 16.668 миллион теңгені (2012: 15.531 миллион теңге) құрады.

      Залалды жою жөніндегі шығындарды бағалау табиғатты қорғау талаптары мен заңнаманың интерпретацияларында ықтимал өзгерістерге ұшырағыш. Бұдан басқа, осындай шығындарды бағалаудағы белгісіздіктер баламаларда, жою, бұзылған жерді қалпына келтіру әдістеріндегі ықтимал өзгерістерді, дисконт деңгейлері мен инфляция ставкасын және осы міндеттеме басталатын кезеңді қамтиды.

      Басшылық Топтың еншілес ұйымы "Интергаз Орталық Азия" АҚ ("ИОА") міндеттемелеріне қатысты жоғарыда көрсетілген заң қолданылмайды деп санайды, өйткені ИОА магистралдық газ құбырының иесі болып табылмайды, ол өз қызметін ИОА мен Үкіметтің арасындағы Концессия шартының негізінде жүзеге асырады. Концессия шартының талаптарына сәйкес ИОА газ құбырлары желісін басқаруды 2017 жылғы 14 маусымға дейін міндеттенеді, бұл мерзімді қосымша 10 (он) жылға ұзарту мүмкіндігі бар, содан кейін газ құбырлары Мемлекеттің меншігіне берілетін болады. Демек, ИОА газ құбырларын жою бойынша ешқандай сома 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша танылған жоқ.

      Экологиялық оңалту

      Топ бағалау да жасайды және экологиялық тазарту жұмыстары мен оңалтуға міндеттемелер бойынша резервтер қалыптастыру бойынша пайымдау шығарады. Қоршаған ортаны қорғауға шығындар капиталдандырылады немесе олардың болашақ экономикалық пайдасына қарай шығыстарға жатқызылады. Өткен қызметте пайда болған қазіргі жағдайға жатқызылатын және болашақ экономикалық пайдасы жоқ шығындар шығыстарға жатқызылады.

      Міндеттемелер шығындар туралы ағымдағы ақпарат және қалпына келтіру жөніндегі күтілетін жоспарлар негізінде анықталады және егер рәсімдер мерзімі тиісті органдармен келісілмесе, дисконтталмаған негізде ескеріледі. Топтың экологиялық оңалту резерві Топ қолданыстағы қазақстандық және еуропалық нормативтік базаның талаптарын сақтауға қажетті күтілетін шығындарды тәуелсіз бағалауға негізделген басшылықтың үздік бағасын білдіреді. Топ осы міндеттемені 2014 жылдың жылдық бюджетіне енгізілген шығындардың бір бөлігін қоспағанда, ұзақ мерзімді ретінде жіктеді. Экологиялық оңалту жөніндегі резервтерге қатысты іс жүзіндегі шығындар заңнамадағы және нормативтік-құқықтық актілердегі өзгерістер салдарынан бағалардан, қоғамдық күтулерден, тазарту технологияларындағы аумақтық жағдайлар мен өзгерістерді анықтау мен талдаудан ерекшеленуі мүмкін. Экологиялық оңалтуға жататын қосымша белгісіздіктер 40-ескертпеде ашылған. Экологиялық оңалтудағы міндеттемелер бойынша резервтегі өзгерістер 22-ескертпеде ашылған.

      Әлеуметтік активтер салуға арналған резервтер

      2013 жылғы 31 желтоқсанда өзге де резервтер мынадай Астана қаласында "Қазақстан тарихының мұражайы" (ҚМГ ҰК), "Телерадио кешенінің ғимараты", "Астана қаласындағы көп функционалды мұз сарайы" (ҚТЖ ҰК), "Щушинск-Бурабай гольф-клубы" (ҚМГ ҰК) және сияқты объектілер салу және Мәскеу қаласында "Дүниежүзілік көрме орталығы" объектісін қайта жөндеу (ҚМГ ҰК) жөніндегі міндеттемелері бойынша резервтерді қамтиды. Құрылысын салуға арналған резервтер бойынша шығыстар капиталда Акционерге бөлу ретінде танылды (17.5-ескертпе). Резервтегі ұлғаю негізінен Үкіметтің Қазақстан тарихының мұражайын салу (23.551 миллион теңге), Щушинск-Бурабай гольф-клубын салу (13.321 миллион теңге) жөніндегі қосымша тапсырмаларынан, сондай-ақ басқа объектілерді салуға арналған резервтерді бастапқы бағалаудағы өзгерістерден туындады. Құрылыс шығындарын бастапқы бағалаудағы өзгерістер резервтердің сомасына әсер етуі мүмкін және мұндай өзгерістердің жиынтық әсері елеулі болуы мүмкін. Топ құнның уақытша тиімділігі елеулі болмайды деп санайды.

      Негізгі құралдар объектілерінің пайдалы қызмет мерзімі

      Топ әрбір есепті күнгі негізгі құралдардың пайдалы қызметінің қалған мерзімін қайта қарайды және егер күту өткен бағалаудан ерекшеленген жағдайда, өзгерістер 8 "Есеп саясаты, есеп бағаларындағы өзгерістер және қателер" БЕХС-ке сәйкес есеп бағалауларындағы өзгерістер ретінде ескеріледі.

      Кейінге қалдырылған салық жөніндегі активтер

      Кейінге қалдырылған салық жөніндегі активтер салық салынатын уақытша айырмалар мен осындай шығыстардың коммерциялық сипатының негізделетіндігі мүмкіндігі бар дәрежеде барлық резервтер мен ауыстырылған салық шығындары бойынша танылады. Басшылықтың елеулі пайымдаулары жоспарланатын деңгей мен кірістілік уақытының негізінде танылуы мүмкін кейінге қалдырылған салық жөніндегі активтерді бағалау үшін талап етіледі. Кейінге қалдырылған салық жөніндегі танылған активтердің сомасы 2013 жылғы 31 желтоқсанда 42.084 миллион теңгені құрады (2012: 77.964 миллион теңге). Неғұрлым нақты ақпарат 35-ескертпеде қамтылған.

      Салық салу

      Күрделі салық заңнамасын интерпретациялауға, салық заңнамасындағы өзгерістерге, сондай-ақ болашақтағы салық салу кірісін алу сомалары мен мерзімдеріне қатысты белгісіздік бар. Топ халықаралық операцияларының елеулі әр алуандығын, сондай-ақ ұзақ мерзімді сипатын және қолда бар шарттық қатынастардың күрделілігін ескергенде, іс жүзіндегі нәтижелер мен қабылданған жол берілімдердің арасындағы айырма, немесе осындай жол берілімдердің болашақтағы өзгерістері табыс салығы бойынша шығыстардың немесе кірістердің көрсетілген есептілігіне болашақта түзетулерге әкелуі мүмкін. Негізді жол берілімдерді негізге ала отырып, Топ ол өз қызметін жүзеге асыратын елдің салық органдары жүргізетін салық аудитінің ықтимал салдарларына резервтер жасайды.

      Осындай резервтердің шамасы әртүрлі факторларға, мысалы, бұрынғы аудиттердің нәтижелеріне және салық төлеуші компанияның және тиісті салық органының салық заңнамасының әртүрлі интерпретацияларына байланысты. Интерпретациядағы осындай әр түрліліктер Топтың тиісті компаниясы тіркелген елде басым болатын жағдайларға байланысты мәселелердің көп саны бойынша туындауы мүмкін.

      Салық тәуекелдерін бағалау кезінде басшылық, егер қосымша салықтарды салық органдары есептейтін болса, ол сәтті шағымдана алады деп Топ дауласпайтын немесе санамайтын салық заңнамасын сақтамаудың белгілі салаларының ықтимал міндеттемелері ретінде қарайды. Мұндай анықтау мәнді пайымдауларды шығаруды талап етеді және салық заңнамасы мен нормативтік құқықтық актілердегі өзгерістер, жер қойнауын пайдалануға Топтың келісім-шарттарында салық салу талабына түзету, салық талқылауларынан өзі күтетін шешімдер бойынша күтілетін нәтижелерді және сәйкестікті тексеруге салық органдары жүзеге асыратын нәтижені анықтау нәтижесінде өзгеруі мүмкін. 22-ескертпеде ашылған салық тәуекелдері бойынша резерв, негізінен, 2002 жылдан бастап 2006 жылды қоса алғандағы кезеңге шикі мұнайды экспорта сатуға қатысты трансферттік баға белгілеу туралы қазақстандық заңнаманы Топтың қолдануына жатқызылады. Салық салуға жатқызылған қалған айқындылықтың болмауы 40-ескертпеде ашылған.

      Қаржылық құралдардың әділ құны

      Қаржы жағдайы туралы шоғырландырылған есепте танылған қаржы құралдарының және қаржы міндеттемелерінің әділ құны осы активті нарықтар негізінде анықталмайтын жағдайларда, ол дисконтталған ақша ағындарының моделін қоса алғанда, бағалау әдістерін пайдалана отырып, анықталады. Осы модельдердің бастапқы деректері ретінде мүмкіндігінше бақыланатын нарықтардан ақпарат пайдаланылады, алайда бұл іс жүзінде жүзеге асырылмайтын болған сол жағдайларда, әділ құнды белгілеу үшін пайымдаудың белгілі бір үлесі талап етіледі. Пайымдау өтімділік тәуекелі, кредит тәуекелі және құбылмалылық ретінде осындай бастапқы деректердің есебін қамтиды. Осы факторларға қатысты болжамдарға өзгерістер шоғырландырылған қаржы есептілігінде көрсетілген қаржы құралдарының әділ құнына әсер етуі мүмкін. Барынша толық ақпарат 39-ескертпеде келтірілген.

      Қызметкерлерге сыйақы жөніндегі міндеттеме

      Топ зейнетке шыққаннан кейінгі белгіленген төлемдер және осыған байланысты ағымдағы қызметтердің құны бойынша міндеттемелердің ағымдағы құнын анықтау үшін бағалаудың актуарлық әдісін пайдаланады (23-ескертпе). Бұл сыйақы болжанылған жұмыс істеп жатқан және жұмыстан кеткен қызметкерлердің болашақтағы мінездемелеріне қатысты демографиялық жорамалдарды (жұмыста немесе одан кейін қайтыс болу, персонал санының өзгеруі бойынша статистика және басқалар), сондай-ақ қаржылық жорамалдарды (дисконттау ставкасы, болашақтағы жылдық материалдық көмек, болашақтағы жылдық ең төменгі жалақы, темір жол билетінің болашақтағы орташа құны) пайдалануды талап етеді. Пайдаланылған жол берулер туралы толық ақпарат 23-ескертпеде келтірілген.

      Клиенттерге және қаржы мекемелеріне қарыздар бойынша құнысызданудан болған шығындар

      Әрбір есепті күнге Топ құнсызданудан болатын шығындар пайдалар мен шығындар туралы есепте ескерілуі қажеттілігін бағалау үшін клиенттер мен кредит мекемелеріне қарыздардың әрқайсысы бойынша өздерінің маңыздылығына талдау жүргізеді. Атап айтқанда, басшылықтың пайымдауы құнсызданудан болатын шығынды анықтау кезінде болашақ ақша ағынының сомасы мен мерзімін бағалауда талап етіледі. Мұндай ақша ағынын бағалау кезінде Топ қарыз алушының қаржы жағдайы мен құнсыздануды іске асырудың таза құны туралы пайымдаҰлар шығарады. Бұл бағалар факторлар қатарында жорамалдарға негізделген және нақты нәтижелері болашақта резервке өзгерістер әкелетін өзгелер болуы мүмкін.

      Содан соң, бөлек-бөлек бағаланған және құнсызданбаған қарыздар және барлық жекеше маңызы жоқ қарыздар жиынтықта, оған қатысты объективті куәлік бар, бірақ әсері анық болып табылмайтын шығын жағдайы болуының салдарында резерв құру қажеттілігін анықтау үшін ұқсас тәуекел сипаттамалары бар активтер тобында бағаланады.

      Жиынтық бағалау кредиттік қоржын деректерін (кредит сапасы, мерзімін ұзарту деңгейі, кредитті пайдалану, қамтамасыз етуге қарыздың қарым-қатынасы және т.б. сындылар), тәуекелдер мен экономикалық көрсеткіштер шоғырлануын (оның ішінде жұмыссыздық деңгейі, жылжымайтын мүлікке бағалар индекстері, ел тәуекелі және әртүрлі бөлек топтардың жұмыс көрсеткіштері) назарға алады. Клиенттер және кредит мемекемелеріне қарыздарды құнсыздандыру бойынша шығындар 10 және 11-ескертпелерде біршама егжей-тегжейлі ашылған.

      Күмәнді дебиторлық берешек бойынша резервтер

      Топ күмәнді дебиторлық берешек бойынша резерв құрады. Біршама пайымдаулар күмәнді борыштарды анықтау кезінде пайдаланылады. Күмәнді борыштарды анықтау кезінде клиенттердің тарихи әрі күтілетін мінез-құлқы қаралады. Экономикадағы өзгерістер немесе клиенттің жеке шарты осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте күмәнді берешек бойынша резервті түзетуді талап етуі мүмкін. 2013 жылғы

      31 желтоқсандағы жағдай бойынша күмәнді борыштар бойынша резервтер 96.396 миллион теңге (2012: 85.089 миллион теңге) мөлшерінде құрылды (13 және 15-ескертпелер).

5. САТЫП АЛУЛАР

      "Қазцинк" ЖШС сатып алу

      2013 жылғы 1 ақпанда Қор "Қазцинк" ЖШС-дағы жалпы сомасы 248.838 миллион теңге (әрбір компанияның құны 82.946 миллион теңгені құрады) қатысу үлесінің 9,9407% иеленетін "Logic Business" ЖШС, "Logic Invest Capital" ЖШС және "Дана" инвестициялық үйі" ЖШС жарғылық кпиталына қатысу үлестерінің 100% сатып алу жолымен "Қазцинк" ЖШС жарғылық капиталына қатысу үлесінің 29,8221% сатып алды. Қор "Қазцинк" ЖШС-дағы осы қатысу үлестерін "Тау-кен Самұрық" АҚ жарғылық капиталына беруді жоспарлап отыр. Сатып алу 255.000 миллион теңге сомасындағы купондық облигацияларды орналастырудан түскен және Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінен сатып алынған қаражаттың есебінен жүзеге асырылды (19-ескертпе). Облигациялардың айналым мерзімі жылдық 0,01% мөлшеріндегі купондық сыйақысымен 50 жылды құрайды.

      "Қазцинк" ЖШС-дағы қатысу үлестері Топтың қысқартылған шоғырландырылған аралық қаржылық есептілінде үлестік қатысу әдісі бойынша ескеріледі. "Қазцинк" ЖШС-ны сатып алу қысқартылған шоғырландырылған аралық қаржылық есептілікте сатып алу әдісі бойынша ескерілді.

      Сәйкестендіргіш активтер мен міндеттемелердің әділ құнындағы үлестің сатып алу күніндегі сомасы мынадай түрде көрсетілген:

Миллион теңгемен


Ұзақ мерзімді активтер

206.890

Қысқа мерзімді активтер

44.237

Активтердің жиыны

251.127

Ұзақ мерзімді міндеттемелер

(27.307)

Қысқа мерзімді міндеттемелер

(23.360)

Міндеттемелердің жиыны

(50.667)

Таза активтер

200.460

Сыйақының әділ құны

248.838

Гудвилл

48.378


      2013 жылғы 31 желтоқсанда аяқталатын жыл ішіндегі Топтың шоғырландырылған таза пайдасы сатып алынған күннен бастап 2013 жылғы 31 желтоқсанға дейін "Қазцинк" ЖШС-ның 6.364 миллион теңге мөлшеріндегі таза пайдасындағы 29,8221% үлеске келетін пайда үлесін қамтиды.

      2012 жылғы сатып алу

      Қарашығанақ Жобалық консорциумындағы қатысу үлесін сатып алу

      2012 жылы 28 маусымда Қазақстан Республикасы Мұнай және Газ министрлігі және Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің атынан Үкімет және Қарашығанақ жобасының қатысушылары (бұдан әрі – "Консорциум" немесе "КПО") шартқа қол қойды, оған сәйкес Үкімет ҚПО-дағы 10%-дық үлесін сатып алды. Сатып алынған 10%-дық үлестің әділ құны 2 миллиард АҚШ доллары

      (300 миллиард теңге) мөлшерінде бағаланды, соның ішінде 150 миллиард теңгені Үкімет ақшалай қаражат түрінде төледі, ал қалған бөлігі салықтар бойынша міндеттемелер есебінен ескерілді.

      Үкімет "Өнімді бөлу туралы түпкілікті келісімдегі үлестерді басқару компаниясы" (бұдан әрі "ӨБТКҮБК") жаңа кәсіпорны құрылды және ӨБТ КҮБК капиталына жобадағы сатып алынған 10%-дық үлесті беруді жүзеге асырды. Бұдан әрі, Үкіметтің 2012 жылғы 3 мамырдағы № 570 қаулысына сәйкес 2012 жылы 28 маусымда Қорға ӨБТКҮБК-дегі үлестің 100%-ы берілді, беру күніндегі әділ құны 300.070 миллион теңгені құрады. Осыны айырбастауға Қор жалпы сомасы 300.070 миллион теңгеге 300.071 жай акция шығарды.

      2012 жылы 29 маусымда Қор ҚМГ ҰК акциясына айырбасқа ҚМГ ҰК ӨБТКҮБК және ақшалай сыйақыны беруді жүзеге асырды. 150.035 миллион теңге мөлшеріндегі ақшалай сыйақы 1 миллиард АҚШ доллары мөлшерінде қарыз арқылы қаржыландырылды. Қарыз шартына сәйкес жылдық пайыздық ставка 1,25-ке көбейтілген 3% қосылған ЛИБОР-ды құрады және негізгі борыш 3 жыл ішінде жобадан ақша ағындары есебінен ай сайынғы тең үлестермен төлеуге жатады. Қамтамасыз ету ретіндегі қарыз бойынша келісімге сәйкес ҚМГ ҰК Консорциумға жобадағы үлестің 5%-ын табыс етеді. Сондай-ақ Қор осы қарыз бойынша кепілдік береді.

      2012 жылы 28 маусымда, Қор 159.113 миллион теңге мөлшерінде дивиденд төледі (17.3-ескертпе). Осы түсімдерді Үкімет ҚПО-дағы жоғарыда аталған үлесті қаржыландыру үшін пайдаланды.

      2012 жылғы 28 маусымда жаңартылған нұсқада қол қойылған Бірлескен қызмет туралы келісімге (бұдан әрі - "БҚК") сәйкес Топ қатысудың сатып алынған үлесіне барабар Қарашығанақ қызметінен туындайтын барлық пайданы, шығындар мен міндеттемелерді сатып алды. Сатып алу күніндегі Қарашығанақтағы үлес төменде берілген:

Миллион теңгемен

Сатып алу күніне арналған әділ құн

Негізгі құралдар

293.506

Материалдық емес активтер

1.131

Сауда дебиторлық берешек

10.918

Қорлар

4.299


309.854

Резервтер

7.500

Сауда кредиторлық берешек

2.284


9.784

Таза активтер

300.070


      "Шығыс Қазақстан өңірлік энергетика компаниясы" АҚ-дағы қатысу үлесін сатып алу

      2012 жылы Үкімет "Шығыс Қазақстан өңірлік энергетикалық компаниясы" АҚ-дағы (бұдан әрі – "ШҚ ӨЭК") 100%-дық қатысу үлесін Қорға берді. Осыған айырбасқа Қор 7.723 миллион теңге сомасында акциялардың эмиссиясын жүзеге асырды. ШҚ ӨЭК электр энергиясын беруді жүзеге асыруда.

      Қатысу үлесін беру жалпы бақылаудағы кәсіпорындар бірлестігін көрсететіндіктен осы операция шоғырландырылған қаржылық есептілікте үлестерді біріктіру әдісін пайдалана отырып ескерілген болатын. Таза активтердің теңгерімдік құны және 4.149 миллион теңге мөлшеріндегі шығарылған жарғылық капиталдың сомасы арасындағы айырмашылық капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есеп құрамында бөлінбеген пайданы төмендету ретінде көрсетілген (17.1-ескертпе).

6. ТОҚТАТЫЛҒАН ҚЫЗМЕТ ЖӘНЕ САТУҒА ЖӘНЕ ЕНШІЛЕС ҰЙЫМДАРДЫҢ ҮСТІНЕН БАҚЫЛАУДЫ ЖОҒАЛТУҒА АРНАЛҒАН РЕТІНДЕ ЖІКТЕЛЕТІН АКТИВТЕР

      2013 жылғы тоқтатылған қызмет

      Акционерге даму институттарын, қаржы ұйымдарын, "СҚ-Фармация" ЖШС және "Қазгеология" ұлттық геологиялық-барлау компаниясы" АҚ беру

      Қазақстан Республикасының Президентінде өткен "Қазақстан Республикасының 2012 жыл ішіндегі әлеуметтік-экономикалық дамуының қорытыныдылары және "Қазақстан – 2050" стратегиясын іске асыру жөніндегі міндеттер туралы" кеңестің 2013 жылғы 23 қаңтардағы №01-7.1 хаттамасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметіне "Ұлттық даму агенттігі" АҚ құру тапсырылды. Осы Агенттік акцияларының 100% иесі оған даму институттары мен қаржы ұйымдарындағы Қорға тиесілі иелену үлестері беріле отырып, Үкімет болады, "СҚ-Фармация" ЖШС Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің қарауына беру көзделеді.

      2013 жылғы сәуірде Қор толық бақылау құқығымен сенімгерлікпен басқару шарттарына сәйкес даму институттары мен қаржы ұйымдарының акциялар пакеттерін мынадай мемлекеттік мекемелер тұлғасындағы Акционерге берді: Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігіне – "Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ, Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігіне – "Қазақстан даму банкі" АҚ, "Kazyna Capital Management" АҚ, "КазЭкспортГарант" экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы" АҚ, "Қазақстанның инвестициялық қоры" АҚ, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігіне – "СҚ-Фармация" ЖШС. 2013 жылғы мамырда мемлекеттік мекемелермен жасалған осы сенімгерлікпен басқару шарттарының күші жойылды және "Бәйтерек" ұлттық басқарушы холдинг" АҚ-мен жаңа шарттар жасалды.

      2013 жылғы мамырда Қор толық бақылау құқығымен сенімгерлікпен басқару шарттарына сәйкес даму институттары мен қаржы ұйымдарының акциялар пакеттерін Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 25 мамырдағы қаулысына сәйкес құрылған "Бәйтерек" ұлттық басқарушы холдинг" АҚ-ға берді.

      "Даму институттарын, қаржы ұйымдарын басқару жүйесін оңтайландыру және ұлттық экономиканы дамыту жөніндегі кейбір шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 22 мамырдағы № 571 Жарлығын іске асыру жөніндегі шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 25 мамырдағы № 516 қаулысын орындау үшін 2013 жылғы шілдеде Қор және Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті айырбас шартына қол қойды, оған сәйкес "Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ, "Kazyna Capital Management" АҚ, "КазЭкспортГарант" экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы" АҚ, "Қазақстан инвестициялық қоры" АҚ, "Қазақстан даму банкі" АҚ, "СҚ-Фармация" ЖШС акциялар пакеті мен еншілес ұйымдарындағы қатысу үлестеріне меншік құқығы Үкімет қаулысында көрсетілген тізбеге сәйкес республикалық мүлікке айырбасқа республикалық меншікке беріледі. 2013 жылғы тамызда жоғарыда көрсетілген айырбас шартының шеңберінде Қор акциялар пакеті мен еншілес ұйымдарындағы қатысу үлестерін республикалық меншікке беруді жүзеге асырды ("Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ, "Kazyna Capital Management" АҚ, "КазЭкспортГарант" экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы" АҚ, "Қазақстан инвестициялық қоры" АҚ, "СҚ-Фармация" ЖШС).

      Осыған байланысты Қор 2013 жылғы сәуірде осы еншілес ұйымдарға бақылауын жоғалтты, Қор олардың шығуын Акционерге бөлу ретінде көрсетті (17.4-ескертпе).

      Сондай-ақ осы айырбас шартына сәйкес "Қазгеология" ұлттық геологиялық барлау компаниясы" АҚ-дағы акциялар пакетіне меншік құқығы Үкімет қаулысында көрсетілген тізбеге сәйкес республикалық мүлікке айырбасқа республикалық меншікке беріледі. 2013 жылғы тамызда жоғарыда көрсетілген айырбас шартының шеңберінде Қор "Қазгеология" ұлттық геологиялық барлау компаниясы" АҚ шығуын Акционерге бөлу ретінде көрсетті (17.4-ескертпе).

      Даму институттары мен қаржы ұйымдары

      Бұдан әрі даму институттары мен қаржы ұйымдарының қызмет нәтижелері берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 1 қаңтардан бастап істен шығу күніне дейін

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде*

Түсім

12.078

48.285

Өткізілген өнімнің және көрсетілген қызметтердің өзіндік құны

(14.254)

(36.795)

Жалпы (шығын)/пайда

(2.176)

11.490

Жалпы және әкімшілік шығыстар

(1.813)

(7.788)

Қалпына келтіру/құнсызданудан (шығын), нетто

893

(6.472)

Өзге операциялық кіріс

1.840

6.154

Өзге операциялық шығын

(810)

(6.242)

Операциялық қызметтен шығын

(2.066)

(2.858)

Оң/(теріс) бағамдық айырма, нетто

181

(2.998)

Тоқтатылған қызметтен салық салғанға дейінгі шығын

(1.885)

(5.856)

Табыс салығы бойынша шығыстар

(352)

(4.572)

Тоқтатылған қызметтен шығын

(2.237)

(10.428)


      * 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Топ даму институттары мен қаржы ұйымдарының тоқтатылған қызметі ретінде тану салдарынан 2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішіндегі жиынтық кіріс туралы және ақша қаражатының қозғалысы туралы шоғырландырылған есепті қайта есептеуді жүргізді.

      Тиісінше, жиынтық кіріс туралы салыстырмалы шоғырландырылған есеп және 2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішіндегі ақша қаражатының қозғалысы туралы салыстырмалы шоғырландырылған есеп БЕХС 1 талаптарына сәйкес қайта есептелді.

      Бұдан әрі істен шығу күніндегі даму институттары мен қаржы ұйымдарының активтері мен міндеттемелерінің негізгі санаттары берілген:

Миллион теңгемен

Істен шығу күніндегі активтер мен міндеттемелер

Активтер


Клиенттерге қарыздар

408.552

Өзге қаржы активтері

469.612

Кредиттік мекемелердегі қаражат

230.911

Табыс салығы бойынша алдын ала төлем

7.108

Өзге ұзақ мерзімді активтер

14.731

Өзге ағымдағы активтер

19.766

Ақша қаражаты және олардың баламалары

140.079

Активтердің жиыны

1.290.759

Міндеттемелер


Қарыздар

(784.244)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарыздары

(27.695)

Туынды қаржы құралдары

(7.575)

Клиенттердің қаражаты

(6.384)

Өзге ұзақ мерзімді міндеттемелер

(22.424)

Өзге ағымдағы міндеттемелер

(9.493)

Міндеттемелердің жиыны

(857.815)

Таза активтер

432.944


      Бұдан әрі даму институттары мен қаржы ұйымдарының таза ақша ағындары берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 1 қаңтардан бастап істен шығу күніне дейін

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде

Операциялық

(134.777)

49.788

Инвестициялық

(2.242)

(6.392)

Қаржылық

63.078

(1.413)

Ақша қаражатының таза (жұмсалуы)/түсімі

(73.941)

41.983


      "СҚ-Фармация" ЖШС

      "СҚ-Фармация" ЖШС тоқтатылған қызметтің айқындамасына жауап бермейді және істен шығу тобы ретінде жіктелді.

      Бұдан әрі істен шығу күніндегі "СҚ-Фармация" ЖШС активтері мен міндеттемелерінің негізгі санаттары берілген:

Миллион теңгемен

Істен шығу күніндегі активтер мен міндеттемелер

Активтер


Қорлар

23.628

Кредиттік мекемелердегі қаражат

3.315

Өзге активтер

5.247

Ақша қаражаты және олардың баламалары

25.242

Активтердің жиыны

57.432

Міндеттемелер


Сауда кредиторлық берешек

(39.611)

Өзге ағымдағы міндеттемелер

(9.678)

Міндеттемелердің жиыны

(49.289)

Таза активтер

8.143


      2013 жылғы 1 қаңтардан бастап істен шығу күніне дейін "СҚ-Фармация" ЖШС қызметінен түскен таза пайда 1.080 миллион теңгені (2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде: 2.753 миллион теңге) құрады.

      Бұдан әрі "СҚ-Фармация" ЖШС таза ақша ағындары берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 1 қаңтардан бастап істен шығу күніне дейін

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде

Операциялық

19.670

6.670

Инвестициялық

(9)

(1.012)

Ақша қаражатының таза түсімі

19.661

5.658


      "Қазгеология" ұлттық геологиялық барлау компаниясы" АҚ

      "Қазгеология" ұлттық геологиялық барлау компаниясы" АҚ тоқтатылған қызметтің айқындамасына жауап бермейді және істен шығу тобы ретінде жіктелді.

      Бұдан әрі істен шығу күніндегі "Қазгеология" ұлттық геологиялық барлау компаниясы" АҚ активтері мен міндеттемелерінің негізгі санаттары берілген:

Миллион теңгемен

Істен шығу күніндегі активтер мен міндеттемелер

Активтер


Өзге активтер

9.037

Активтердің жиыны

9.037

Міндеттемелер


Өзге міндеттемелер

(72)

Міндеттемелердің жиыны

(72)

Таза активтер

8.965


      2013 жылғы 1 қаңтардан бастап істен шығу күніне дейін "Қазгеология" ұлттық геологиялық барлау компаниясы" АҚ қызметінен түскен таза пайда 173 миллион теңгені (2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішіндегі таза шығын: 371 миллион теңгені) құрады.

      Бұдан әрі "Қазгеология" ұлттық геологиялық барлау компаниясы" АҚ таза ақша ағындары берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 1 қаңтардан бастап істен шығу күніне дейін

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде

Операциялық

(150)

(8.211)

Инвестициялық

(18)

(14)

Қаржылық

5.427

Ақша қаражатының таза жұмсалуы

(168)

(2.798)


      "Темірбанк" АҚ және "БТА Банк" АҚ

      "Қазақстан Республикасының 2012 жыл ішіндегі әлеуметтік-экономикалық дамуының қорытындылары және "Қазақстан-2050" стртатегиясын іске асыру жөніндегі міндеттер туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің қатысуымен өткен кеңестің 2013 жылғы 23 қаңтардағы №01-7.1 хаттамасына сәйкес Қорға 2013 жылғы 31 желтоқсанға дейін Қорға тиесілі акциялар пакеттерін сату жолымен "БТА Банк" АҚ, "Альянс Банк" АҚ, "Темірбанк" АҚ акционерлері құрамынан шығу үшін қажетті шаралар қабылдау тапсырылды.

      "Темiрбанк" АҚ

      2013 жылғы желтоқсанда "Темірбанк" АҚ (бұдан әрі "Темірбанк") пен "Альянс Банк" АҚ-ны (бұдан әрі "Альянс Банк") кейіннен бір банкке біріктіру мақсатында Қор мен Болат Жәмитұлы Өтемұратов мырзаның арасында Темірбанк акцияларының 79,88%-ын және Альянс Банк жай және артықшылық берілген акцияларының 16%-ын Қордың сатуы туралы келісімге қол қойылды. Бұл мәміле қажетті корпоративтік шешімдер қабылдауды, Қазақстан Республикасының ағымдағы банк заңнамасына банктерді қайта ұйымдастыру рәсімін нақтылайтын өзгерістер енгізуді, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және басқа да мемлекеттік органдардың рұқсаттарын алуды қамтитын бірқатар кейінге қалдырылатын жағдайларға байланысты. Басшылық Темірбанктің жай акцияларының қолда бар барлық пакеті инвестицияларды банктерге сату мәмілілері үшін тән болатын әдеттегі және жалпы қабылданған жағдайларда ғана оның қазіргі жай-күйінде жедел сату үшін қолда тұрғандығын секере отырып, осы мәмілелерді аяқтау ықтималдылығын жоғары ретінде бағалайды. Альянс Банктегі инвестициялар 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша сатуға арналған актив ретінде жіктеуге қатысты ҚЕХС 5 талаптарына жауап бермейді, өйткені акциялардың бақылау пакеті (жай және артықшылық берілген акциялардың 51%-ы) әзірше Қордың иелігінде қалады. Темірбанктің акциялары үшін күтілетін өтемақының әділ құны Қордың осы еншілес ұйымдағы ағымдағы теңгерімдік құнынан асады.

      Бұдан әрі Темірбанк қызметінің нәтижелері берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде*

Түсім

30.936

27.196

Өткізілген өнімнің және көрсетілген қызметтердің өзіндік құны

(9.280)

(9.430)

Жалпы пайда

21.656

17.766

Жалпы және әкімшілік шығыстар

(11.455)

(10.378)

Құнсызданудан (шығын)/қалпына келтіру

(7.839)

1.068

Өзге операциялық кіріс

3.790

10.887

Өзге операциялық шығын

(3.238)

(8.191)

Операциялық қызметтен пайда

2.914

11.152

Оң бағамдық айырма, нетто

169

423

Тоқтатылған қызметтен салық салғанға дейінгі пайда

3.083

11.575

Табыс салығы бойынша шығыстар

(2.077)

(2.343)

Тоқтатылған қызметтен пайда

1.006

9.232


      * 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Топ даму институттары мен қаржы ұйымдарының тоқтатылған қызметі ретінде тану салдарынан 2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішіндегі жиынтық кіріс туралы және ақша қаражатының қозғалысы туралы шоғырландырылған есепті қайта есептеуді жүргізді.

      Тиісінше, жиынтық кіріс туралы салыстырмалы шоғырландырылған есеп және 2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішіндегі ақша қаражатының қозғалысы туралы салыстырмалы шоғырландырылған есеп БЕХС 1 талаптарына сәйкес қайта есептелді.

      Бұдан әрі 31 желтоқсандағы Темірбанктің активтері мен міндеттемелерінің негізгі санаттары берілген:

Миллион теңгемен

2013

Активтер


Клиенттерге қарыздар

230.691

Өзге қаржылық активтер

29.791

Кредит мекемелеріндегі қаражат

3.468

Өзге активтер

18.108

Ақша қаражаты және олардың баламалары

19.237

Активтердің жиыны

301.295

Міндеттемелер


Клиенттердің қаражаты

(195.561)

Қарыздар

(49.959)

Өзге міндеттемелер

(895)

Міндеттемелердің жиыны

(246.415)

Таза активтер

54.880

Таза активтердің әділ құнына дейін түзету (құнсыздану)

(14.564)

Таза активтердің әділ құны

40.316


      Бұдан әрі Темірбанктің таза ақша ағындары берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде

Операциялық

(9.671)

(1.567)

Инвестициялық

(1.053)

(1.399)

Қаржылық

(157)

(5.439)

Ақша қаражатының таза жұмсалуы

(10.881)

(8.405)


      "БТА Банк" АҚ

      Қордың "Қазкоммерцбанк" АҚ (бұдан әрі "ҚКБ") және Кеңес Рәкішев мырзамен қол қойған бірқатар құжаттарына сәйкес 2013 жылғы желтоқсанда және 2014 жылдың қаңтарында ҚКБ және Кеңес Рәкішев әрқайсысы 2014 жылдың аяғына дейін БТА Банк пен ҚКБ бірыңғай банкке біріктіру мақсатында БТА Банк акцияларын 46,5%-дан сатып алады. БТА Банктегі 4,26% мөлшерінде қалған үлес ҚКБ сенімгерлік басқаруына берілетін болады, соның нәтижесінде ҚКБ біріктіргенге дейін БТА Банк үстінен бақылауды алады.

      Мәміле тараптардың тиісті басқару органдарының және мемлекеттік реттеуші органдардың рұқсаттарын алуды, сондай-ақ өз капиталының 10%-дан астам инвестицияларын жүзеге асыруға ҚКБ рұқсат беретін Қазақстан Республикасының банктік заңнамасына өзгерістер енгізуді қамтитын бірқатар кейінге қалдыру талаптарын тараптар орындағанға дейін аяқталмаған болып саналмайды.

      Бұған қоса, тараптар БТА банктің проблемалық активтерін қайтару бойынша өзара іс-қимыл туралы уағдаласты. Мәмілені аяқтау 2014 жылдың екінші тоқсанында жоспарлануда.

      Жоғарыда көрсетілгенді, сондай-ақ Үкімет пен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің Өзара түсіністік туралы меморандумына сәйкес кейбір сыни кейінге қалдыру талаптарын шешу үшін тараптарға жәрдем көрсетілетінін назарға ала отырып, БТА банктің активтері мен міндеттемелері 2013 жылғы 31 желтоқсанда сатуға арналған ретінде жіктелген актив ретінде жіктелді.

      Бұдан әрі БТА Банк қызметінің нәтижелері берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде*

Түсім

139.576

146.985

Өткізілген өнімнің және көрсетілген қызметтердің өзіндік құны

(81.668)

(136.867)

Жалпы пайда

57.908

10.118

Жалпы және әкімшілік шығыстар

(44.699)

(59.739)

Құнсызданудан (шығын)/қалпына келтіру

(32.315)

2.800

Өзге операциялық кіріс

39.950

1.123.831

Өзге операциялық шығын

(45.650)

(678.389)

Операциялық қызметтен (шығын)/пайда

(24.806)

398.621

Оң/(теріс) бағамдық айырма, нетто

4.434

(18.982)

Тоқтатылған қызметтен салық салғанға дейінгі (шығын)/пайда

(20.372)

379.639

Табыс салығы бойынша жеңілдік/(шығыстар)

7.971

(738)

Тоқтатылған қызметтен (шығын)/пайда

(12.401)

378.901


      * 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Топ даму институттары мен қаржы ұйымдарының тоқтатылған қызметі ретінде тану салдарынан 2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішіндегі жиынтық кіріс туралы және ақша қаражатының қозғалысы туралы шоғырландырылған есепті қайта есептеуді жүргізді.

      Тиісінше, жиынтық кіріс туралы салыстырмалы шоғырландырылған есеп және 2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішіндегі ақша қаражатының қозғалысы туралы салыстырмалы шоғырландырылған есеп БЕХС 1 талаптарына сәйкес қайта есептелді.

      Бұдан әрі 31 желтоқсандағы БТА Банктің активтері мен міндеттемелерінің негізгі санаттары берілген:

Миллион теңгемен

2013

Активтер


Клиенттерге қарыздар

616.439

Өзге қаржылық активтер

759.313

Кредиттік мекемелердегі қаражат

37.983

Қауымдасқан компаниялардағы инвестициялар

16.061

Қорлар

56.390

Өзге активтер

56.639

Ақша қаражаты және олардың баламалары

60.657

Активтердің жиыны

1.603.482

Міндеттемелер


Клиенттердің қаражаты

(551.661)

Қарыздар

(231.441)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарыздары

(475.439)

Өзге міндеттемелер

(65.233)

Міндеттемелердің жиыны

(1.323.774)

Таза активтер

279.708

Таза активтердің әділ құнына дейін түзету (құнсыздану)

(144.165)

Таза активтердің әділ құны

135.543


      Бұдан әрі БТА Банк таза ақшалай ағындары берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде

Операциялық

(6.158)

193.907

Инвестициялық

(954)

(6.080)

Қаржылық

(25)

(347)

Ақша қаражатының таза (жұмсалуы)/түсімі

(7.137)

187.480


      "Локомотив құрастыру зауыты" АҚ

      2012 жыл ішінде Топ басшылығы "Локомотив құрастыру зауыты" АҚ еншілес ұйымындағы қатысу үлесінің 50%-ын сату бойынша жоспарды қабылдады. 2013 жылдың мамырында мәміле Топтың 26% үлесін сату және "Локомотив құрастыру зауыты" АҚ ацияларының 24%-ын бір мезгілде шығару жолымен жүзеге асырылды. Нәтижесінде Топтың сатуы "Локомотив құрастыру зауыты" АҚ үстінен бақылауды жоғалтты. Топ бірлескен кәсіпорынға инвестиция ретінде "Локомотив құрастыру зауыты" АҚ-дағы оның қалған қатысу үлесінің 50%-ын таныды.

      Бұдан әрі "Локомотив құрастыру зауыты" АҚ қызметінің нәтижелері берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 1 қаңтардан бастап істен шығу күніне дейін

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде

Түсім

34

2.978

Өткізілген өнімнің және көрсетілген қызметтердің өзіндік құны

(10)

(2.414)

Жалпы пайда

24

564

Жалпы және әкімшілік шығыстар

(272)

(632)

Өзге операциялық кіріс, нетто

61

Операциялық қызметтен шығын

(248)

(7)

Теріс бағамдық айырма, нетто

(54)

(234)

Қаржылық кіріс

2

6

Қаржылық шығындар

(163)

(514)

Тоқтатылған қызметтен салық салғанға дейінгі шығын

(463)

(749)

Табыс салығы бойынша шығыстар

(76)

(360)

Тоқтатылған қызметтен салық салғаннан кейінгі шығын

(539)

(1.109)


      Бұдан әрі істен шығу күніндегі "Локомотив құрастыру зауыты" АҚ активтері мен міндеттемелерінің негізгі санаттары:

Миллион теңгемен

Істен шығу күніндегі активтер мен міндеттемелер

Активтер


Негізгі қорлар

14.941

Материалдық емес активтер

538

Өзге ұзақ мерзімді активтер

596

Қорлар

22.628

Өзге қысқа мерзімді активтер

2.139

Ақша қаражаты және олардың баламалары

440

Активтердің жиыны

41.282

Міндеттемелер


Қарыздар

(10.605)

Сауда кредиторлық берешек

(12.441)

Өзге ұзақ мерзімді міндеттемелер

(920)

Өзге ағымдағы міндеттемелер

(1.441)

Міндеттемелердің жиыны

(25.407)

Таза активтер

15.875


      "Локомотив құрастыру зауыты" АҚ таза ақша ағындары мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 1 қаңтардан бастап істен шыққан күнге дейін

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде

Операциялық

2.634

1.045

Инвестициялық

(475)

(1.266)

Қаржылық

(1.739)

(2.098)

Ақша қаражатының таза түсімі/(жұмсалуы)

420

(2.319)


      Бұдан әрі тоқтатылған қызметке жатқызылған активтердің істен шығуынан болған шығын берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде

Алынған сыйақы сомасы

4.528

Істен шыққан таза активтер

(15.875)

Қалған үлестің әділ құны

9.071

Тоқтатылған қызметке жатқызылған активтердің істен шығуынан болған шығын

(2.276)


      Еншілес ұйымның үстінен бақылауды жоғалту

      "Досжан темір жолы" АҚ

      "Қазақстанның инвестициялық қоры" АҚ "Досжан темір жолы" АҚ-дағы қатысу үлесінің 48,94%-ын иеленгендіктен, "Қазақстанның инвестициялық қоры" АҚ-ның шығуы "Досжан темір жолы" АҚ-ның үстінен Бақылау тобын жоғалтуға алып келді. Топ капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған аралық есепте Акционерге бөлу ретінде "Досжан темір жолы" АҚ тануын тоқтатты және шығуын көрсетті. Топ "Досжан темір жолы" АҚ-да оның қалған қатысу үлесінің 46,02%-ын бақылауды жоғалту күніндегі әділ құн бойынша қауымдасқан компаниядағы инвестициялар ретінде таныды, мұнда әділ құн нөл теңгемен бағаланды.

      Бұдан әрі бақылауды жоғалту күніне "Досжан темір жолы" АҚ активтері мен міндеттемелерінің негізгі санаттары берілген:

Миллион теңгемен

Істен шығу күнгі активтер мен міндеттемелер

Активтер


Материалдық емес активтер

23.968

Негізгі құралдар

3.621

Өзге активтер

815

Ақша қаражаты және олардың баламалары

6.096

Активтердің жиыны

34.500

Міндеттемелер


Қарыздар

(30.401)

Өзге ағымдағы міндеттемелер

(584)

Міндеттемелердің жиыны

(30.985)

Таза активтер

3.515


      "Досжан темір жолы" АҚ қызметінен 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап шыққан күнге дейінгі таза шығын 1.189 миллион теңгені (2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде: 1.792 миллион теңге) құрады.

      Бұдан әрі "Досжан темір жолы" АҚ таза ақшалай ағындары берілген:

Миллион теңгемен

2013 жылғы 1 қаңтардан бастап істен шығу күніне дейін

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде

Операциялық

(639)

(7.815)

Инвестициялық

(14)

(772)

Қаржылық

(3.649)

Ақшалай қаражаттың таза жұмсалуы

(653)

(12.236)


      "Семізбай-U" ЖШС

      2008 жылы Топ Beijing Sino-Kaz Uranium Resources Investment Company Limited компаниясымен (бұдан әрі "Sino-Kaz") "Семізбай-U" ЖШС-дағы қатысу үлесінің 49%-ын сату туралы Келісім (бұдан әрі "Келісім") жасасты.

      Келісім 2010-2033 жылдар аралығында Sino-Kaz-ға СемізбайU ЖШС-ның жыл сайын таза кірісін ең төменгі түрде бөлуге құқық берді. Осы төлемдердің ақысын "Қазатомөнеркәсіп" ҰАК" АҚ кепілдендірді. Осы міндеттеме келісім жасау күнінде әділ құн бойынша бағаланды, ал одан әрі амортизациялау арқылы бағаланды.

      Топтың "Семізбай-U" ЖШС-дағы қатысу үлесін иеліктен айыруы Қазақстан Республикасы реттеуші органының рұқсатын талап етті, бұл шарттың талабы болды.

      2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша реттеуші органның тиісті рұқсаты алынған жоқ. 2012 жылы Топ Семізбай-U-дағы үлестің 49%-ын сатып алу-сату мәмілесінің талабын қайта қарау туралы бітімгерлік келісім жасады. Осы Бітімгерлік келісімнің тиісті талаптары мынадай тармақтар болды:

      * Топ қазақстандық реттеуші органдардың барлық қажетті рұқсаттарын алады. Осы рұқсаттар 2013 жылғы 30 мамырда алынды;

      * Тараптар Семізбай-U-дағы 49% үлестің әділ құнын қайта қарауды уағдаласты. Осы талаптың нәтижесінде Топ "Семізбай-U" ЖШС 49% қатысу үлесінің бастапқы келісімшарттық міндеттемесі мен әділ нарықтық құны арасындағы 2013 жылғы 7 маусымдағы 132 миллион доллар (19,9 миллиард теңгеге барабар) айырманы төледі;

      * Тараптар 2012-2033 жылдар кезеңі ішінде "Семізбай-U" ЖШС-ға төлеуге тиіс кепілдендірілген ең төменгі дивидендтерді қабылдамауды келісті. 2013 жылғы 30 мамырдағы жағдай бойынша қаржылық міндеттеменің амортизацияланған құны 308 миллион АҚШ долларына тең болды (46,7 миллиард теңгеге барабар).

      Реттеуші органдардың қатысу үлесінің 49%-ын сатуға арналған рұқсатын алумен бірге "Семізбай-U" ЖШС басқарушы құжаттары өзгертілді. Осы өзгерістердің нәтижесінде Топ "Семізбай-U" ЖШС қызметін бір жақты тәртіппен басқару мүмкіндігін жоғалтты; енді шешімдерді қабылдауда "Sino-Kaz"-бен бөлісуде. Топ қаржылық міндеттемені өтеу ретінде ең төменгі кепілдендірілген дивидендті болдырмауды ескерді. Нәтижесінде, Топ "Семізбай-U" ЖШС-ға инвестицияны шоғырлауды тоқтатты және бақылауды жоғалту кезінде әділ құн бойынша иеленудің қалған үлесін таныды.

      Осы операциялар нәтижесінде, Топ жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте 23.930 миллион теңге мөлшерінде пайданы таныды. "Семізбай-U" ЖШС істен шығу нәтижесі келесі тәртіппен шоғырландырылған қаржылық есептілікте танылды:

Миллион теңгемен

Бақылауды жоғалту сәтінде

Негізгі құралдар

20.002

Қорлар

7.450

Дебиторлық берешек

2.819

Өзге активтер

5.301

Активтердің жиыны

35.572

Қарыздар

11.680

Кредиторлық берешек

2.647

Өзге ұзақ мерзімді міндеттемелер

7.044

Өзге қысқа мерзімді міндеттемелер

164

Міндеттемелердің жиыны

21.535

Істен шығу күніндегі жағдай бойынша "Семізбай-U" ЖШС таза активтері

14.037

Минус: қалған 51% бақыланбайтын үлестің әділ құны

(11.264)

Минус: төлемге дейінгі, амортизацияланған құн бойынша ең төменгі кепілдендірілген дивидендтер

(46.676)

Sino-Kaz ақша қаражатымен төлеу

19.973

Еншілес ұйымның міндеттемесін өтеуден және істен шығуынан болатын кіріс

23.930


      2012 жылы тоқтатылған қызмет

      GSM Қазақстан

      2011 жылғы 31 желтоқсанда 2011 жылы 31 желтоқсанда Топ Қазақстандағы GSM стандартындағы ұялы байланыс қызметтерінің операторы – "Қазақтелеком" ААҚ "GSM Қазақстан" ЖШС-дағы (бұдан әрі "GSM Қазақстан") қатысу үлесінің 49%-ын иеленді.

      2011 жылғы 21 желтоқсанда Қазақтелеком шведтің ұтқыр Telia Sonera AB ұтқыр операторының еншілес компаниясы Sonera Holdings B.V. компаниясының GSM қатысу үлесінің 49%-ын сату туралы келісім жасады.

      2012 жылы 1 ақпанда Топ 1.519 миллион АҚШ доллары (225.739.000 мың теңгеге барабар) мөлшеріндегі сыйақы үшін GSM Қазақстанға қатысу үлесінің 49%-ын сатуды аяқтады. Нәтижесінде сатудан түскен кіріс 200.033.000 мың теңгені құрады. 2012 жылы қауымдасқан компанияның үлесін сатудан ақша қаражатының түсімі ақша қаражатының қозғалысы туралы есептегі инвестициялық қызметте көрсетілді.

      Қауымдасқан компаниядағы инвестициялардың қозғалысы мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011

1 қаңтарға арналған

58.389

53.785

Қауымдасқан компанияның таза пайдасындағы үлесі

1.963

33.024

Жарияланған дивидендтер

(34.723)

(28.420)

Тоқтатылған қызмет

(25.629)

-

31 желтоқсанға арналған

-

58.389


      Алынатын дивидендтердің қозғалысы мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011

1 қаңтарға арналған

-

-

Жарияланған дивидендтер

34.723

28.420

Алынған ақша қаражаты

(34.723)

(28.420)

31 желтоқсанға арналған

-

-


      31 желтоқсанда аяқталған жыл ішіндегі тоқтатылған қызметтен пайда мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2012

2011

Қауымдасқан компанияның таза пайдасындағы үлесі

1.963

33.024

Тоқтатылған қызметтен есепті кезең ішінде салық салғанға дейінгі пайда

1.963

33.024

Сатудан түскен кіріс



Тоқтатылған қызметтен есепті кезең ішінде салық салғаннан кейінгі пайда

200.033

-

Қауымдасқан компанияның таза пайдасындағы үлесі

201.996

33.024


      Инвестицияларды сатудан пайда мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2012

Sonera Holdings B.V.-дан алынған ақша қаражаты

225.739

Сатуға арналған таза активтер

(25.629)

Оң бағамдық айырма

(77)

Сатудан пайда

200.033


      Қорытынды ақпарат

      31 желтоқсанда сатуға арналған ретінде жіктелген активтер мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

"БТА Банк" АҚ

789.973

-

"Темiрбанк" АҚ

280.666

-

"Локомотив құрастыру зауыты" АҚ

-

37.721

Өзге

16.204

13.800


1.086.843

51.521


      31 желтоқсанда сатуға арналған ретінде жіктелген активтерге байланысты міндеттемелер мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

"БТА Банк" АҚ

1.069.482

-

"Темiрбанк" АҚ

143.375

-

"Локомотив құрастыру зауыты" АҚ

-

16.674

Өзге

7.093

3.643


1.219.950

20.317


      31 желтоқсанда аяқталған жыл ішіндегі тоқтатылған қызметтің нәтижелері былай берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

"БТА Банк" АҚ, таза шығын

(12.401)

378.901

"БТА Банк" АҚ, құнсызданудан шығын

(144.165)

-

"Темiрбанк" АҚ, таза пайда

1.006

9.232

"Темiрбанк" АҚ, құнсызданудан шығын

(14.564)

-

"Локомотив құрастыру зауыты" АҚ

(2.815)

(1.109)

"Қазақтелеком" АҚ

-

201.996

Даму институттары және қаржы ұйымдары

(2.237)

(10.428)

Өзге

2.204

1.471


(172.972)

580.063


7. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР

Миллион теңгемен

Мұнай-газ активтері

Барлау және бағалау бойынша активтер

МӨЗ құбырлары мен активтері

Ғимараттар мен құрылыстар

Теміржол жолдары және инфрақұрылым

Машиналар, жабдық және көлік құралдары

Тау-кен активтері

Өзге

Аяқталмаған құрылыс

Жиыны

2012 жылғы 1 қаңтардағы қалдық құны (қайта есептелді)

1.524.394

135.602

653.572

488.304

496.132

1.251.310

35.085

59.729

410.823

5.054.951

Шетелдік валюталарды қайта есептеу

40.839

-

4.892

1.649

?

740

-

56

(737)

47.439

Түсімдер

121.826

1.464

59.891

10.089

219

350.270

10.674

9.379

595.615

1.159.427

ҚПО-дағы қатысу үлесін сатып алу (5-ескертпе)

293.400

-

-

-

-

55

-

51

?

293.506

Істен шығулар

(12.084)


(2.311)

(7.813)

(2.059)

(16.474)

(22)

(4.734)

(14.901)

(60.398)

Тоқтатылған қызмет

-

-

-

(14.244)

-

(5.551)

-

(256)

(832)

(20.883)

Тозу бойынша шығыстар

(48.809)

-

(49.325)

(27.635)

(19.706)

(144.936)

(9.943)

(15.670)

-

(316.024)

Істен шығулар бойынша тозу және құнсыздану

6.155

-

1.543

3.572

1.915

13.783

22

3.741

-

30.731

Түзетпені шегергендегі құнсыздануға арналған резерв

(68.525)

(434)

187

(4.489)

(62)

(4.972)

-

(675)

(7.173)

(86.143)

Еншілес ұйымның үстінен бақылауды жоғалту

-

(7.098)

-

-

-

(7)

-

-

-

(7.105)

Сатуға арналған активтерге аударымдар

(81)

-

(288)

(2.079)

(533)

(861)

-

(281)

(5.357)

(9.480)

Қорлардан/(ға) аударымдар, нетто

-

-

-

(257)

(5.252)

21.450

-

664

(2.311)

14.294

Материалдық емес активтер –ден/ге аударымдар

(770)

-

-

-

-

(65)

-

(61)

(6.417)

(7.313)

Өзге де аударымдар және қайта топтасулар

79.510

(3.128)

85.643

93.736

104.519

157.232

1.146

6.010

(524.668)

-

2012 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны (қайта есептелді)

1.935.855

126.406

753.804

540.833

575.173

1.621.974

36.962

57.953

444.042

6.093.002

Миллион теңгемен

Мұнай-газ активтері

Барлау және бағалау бойынша активтер

МӨЗ құбырлары және активтері

Ғимараттар және құрылыс-тар

Теміржол жолдары және инфрақұрылым

Машиналар, жабдық және көлік құралдары

Тау-кен активтері

Өзге

Аяқтал-маған құрылыс

Жиыны












2013 жылғы 1 қаңтардағы қалдық құны (қайта есептелді)

1.935.855

126.406

753.804

540.833

575.173

1.621.974

36.962

57.953

444.042

6.093.002

Шетелдік валюталарды қайта есептеу

25.494

1.580

5.586

(812)

(45)

654

-

222

(561)

32.118

Түсімдер

114.972

33.887

14.996

34.914

1.785

262.112

14.430

11.567

818.752

1.307.415

Кәсіпорындарды біріктіру арқылы сатып алу

-

-

-

12.490

?

4.997

-

2.037

128

19.652

Істен шығулар

(13.096)

(3.932)

(1.977)

(17.298)

(118)

(30.334)

(6.587)

(5.402)

(6.885)

(85.629)

Тоқтатылған қызмет

-

-

-

(2.279)

?

(515)

-

(649)

(3.178)

(6.621)

Тозу бойынша шығыстар

(57.601)

-

(50.885)

(32.208)

(20.634)

(164.554)

(9.839)

(14.047)

-

(349.768)

Тозу және істен шығулар бойынша құнсыздану

8.515

3.200

1.309

10.994

65

26.878

6.587

4.720

1.167

63.435

Түзетпе жасауды шегергендегі құнсыздануға арналған резерв

(49.288)

-

942

(3.239)

(414)

(4.365)

-

(487)

(10.328)

(67.179)

Еншілес ұйымның үстінен бақылауды жоғалту

-

-

-

(7.256)

-

(4.163)

(7.845)

(99)

(641)

(20.004)

Сатуға арналған активтерге аударымдар

(22)

-

(28)

(10.638)

-

(1.354)

-

(2.295)

(2.449)

(16.786)

Қорлардан/(ға) аударымдар, нетто

-

-

-

(211)

(5.176)

10.295

-

1.276

2.740

8.924

Материалдық емес активтер –ден/ге аударымдар

(81)

44.053

-

-

-

232

-

1

(4.530)

39.675

Өзге де аударымдар және қайта топтасулар

102.960

(42)

44.255

76.209

48.901

206.257

11

7.408

(485.959)

?

2013 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құн

2.067.708

205.152

768.002

601.499

599.537

1.928.114

33.719

62.205

752.298

7.018.234

Бастапқы құны

2.497.106

211.019

1.052.770

783.606

705.249

2.848.013

68.694

125.876

770.062

9.062.395

Жинақталған тозу және құнсыздану

(429.398)

(5.867)

(284.768)

(182.107)

(105.712)

(919.899)

(34.975)

(63.671)

(17.764)

(2.044.161)

2013 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құн

2.067.708

205.152

768.002

601.499

599.537

1.928.114

33.719

62.205

752.298

7.018.234

Бастапқы құн

2.262.918

135.923

988.248

704.931

664.533

2.413.242

68.685

130.609

461.947

7.831.035

Жинақталған тозу және құнсыздану

(327.063)

(9.517)

(234.444)

(164.098)

(89.360)

(791.268)

(31.723)

(72.656)

(17.905)

(1.738.033)

2012 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құн (қайта есептелді)

1.935.855

126.406

753.804

540.833

575.173

1.621.974

36.962

57.953

444.042

6.093.002

      Барлау және бағалау бойынша активтердегі қозғалыс мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

Мұнай-газ активтері

Тау-кен активтері

Жиыны

2012 жылғы 1 қаңтардағы қалдық құн

133.479

2.123

135.602

Түсімдер

328

1.136

1.464

Қалпына келтіруді шегергендегі құнсыздануға арналған резерв

(434)

(434)

Еншілес ұйымның үстінен бақылауды жоғалту

(7.098)

(7.098)

Өзге аударымдар және қайта топтасулар

(2.770)

(358)

(3.128)

2012 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құн

123.939

2.467

126.406

Есептілік валютасын қайта есептеу

1.580

-

1.580

Түсімдер

31.546

2.341

33.887

Істен шығулар

(3.932)

-

(3.932)

Тозу және істен шығулар бойынша құнсыздану

3.200

-

3.200

Материалдық емес активтерден аударымдар

44.053

-

44.053

Өзге аударымдар және қайта топтасулар

(42)

-

(42)

2013 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құн

200.344

4.808

205.152

Бастапқы құн

206.211

4.808

211.019

Жинақталған құнсыздану

(5.867)

(5.867)

2013 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құн

200.344

4.808

205.152

Бастапқы құн

133.009

2.914

135.923

Жинақталған құнсыздану

(9.070)

(447)

(9.517)

2012 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құн

123.939

2.467

126.406


      2013 жылғы 31 желтоқсанда 1.395.600 миллион теңге сомада таза теңгерімдік құны бар негізгі құралдар Топтың кейбір қарыздары бойынша қамтамасыз ету ретінде салынды (2012: 1.087.516 миллион теңге).

      2013 жылғы 31 желтоқсанда қаржылық жалдау туралы келісімдер бойынша алынған негізгі құралдардың теңгерімдік құны 118.348 миллион теңгені (2012: 65.638 миллион теңге) құрады.

      2013 жылғы 31 желтоқсанда Топтың толығымен амортизацияланған негізгі құралдарының бастапқы құны 494.378 миллион теңгені (2012: 483.458 миллион теңге) құрады.

      2013 жылы Топ 19.038 миллион теңге (2012: 4.162 миллион теңге сомаға 6% мөлшерінде) сомаға 9,1% мөлшерінде капиталдандырудың орташа өлшенген ставкасы бойынша қарыздар бойынша шығындарды капиталдандырды.

      Негізгі құралдардың құнсыздануы

      2013 жылы Топ 67.179 миллион теңге мөлшерінде құнсыздану бойынша таза шығынды таныды, негізінен, ол негізгі құралдардың құнсыздануына "ҚМГ БӨ" 60.044 миллион теңге (4-ескертпе), "Қазатомөнеркәсіп" ҰАК" АҚ 3.434 миллион теңге мөлшерінде және "ҚТЖ" ҰК" АҚ 1.523 миллион теңге мөлшерінде келіп отыр.

      2012 жылы Топ 86.143 миллион теңге мөлшерінде құнсыздану бойынша таза шығынды таныды, негізінен, ол негізгі құралдардың құнсыздануына "ҚМГ БӨ" 76.344 миллион теңге (4-ескертпе), "ҚазМұнайГаз – қайта өңдеу және маркетинг" АҚ 1.258 миллион теңге мөлшерінде және "Наукоград" ЖШС 2.326 миллион теңге мөлшерінде тура келіп отыр.

8. МАТЕРИАЛДЫҚ ЕМЕС АКТИВТЕР

Миллион теңгемен

Лицензия

Бағдарламалық қамтамасыз ету

Гудвилл

Маркетинг бойынша материалдық емес активтер

Жер қойнауын пайдалануға арналған құқық

Өзге

Жиыны

2011 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны (қайта есептелді)

33.153

33.205

147.298

27.006

35.734

30.593

306.989

Есептіліктің валютасын қайта есептеу

150

59

(35)

430

(136)

137

605

Бағалаудағы өзгерістер

-

41

-

-

-

1

42

Түсімдер

5.805

10.418

-

-

45.290

3.396

64.909

Кәсіпорындарды біріктіру арқылы сатып алу

-

6

101

-

-

1.169

1.276

Істен шығулар

(257)

(920)

(586)

-

(337)

(596)

(2.696)

Тоқтатылған қызмет

(33)

(203)

-

-

-

(3.904)

(4.140)

Еншілес ұйымның үстінен бақылауды жоғалту

-

-

-

-

(1.093)

-

(1.093)

Амортизациялау бойынша шығыстар

(4.097)

(9.565)

-

(1)

(92)

(2.614)

(16.369)

Істен шығулар бойынша тозу

250

806

-

-

1

239

1.296

Құнсыздану

-

(13)

-

-

-

-

(13)

Қорлардан аударымдар, нетто

10

145

-

-

-

2

157

Негізгі құралдарға аударымдар

(7)

(1.339)

-

-

-

-

(1.346)

Негізгі құралдардан аударымдар

288

4.642

-

-

-

3.729

8.659

Өзге аударымдар

2.868

2.700

-

-

19

(5.587)

-

2012 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны (қайта есептелді)

38.130

39.982

146.778

27.435

79.386

26.565

358.276

Есептілік валютасын қайта есептеу

32

17

54

522

81

360

1.066

Бағалаудағы өзгерістер





(18)


(18)

Түсімдер

3.569

7.925

-

-

6.921

5.976

24.391

Кәсіпорындарды біріктіру арқылы сатып алу

968

90

2.851

-

2.205

6.114

Істен шығулар

(162)

(1.246)

(465)

-

(708)

(905)

(3.486)

Тоқтатылған қызмет

(23.544)

(198)

-

-

-

(3)

(23.745)

Еншілес ұйымның үстінен бақылауды жоғалту

(25)

-

-

(554)

(579)

Амортизациялау бойынша шығыстар

(3.038)

(10.561)

-

-

(113)

(3.264)

(16.976)

Сатуға арналған ретінде жіктелген активтерге аударымдар

(991)

(702)

(998)

-

-

(7.016)

(9.707)

Істен шығулар бойынша тозу

155

1.015

-

-

114

603

1.887

Құнсыздану

(26)

(4.945)

?

(5.841)

(2.407)

(13.219)

Қорлар-дан/(ға) аударымдар, нетто

5

(89)

-

-

80

(4)

Негізгі құралдарға аударымдар

(19)

(1.518)

-

-

(44.053)

(45.590)

Негізгі құралдардан аударымдар

637

4.921

-

-

-

357

5.915

Өзге аударымдар

460

57

-

-

(517)

2013 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны

16.202

39.642

143.275

27.957

35.215

22.034

284.325

Бастапқы құн

36.377

90.796

178.941

28.589

53.932

36.984

425.619

Жинақталған амортизация және құнсыздану

(20.175)

(51.154)

(35.666)

(632)

(18.717)

(14.950)

(141.294)

2013 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны

16.202

39.642

143.275

27.957

35.215

22.034

284.325

Бастапқы құн

63.100

84.459

177.500

28.018

91.814

41.898

486.789

Жинақталған амортизация және құнсыздану

(24.970)

(44.477)

(30.722)

(583)

(12.428)

(15.333)

(128.513)

2012 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық құны (қайта есептелді)

38.130

39.982

146.778

27.435

79.386

26.565

358.276

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша жер қойнауын пайдалануға арналған құқық 30.594 миллион теңге және тиісінше 4. 621 миллион теңге сомасында (2012: 69.811 миллион теңге және тиісінше 9.575 миллион теңге) мұнай-газ және тау-кен барлау және бағалау активтерінің қалдық құнын қамтыды.

      Гудвилдің құнсыздануына арналған тест

      31 желтоқсандағы сегменттер бойынша ақша ағындарын тудыратын бірліктердің әрқайсысына жатқызылған жағдай бойынша гудвилдің теңгерімдік құны:

Ақша ағындарын тудыратын бірліктер

2013

2012

Мұнайды қайта өңдеу

121.708

121.654

Өзге

13.372

13.372

Мұнай-газ сегментінің жиыны

135.080

135.026

Тау-кен өнеркәсіп сегментінің жиыны (уран өндіру)

5.166

10.110

Телекоммуникация сегментінің жиыны (IP-теледидары)

2.706

-

Өзгелерінің жиыны

323

1.642

Гудвилдің жиыны

143.275

146.778


      "Мұнайды қайта өңдеу" тобы "Rompetrol Group N.V.", "Downstream Romania", "Dyneff" және 2009 жылы сатып алынған "Refinery Company RT" ЖШС қамтиды (4-ескертпе).

      Жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте 2013 жылы танылған гудвилдің құнсыздануы бойынша шығыстар 4.945 миллион теңге (2012 жылы: нөл) сомаға тау-кен өнеркәсібі сегментіндегі құнсыздануды қамтыды.

9. БІРЛЕСКЕН КӘСІПОРЫНДАР МЕН ҚАУЫМДАСҚАН КОМПАНИЯЛАРДАҒЫ ИНВЕСТИЦИЯЛАР

      31 желтоқсандағы бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялардағы инвестициялар мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

Негізгі қызмет

Қызметті жүзеге асыру орны

2013

2012

Теңгерімдік құны

Иелену үлесі

Теңгерімдік құны

Иелену үлесі

Бірлескен кәсіпорындар







"ТеңізшеврОйл" ЖШС

Мұнай мен газды дайындау және өндіру

Қазақстан

311.881

20,00%

264.699

20,00%

Маңғыстау Инвестментс Б.В.

Мұнай мен газды дайындау және өндіру

Нидерланды

185.003

50,00%

176.949

50,00%

"Екібастұз МАЭС-1" ("ЕМАЭС-1") ЖШС

Электр энергиясын өндіру

Қазақстан

153.122

50,00%

136.845

50,00%

"Қазақойл-Ақтөбе" ЖШС

Мұнай мен газды дайындау және өндіру

Қазақстан

83.800

50,00%

72.086

50,00%

"Бейнеу-Шымкент" газ құбыры" ЖШС

Бейнеу-Шымкент газ құбырын салу және пайдалану

Қазақстан

70.269

50,00%

71.960

50,00%

"ҚазГерМұнай БК" ЖШС

Мұнай мен газды дайындау және өндіру

Қазақстан

69.047

50,00%

55.316

50,00%

"ҚазРесГаз" ЖШС

Табиғи газды және мұнайды қайта өңдеу өнімдерін қайта өңдеу және сату

Қазақстан

46.082

50,00%

63.424

50,00%

"Екібастұз МАЭС-2" АҚ ("ЕМАЭС-2")

Электр энергиясын өндіру

Қазақстан

38.662

50,00%

29.646

50,00%

Forum Muider B. V. компаниясы

Электр энергиясын өндіру

Қазақстан

28.344

50,00%

29.838

50,00%

"Kazakhstan Petrochemical

Industries Inc." ЖШС

Бірінші интеграцияланған газ-химия кешенін салу

Қазақстан

28.057

51,00%

17.444

51,00%

Өзге



196.861


121.208


Бірлескен кәсіпорындардың жиыны



1.211.128


1.039.415



Миллион теңгемен

Негізгі қызмет

Қызметті жүзеге асыру орны

2013

2012

Теңгерімдік құны

Иелену үлесі

Теңгерімдік құны

Иелену үлесі

Қауымдасқан компаниялар







"Қазцинк" ЖШС (5-ескертпе)

Рудаларды өндіру және байыту, аффиниирленген металдар алу

Қазақстан

199.877

29,82%

-

-

Sekerbank T.A.S.

Банктік қызмет

Түркия

88.498

33,69%

86.116

33,88%

"ПетроҚазақстан Инк." ("ПҚИ")

Мұнай мен газды барлау, өндіру және қайта өңдеу

Қазақстан

86.391

33,00%

80.909

33,00%

"КАТКО БК" ЖШС

Уранды барлау, дайындау, өндіру және қайта өңдеу

Қазақстан

42.757

49,00%

38.262

49,00%

Өзге



88.598


106.342


Қауымдасқан компаниялардың жиыны



506.121


311.629





1.717.249


1.351.044



      Төменде 2013 жыл ішіндегі осы кәсіпорындардың қаржылық есептілігіне негізделген маңызды бірлескен кәсіпорындар туралы қорытынды қаржылық ақпарат берілген:

Миллион теңгемен

"Теңіз-шеврОйл" ЖШС

Маңғыстау Инвестментс Б.В.

"Екібастұз МАЭС-1" ("ЕМАЭС-1") ЖШС

"Қазақойл-Ақтөбе" ЖШС

"Бейнеу-Шымкент" газ құбыры" ЖШС

"ҚазГерМұнай БК" ЖШС

Бірлескен кәсіпорындар







Ұзақ мерзімді активтер

2.046.774

402.934

323.752

150.324

297.419

175.436

Мыналарды қоса алғандағы ағымдағы активтер

541.783

80.288

17.488

43.072

11.625

84.923

Ақша қаражаты және олардың баламалары

69.983

11.034

4.288

2.479

10.422

27.801

Мыналарды қоса алғандағы ұзақ мерзімді міндеттемелер

582.356

50.569

22.556

7.609

139.882

45.421

Ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер

-

-

9.987

392

138.737

?

Мыналарды қоса алғандағы ағымдағы міндеттемелер

446.796

62.647

12.440

18.187

28.624

76.844

Ағымдағы қаржылық міндеттемелер

97.841

-

600

1.529

-

-

Капитал

1.559.405

370.006

306.244

167.600

140.538

138.094

Иелену үлесі

20,00%

50,00%

50,00%

50,00%

50,00%

50,00%

Шығындарда жинақталған танылмаған үлес

-

-

-

-

-

-

2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша инвестициялардың ағымдағы құны

311.881

185.003

153.122

83.800

70.269

69.047

Түсім

3.839.623

643.603

82.338

127.263

-

372.392

Тозу және амортизация

(161.496)

(21.179)

(2.577)

(18.939)

(38)

(10.146)

Қаржылық кіріс

1.287

154

13

524

-

589

Қаржылық шығындар

(26.776)

(4.763)

(1.200)

(841)

(333)

(604)

Табыс салығы бойынша шығыстар

(633.970)

(36.029)

(8.227)

(3.218)

-

(75.103)

Жалғастырылатын қызметтен жыл ішіндегі пайда/(шығын)

1.479.538

113.038

32.554

23.429

(3.381)

86.432

Тоқтатылған қызметтен салық салғаннан кейінгі пайда

-

-

-

-

-

-

Өзге жиынтық кіріс

27.499

250

-

-

-

2.172

Жалпы жиынтық кіріс/(шығын)

1.507.037

113.288

32.554

23.429

(3.381)

88.604

Шығындарда танылмаған үлес

-

-

-

-

-

-

Алынған дивидендтер

254.226

48.590

-

-

-

30.570


Миллион теңгемен

"ҚазРесГаз" ЖШС

"Екібастұз МАЭС-2" ("ЕМАЭС-2") АҚ

Forum Muider B. V компаниясы

"Kazakhstan Petrochemical Industries Inc." ЖШС

Ұзақ мерзімді активтер

3.853

132.584

42.152

37.398

Мыналарды қоса алғандағы ағымдағы активтер

96.391

11.063

39.702

33.301

Ақша қаражаты және олардың баламалары

68.529

1.424

537

22.903

Мыналарды қоса алғандағы ұзақ мерзімді міндеттемелер

190

9.421

13.185

14.495

Ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер

-

3.704

7.873

-

Мыналарды қоса алғандағы ағымдағы міндеттемелер

7.890

56.902

11.981

1.189

Ағымдағы қаржылық міндеттемелер

-

54.277

4.827

-

Капитал

92.164

77.324

56.688

55.015

Иелену үлесі

50,00%

50,00%

50,00%

51,00%

Шығындарда жинақталған танылмаған үлес

-

-

-

-

2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша инвестициялардың ағымдағы құны

46.082

38.662

28.344

28.057

Түсім

140.829

43.379

96.331

-

Тозу және амортизация

(369)

(2.175)

(9.483)

(17)

Қаржылық кіріс

2.895

2

1.698

?

Қаржылық шығындар

-

(395)

(1.781)

(45)

Табыс салығы бойынша шығыстар

(14.919)

(4.882)

(3.522)

?

Жалғастырылатын қызметтен жыл ішіндегі пайда/(шығын)

44.670

18.031

9.670

(273)

Тоқтатылған қызметтен салық салғаннан кейінгі пайда

-

-

-

-

Өзге жиынтық кіріс

2.427

-

-

-

Жалпы жиынтық кіріс/(шығын)

47.097

18.031

9.670

(273)

Шығындарда танылмаған үлес

-

-

-

-

Алынған дивидендтер

40.891

-

6.328

-


      Төменде 2012 жыл ішіндегі осы кәсіпорындардың қаржылық есептілігіне негізделген маңызды бірлескен кәсіпорындар туралы қорытынды қаржылық ақпарат берілген:

Миллион теңгемен

"Теңізшевр-Ойл" ЖШС

Маңғыстау Инвестментс Б.В.

"Екібастұз МАЭС-1" ЖШС ("ЕМАЭС-1")

"Қазақойл-Ақтөбе" ЖШС

"Бейнеу-Шымкент" газ құбыры" ЖШС

"ҚазГерМұнай БК" ЖШС

Бірлескен кәсіпорындар







Ұзақ мерзімді активтер

1.901.162

385.919

280.831

163.973

204.172

184.117

Мыналарды қоса алғандағы ағымдағы активтер

487.082

144.994

20.299

21.707

5.982

62.180

Ақша қаражаты және олардың баламалары

45.882

57.386

11.406

1.862

5.949

40.021

Мыналарды қоса алғандағы ұзақ мерзімді міндеттемелер

688.777

133.098

20.568

7.689

-

59.793

Ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер

95.268

83.996

9.976

731

-

-

Мыналарды қоса алғандағы ағымдағы міндеттемелер

375.972

43.917

6.872

33.819

66.234

75.872

Ағымдағы қаржылық міндеттемелер

96.151

-

600

5.134

19.500

-

Капитал

1.323.495

353.898

273.690

144.172

143.920

110.632

Иелену үлесі

20,00%

50,00%

50,00%

50,00%

50,00%

50,00%

Шығындарда жинақталған танылмаған үлес

-

-

-

-

-

-

2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша инвестициялардың ағымдағы құны

264.699

176.949

136.845

72.086

71.960

55.316

Түсім

3.442.771

636.259

86.453

134.919

-

344.477

Тозу және амортизация

(129.583)

(25.109)

(8.016)

(17.188)

(38)

(11.640)

Қаржылық кіріс

962

306

263

213

25

178

Қаржылық шығындар

(32.428)

(9.680)

(210)

(1.389)

?

(507)

Табыс салығы бойынша шығыстар

(573.919)

(54.520)

(10.161)

(10.559)

(65)

(75.765)

Жалғастырылатын қызметтен жыл ішіндегі пайда/(шығын)

1.339.145

129.271

39.595

22.640

(523)

76.716

Тоқтатылған қызметтен салық салғаннан кейінгі пайда

-

-

-

-

-

-

Өзге жиынтық кіріс

19.974

-

-

-

-

600

Жалпы жиынтық кіріс/(шығын)

1.359.119

129.271

39.595

22.640

(523)

77.316

Шығындарда танылмаған үлес

-

-

-

-

-

-

Алынған дивидендтер

243.858

-

3.990

-

-

67.170


Миллион теңгемен

"ҚазРесГаз" ЖШС

"Екібастұз МАЭС-2" АҚ ("ЕМАЭС-2")

Forum Muider B. V компаниясы

"Kazakhstan Petrochemical Industries Inc." ЖШС

Ұзақ мерзімді активтер

3.949

106.108

70.424

33.045

Мыналарды қоса алғандағы ағымдағы активтер

135.513

7.852

13.425

19.012

Ақша қаражаты және олардың баламалары

70.011

1.781

226

5.403

Мыналарды қоса алғандағы ұзақ мерзімді міндеттемелер

71

52.233

11.977

13.611

Ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер

-

46.926

7.019

-

Мыналарды қоса алғандағы ағымдағы міндеттемелер

12.543

2.435

12.196

4.243

Ағымдағы қаржылық міндеттемелер

-

1.243

4.187

-

Капитал

126.848

59.292

59.676

34.203

Иелену үлесі

50,00%

50,00%

50,00%

51,00%

Шығындарда жинақталған танылмаған үлес

-

-

-

-

2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша инвестициялардың ағымдағы құны

63.424

29.646

29.838

17.444

Түсім

220.998

36.194

82.027

-

Тозу және амортизация

(363)

(2.175)

(6.089)

(10)

Қаржылық кіріс

2.621

6

1

-

Қаржылық шығындар

-

(2.196)

(625)

-

Табыс салығы бойынша шығыстар

(21.929)

(3.263)

(2.764)

-

Жалғастырылатын қызметтен жыл ішіндегі пайда/(шығын)

81.782

11.759

8.504

(780)

Тоқтатылған қызметтен салық салғаннан кейінгі пайда

-

-

-

-

Өзге жиынтық кіріс

2.182

-

-

-

Жалпы жиынтық кіріс/(шығын)

83.964

11.759

8.504

(780)

Шығындарда танылмаған үлес

-

-

-

-

Алынған дивидендтер

142.996

-

6.095

-


      Төменде 2013 жыл ішіндегі осы кәсіпорындардың қаржылық есептілігіне негізделген маңызды қауымдасқан компаниялар туралы қорытынды қаржылық ақпарат берілген:

Миллион теңгемен

"Қазцинк" ЖШС

Sekerbank T.A.S.

ПетроҚазақстан Инк. ("ПҚИ")

"КАТКО БК" ЖШС

Қауымдасқан компаниялар





Ұзақ мерзімді активтер

713.496

864.412

418.059

70.990

Ағымдағы активтер

166.036

684.917

48.107

34.582

Ұзақ мерзімді міндеттемелер

110.555

287.726

117.548

8.168

Ағымдағы міндеттемелер

61.553

966.432

86.826

10.284

Капитал

707.424

295.171

261.792

87.120

Иелену үлесі

29,82%

33,69%

33,00%

49,00%

Шығындарда жинақталған танылмаған үлес

-

-

-

-

Гудвилл

49.292

-

-

68

Құнсыздану

(60.369)

(10.945)

-

-

2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша инвестициялардың ағымдағы құны

199.877

88.498

86.391

42.757

Түсім

356.465

103.828

295.928

71.469

Жалғастырылатын қызметтен жыл ішіндегі пайда

21.341

18.694

71.959

21.100

Тоқтатылған қызметтен салық салғаннан кейінгі пайда

-

-

-

-

Өзге жиынтық кіріс

6.553

151

4.581

409

Жалпы жиынтық кіріс

27.894

18.845

76.540

21.509

Шығындарда танылмаған үлес

-

-

-

-

Алынған дивидендтер

-

-

35.334

6.044


      Төменде 2012 жыл ішіндегі осы кәсіпорындардың қаржылық есептілігіне негізделген маңызды қауымдасқан компаниялар туралы қорытынды қаржылық ақпарат берілген:

Миллион теңгемен

"Қазцинк" ЖШС

Sekerbank T.A.S.

ПетроҚазақстан Инк. ("ПҚИ")

"КАТКО БК" ЖШС

Қауымдасқан компаниялар





Ұзақ мерзімді активтер

-

728.622

411.210

65.701

Ағымдағы активтер

-

660.719

10.692

40.144

Ұзақ мерзімді міндеттемелер

-

242.805

105.261

5.808

Ағымдағы міндеттемелер

-

871.761

71.462

22.091

Капитал

-

274.775

245.179

77.946

Иелену үлесі

-

33,88%

33,00%

49,00%

Шығындарда жинақталған танылмаған үлес

-

-

-

-

Гудвилл

-

-

-

-

Құнсыздану

-

(6.978)

-

68

2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша инвестициялардың ағымдағы құны

-

86.116

80.909

38.262

Түсім

-

101.120

320.681

47.859

Жалғастырылатын қызметтен жыл ішіндегі пайда

-

19.359

104.740

19.302

Тоқтатылған қызметтен салық салғаннан кейінгі пайда

-

-

-

-

Өзге жиынтық кіріс

-

10.093

5.793

(409)

Жалпы жиынтық кіріс

-

29.452

110.533

18.893

Шығындарда танылмаған үлес

-

-

-

-

Алынған дивидендтер

-

-

49.800

-


      Sekerbank T.A.S. қоспағанда, барлық жоғарыда санамаланған бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялар Топтың бизнесі үшін стратегиялық болып табылады.

      Маңызды бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялар үшін белсенді нарығы жоқ, сондықтан Топ осы инвестициялардың әділ құны туралы ақпаратты ашып көрсетпейді.

      Төменде жеке маңызды емес бірлескен кәсіпорындар туралы қорытынды қаржылық ақпарат (Топтың қатысу үлесіне пропорционал) берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

31 желтоқсандағы жағдай бойынша инвестициялардың ағымдағы құны

196.861

121.208

Жалғастырылатын қызметтен жыл ішіндегі пайда

36.909

26.672

Тоқтатылған қызметтен салық салғанға дейінгі пайда

Өзге жиынтық кіріс

941

14

Жалпы жиынтық кіріс

37.850

26.686


      Төменде жеке маңызды емес қауымдасқан компаниялар туралы қорытынды қаржылық ақпарат (Топтың қатысу үлесіне пропорционал) берілді:

Миллион теңгемен

2013

2012

31 желтоқсандағы жағдай бойынша инвестициялардың ағымдағы құны

88.598

106.342

Жалғастырылатын қызметтен жыл ішіндегі пайда

788

9.279

Тоқтатылған қызметтен салық салғанға дейінгі пайда

Өзге жиынтық кіріс

890

566

Жалпы жиынтық кіріс

1.678

9.845


      2013 және 2012 жылдардағы бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялардың инвестицияларындағы өзгерістер былай берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

1 қаңтарға арналған сальдо

1.351.044

1.294.982

Қауымдасқан компаниялар мен бірлескен кәсіпорындардың кірісіндегі үлесі, нетто

542.434

538.835

Алынған дивидендтер

(438.759)

(556.217)

Алуға дивидендтерге өзгеріс

14.116

10

Сатып алу

315.931

46.171

Істен шығулар

(2.274)

(30)

Сатуға арналған ретінде жіктелетін активтерге аударымдар (6-ескертпе)

(16.061)

(256)

Өзге жиынтық кіріс

15.548

11.097

Қаржылық активтерден аударымдар

855

(11)

(Құнсыздану)/құнсыздануды қалпына келтіру

(70.712)

16.463

Бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялардың капиталындағы басқа да өзгерістер

5.127

-

31 желтоқсандағы сальдо

1.717.249

1.351.044


      2013 жылы Топ "Қазцинк" ЖШС қауымдасқан компаниясына инвестициялардың құнсыздануынан 60.369 миллион теңге мөлшеріндегі шығынды таныды. Осы инвестицияның өтелетін құны болашақ ақша ағындарын дисконттау жолымен оны пайдалану құндылығы негізінде анықталды.

      2013 жылғы 31 желтоқсанда бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялардың танылмаған жинақталған шығындарындағы Топтың үлесі 24.823 миллион теңгені (2012: 33.509 миллион теңгені) құрады.

10. КЛИЕНТТЕРГЕ ҚАРЫЗДАР

      31 желтоқсанда клиенттерге қарыздар мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012

Ірі кәсіпорындарға қарыздар

719.762

2.049.953

Жеке тұлғаларға қарыздар

331.358

718.670

Шағын және орта бизнеске кредит беру

40.165

292.957

Қаржылық жалдауға таза инвестициялар

9.041

56.888

Өзге қарыздар

4.117

5.235

Қарыздардың жалпы сомасы

1.104.443

3.123.703

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(207.560)

(1.071.993)

Клиенттерге қарыздар, нетто

896.883

2.051.710

Минус: ағымдағы бөлігі

(249.800)

(665.326)

Ұзақ мерзімді бөлігі

647.083

1.386.384


      31 желтоқсанда аяқталған жыл ішіндегі қарыздар бойынша құнсыздануға арналған резервтегі қозғалыс келесі түрде берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

1 қаңтарға арналған резерв

1.071.993

1.262.590

Есептелгені, нетто

118.864

15.895

Резерв есебінен қалпына келтірілген/есептен шығарылғаны, нетто

231.220

(231.746)

Сатуға арналған ретінде жіктелген активтерге аудару (6-ескертпе)

(1.114.411)

-

Есептілік валютасын қайта есептеу

35.200

25.254

Тоқтатылған қызмет

(135.306)

-

31 желтоқсанға арналған резерв

207.560

1.071.993


      Келесі кестелерде 31 желтоқсандағы несиелік қоржынның кредиттік сапасы туралы ақпарат берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

Құнсыздану белгілері анықталмаған қарыздар:



Стандарттық қарыздар

822.028

1.467.523

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(25.141)

(51.004)

Құнсыздануға арналған резервті шегергендегі стандарттық қарыздар

796.887

1.416.519

Құнсызданған қарыздар



Жеке құнсызданған қарыздар

199.832

1.441.378

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(162.793)

(987.461)

Құнсыздануға арналған резервті шегергендегі жеке құнсызданған қарыздар

37.039

453.917

Мерзімі өткен қарыздар



- кемінде 90 күнге мерзімі кешіктірілген

35.384

34.010

- 90 күннен асатын және кемінде 1 жылға мерзімі кешіктірілген

26.242

56.208

- 1 жылдан асатын мерзімі кешіктірілген

20.958

124.584

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(19.627)

(33.528)

Құнсыздануға арналған резервті шегергендегі мерзімі өткен қарыздар

62.957

181.274

Құнсызданған қарыздардың жиыны

99.996

635.191

Клиенттерге қарыздардың жиыны, нетто

896.883

2.051.710


      31 желтоқсандағы қаржылық жалға алу бойынша таза инвестициялардың құрамдауыштары мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

Бір жыл бойы

1.653

37.551

Бір жылдан артық, бірақ бес жылдан аспайтын

6.611

23.662

Бес жылдан жоғары

11.291

14.164

Ең төменгі жалдау төлемдері

19.555

75.377

Минус: табыс таппаған қаржылық кіріс

(10.514)

(18.489)

Минус: құнсыздануға арналған резерв

?

(16.104)

Қаржылық жалға алудағы таза инвестициялар

9.041

40.784


      Kazakhmys Finance Plc

      2013 жылы Топ Kazakhmys Finance Plc-ке 12 жыл өтеу мерзімімен 200 миллион АҚШ доллары (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 30.812 миллион теңгеге барабар) мөлшерінде (2012: 1.200 миллион АҚШ доллары, 2012 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 180.888 миллион теңгеге барабар) қарыз берді. Қарыздар бойынша жылдық пайыздық ставка ЛИБОР алты айлық ставкасына және 4,80% мөлшеріндегі маржа тең базалық ставкадан тұрады. Осы қарыз Жомарт мыс кен орнын өндіру үшін берілді. Осы қарызды қаржыландыру Қытайдың Мемлекеттік Даму банкінің кредиттік желісі шеңберінде алынған қаражаттан жүзеге асырылды (18-ескертпе).

11. КРЕДИТТІК МЕКЕМЕДЕГІ ҚАРЖАТ

      31 желтоқсандағы кредиттік мекемелердегі қаражат мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012

(қайта есептелді)

Банктік депозиттер

1.356.231

1.099.040

Кредиттік мекемелерге қарыздар

218.333

311.162

Минус: құнсыздануға арналған резерв

-

(64.133)

Кредиттік мекемелердегі қаражат, нетто

1.574.564

1.346.069

Минус: ағымдағы бөлігі

(1.291.888)

(1.076.442)

Ұзақ мерзімді бөлігі

282.676

269.627


Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

10 ірі жергілікті кредит мекемесі

997.137

913.505

Өзге жергілікті кредит мекемелері

189.063

93.362

Халықаралық кредит мекемелері

388.364

339.202


1.574.564

1.346.069


Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

ААА(Ааа)-дан АА-(Аа3)-ға дейін рейтингілер

-

35.684

А+(А1)-дан А-(А3)-ға дейін рейтингілер

258.099

137.860

ВВВ+(Ваа1)-дан ВВВ(Ваа2)-ға дейін рейтингілер

125.132

125.928

ВВВ-(Ваа3)-дан ВВ-(Ва3)-ға дейін рейтингілер

210.795

300.932

В+(В1)-ден В-(В3)-ге дейін рейтингілер

973.206

592.773

ССС+(Саа1)-ден D(D)-ға дейін рейтингілер

2.384

-

Рейтинг жоқ

4.948

152.892


1.574.564

1.346.069


Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Кредит мекемелерінде теңгемен көрсетілген қаражат

884.287

790.109

Кредит мекемелерінде АҚШ долларымен көрсетілген қаражат

689.287

549.874

Кредит мекемелерінде өзге валюталарда көрсетілген қаражат

990

6.086


1.574.564

1.346.069


      2013 жылғы 31 желтоқсанда кредит мекемелеріндегі қаражат бойынша орташа өлшенген пайыздық ставка 4,68% (2012: 4,86%) құрады.

      Кредит мекемелеріндегі қаражат бойынша құнсыздануға арналған резервтегі өзгеріс мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

1 қаңтарға арналған резерв

64.133

62.789

Қалпына келтірілгені, нетто

(13.388)

(1.947)

Есептілік валютасын қайта есептеу

(1.248)

3.096

Резерв есебінен шығарылғаны

4.284

195

Тоқтатылған қызмет

(1.662)

-

Сатуға арналған ретінде жіктелген активтерге аударымдар

(52.119)

-

31 желтоқсанға арналған резерв

-

64.133


      2013 жылы 31 желтоқсанда кредиттік мекемелердегі қаражат 38.217 миллион теңге сомасында ақша қаражатын қамтыды, ол Топтың кейбір қарыздары бойынша қамтамасыз ету ретінде салынды (2012: 4.982 миллион теңге) (18-ескертпе).

12. ӨЗГЕ ҚАРЖЫ АКТИВТЕРІ

      31 желтоқсанда өзге қаржы активтері мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012

Бірлескен кәсіпорынның қатысушысынан алуға вексель

17.192

18.222

Қауымдасқан компанияның қатысушысынан алуға вексель

22.412

20.722

Мыналарды қоса алғанда, сату үшін қолда бар қаржы активтері

132.058

484.542

Үлестік бағалы қағаздар

92.054

219.582

Қазақстандық қаржы мекемелерінің облигациялары

16.177

135.413

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық міндеттемелері

22.911

68.316

Корпоративтік облигациялар

925

32.177

Халықаралық қаржы ұйымдарының облигациялары

-

13.001

Өзге борыштық бағалы қағаздар

-

24.056

Минус: құнсыздануға арналға резерв

(9)

(8.003)

оның ішінде репо шарттары бойынша қаржы активтері

9.932

9.976

Мыналарды қоса алғанда, өтеуге дейін ұсталатын қаржылық активтер

312

51.302

Қазақстандық қаржы мекемелерінің облигациялары

-

42.596

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық міндеттемелері

-

8.182

Корпоративтік облигациялар

312

524

Мыналарды қоса алғанда, пайда және залал арқылы әділ құн бойынша ескерілетін қаржылық активтер

8.114

37.256

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық міндеттемелері

4.497

19.111

Қазақстандық қаржы мекемелерінің облигациялары

1.852

3.266

Венчурлік капитал ұйымдарында түзілмеген инвестициялар

-

12.917

Акционерлік капиталға түзілмеген инвестициялар

-

1.799


Миллион теңгемен

2013

2012

Корпоративтік облигациялар

1

126

Өзге борыштық бағалы қағаздар

1.764

37

Мыналарды қоса алғанда, сауда бағалы қағаздар

-

70.421

Қазақстандық қаржы мекемелерінің облигациялары

-

20.997

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық міндеттемелері

-

13.444

Корпоративтік облигациялар

-

9.422

Өзге үлестік бағалы қағаздар

-

25.668

Өзге борыштық бағалы қағаздар

-

890

Мыналарды қоса алғанда, туынды қаржылық құралдар

46.427

50.278

Опциондар

46.427

47.638

Валюталық своптар

-

2.113

Өзге

-

527

Қаржы активтерінің жиыны

226.515

732.743

Минус: ағымдағы бөлігі

(92.686)

(267.809)

Ұзақ мерзімді бөлігі

133.829

464.934


      2013 жылғы 31 желтоқсанда сату үшін қолда бар қаржылық активтер бойынша пайыздық ставка өтеуге дейін ұсталатын қаржылық активтер және сауда бағалы қағаздары 4,3%-дан 9,2%-ға дейін, 0,93%-дан 15%-ға дейін және тиісінше 3,6%-дан 11%-ға дейінгі (2012: 2,3%-дан 17,4%-ға дейін, 0,93%-дан 15%-ға дейін және тиісінше 3,6%-дан 11%-ға дейін) диапазонда болды.

      Туынды қаржылық құралдарды қоспағанда, валюталар бөлінісіндегі өзге де қаржылық активтер мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

Теңгемен көрсетілген қаржылық активтер

139.562

442.444

АҚШ долларымен көрсетілген қаржылық активтер

40.526

231.523

Өзге валюталармен көрсетілген қаржылық активтер

-

8.498


180.088

682.465


      Өзге қаржылық активтердің құнсыздануына арналған резервтегі өзгерістер мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

1 қаңтарға арналған резерв

8.003

8.157

(Қалпына келтірілгені)/есептелгені, нетто

(2.465)

666

резерв есебінен шығарылғаны

(2.172)

(680)

Тоқтатылған қызмет

(3.357)

-

Есептілік валютасын қайта есептеу

-

(140)

31 желтоқсанға арналған резерв

9

8.003


      Үлестік бағалы қағаздар (сату үшін қолда бар қаржылық активтер) – "Toshiba Nuclear Energy Holdings (US) Inc." және "Toshiba Nuclear Energy Holdings (UK) Ltd." акциялары

      2007 жылы ҚАӨ ҰАК "Toshiba Nuclear Energy Investments US Inc."-тан 400.000 мың АҚШ долларына "Toshiba Nuclear Energy Holdings (US) Inc." (бұдан әрі "TNEH-US") компаниясының А класындағы 400 жай акциясын сатып алды. Бұдан басқа, ҚАӨ ҰАК 140.000 мың АҚШ долларына "Toshiba Nuclear Energy Holdings (UK) Ltd." (бұдан әрі "TNEH-UK") компаниясының А класының 140 жай акциясын "Toshiba Nuclear Energy Investments UK Ltd"-дан сатып алды. TNEH – US-тегі А класының 400 жай акциясын және TNEH-UK-тегі А класының 140 жай акциясын сатып алу нәтижесінде, ҚАӨ ҰАК көрсетілген компаниялардағы иелену үлесінің 10%-ын сатып алды. TNEH-US және TNEH-UK "Westinghouse Group"-тегі (бұдан әрі "Westinghouse") акциялардың 100%-ын иеленеді.

      Үлестік бағалы қағаздар (сату үшін қолда бар қаржылық активтер) – "Toshiba Nuclear Energy Holdings (US) Inc." және "Toshiba Nuclear Energy Holdings (UK) Ltd." акциялары (жалғасы)

      TNEH-US және TNEH-UK-тегі қатысу үлесін сатып алуға байланысты және сонымен бір мезгілде ҚАӨ ҰАК "пут" опционына (бұдан әрі "пут" опционы) келісімін жасады. Westinghouse жүргізетін сертификаттауға байланысты Компанияның "Үлбі металлургия зауыты" АҚ еншілес кәсіпорнында (ҚАӨ ҰАК еншілес ұйымы) отын құрастырылымдарын өндіру, "пут" опционы ҚАӨ ҰАК-ке опционды "Toshiba" корпорациясының өз акцияларын бірінші 67% акцияларын 540.000 мың АҚШ долларына тең сатып алудың бастапқы бағасының 100% үшін және қалған 33% акциялары үшін сатып алу бастапқы құнының 90% үшін сатуды ұсынады, соның нәтижесінде "пут" опционын орындау бағасы 522.180 мың АҚШ долларымен теңестіріледі. "Пут" опционының осы келісіміне толықтыруға 2012 жылдың аяғында ҚАӨ ҰАК және "Toshiba" корпорациясы келісімге қол қойып, осыған сәйкес ҚАӨ ҰАК 2018 жылдың 28 ақпанына дейін опционды пайдалануы мүмкін. 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ҚАӨ ҰАК "пут" опционын пайдаланған жоқ.

      TNEH-US және TNEH-UK иелену үлесін сатып алуға байланысты және сонымен бір мезгілде, ҚАӨ ҰАК "колл" (бұдан әрі мәтін бойынша "колл" опционы) опционына келісім жасады. "Колл" опционы егер АҚШ-тың Шетелдік инвестициялар жөніндегі комитеті ҚАӨ ҰАК барынша стратегиялық әріптес болып табылмайтындығын ескерсе, "Toshiba" корпорациясына ҚАӨ ҰАК-ден оның TNEH-US және TNEH-UK-тегі акцияларын сатуды талап етуге құқылы. Бұл жағдайда ҚАӨ ҰАК акцияларының әділ құны тәуелсіз халықаралық бағалау компаниясымен айқындалатын болады. 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша "Toshiba" корпорациясы "колл" опционын пайдаланған жоқ.

      Топ осы инвестицияларды сатуға арналған қолда бар ретінде жіктеді, өйткені Топтың ниеті мен қабілетін ұзақ мерзімді перспективадағы инвестицияларды ұстауды ең таңдаулы тәсіл деп көрсету. Инвестиции в TNEH-US және TNEH-UK-тегі инвестициялар өзіндік құн бойынша ескеріледі, өйткені олар жеке компанияның капиталы болып табылады, оның әділ құны дұрыс анықталмауы мүмкін.

      2013 жылғы 31 желтоқсанда осы инвестициялардың теңгерімдік құны 66.005 миллион теңгені құрады (2012: 66.005 миллион теңге).

      Үлестік бағалы қағаздар (сату үшін қолда бар қаржы активтері) – Kazakhmys PLC акциялары

      2013 жылғы 6 маусымда Қор Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетіне оларды беру жолымен республикалық меншікке Қордың иелігінде бар Kazakhmys PLC (58.876.793 акция) жай акцияларының барлығын өтеусіз беруді жүзеге асырды. Беру күніндегі осы қаржылық активтердің әділ құны 44.069 миллион теңгені құрады. (17.5-ескертпе).

      2012 жылғы 31 желтоқсанда Kazakhmys PLC үлестік бағалы қағаздары сату үшін қолда бар, өтелмеуі мүмкін, құнның елеулі түрде және жалғастырылатын төмендеуімен байланысты бастапқы құн шамасынан төмен болғанының объективті айғақтары бар. Осыған байланысты, Топ Kazakhmys PLC үлестік бағалы қағаздар бойынша сатылмаған шығынның өзге жиынтық кірісінің құрамынан 86.103 миллион теңге мөлшеріндегі құнсыздану бойынша шығындарға қайта жіктелді. Құнсыздану бойынша шығындар Kazakhmys PLC-ның әділ құны және үлестік бағалы қағаздарының бастапқы құны арасындағы айырмашылық мөлшерінде танылды.

      Үлестік бағалы қағаздар (сату үшін қолда бар қаржы активтері) – "Қазкоммерцбанк" АҚ акциялары

      2013 жылғы 31 желтоқсанда "Қазкоммерцбанк" АҚ бағалы қағаздарының әділ құны 23. 237 миллион теңгені (2012: 24.828 миллион теңге) құрады.

      2012 жылғы 31 желтоқсанда "Қазкоммерцбанк" АҚ үлестік бағалы қағаздары сату үшін қолда бар, өтелмеуі мүмкін, құнның елеулі түрде және жалғастырылатын төмендеуімен байланысты бастапқы құн шамасынан төмен болғанының объективті айғақтары бар. Осыған байланысты, Топ "Қазкоммерцбанк" АҚ үлестік бағалы қағаздары бойынша сатылмаған шығынды өзге жиынтық кірісінің құрамынан құнсыздану бойынша шығындарға 60.745 миллион теңге мөлшерінде қайта жіктеді. Құнсыздану бойынша шығындар "Қазкоммерцбанк" АҚ үлестік бағалы қағаздарының әділ құны және бастапқы құны арасындағы айырмашылық мөлшерінде танылды.

      Үлестік бағалы қағаздарды сату (сату үшін қолда бар қаржы активтері) – "Қазақстанның халық банкі" АҚ акциялары

      2012 жылғы 28 мамырда "АЛМЭКС" холдингілік тобы" АҚ және "Қазақстанның халық банкі" АҚ "Қазақстанның халық банкі" АҚ артықшылықты акцияларына қатысты опциялық келісім бойынша құқықтарға жол беру туралы келісім жасады.

      Осы келісімге сәйкес, 2012 жылы 29 маусымда және 2012 жылы 5 шілдеде "Қазақстанның халық банкі" АҚ опционды орындауға арналған өз құқығын ішінара сатты және бір акциясы үшін 179,94 теңге және 180,21 теңге бағасы бойынша 150.000.000 және 40.000.000 өзінің артықшылықты акциясын сатып алуды жүзеге асырды. Сатудың жалпы құны 34.199 миллион теңгені құрады.

      "Қазақстанның халық банкі" АҚ артықшылықты акцияларын 27.057 және тиісінше 7.215 миллион теңге мөлшерінде сату күніндегі әділ құнмен сатқаннан кейін Қор сату күнінде олардың әділ құны 2.770 және тиісінше 739 миллион теңгені құрайтын артықшылықты акцияларды сатып алуға опцион бойынша тиісті міндеттемелерді тануды тоқтатты.

      Сондай-ақ "Қазақстанның халық банкі" АҚ артықшылықты акциялары бойынша сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау бойынша 1.394 миллион теңге мөлшеріндегі сатылмаған кіріс кезең ішіндегі таза пайданы сату үшін қолда бар инвестицияларды қайта бағалау резервінен қайта жіктелді. Қаржылық активтердің шығуынан алынған таза кіріс жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте 4.830 миллион теңге мөлшерінде көрсетілген.

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы Қордың иелігінде қалған бағалы қағаздардың әділ құны "Қазақстанның Халық Банкі" АҚ 1.025 миллион теңгені (2012: 1.028 миллион теңге) құрады.

13. ӨЗГЕ ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР

      31 желтоқсанда өзге ұзақ мерзімді активтер мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Ұзақ мерзімді активтер үшін төленген аванстар

302.517

292.387

Өтеуге ұзақ мерзімді ҚҚС

62.997

47.616

Болашақтағы кезеңнің шығыстары

23.548

24.536

Мемлекетке сатуға арналған активтер

14.148

14.239

Ұзақ мерзімді қорлар

8.886

13.201

Пайдалануға шектелген ақша қаражаты

12.544

9.056

Өзге

64.906

40.730

Минус: құнсыздануға арналған резерв  

(27.650)

(20.673)


461.896

421.092


      Құнсыздануға арналған резервтегі өзгерістер былай берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

1 қаңтарға арналған резерв

20.673

15.874

Есептілік валютасын қайта есептеу

8

310

Есептелгені, нетто

9.138

3.663

Қалпына келтірілгені

1.111

95

Сатуға арналған ретінде жіктелген активтерге аударымдар

(3.280)

731

31 желтоқсанға арналған резерв

27.650

20.673


      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ұзақ мерзімді активтер үшін төленген аванстар негізінен құрылыс жұмыстарын орындағаны және негізгі құралдарды сатып алғаны үшін аванстар берілді.

14. ҚОРЛАР

      31 желтоқсанда қорлар мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Сату үшін мұнайды қайта өңдеу өнімі

66.162

64.654

Шикі мұнай

49.514

50.717

Аяқталмаған өндіріс

37.832

41.085

Өндірістік материалдар және қорлар

34.627

29.568

Уран өнімі

27.575

29.860

Қайта сатуға арналған тауарлар

18.859

34.448

Отын

15.992

15.677

Мұнай-газ саласының материалдары мен қорлары

15.884

17.896

Теміржол саласының материалдары мен қорлары

14.457

14.523

Меншік құқығында кепілді қамтамасыз ету

9.351

61.736

Газды қайта өңдеу өнімдері

8.213

12.865

Авиациялық қор бөлімдері

5.364

3.507

Телекоммуникациялық жабдықтар үшін қосалқы бөліктері

2.636

2.837

Уран саласының материалдары мен қорлары

2.049

1.488

Электр энергиясын беру бойынша жабдықтарға арналған босалқы бөлшектер

1.693

3.238

Өзге материалдар мен қорлар

56.522

46.037

Минус: сатудың таза құны бойынша резерв

(20.430)

(20.628)


346.300

409.508


15. САУДА ДЕБИТОРЛЫҚ БЕРЕШЕК ЖӘНЕ ӨЗГЕ АҒЫМДАҒЫ АКТИВТЕР

      31 желтоқсанда сауда дебиторлық берешек мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Сауда дебиторлық берешек

397.699

370.676

Минус: күмәнді берешек бойынша резерв

(36.630)

(28.324)


361.069

342.352


      31 желтоқсанда өзге ағымдағы активтер мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Акционердің пайдасына арналған актив

70.627

76.720

Төленген аванстар және болашақ кезең шығыстары

54.901

102.443

Өзге дебиторлық берешек

39.328

48.427

Салықтар бойынша өзге алдын ала төлем

22.348

23.690

Алуға дивидендтер

21.319

34.635

Пайдалануға шектелген ақша қаражаты

11.991

15.955

Қызметкерлердің берешегі

5.107

5.038

Өзге

17.515

27.359

Минус: құнсыздануға арналған резерв

(32.116)

(36.092)


211.020

298.175


      2013 жылғы 31 желтоқсанда Топтың 91.914 миллион теңге мөлшеріндегі дебиторлық берешегі қарыз шарттары бойынша қамтамасыз ету ретінде салынды (2012: 91.460 миллион теңге).

      Күмәнді сауда дебиторлық берешек бойынша резервтегі өзгерістер және құнсыздануға арналған резервтегі өзге ағымдағы активтер мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

1 қаңтарға арналған резерв

64.416

59.049

Бағалаудағы өзгеріс

(212)

(1.771)

Есептелгені, нетто

8.362

9.727

Есептілік валютасын қайта есептеу

1.455

692

(Қалпына келтірілгені)/есептен шығарылғаны, нетто

14.917

(2.512)

Сатуға арналған ретінде жіктелген активтерге аударымдар

(18.822)

(763)

Кәсіпорындарды біріктіру кезіндегі түсімдер

46

-

Еншілес ұйымның үстінен бақылауды жоғалту

(1.416)

(6)

31 желтоқсанға арналған резерв

68.746

64.416


      2013 жылғы 31 желтоқсанда Топтың дебиторлық берешегі бойынша 7.683 миллион теңге сыйыақы есептелді (2012: нөл).

      31 желтоқсанда мерзімдер бөлінісінде сауда дебиторлық берешекті талдау мынадай түрде берілген:

Миллион теңгемен

Жиыны

Мерзімі өтпеген және құнсыз-данбаған

Мерзімі өткен, бірақ құнсызданбаған

<30 күн

30-60 күн

60-90 күн

90-120 күн

>120 күн

2013

361.069

308.406

22.816

15.282

3.915

1.974

8.676

2012

342.352

297.108

19.528

15.999

3.109

1.586

5.022


16. АҚША ҚАРАЖАТЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ БАЛАМАЛАРЫ

      31 желтоқсанда ақша қаражаты және олардың баламалары мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Банктік салымдар – теңге

230.131

240.948

Банктік салымдар – АҚШ доллары

171.099

123.752

Банктік салымдар – басқа валюталар

15.610

9.393

Банктердегі ағымдағы шоттар – теңге

196.814

610.699

Банктердегі ағымдағы шоттар – АҚШ доллары

92.564

383.384

Банктердегі ағымдағы шоттар – басқа валюталар

17.364

24.326

Кассадағы ақша қаражаты

13.900

61.478

Кемінде үш ай өтеудің бастапқы мерзімі бар басқа да банктермен сатып алу және кері сату ("кері депо") шарттары

3.153

14.051

Жолдағы ақша қаражаты

359

395


740.994

1.468.426


      Қысқа мерзімді салымдар әртүрлі мерзімдерге енгізіледі – 1 (бір) күннен 3 (үш) айға дейін, Топтың мерзімді қажеттіліктеріне байланысты қолма-қол ақша қаражаты. 2013 жылғы 31 желтоқсанда банктердегі мерзімді депозиттер бойынша және ағымдағы банктік шоттар бойынша орташа өлшенген пайыздық ставка 3,73%-ды және тиісінше 1,18%-ды (2012: 1,91% және 0,52%) құрады.

      Банктердегі шоттарда Топтың ақша қаражатының жалпы сомасында Республикалық бюджеттен және Ұлттық қордан Үкіметтің нысаналы бағдарламалары бойынша алынған қаражат бар. 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша осы ақша қаражыт Ұлттық банктің шоттарында шоғырландырылған және 85 миллиард теңгені (2012: 395 миллиард теңге) құрайды, оның ішінде:

      * 54 миллиард теңге – Тұрақтандыру жоспарын іске асыру шеңберінде алынған Ұлттық қордың қаражаты (2012: 247 миллиард теңге);

      * 2 миллиард теңге – Қор іске асыратын жобаларды қаржыландыру мақсатында Республикалық бюджеттен алынған қаражат (2012: 6 миллиард теңге);

      * 29 миллиард теңге – операциялық және инвестициялық қызметті жүзеге асыру үшін қажетті Қордың ақша қаражатының қалдығы (2012: 142 миллиард теңге).

17. КАПИТАЛ

      17.1 Акциялардың шығарылымы

      2013 және 2012 жылдар ішінде Қор мынадай түрде акциялардың эмиссиясын жүзеге асырды:

Акцияларды төлеу

Шығаруға рұқсат берілген және шығарылған акциялардың саны

Акциялардың номиналды құны, теңгемен

Жарғылық капитал, миллион теңгемен

2011 жылғы 31 желтоқсанға арналған

3.480.637.455


4.050.383

Ақша қаражатының жарналары

120.000

100.000

12.000

Мүлік жарналары

350.282

100.000; 93.549; 90.092; 80.000; 72.800; 23.156

35.028

Акциялардың мемлекеттік пакеттерімен жарналар

418.402

1.000.000; 282.174; 100.000; 46.000; 40.600

311.903

2012 жылғы 31 желтоқсанға арналған

3.481.526.139


4.409.314

Ақша қаражатының жарналары

39.320

901.000; 1.000.000

39.320

Акциялардың мемлекеттік пакеттерімен жарналар

27.073

1.000; 1.000.000

26.234

Мүлік жарналары

9.809

1.000;422.451;615.921; 1.000.000

9.808

2013 жылғы 31 желтоқсанға арналған

3.481.602.341


4.484.676


      2013 жылғы 31 желтоқсанда 3.481.602.341 акция толығымен төленді (2012: 3.481.526.139 акция).

      2013

      "2013-2015 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы" Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 23 қарашадағы Заңына сәйкес Акционер Қордың жарғылық капиталына 39.320 миллион теңге мөлшеріндегі ақша қаражатымен жарнаны жүзеге асырды. Осы қаражат Қордың еншілес ұйымдары жүзеге асыратын жобаларды қаржыландыруға арналған.

      2013 жылы Үкіметтің 2010 жылғы 14 қыркүйектегі № 939 қаулысына сәйкес Акционер Қордың жарғылық капиталына жалпы сомасы 9.808 миллион теңгеге мүлік жарнасын жүзеге асырды. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 4 желтоқсандағы № 1538 қаулысына сәйкес 2013 жылғы 26 шілдеде Қорға "Ақтау халықаралық теңіз сауда порты" ұлттық компаниясы" АҚ акцияларының мемлекеттік пакеті берілді. "Ақтау халықаралық теңіз сауда порты" ұлттық компаниясы" АҚ акцияларының пакетін беру жалпы бақылаудағы кәсіпорындарды біріктіруді білдіретіндіктен, осы шоғырландырылған қаржылық есептілік алдыңғы компанияны тіркеу әдісін пайдалана отырып дайындалды. Тиісінше, осы шоғырландырылған қаржылық есептілік осылайша, егер "Ақтау халықаралық теңіз сауда порты" ұлттық компаниясы" АҚ акцияларын беру ұсынылған кезеңнен неғұрлым ерте күнде болған деп берілген, нәтижесі ретінде салыстырмалы ақпарат қайта есептелді. Осы шоғырландырылған қаржылық есептілікке енгізілген таза активтердің теңгерімдік құны бөлінбеген пайданы түзету ретінде ескерілді, соның салдарынан Қордың акцияларын шығару кезінде жарғылық капиталға 26.234 миллион теңге сомасында аударды.

      2012

      2012 жылы 19 сәуірде Қорға алған күні оның әділ құны 4.110 миллион теңгені құраған "Арқагаз" АҚ акцияларының мемлекеттік пакеті берілді.

      2012 жылғы 28 маусымда Қорға алу күнінде 300.070 миллион теңге (5-ескертпе) әділ құнмен жарғылық капиталға жарна нысанында ӨБТКҮБК-дегі қатысу үлесінің 100%-ы берілді.

      2012 жылы 20 желтоқсанда Қорға ШҚ ӨЭК 100% үлесінің мемлекеттік пакеті берілді, оны беру күніндегі әділ құны 7.723 миллион теңгені құрады. ШҚ ӨЭК активтері мен міндеттемелері ШҚ ӨЭК қаржылық есептілігіндегі теңгерімдік құн бойынша осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте ескерілген. Таза активтердің теңгерімдік құны және шығарылған жарғылық капиталдың сомасы арасындағы 4.149 миллион теңге мөлшеріндегі айырмашылық капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есептің құрамында бөлінбеген пайданы азайту ретінде көрсетілген (5-ескертпе).

      17.2 Үкіметтің қарыздары бойынша және ҚР Ұлттық Банкі сатып алған облигациялар бойынша дисконт

      2013

      2013 жылғы қаңтарда Қор сыйақының нарықтық ставкасы бойынша купондық облигацияны орналастырды, оларды Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінен сатып алды және Үкіметтен нарықтағыдан төмен ставка бойынша қарыз алды. Осы міндеттемелерді бастапқы тану кезіндегі 249.828 миллион теңге сомасындағы дисконт капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте біржолғы кіріс ретінде көрсетілді.

      2012

      2012 жылы Қор нарықтағыдан төмен сыйақы ставкалары бойынша купондық облигацияларды орналастырды. Осы міндеттемелерді тану кезіндегі 89.617 миллион теңге сомасындағы дисконт капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте көрсетілді.

      2012 жылы Қор орналастырған және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі сатып алған облигациялар бойынша проспектілерге өзгерістер мен толықтырулар тіркелді. Осы өзгерістерге сәйкес аталған облигациялар бойынша айналым мерзімдері 2062 жылға дейін ұзартылды және сыйақы ставкасы 0,01%-ға дейін төмендетілді. Проспектідегі өзгерістер облигацияларды орналастырудың бастапқы жағдайларында елеулі өзгерістерге және тиісінше бастапқы міндеттемені тануды тоқтатуға және жаңа міндеттемені БЕХС 39 сәйкес тануға алып келді. Жаңа міндеттеменің әділ құны және бастапқы міндеттеменің теңгерімдік құны арасындағы өзгерістерді енгізу күніндегі 304.650 миллион теңге мөлшеріндегі айырмашылық капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте танылған.

      17.3 Дивидендтер

      Негізгі компанияның акционеріне келетін дивидендтер

      2013 жылғы 16 қазанда Қор Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 5 қазандағы № 1060 қаулысына сәйкес 2012 жыл ішіндегі қаржылық нәтижелер бойынша 9.077 миллион теңге мөлшерінде Акционерге дивидендтер төлеуді жүзеге асырды (2012 жылы: 159.113 миллион теңге).

      Бақыланбайтын қатысу үлесін ұстаушыларға келетін дивидендтер

      2013 жылы Топ ҚМГ БӨ, ҚТК және тиісінше ҚТО-дағы бақыланбайтын қатысу үлесінің ұстаушыларына объявила дивиденды на сумму 40.591 миллион теңге, 14.919 миллион теңге және 2.885 миллион теңге сомаға дивидендтер жариялады (2012: ҚТК және тиісінше ҚМГ БӨ бақыланбайтын қатысу үлесінің ұстаушыларына 114.312 миллион теңге және 34.322 миллион теңге).

      2013 жылы өзге еншілес ұйымдардағы бақыланбайтын қатысу үлесінің ұстаушыларына төленген дивидендтер 2.326 миллион теңгені құрады (2012: 1.663 миллион теңге).

      17.4 Акционермен өзге операциялар

      2013 жылы жасалған даму институттары мен қаржы ұйымдарының ("Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ, "Kazyna Capital Management" АҚ, "ҚазЭкспортГарант" экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы" АҚ, "Қазақстанның инвестициялық қоры" АҚ, "Қазақстанның Даму банкі" АҚ), "СҚФармация" ЖШС және "Досжан темір жолы" АҚ үстінен толық бақылау құқығымен сенімгерлік басқарудың шарттарға сәйкес Қор осы кәсіпорындардың үстінен бақылауды жоғалтты (6-ескертпе). Қор капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте 471.711 миллион теңге сомаға Акционерге бөлу ретінде осы еншілес ұйымдардың танылуын тоқтатты және істен шығуын көрсетті.

      2013 жылғы шілдеде "Даму институттарын, қаржы ұйымдарын басқару жүйесін оңтайландыру және ұлттық экономиканы дамыту жөніндегі кейбір шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 22 мамырдағы № 571 Жарлығын іске асыру жөніндегі шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 25 мамырдағы № 516 қаулысын орындау үшін Қор және Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті айырбас шартына қол қойды, оған сәйкес "Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ, "Kazyna Capital Management" АҚ, "КазЭкспортГарант" экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы" АҚ, "Қазақстан инвестициялық қоры" АҚ, "Қазақстан даму банкі" АҚ, "СҚ-Фармация" ЖШС акциялар пакеті мен еншілес ұйымдарындағы қатысу үлестеріне меншік құқығы Үкімет қаулысында көрсетілген тізбеге сәйкес республикалық мүлікке айырбасқа республикалық меншікке беріледі. 2013 жылғы тамызда жоғарыда көрсетілген айырбас шартының шеңберінде Қор акциялар пакеті мен еншілес ұйымдарындағы қатысу үлестерін республикалық меншікке беруді жүзеге асырды ("Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ, "Kazyna Capital Management" АҚ, "КазЭкспортГарант" экспорттық-кредиттік сақтандыру корпорациясы" АҚ, "Қазақстан инвестициялық қоры" АҚ, "СҚ-Фармация" ЖШС).

      Сондай-ақ жоғарыда аталған айырбас шартына сәйкес "Қазгеология" ұлттық геологиялық барлау компаниясы" АҚ-дағы қатысу үлесінің заңды құқықтары Үкімет қаулысында көрсетілген тізбеге сәйкес республикалық мүлікке айырбасқа республикалық меншікке беріледі. Қор капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте 8.966 миллион теңге сомаға Акционерге бөлу ретінде "Қазгеология" ұлттық геологиялық барлау компаниясы" АҚ таныды және істен шығуын көрсетті.

      17.5 Акционерге өзге бөлулер

      "Kazakhmys Plc" акцияларын беру

      2013 жылғы 6 маусымда Қор оларды Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетіне беру жолымен қордың иелігіндегі Kazakhmys Plc барлық жай акцияларын (58.876.793 акциясын) республикалық меншікке өтеусіз беруді жүзеге асырды. Қор 44.069 миллион теңге мөлшерінде шығу күніндегі ағымдағы құнымен сату үшін қолда бар қаржылық актив және 67.856 миллион теңге мөлшерінде сату үшін қолда бар қаржылық активтерді қайта бағалау бойынша байланысты жинақталған резерв ретінде бұрын ескерілетін Kazakhmys Plc инвестицияларды тануды тоқтатты. осы шығу капиталдағы өзгерістер туралы аралық шоғырландырылған есептегі 111.925 миллион теңге жалпы сомасында Акционерге өзге бөлу ретінде көрсетілді.

      Негізгі құралдарды салу және беру

      2012 жылы Топ 13.537 миллион теңге сомада Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар жөніндегі министрліктің жүргізуіндегі мұнайды құюға Солтүстік Каспий экологиялық әсер ететін базаны беру бойынша міндеттемені (бұдан әрі – СКЭӘБ) құрды және оларды Акционерге бөлу ретінде көрсетті.

      2013 жылы 27 маусымда Мұнай-газ және энергетика саласын дамыту жөніндегі ведомствоаралық комиссия Топтан СКЭӘБ қалдыру шешімін қабылдады. Осының негізінде Топ 2012 жылы танылған Акционерге бөлуге 13.537 миллион теңге мөлшерінде түзетпе жасады.

      2013 жылы Топ Мәскеу қаласындағы Көрме орталығын қайта жөндеуге арналған резервті 3.433 миллион теңгеге (2012: 2.451 миллион теңге) және Астана қаласында Қазақстан тарих мұражайын салуға тартылатын шығындарға қатысты резервті 23.551 миллион теңгеге (2012: 5.179 миллион теңге) ұлғайтты және тиісінше оларды Акционерге бөлу ретінде көрсетті.

      2012 жылы Топ Астана қаласында өзге әлеуметтік объектілерді салуға арналған резервті 28.330 миллион теңге сомаға ұлғайтты.

      Үкімет бекіткен Щучье-Бурабай курорттық аймағын дамыту жоспарына сәйкес Топ осы курорттық аймақта гольф-клуб салуға міндетті. Осы жоба құрылысының құны және өтелетін құны 19.573 миллион теңге және тиісінше 6.252 миллион теңге сомаға бағаланды. Құрылыстың сметалық құны мен өтелетін құн арасындағы 13.321 миллион теңге сомасындағы айырмашылық 2013 жыл ішіндегі капиталға өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте Акционерге бөлу ретінде көрсетілді.

      Акционердің тапсырмасы бойынша қайырымдылық көмек көрсету

      2013 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл ішінде Акционердің тапсырмасы бойынша Топ Акционерге бөлу ретінде көрсетілген әлеуметтік, мәдени-көпшілік және спорт іс-шараларын қаржыландыру үшін 8.833 миллион теңге мөлшерінде демеушілік көмек бөлді (2012: 14.393 миллион теңге).

      17.6 Еншілес ұйымдардағы қатысу үлестерінің өзгеруі – бақыланбайтын үлесті сатып алу

      БТА Банк

      2012 жылы желтоқсанда мақұлданған БТА Банк міндеттемелерін қайта құрылымдау жоспары шеңберінде Қор 81,48%-дан 97,28%-ға дейін өзінің иелену үлесін ұлғайтып, БТА Банктің қайтадан шығарылған жай акцияларын сатып алды. Осы мәміле нәтижесінде Қор осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте 123.902 миллион теңге сомаға бөлінбеген пайданы азайтуды және 126.033 миллион теңге сомасында бақыланбайтын қатысу үлесін ұлғайтуды таныды.

      Еншілес ұйымдардың қатысу үлестеріндегі басқа да өзгерістер

      2012 жылдың ішінде бақыланбайтын үлестермен үлестерді сатып алу нәтижесінде еншілес ұйымдардың қатысу үлестеріндегі басқа өзгерістер 9. 539 миллион теңге сомасында бақыланбайтын қатысу үлесін ұлғайтуға әкеп соқтырды.

      17.7 Бақыланбайтын қатысу үлесі

      Төменде елеулі бақыланбайтын қатысу үлестері бар еншілес ұйымдар туралы ақпарат берілген.


Қызметті тіркеу және жүзеге асыру елі

Бақыланбайтын қатысу үлесі

2013

2012

Үлес

Теңгерімдік құн

Үлес

Теңгерімдік құн

"ҚазМұнайГаз" Барлау Өндіру" АҚ

Қазақстан

36,78%

504.355

36,79%

492.114

"Қазақтелеком" АҚ

Қазақстан

49,00%

135.445

49,00%

140.991

"ҚазТрансОйл" АҚ

Қазақстан

10,00%

34.452

10,00%

29.178

Rompetrol Rafinare S.A.

Румыния

45,37%

24.470

45,37%

35.097

"Эйр Астана" АҚ

Қазақстан

49,00%

23.123

49,00%

20.855

Rompetrol Downstream S.R.L.

Румыния

45,37%

20.437

45,37%

21.546




742.282


739.781


      Төменде 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша және осы күнде аяқталған жыл ішіндегі елеулі бақыланбайтын қатысу үлестері бар еншілес ұйымдар туралы қорытынды қаржылық ақпарат берілген:

Миллион теңгемен

"ҚазМұнайГаз" Барлау Өндіру" АҚ

"Қазақтелеком" АҚ

"ҚазТрансОйл" АҚ

Rompetrol Rafinare S.A.

"Эйр Астана" АҚ

Rompetrol Downstream S.R.L.

Қорытынды бухгалтерлік теңгерім







Ұзақ мерзімді активтер

666.034

331.753

319.084

182.211

93.247

55.642

Ағымдағы активтер

928.791

84.383

123.617

106.061

43.628

55.337

Ұзақ мерзімді міндеттемелер

(39.376)

(69.959)

(48.560)

(35.250)

(62.689)

(7.486)

Ағымдағы міндеттемелер

(184.356)

(80.674)

(49.619)

(199.098)

(26.948)

(58.449)

Капиталдың жиыны

1.371.093

265.503

344.522

53.924

47.238

45.044

Мыналарға келетін:







Негізгі компанияның акционеріне

866.738

130.058

310.070

29.454

24.115

24.607

Бақыланбайтын қатысу үлесіне

504.355

135.445

34.452

24.470

23.123

20.437

Жиынтық кіріс туралы қорытынды есеп







Жалғастырылатын қызметтен жыл ішіндегі пайда/(шығын)

139.147

19.561

83.490

(24.669)

7.814

(2.342)

Табыс салығын шегергендегі жыл ішіндегі жиынтық кіріс/(шығын) жиыны

143.647

19.473

83.075

(24.669)

7.814

(2.342)

Мыналарға келетін:







Негізгі компанияның акционеріне

89.984

9.968

74.916

(13.474)

3.985

(1.279)

Бақыланбайтын қатысу үлесіне

53.663

9.505

8.159

(11.195)

3.829

(1.063)

Бақыланбайтын қатысу үлесінің пайдасына төленген дивидендтер

(40.221)

(1.031)

(2.885)

(1.562)

Ақша ағындары туралы қорытынды ақпарат







Операциялық қызмет

98.432

62.468

95.859

16.900

8.214

8.369

Инвестициялық қызмет

(22.887)

(34.416)

(60.320)

(17.212)

(4.503)

(547)

Қаржылық қызмет

(111.058)

(39.187)

(28.848)

(8.914)

(8.062)

(4.485)

Ақша қаражатының және олардың баламаларының таза (азаюы)/ұлғаюы

(35.513)

(11.135)

6.691

(9.226)

(4.351)

3.337


      Төменде 2012 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша және осы күнде аяқталған жыл ішіндегі маңызды бақыланбайтын қатысу үлесі бар еншілес ұйымдар туралы қорытынды ақпарат берілген:

Миллион теңгемен

"ҚазМұнайГаз" Барлау Өндіру" АҚ

"Қазақтелеком" АҚ

"ҚазТрансОйл" АҚ

Rompetrol Rafinare S.A.

"Эйр Астана" АҚ

Rompetrol Downstream S.R.L.

Қорытынды бухгалтерлік теңгерім







Ұзақ мерзімді активтер

631.044

289.265

289.723

192.228

52.027

66.388

Ағымдағы активтер

933.056

129.994

85.868

124.277

36.391

48.835

Ұзақ мерзімді міндеттемелер

(41.775)

(96.631)

(45.785)

(37.863)

(22.330)

(7.062)

Ағымдағы міндеттемелер

(184.556)

(45.881)

(38.024)

(201.288)

(23.477)

(60.673)

Капиталдың жиыны

1.337.769

276.747

291.782

77.354

42.611

47.488

Мыналарға келетін:







Негізгі компанияның акционеріне

845.655

135.756

262.604

42.257

21.756

25.942

Бақыланбайтын қатысу үлесіне

492.114

140.991

29.178

35.097

20.855

21.546

Жиынтық кіріс туралы қорытынды есеп







Жалғастырылатын қызметтен жыл ішіндегі пайда/(шығын)

160.823

20.147

42.867

(21.517)

9.107

(7.026)

Табыс салығын шегергендегі жыл ішіндегі жиынтық кірістің/(шығынның) жиыны

164.478

222.155

43.360

(21.517)

9.107

(7.026)

Мыналарға келетін:







Негізгі компанияның акционеріне

100.818

109.259

43.360

(11.753)

4.645

(3.838)

Бақыланбайтын қатысу үлесіне

63.660

112.896

(9.764)

4.462

(3.188)

Бақыланбайтын қатысу үлесінің пайдасына төленген дивидендтер

(33.971)

(111.218)

(1.320)

Ақша ағындары туралы қорытынды ақпарат







Операциялық қызмет

154.879

(171.461)

62.907

21.536

7.240

(14.517)

Инвестициялық қызмет

(52.131)

153.243

(33.096)

(25.558)

(5.216)

(476)

Қаржылық қызмет

(154.555)

(16.343)

(32.709)

21.730

928

13.880

Ақша қаражатының және олардың баламаларының таза (азаюы)/ұлғаюы

(51.807)

(34.561)

(2.898)

17.708

2.952

(1.113)


      17.8 Валюталарды қайта есептеу бойынша резерв

      Валюталарды қайта есептеу бойынша резерв функционалдық валютасы теңге болып табылмайтын және қаржылық есептілігі осы шоғырландырылған қаржылық есептілікке енгізілген еншілес ұйымдардың қаржылық есептілігін қайта есептеуден туындайтын бағамдық айырмаларды есепке алу үшін пайдаланылады.

      17.9 Өзге де күрделі резервтер

      Өзге де күрделі резервтер капитал шеңберінде хеджирлеу жөніндегі резервтегі белгілі бір туынды қаржылық құрал қатынасында әділ құн бойынша кез келген пайдалар немесе шығындарды есепке алу үшін ақша қаражаты ағындарын хеджирлеу есебінің ықпал етуін қамтиды. Осы пайдалар мен шығындардың салдарынан тікелей операцияларды жүргізу кезіндегі пайдалармен мен шығындарда танылады.

      Өзге де күрделі резервтер олар жұмыс істейтін еншілес ұйымдардың борыштық құралдарымен қызметкерлерге төленетін көрсетілген қызметтері үшін сыйақылар сомасын да қамтиды. Төлемдер жөніндегі шығыстар борыштық құралдар негізінде қызмет нәтижелеріне қол жеткізу талаптары және/немесе белгілі бір мерзімде қызмет атқарған талаптары орындалатын және қызметкерлер сыйақыға толық құқық алған күнде аяқталатын кезең ішінде өзге де күрделі резервтерде бір мезгілде тиісті ұлғаюымен танылады.

      17.10 Акцияға арналған пайда

      Акцияға арналған базалық пайданың сомасы жыл бойы айналымдағы жай акциялардың орташа өлшенген санында негізгі компанияның жай акцияларын ұстаушыларға келетін жыл ішіндегі таза пайданы бөлу жолымен есептелген.

      Акцияға ажыратылған пайда сомасы бір жыл ішіндегі айналымдағы жай акциялардың орташа өлшенген санына плюс барлық ықтимал жай акцияларды ажырату әсерімен айырбастау жағдайында шығарылатын қарапайым акциялардың орташа салмақталған сынаны негізгі компанияның жай акцияларын ұстаушыларға келетін таза пайданы бөлу арқылы есептелді (айырбасталатын артықшылықты акциялар бойынша пайызға түзетуден кейін).

      Төменде акцияға базалық және бөлінген пайда есептерінде пайдаланған пайда және акциялар саны туралы ақпарат келтірілген:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Негізгі компанияның акционеріне жатқызылатын жалғастырылатын қызметтен түсетін пайда

573.201

598.654

Негізгі компанияның акционеріне жатқызылатын тоқтатылған қызметтен түсетін таза пайда

(165.955)

468.923

Базалық пайданы есептеу үшін негізгі компанияның акционеріне жатқызылатын таза пайда

407.246

1.067.577

Акцияға базалық және бөлінген пайданы есептеу үшін жай акциялардың орташа өлшенген саны

3.481.546.896

3.481.122.721


      17.11 Акциялардың теңгерімдік құны

      "Қазақстан қор биржасы" АҚ (бұдан әрі "ҚҚБ") Биржалық кеңесінің 2010 жылғы 4 қазандағы шешіміне сәйкес қаржылық есептілігі ҚҚБ бекітілген қағидаларға сәйкес есептелген есепті күнде бір акцияның (жай және артықшылықты) теңгерімдік құны туралы мәліметтерді қамтуы тиіс.

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Активтердің жиыны

15.294.489

15.274.204

Материалдық емес активтер

(284.325)

(358.276)

Міндеттемелердің жиыны

(7.787.897)

(7.858.745)

Жай акциялар үшін таза активтер

7.222.267

7.057.183

31 желтоқсандағы жай акциялардың саны

3.481.602.341

3.481.526.139

Жай акцияның теңгерімдік құны, теңге

2.074

2.027


18. ҚАРЫЗДАР

      31 желтоқсанда қарыздар, оның ішінде төленетін сыйақы мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Сыйақының тіркелген ставкасы бар қарыздар

2.551.882

3.046.943

Сыйақының орташа өлшенген ставкасы

6,98%

7,14%

Сыйақының өзгермелі ставкасы бар қарыздар

1.422.484

1.160.962

Сыйақының орташа өлшенген ставкасы

4,38%

4,53%


3.974.366

4.207.905

12 ай бойы өтеуге жататын соманы шегергенде

(607.839)

(680.962)

12 айдан кейін өтеуге жататын сомалар

3.366.527

3.526.943


Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

АҚШ долларында көрсетілген қарыздар

3.327.141

3.663.735

Теңгеде көрсетілген қарыздар

539.555

439.586

Басқа валюталарда көрсетілген қарыздар

107.670

104.584


3.974.366

4.207.905


      Қарыздар шарттарының белгілі бір келісімдердің шарттары бойынша тиісті Топтың еншілес ұйымдары белгілі бір ковенанттарды сақтауға міндетті. Топ басшылығы 2013 және 2012 жылдардың 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша Топтың еншілес ұйымдары осы ковенанттарды сақтайды деп есептейді.

      Қытайдың Мемлекеттік Даму Банкінің кредиттік желісі

      Қытайдың Мемлекеттік Даму Банкінің кредиттік желісі шеңберінде 2013 жылы 200 миллион АҚШ доллары (алу күніндегі бағам бойынша 30.144 миллион теңгеге барабар) мөлшерінде қарыз алды. Алынған транш Жомарт мыс кен орнын өндіруге Kazakhmys Finance PLC-ке қарыздар беруге арналған.

      Облигацияларды шығару

      2013 жылғы 30 сәуірде Топтың еншілес ұйымы ҚМГ ҰК мынадай жағдайларда 10.5 миллиард АҚШ долларына дейін орта мерзімді жаһандық ноталарды шығарудың ағымдағы бағдарламасы шеңберінде Лондон қор биржасында жалпы сомасы 3 миллиард АҚШ долларына облигацияларды шығарды (шығару күніндегі бағам бойынша 453.720 миллион теңгеге барабар):

      * 2043 жылы өтеу мерзімімен 5,75% мөлшерінде сыйақы ставкасы және номиналдың 99,293% орналастыру бағасы бар 2 миллиард АҚШ доллары;

      * 2023 жылы өтеу мерзімімен 4,4% мөлшерінде сыйақы ставкасы және номиналдың 99,6% орналастыру бағасы бар 1 миллиард АҚШ доллары.

      * 2013 жылы шығарылған облигациялар бойынша купон 2013 жылғы 30 қазаннан бастап жартыжылдық негізде төленуде.

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша негізгі борыш және осы облигациялар бойынша есептелген сыйақы 461.486 миллион теңгені құрады.

      Өзге қарыздар

      2010 және 2012 жылдары "ҚазМұнайГаз – Қайта өңдеу және Маркетинг" еншілес ұйымы "Атырау мұнайды қайта өңдеу зауыты" ЖШС (бұдан әрі "АМӨЗ") ҚДБ-мен 1.315 миллион АҚШ доллары сомасына кредиттік желі беру туралы келісім жасасты. Осы кредиттік желі хош иісті көмірсутектерін өндіру бойынша кешенді салуды қаржыландыру үшін пайдаланылады. 2013 жылдың ішінде АМӨЗ 227.544 мың АҚШ долларын алды (алу күніндегі бағам бойынша 34.597 миллион теңгеге барабар) (2012: 217.957 мың АҚШ доллары, алу күніндегі бағам бойынша 32.690 миллион теңгеге бар).

      2013 жылы ҚМГ ҰК еншілес ұйымы ҚазМұнайГаз – Өңдеу және Маркетинг 100 миллион АҚШ доллары мөлшерінде жаңартылатын кредит желісін беру туралы Natixis банкімен, Париж шарт жасасты. Кредит желісінің нысаналы мақсаты "Павлодар мұнай өңдеуші химия зауыты" АҚ-ға мұнай сатып алуды қаржыландыру болып табылады. 2013 жылы Топ 30.690 миллион теңге сома алды.

      2012 жылғы 26 қарашада ҚТЖ ҰК еншілес ұйымы "Локомотив" АҚ CIRR сыйақы ставкасымен (АҚШ долларымен) 10 жыл мерзімге 424.857 мың АҚШ доллары сомасына Evolution сериялы 196 бірлік локомотив сатып алуға АҚШ Экспорт-Импорт банкімен Кредит келісімін жасасты. 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша негізгі борыштың бір бөлігі 40.830 миллион АҚШ доллары сомасында өтелді.

      2012 жылғы 31 мамырда ҚТЖ ҰК еншілес ұйымы "Локомотив" АҚ 10 жыл мерзімге жалпы сомасы 880.877 мың еуро болатын 200 жүк және 95 жолаушылар электровоздарын сатып алуды қаржыландыруға "COFACE" экспорт-кредиттік агенттігінің қолдауымен "HSBC Bank Рlc" және "HSBC Франция" бірлесіп "HSBC Қазақстан" ЕБ" АҚ-мен бас негіздемелік келісім жасасты. Қол қойылған қосымша келісім шеңберінде 2013 жылы жалпы сомасы 97.104 мың еуро (19.623 миллион теңге) ("COFACE" сыйлығын есептегенде) болатын қарыз қаражаты игерілді, мұнда қаражат Alstom Transport SA-ға тікелей аударылды.

19. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҮКІМЕТІНІҢ ҚАРЫЗДАРЫ

      31 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарыздары мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен қарыздар

130.878

612.951

Ұлттық қордың қаражаты есебінен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі сатып алған облигациялар

71.302

63.056

Қазақстан Республикасының Үкіметінен қарыздар

66.378

94.634


268.558

770.641

12 ай ішінде өтеуге жатқызылған соманы шегергенде

(71.342)

(559.831)

12 айдан кейінгі өтеуге жатқызылған сомалар

197.216

210.810


      2013 жыл

      2013 жылғы қаңтарда Қор айналым мерзімі 50 жылдық және жылдық 0,01% мөлшерінде купондық сыйақысымен жалпы сомасы 255.000 миллион теңгені құрайтын бір облигацияға номинал құны 1.000 теңге болатын 255.000.000 купондық облигацияны орналастырды. Барлық облигацияларды сенімгерлік басқару құқығында Қазақстан Республикасы Ұлттық Қорының қаражаты есебінен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі сатып алды. Облигациялар шығару күнгі Қорға қолданылатын нарықтық пайыз ставкасын пайдалана отырып есептелген әділ құн бойынша осы облигациялар бастапқыда көрсетілді және оның салдарынан амортизациялық құн бойынша ескеріледі. 249.828 миллион теңге мөлшеріндегі облигациялардың номинал құны мен олардың әділ құны арасындағы айырма капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте танылған.

      2012 жыл

      2012 жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі сатып алған Қордың облигациялар шығарылымы проспектілеріне өзгерістер мен толықтырулар тіркелді. Осы өзгерістерге сәйкес осы облигациялар бойынша айналым мерзімі 2062 жылға дейін ұзартылды және сыйақы ставкасы 0,01%-ға дейін төмендетілді. Проспектіге өзгерістер облигацияларды орналастырудың бастапқы талаптарында болмашы өзгерістерге және тиісінше бастапқы міндеттемені тануды тоқтату мен ҚЕХС 39 сәйкес жаңа міндеттемені тануға әкелді. Өзгерістер енгізген күнгі жаңа міндеттеменің әділ құны мен бастапқы міндеттеменің теңгерім құны арасындағы 304.650 миллион теңге мөлшеріндегі айырма капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте танылған (17.2-ескертпе).

      2012 жылы Қор жалпы сомасы тиісінше 73.000 миллион теңге және 70.196 миллион теңге болатын бір облигация үшін номинал құны 1.000 теңге болатын 73.000.000 және 70.196.000 купондық облигацияны орналастырды. Облигациялардың айналым мерзімі 50 жылды және 12 жылды құрайды, жылдық 0,01% және жылдық 4% мөлшеріндегі купондық сыйақы, төлемдер жиілігі – жылына екі рет. Барлық облигацияларды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі сатып алды, оның 73.000 миллион теңге сомаға облигациясы сенімгерлік басқару құқығында Қазақстан Республикасы Ұлттық Қорының қаражаты есебінен сатып алды. Осы облигациялар алдымен облигацияларды шығару күні Қорға қолданылатын нарықтық пайыздық ставкаларды пайдалана отырып есептелген әділ құн бойынша көрсетілді және оның салдарынан амортизацияланған құн бойынша ескерілген. Қарыздардың номиналды құны және олардың әділ құны арасындағы 82.646 миллион теңге мөлшеріндегі айырма капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте танылған.

      "2012-2014 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы" 2011 жылғы 24 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес 2012 жылы 13 тамызда және 2012 жылғы 22 қарашада Қор Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінен қарыз алды. Қарыздардың жалпы сомасы 0,15%-дан 0,5%-ға дейін номиналды пайыздық ставкалармен 15.285 миллион теңгені құрайды. Қарыздар 10 жылдан 25 жылға дейінгі мерзімге алынды.

      Бастапқы тану кезінде осы қарыздар сыйақының тиісті нарықтық ставкасын пайдалана отырып, 8.314 миллион теңгені құрайтын әділ құн бойынша бағаланды және соның салдарынан амортизацияланған құн арқылы ескеріледі. Қарыздардың номиналды құны және олардың әділ құны арасындағы 6.971 миллион теңге мөлшеріндегі айырмашылық капиталдағы өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте танылған.

      2013 жылғы 31 желтоқсанда қарыздар бойынша тиімді пайыздық ставкалар жылына 5,5%-дан 6,62%-ға дейінді құрайды (2012: жылына 0,33%-дан 7,21%-ға дейін).

20. ӨЗГЕ ДЕ ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы өзге де ұзақ мерзімді міндеттемелер өзінде мыналарды қамтыды:

      Солтүстік-Каспий жобасына қатысу үлесін сатып алғаны үшін кредиторлық берешек

      2008 жылы 31 қазанда Солтүстік-Каспий жобасына (бұдан әрі – "СКЖ" немесе "Жоба") барлық қатысушылар келісімге қол қойды, оған сәйкес "ҚМГ Қашаған Б.В."-дан басқа жобаға қатысушылардың барлығы, осылайша "ҚМГ Қашаған Б.В."-нің СКЖ-дегі үлесін пропорционалды негізде 2008 жылдың 1 қаңтарынан бастап 8,33%-дан 16,81%-ға дейін ретроспективті ұлғайту үшін жобадағы өз үлестерінің бір бөлігін ішінара беруге келісті. Сатып алу бағасы 1,78 миллиард АҚШ доллары мөлшеріндегі (263 миллиард теңге) тіркелген соманы және жыл сайын негізгі борыштың сомасына капиталдандырылатын LIBOR плюс 3 пайыз мөлшеріндегі жылдық сыйақыны қамтиды. Осы берешек 8,48% мөлшерінде ҚМГ Қашаған Б.В.-дан қосымша сатып алынған үлеспен қамтамасыз етілген. 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша осы берешектің амортизациялық құны 322.330 миллион теңгені (2012: 339.550 миллион теңгені) құрады, оның 107.444 миллион теңге сомасы өзге де ағымдағы міндеттемелер құрамына жатқызылды (2012: 113.183 миллион теңге).

21. ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАЛДАУ БОЙЫНША МІНДЕТТЕМЕЛЕР

      Топ негізгі құралдардың бірқатар объектілері, оның ішінде басымы әуе кемелері, телекоммуникациялық және темір жол жабдықтары бойынша қаржылық жалдау шарттарын жасады.

      2013 және 2012 жылдары Топтың еншілес ұйымы "Эйр Астана" АҚ тіркелген пайыздық ставкамен қаржылық жалдау шарты бойынша тиісінше 6 (алты) және 4 (төрт) әуе кемесін сатып алды. Әрбір әуе кемесі бойынша жалдау мерзімі 12 (он екі) жылды құрайды. "Эйр Астана" АҚ-да жалдау мерзімінің соңында номинал баға бойынша әрбір әуе кемесін сатып алу мүмкіндігі бар. 6 (алты) жаңа Airbus қатысты лизинг берушіге қаржы институттары берген қарыздар Еуропалық Экспорттық-Кредит агенттіктерінің кепілдігімен қамтамасыз етілді, ал 2013 жылғы қыркүйекте және қазанда жеткізілген 2 (екі) Boeing – 767 US Export Import Bank кепілдігінде. Қаржылық жалдау бойынша "Эйр Астана" АҚ міндеттемесі жалданған активтерге жалға берушінің құқығы қамтамасыз етілген, олардың теңгерім құны 78.322 миллион теңге (2012: 27.397 миллион теңге).

      2013 жылғы 31 желтоқсанда пайыз сомасының есебі 3,09%-дан 19,7%-ға дейін (2012: 3,02%-дан 17,28% дейін) тиімді пайыз ставкаларына негізделеді.

      31 желтоқсанда таза ең төменгі жалдау төлемдерімен бірге қаржылық жалдау бойынша болашақ ең төменгі жалдау төлемдері былайша берілген:

      31 желтоқсанда таза ең төменгі жалдау төлемдерінің ағымдағы құнымен бірге қаржылық жалдау бойынша болашақ ең төменгі жалдау төлемдері былайша берілген:


2013

Миллион теңгемен

Ең төменгі жалдау төлемдері

Ең төменгі жалдау төлемдерінің ағымдағы құны

Бір жыл ішінде

17.881

13.698

2 жылдан 5 жылды қоса алғанда

45.798

37.027

Бес жылдан жоғары

43.889

37.955

Минус: қаржы кірісін білдіретін сома

(18.888)

-

Ең төменгі жалдау төлемдерінің ағымдағы құны

88.680

88.680

12 ай ішінде өтеуге жататын сома шегерілген


(13.698)

12 ай ішінде өтеуге жататын сома


74.982



2012

Миллион теңгемен

Ең төменгі жалдау төлемдері

Ең төменгі жалдау төлемдерінің ағымдағы құны

Бір жыл ішінде

11.848

8.426

2 жылдан 5 жылды қоса алғанда

26.789

20.000

Бес жылдан жоғары

17.235

15.313

Минус: қаржылық төлемдерді білдіретін сома

(12.133)

-

Ең төменгі жалдау төлемдерінің ағымдағы құны

43.739

43.739

12 ай ішінде өтеуге жататын сома шегерілген


(8.426)

12 ай ішінде өтеуге жататын сома


35.313


22. РЕЗЕРВТЕР

      31 желтоқсанда резервтер мынаны қамтыды:

Миллион теңгемен

Активтердің шығуы бойынша міндеттемелер

Қоршаған ортаға келтірген зияны үшін міндеттемелер бойынша резерв

Салықтар бойынша резерв

Аккредитивтерге және банктік кепілдіктерге резерв

Өзге де

Жиыны

2011 жылғы 31 желтоқсанға арналған резерв

36.042

28.438

22.936

6.136

128.620

222.172

Валюта есептілігін қайта есептеу

784

257

3

35

(441)

638

Есеп бағалауларын қайта қару

6.171

(1.330)

?

677

(161)

5.357

Дисконт сомасына ұлғаю

2.590

79

-

-

57

2.726

Жыл ішіндегі резерв

17.161

8.145

2.975

115

56.187

84.583

Кәсіпорындарды біріктіру кезіндегі түсімдер

7.500

-

-

-

-

7.500

Резервті пайдалану

(665)

(483)

(69)

-

(35.978)

(37.195)

Пайдаланылмаған сомаларды түзету

-

(298)

(17.096)

(3.852)

(4.021)

(25.267)

2012 жылғы 31 желтоқсанға арналған резерв

69.583

34.808

8.749

3.111

144.263

260.514

Валюта есептілігін қайта есептеу

485

307

-

16

119

927

Есеп бағалауларын қайта қару

(4.868)

847

-

46

(7.030)

(11.005)

Дисконт сомасына ұлғаю

3.517

1.338

-

10

49

4.914

Жыл ішіндегі резерв

4.640

10

10.055

-

49.602

64.307

Тоқтатылған қызмет

(804)

-

-

(973)

(465)

(2.242)

Резервті пайдалану

(1.032)

(1.023)

(6.048)

(8)

(24.996)

(33.107)

Пайдаланылмаған сомаларды түзету

(88)

(243)

(553)

(2.147)

(3.320)

(6.351)

2013 жылғы 31 желтоқсанға арналған резерв

71.433

36.044

12.203

55

158.222

277.957


      Резервтердің ағымдағы және ұзақ мерзімді бөліктер былайша бөлінген:

Миллион теңгемен

Активтердің шығуы бойынша міндеттемелер

Қоршаған ортаға келтірген зияны үшін міндеттемелер бойынша резерв

Салықтар бойынша резерв

Аккредитивтерге және банктік кепілдіктерге резерв

Өзге де

Жиыны

Ағымдағы бөлігі

1.216

3.489

8.749

804

109.944

124.202

Ұзақ мерзімді бөлігі

68.367

31.319

-

2.307

34.319

136.312

2012 жылғы

31 желтоқсандағы резерв

69.583

34.808

8.749

3.111

144.263

260.514

Ағымдағы бөлігі

1.161

3.792

12.203

31

123.524

140.711

Ұзақ мерзімді бөлігі

70.272

32.252

-

24

34.698

137.246

2013 жылғы

31 желтоқсандағы резерв

71.433

36.044

12.203

55

158.222

277.957


      Өзге де резервтер құрамында әлеуметтік объектілерді салуға міндеттемеге резервтер

      2013 жылғы 31 желтоқсанға өзге де резервтер Үкіметтің тапсырмасы бойынша әлеуметтік объектілерді салу бойынша еншілес ұйымдардың резервтерін қамтиды. ҚМГ ҰК 55.361 миллион теңге (2012: 31.810 миллион теңге) мөлшерінде Астана қаласында Қазақстанның тарих мұражайын салуға резервті және 9.844 миллион теңге (2012: 6.411 миллион теңге) мөлшерінде Мәскеу қаласында "Көрме орталығы" объектісін қайта жаңғыртуға резервті, 13.321 миллион теңге (2012 жылы: нөл) мөлшерінде гольф клубын салуға резервті қамтыды.

      Сондай-ақ ҚТЖ ҰК 2012 жылы Астана қаласында көп функционалды мұз айдыны сарайын салу бойынша өзгертілмейтін міндеттемелерді қабылдады. Басшылық осы міндеттеменің құнын 25.006 миллион теңге сомаға құрылысқа тиісті шарттың тең құнына есептеді. Құрылысты аяқтау 2015 жылғы маусымға жоспарланып отыр.

      Бұдан басқа, ҚТЖ ҰК 2011 жылы қабылданған 28.125 миллион теңге сомаға телерадио кешен ғимаратын жарақтандыру бойынша міндеттемелер сомасына резервті қамтиды.

      2013 жылғы маусымда 22.801 миллион теңге сомаға Астана қаласында Оқушылар шығармашылығы сарайын салу аяқталды.

23. ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРГЕ СЫЙАҚЫ БОЙЫНША МІНДЕТТЕМЕЛЕР

      Мемлекеттік зейнетақымен қамтамасыз ету бойынша міндеттемелер

      Топ Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес әлеуметтік салық төлейді. Әлеуметтік салық және жалақы бойынша шығыстар олар туындаған сәттегі шығыстарға жатқызылады.

      Бұдан басқа, Топ қызметкерлердің жинақтаушы зейнетақы қорларына қызметкерлердің жарнасы ретінде төленетін қызметкерлердің жалақысынан 10% ұстап қалады. Осындай шығыстар олар орын алған кезеңде көрсетіледі.

      Белгіленген төлемдері бар зейнетақы жоспары

      Осы жоспар бойынша қызметкерлерге төлеу бойынша міндеттемелер Топтың кейбір еншілес ұйымдарының ("ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясы" АҚ, "Казақстан темір жолы" ұлттық компаниясы" АҚ, "Қазақтелеком" АҚ, "Самұрық-Энерго" АҚ, "Қазатомөнеркәсіп" ұлттық атом компаниясы" АҚ, "Қазақстан Инжиниринг" ұлттық компаниясы" АҚ және "Қазпочта" АҚ) және кәсіподақтар тұлғасында еншілес ұйымдардың қызметкерлері арасында жасалған ұжымдық шарттарға сәйкес төлеуге жатқызылады.

      31 желтоқсанға Топтың белгіленген төлемдері бар зейнетақы жоспары бойынша жалпы міндеттемелері мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012

Белгіленген төлем мөлшерлері бар зейнетақы жоспары бойынша міндеттемелердің ағымдағы құны

60.295

49.979

Өтеу мерзімі жыл ішінде болатын міндеттеме

(4.578)

(4.039)

Өтеу мерзімі бір жылдан кейін болатын міндеттеме

55.717

45.940


      31 желтоқсанға төлемдердің және тіркелген төлемдердің белгіленген мөлшерлері бар зейнетақы жоспары бойынша міндеттемелердің ағымдағы құнын салыстырыу былайша берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

Міндеттемелердің жыл басындағы жалпы сомасы

49.979

41.539

Ағымдағы қызметтердің құны

5.908

3.390

Бұрынғы қызметтердің құны

(2.455)

1.324

Сыйақы шығындары

3.888

3.316

Жыл ішінде жүргізілген төлемдер

(4.667)

(4.504)

Бұрынғы қызметтердің танылмаған құны

6.736

645

Жыл ішінде танылған актуарлы залал

906

4.283

Тоқтатылған қызмет

0

(14)

Міндеттемелердің жыл аяғындағы жалпы сомасы

60.295

49.979


      2013 және 2012 жылдардың 31 желтоқсанында аяқталған жыл ішінде танылған бұрынғы қызметтер құны, негізінен, әйелдерге зейнетақы жасының кезең-кезеңімен ұлғаюына қатысты зейнетақы заңнамасына өзгерістерге, ұжымдық шарттардағы өзгерістерге байланысты.

      14.983 миллион теңге мөлшеріндегі қызметтердің ағымдағы құнын, сыйақы құнын, бұрынғы қызметтердің құнын, бұрынғы қызметтердің танылмаған құнын және актуарлық залалды қамтитын қызметтердің жалпы құны 2013 жылғы жалақы бойынша шығындар құрамында жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте ескерілді (2012: 12.958 миллион теңге).

      Топтың міндеттемелерінің есептері өлім-жітім деңгейі бойынша жарияланған статистикалық деректер, сондай-ақ Топ қызметкерлерінің саны, жасы, жынысы мен өтілі бойынша нақты деректер негізінде дайындалды. Есепті күнгі барлық жоспарлар үшін орта өлшемді мән ретінде есептелген өзге де негізгі жол берулер төменде келтірілген:


2013

2012

Дисконт ставкасы

6,61%

7,24%

Болашақтағы қаржылық көмектің күтілетін жылдық өсімі

5,81%

5,52%

Болашақтағы ең төменгі жалақының күтілетін жылдық өсімі

5,31%

6,73%

Болашақта теміржол билеттері құнының күтілетін жылдық өсуі

7,7%

6,43%


      Белгіленген төлемдері бар зейнетақы жоспары қаржыландырылмайтын болып табылады.

24. КЛИЕНТТЕРДІҢ ҚАРАЖАТЫ

      31 желтоқсанға клиенттердің қаражаты мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012

Мыналарды қоса алғанда, мерзімді салымдар

185.254

533.946

Заңды тұлғалар

37.413

82.337

Жеке тұлғалар

147.841

442.539

Мемлекеттік ұйымдар

-

9.070

Мыналарды қоса алғанда, ағымдағы шоттар

53.848

196.271

Заңды тұлғалар

24.407

105.442

Жеке тұлғалар

29.441

78.290

Мемлекеттік ұйымдар

-

12.539

Мыналарды қоса алғанда, шектеу талаптары бар кепілдіктер мен өзге де салымдар:

2.813

12.504

Заңды тұлғалар

1.259

6.699

Жеке тұлғалар

1.554

5.466

Мемлекеттік ұйымдар

-

339

Клиенттер қаражатының жиыны

241.915

742.721

Минус: ағымдағы бөлік

(230.763)

(636.058)

Ұзақ мерзімді бөлік

11.152

106.663


25. ӨЗГЕ ДЕ АҒЫМДАҒЫ МІНДЕТТЕМЕЛЕР

      31 желтоқсанға өзге де ағымдағы міндеттемелер мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Төлеуге өзге салықтар

128.470

135.782

Алынған аванстар және болашақтағы кезеңдердің кірістері

123.260

111.849

Солтүстік-Каспий жобасына қосымша үлесті сатып алуға төлеуге

(20-ескертпе)

107.444

113.183

Қызметкерлерге төлемдер бойынша міндеттемелер

81.734

75.806

Төлеуге дивидендтер

18.057

3.761

Өзге де бағалау міндеттемелері

5.508

63.592

Өзгелер

53.042

71.222


517.515

575.195


      Өзге де бағалау міндеттемелері

      Өзге де бағалау міндеттемелеріне өзгерістер, негізінен, 46.676 миллион теңге сомаға "Beijing Sino-Kaz Uranium Resources Investment Company Limited" алдындағы ҚАӨ ҰАК міндеттемелерін азайтуға байланысты. Толық ақпарат 6-ескертпеде ашып көрсетілген.

      2013 және 2012 жылдары 31 желтоқсанға өзге де ағымдағы міндеттемелер бойынша сыйақы есептелген жоқ.

26. ТҮСІМ

      31 желтоқсанда аяқталатын жылдар ішіндегі түсім мыналарды қамтиды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Мұнай өнімдерін сату

2.096.932

1.968.721

Теміржолмен жүк тасымалдары

738.985

684.320

Шикі мұнай сату

735.441

597.598

Мұнай мен газ тасымалдау

261.803

220.677

Уран өнімін сату

211.321

253.635

Қайта өңделген газ өнімін сату

204.303

188.601

Телекоммуникациялық қызметтер

182.555

167.340

Электрлік кешен

144.877

125.372

Авиатасымалдар

143.813

128.046

Пайыздық кіріс

106.168

83.241

Жолаушылар темір жол тасымалы

74.421

64.337

Электр энергиясын тасымалдау

70.687

63.730

Почта қызметтері

25.627

22.380

Дәрі-дәрмектерді сату

24.548

73.102

Өзге де кіріс

322.683

297.953

Минус: жанама салықтар және коммерциялық жеңілдіктер

(295.988)

(241.828)


5.048.176

4.697.225


      Өзге де кіріс

      Өзге де кіріс негізінен комиссиялық кірісті, қорларды сатудан кірісті және үшінші тараптарға негізгі қызметтермен бірге ұсынылатын өзге де қосымша қызметтер ұсынуды қамтиды.

27. МЕМЛЕКЕТТІК СУБСИДИЯЛАР

      "Тасымалдаушының әлеуметтік мәні бар қатынастар бойынша жолаушылар тасымалдауды жүзеге асыруына байланысты залалдарын субсидиялау ережесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 11 қарашадағы № 1188 қаулысына сәйкес 2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап "Қазақстан темір жолы" ұлттық компания" АҚ ("ҚТЖ ҰК") әлеуметтік маңызы бар қатынастар бойынша тасымалдаушының залалдарын жабу ретінде субсидиялар ала бастады. Осы субсидиялар бойынша қандай да бір орындалмаған талаптар немесе шартты міндеттемелер жоқ. 2013 жылы 31 желтоқсанда аяқталған жылға субсидияның сомасы 23.881 миллион теңгені құрады (2012: 22.148 миллион теңге).

      "Халыққа телекоммуникацияның әмбебап қызметтерін көрсететін байланыс операторларының шығындарын өтеу үшін телекоммуникацияның әмбебап қызметтерінің құнын субсидиялау ережесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 7 қазандағы № 1039 қаулысына сәйкес 2004 жылдың 4-тоқсанынан бастап "Қазақтелеком" АҚ операторлар әлеуметтік маңызды аудандарда байланыс қызметін көрсету кезінде шеккен шығындарын өтеуге арналған үкіметтік субсидиялар алды. Көрсетілген субсидияларға қатысты барлық талаптар мен шартты міндеттемелер орындалды. 2013 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған жылы алынған субсидияның жалпы сомасы 5.029 миллион теңгені құрады (2012: 5.309 миллион теңге).

      Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 17 тамыздағы № 915 қаулысына сәйкес Үкімет Астанадан Қазақстанның басқа қалаларына рентабельді емес бағыттар бойынша жолаушылар әуе тасымалы бойынша қызметтерді жүзеге асыратын компанияларға субсидиялар ұсынды. Субсидия рейске жұмсалатын шығынның алынған кірістен артып кетуіне негізделген. 2013 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған жылғы субсидия сомасы 46 миллион теңгені құрады (2012: 353 миллион теңге).

      2013 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жылға өзге де мемлекеттік субсидиялар 40 миллион теңгені (2012: 47 миллион теңге) құрады.

28. САТЫЛҒАН ӨНІМ МЕН КӨРСЕТІЛГЕН ҚЫЗМЕТТЕРДІҢ ӨЗІНДІК ҚҰНЫ

      31 желтоқсанда аяқталған жылдар ішінде сатылған өнім мен көрсетілген қызметтердің өзіндік құны мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Материалдар мен қорлар

2.144.838

2.045.029

Жалақы бойынша шығыстар

574.378

525.843

Тозу, сарқылу және амортизация

317.025

284.795

Алынған өндірістік қызметтер

124.830

117.222

Пайдалы қазбалар өндіруге салынатын салық

97.698

85.381

Жөндеу және қызмет көрсету

84.073

75.520

Пайыздық шығыстар

80.000

74.785

Жалдау

37.742

34.822

Өзгелер

186.426

146.848


3.647.010

3.390.245


29. ЖАЛПЫ ЖӘНЕ ӘКІМШІЛІК ШЫҒЫСТАР

      31 желтоқсанда аяқталған жылдар ішіндегі жалпы және әкімшілік шығыстар мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Жалақы бойынша шығыстар

152.338

144.102

Табыс салығынан басқа салықтар,

46.638

42.846

Демеушілік көмек және қайырымдылық

35.239

25.926

Тозу және амортизация

26.404

23.304

Консультациялық қызметтер

21.415

20.412

Айыппұлдар мен өсімпұлдар

9.026

9.035

Күмәнді борыштар бойынша резервтер

7.232

10.293

Іссапар шығыстар

6.499

6.237

Жалдау

6.472

6.351

Өзгелер

67.519

55.163


378.782

343.669


29. ТАСЫМАЛДАУ ЖӘНЕ САТУ БОЙЫНША ШЫҒЫСТАР

      31 желтоқсанда аяқталған жылдар ішіндегі тасымалдау және сату бойынша шығыстар мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Рента салығы

165.307

161.461

Тасымалдау

59.358

113.655

Кеден бажы

59.499

43.690

Жалақы бойынша шығыстар

20.849

17.000

Тозу және амортизация

12.689

12.895

Агенттерге комиссиялық сыйақылар және жарнама

8.887

10.625

Өзге де

20.868

18.008


347.457

377.334


31. ҚҰНСЫЗДАНУДАН БОЛАТЫН ШЫҒЫН

      31 желтоқсанда аяқталатын жылдар ішіндегі шығындар мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Клиенттерге қарыздардың құнсыздануы/ (құнсыздануды түзету)

77.230

(1.737)

Негізгі құралдар мен материалдық емес активтердің құнсыздануы

74.395

86.018

Бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компанияларға инвестициялардың құнсыздануы /(Құнсыздануды түзету)

61.427

(16.565)

Сатуға қолда бар қаржылық активтердің құнсыздануы (12-ескертпе)

-

146.848

Гудвиллдің құнсыздануы (8-ескертпе)

4.945

-

Өзгелер

14.667

4.884


232.664

219.448


32. ҚАРЖЫ ШЫҒЫНДАРЫ

      31 желтоқсанда аяқталатын жылдар ішіндегі қаржы шығындары мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Қарыздар және шығарылған борыштық бағалы қағаздар бойынша пайыздар

200.473

167.533

Резервтер және өзге де берешектер бойынша дисконт сомасына ұлғайту

5.752

8.407

Туынды инструменттер бойынша таза шығын

149

7.588

Қаржылық жалдау бойынша пайыздар бойынша міндеттемелер

4.215

2.906

Өзгелер

20.157

22.317


230.746

208.751


33. ҚАРЖЫ КІРІСІ

      31 желтоқсанда аяқталған жылдар ішіндегі қаржылық кіріс мыналарды қамтиды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Кредит мекемелеріндегі қаражат және ақша қаражаты мен олардың баламалары бойынша сыйақы

61.690

37.397

Қарыздар және қаржы активтері бойынша кіріс

4.699

5.642

Алынған дивидендтер

10.094

7.357

Өзгелер

7.419

5.375


83.902

55.771


34. БІРЛЕСКЕН КӘСІПОРЫНДАР МЕН ҚАУЫМДАСҚАН КОМПАНИЯЛАР КІРІСІНДЕГІ ҮЛЕС, НЕТТО

      31 желтоқсанда аяқталатын жылдар ішіндегі бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялар кірісіндегі үлес мыналарды қамтиды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

"ТеңізШевройл" ЖШС

295.908

267.829

Маңғыстау Инвестментс БВ

56.519

64.636

"ҚазГерМұнай БК" ЖШС

43.216

38.358

ПетроҚазақстан Инк.

23.747

34.564

"ҚазРесГаз" АҚ

22.335

40.891

"Екібастұз МАЭС-1" ЖШС ("ЕМАЭС-1")

16.277

19.798

"Қазақстан-Қытай құбыры" ЖШС

12.049

8.576

"Қазақойл-Актөбе" ЖШС

11.715

11.320

"КАТКО" бк жшс

10.339

9.458

"Екібастұз МАЭС-1" ЖШС ("ЕМАЭС-1")

9.016

5.880

"Қаратау" ЖШС

6.939

10.050

"Қазмырыш" ЖШС

6.364

Sekerbank T.A.S.

6.298

6.559

Өзгелер

25.620

22.594


546.342

540.513


35. ТАБЫС САЛЫҒЫ БОЙЫНША ШЫҒЫСТАР

      31 желтоқсанда аяқталатын жылдар ішіндегі табыс салығы бойынша шығыстар мыналарды қамтыды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Ағымдағы табыс салығы бойынша шығыстар:



Корпоративтік табыс салығы (КТС)

145.016

149.027

Дивидендтер мен сыйақылар бойынша төлем көзінен ұсталатын салық

62.579

50.970

Үстеме пайда салығы

8.475

31.139

Кейінге қалдырылған табыс салығы бойынша шығыс/(үнем):



Корпоративтік табыс салығы (КТС)

48.971

12.225

Дивидендтер мен сыйақылар бойынша төлем көзінен ұсталатын салық

7.077

4.214

Үстеме пайда салығы

5.126

(3.786)

Табыс салығы бойынша шығыстар

277.244

243.789


      Қазақстан Республикасында 2013 және 2012 жылдың 31 желтоқсанына салықтық шығындарды ауыстыру салық мақсатында олар туындаған күннен бастап 10 (он) жыл өткеннен кейін мерзімі өтеді.

      Бухгалтерлік пайдадан бастап табыс салығы бойынша шығыстарға табыс салығының нормативтік ставкасы бойынша табыс салығын есептегенге дейін есептелген табыс салығы бойынша шығыстарды салыстырыу

      31 желтоқсанда аяқталатын жылдар ішінде (2013 және 2012 жылдары 20%) былайша көрсетіліп отыр:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Жалғасып отырған қызметтен табыс салығын есептегенге дейінгі пайда

889.973

801.624

Тоқтатылған қызметтен табыс салығын есептегенге дейінгі (шығын)/пайда

(177.801)

589.737

Бухгалтерлік пайда бойынша табыс салығы бойынша шығыстар

142.434

278.272

БТА Банк таныған қалпына келтіруге облигациялар бойынша шығыстар

-

(74.278)

Салық салынбайтын тоқтатылған қызметтің істен шығуынан кіріс

-

(40.007)

Істен шығу тобының құнсыздануы

31.746

-

Шегерімге жатқызылмайтын немесе салық салу мақсатында салық салуға жатқызылмайтын баптардың салықтық әсері

57.585

90.147

Үстеме пайда салығы

13.601

27.353

Корпоративтік табыс салығының әртүрлі ставкаларының әсері

15.929

13.500

Бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компанияларда салық салынбайтын пайда үлесі

(63.844)

(67.137)

Кейінге қалдырылған салық бойынша танылмаған активтердегі өзгерістер

74.964

23.935

Корпоративтік табыс салығы бойынша шығыстардың жиынтығы

272.415

251.785

Тоқтатылған қызметке жатқызылған табыс салығы бойынша үнем/(шығыстар) шегерілген

4.829

(7.996)

Жалғасып отырған қызметтен корпоративтік табыс салығы бойынша шығыстар

277.244

243.789


      Активтер мен міндеттемелерді есептеу үшін салық негізі мен шоғырландырылған қаржылық есептілікте көрсетілген сома арасындағы уақытша айырмаларға есептік күні қолданылған заңмен белгіленген салық ставкаларын қолдану арқылы есептелген кейінге қалдырылған салық сальдосы 31 желтоқсанға мыналарды қамтиды:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Корпоративтік табыс салығы

Үстеме пайда салығы

Төлем көзінен ұсталатын салық

Жиыны

Корпоративтік табыс салығы

Үстеме пайда салығы

Төлем көзінен ұсталатын салық

Жиыны

Кейінге қалдырылған салық бойынша активтер









Негізгі құралдар

7.985

(1.902)

-

6.083

16.780

2.420

-

19.200

Ауыстырылған салықтық шығындар

240.080

-

-

240.080

517.870

-

-

517.870

Қызметкерлерге қатысты есептелген міндеттемелер

10.028

96

-

10.124

7.851

365

-

8.216

Қаржы активтерінің құнсыздануы

17.943

-

-

17.943

122.057

-

-

122.057

Қоршаған ортаны ластағаны үшін міндеттемелер бойынша резерв

3.989

-

-

3.989

2.497

-

-

2.497

Өзге де есептеулер

12.063

1.406

-

13.469

1.868

3.885

-

5.753

Өзгелер

26.861

-

-

26.861

31.836

-

-

31.836

Минус: кейінге қалдырылған салық бойынша танылмаған активтер

(201.619)

-

-

(201.619)

(569.666)

-

-

(569.666)

Минус: кейінге қалдырылған салық бойынша міндеттемелерімен бірге есептелген кейінге қалдырылған салық бойынша активтер

(74.530)

(316)

-

(74.846)

(58.579)

(1.220)

-

(59.799)

Кейінге қалдырылған салық бойынша активтер

42.800

(716)

-

42.084

72.514

5.450

-

77.964

Кейінге қалдырылған салық бойынша міндеттемелер









Негізгі құралдар

401.774

1.090

-

402.864

334.979

3.034

-

338.013

Бірлескен кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялардың бөлінбеген пайдасы

-

-

46.801

46.801

-

-

39.724

39.724

Өзгелер

3.100

-

-

3.100

19.012

-

-

19.012

Минус: кейінге қалдырылған салық бойынша міндеттемелермен есепке алынған кейінге қалдырылған салық бойынша активтер

(74.530)

(316)

-

(74.846)

(58.579)

(1.220)

-

(59.799)

Кейінге қалдырылған міндеттемелер

330.344

774

46.801

377.919

295.412

1.814

39.724

336.950

Кейінге қалдырылған салық бойынша таза міндеттемелер

(287.544)

(1.490)

(46.801)

(335.835)

(222.898)

3.636

(39.724)

(258.986)


      31 желтоқсанда аяқталған жылдарға кейінге қалдырылған салық бойынша таза міндеттемелердегі өзгерістер былайша берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012 (қайта есептелді)

Корпоративтік табыс салығы

Үстеме пайда салығы

Төлем көзінен ұсталатын салық

Жиыны

Корпоративтік табыс салығы

Үстеме пайда салығы

Төлем көзінен ұсталатын салық

Жиыны

1 қаңтардағы сальдо

222.898

(3.636)

39.724

258.986

209.625

150

35.510

245.285

Есептілік валютасын қайта есептеу

2.029

-

-

2.029

(1.193)

-

-

(1.193)

Өзге де жиынтық кірісте көрсетілгені

(1.750)

-

-

(1.750)

3.106

-

-

3.106

Еншілес компаниялардың сатып алуы

(128)

-

-

(128)

9

-

-

9

Тоқтатылған қызмет (6-ескертпе)

22.160

-

-

22.160

(874)

-

-

(874)

Пайдалар мен шығындарда көрсетілгені

42.335

5.126

7.077

54.538

12.225

(3.786)

4.214

12.653

31 желтоқсандағы сальдо

287.544

1.490

46.801

335.835

222.898

(3.636)

39.724

258.986


      2013 жылғы 31 желтоқсанға 201.619 миллион теңге мөлшеріндегі кейінге қалдырылған салық бойынша танылмаған активтер, негізінен, Қордың кейбір еншілес ұйымдарының шеккен салықтық шығындарына жатқызылды (2011жылы: 569.666 миллион теңге), ол 10 (он) тізбекті жыл ішінде болашақ салық салынатын пайдаға қарсы есептелуі мүмкін. 443.011 миллион теңге мөлшерінде кейінге қалдырылған салық бойынша танылмаған активтердегі азаю Топтың кейбір еншілес ұйымдары сатуға арналған ретінде сыныпталған активтер құрамына ауыстыруға және істен шығуына байланысты (6-ескертпе). Осы шығындарға қатысты кейінге қалдырылған салық бойынша активтер танылған жоқ, өйткені олар Топтың өзге де операциялық сегменттерінен салық салынатын пайдаға қарсы есептелмейді және олар біршама уақыт бойы шығынды болып табылған қызметтен пайда болды. Топ талдау жасап, ағымдағы салық шығындары бойынша кейінге қалдырылған салық активтерін өтеу ықтималдығы ықтимал болып табылмайтындығы туралы қорытындыға келді. Егер Топ барлық танылмаған кейінге қалдырылған салық активерін тани алған жағдайда, таза пайда 2013 жылы 201.619 миллион теңгеге ұлғаятын еді.

36. ШОҒЫРЛАНДЫРУ

      Мына еншілес ұйымдар осы шоғырландырылған қаржылық есептілікке енгізілді:

Иелену үлесі


2013

2012

"ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясы" АҚ ("ҚМГ" ҰК) және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

"Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясы" АҚ ("ҚТЖ" ҰК") және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

"ҚазАтомӨнеркәсіп" ұлттық атом компаниясы" АҚ ("ҚАӨ" ҰАК") және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

"Қазақтелеком" АҚ ("ҚТК") және еншілес ұйымдары

51,00%

51,00%

"Самұрық–Энерго" АҚ ("Самұрық-Энерго") және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

"Электр желілерін басқару жөніндегі Қазақстан компаниясы" АҚ және еншілес ұйымдары ("KEGOC")

100,00%

100,00%

"Эйр Астана" АҚ ("Эйр Астана")

51,00%

51,00%

"БТА Банк" АҚ ("БТА Банк") және еншілес ұйымдары*

97,26%

97,28%

"Альянс Банк" АҚ ("Альянс Банк") және еншілес ұйымдары

67,00%

67,00%

"Қазпочта" АҚ және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

"Қазақстан Инжиниринг" ұлттық компаниясы" АҚ және еншілес ұйымдары ("Қазақстан Инжиниринг")

100,00%

100,00%

"Самұрық-Қазына" жылжымайтын мүлік қоры" АҚ

100,00%

100,00%

"Ақтөбе халықаралық әуежайы" АҚ

100,00%

100,00%

"Самұрық-Қазына Келісімшарт" ЖШС

100,00%

100,00%

"Тау-кен Самұрық" ұлттық тау-кен компаниясы" АҚ және еншілес ұйымдары

100,00%

100,00%

"Академик Ш.Ш. Шөкин атындағы энергетика ҚазҒЗИ" АҚ

50%+1

50%+1

"Біріккен химия компаниясы" ЖШС және еншілес ұйымдары ("БХК")

100,00%

100,00%

"Самұрық-Қазына Инвест" ЖШС

100,00%

100,00%

"КОРЭМ" АҚ

100,00%

100,00%

"Атырау халықаралық әуежайы" АҚ

100,00%

100,00%

"Павлодар әуежайы" АҚ

100,00%

100,00%

"Қарағандыгипрошахтасы және К" ЖШС

90,00%

90,00%

"Темiрбанк" АҚ*

79,88%

79,90%

KGF SLP

100,00%

100,00%

KGF IM

100,00%

100,00%

KGF Management

100,00%

100,00%

"СҚ Финанс" ЖШС

100,00%

100,00%

"Қазгеология" ұлттық геология компаниясы" АҚ

-

100,00%

"СҚ-Фармация" ЖШС

-

100,00%

"ҚазЭкспоГарант" Экспорттық-кредит сақтандыру корпорациясы" АҚ (Экспорттық кредиттер мен инвестицияларды сақтандыру жөніндегі МСК)

-

100,00%

"Досжан темір жолы" АҚ

-

94,96%

"Қазақстанның инвестициялық қоры" АҚ

-

100,00%

"Қазақстанның Даму банкі" АҚ ("ҚДБ") және еншілес ұйымдары

-

100,00%

"Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ ("Даму")

-

100,00%

"Kazyna Capital Management" АҚ және еншілес ұйымдары

-

100,00%

"Шығыс Қазақстан өңірлік энергетика компаниясы" АҚ **

-

100,00%


      * 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Топ даму институттары мен қаржы ұйымдарының тоқтатылған қызмет ретінде істен шығуын таныды.

      ** 2013 жылғы 14 наурыздан бастап "Шығыс Қазақстан өңірлік энергетикакомпаниясы" АҚ еншілес ұйым ретінде "Самұрық-Қазына" АҚ құрамына кіреді.

39. ЕЛЕУЛІ АҚШАЛАЙ ЕМЕС МӘМІЛЕЛЕР

      2013 жылы Топ Акционерден 9.808 миллион теңге сомаға Батыс Қазақстан, Жамбыл және Ақтөбе облыстары аумағындағы жоғары, орта және төмен қысымды газ құбырлары мен оларға арналған құрылыстар нысанында жарғылық капиталға салымдар және 26.234 миллион теңге мөлшерінде "Ақтау халықаралық сауда теңіз порты" ұлттық компаниясы" АҚ-ның мемлекетке тиесілі акцияларын алды (5, 17.1-ескертпелер)

      2012 жылы Топ Акционерден кейбір акцияларды алды, оның ішінде Қарашығанақ Жобалау Консорциумына қатысу үлесін және жарғылық капиталға салым ретінде және айырбас шарттары бойынша өзге мүлік алды (5, 17.1-ескертпелер).

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша сатып алынған негізгі құралдарға кредиторлық берешек 25.610 миллион теңгеге (2011: 95.343 миллион тенге) ұлғайды.

      2013 жылы Топ құны 52.724 миллион тенге (2012: 35.290 миллион теңге) болатын қаржылық жалдау шарттары бойынша негізгі құралдарды алды.

      2013 жылы қаңтарда Қор нарықтан төмен ставкалар бойынша купондық облигацияларды орналастырды, оларды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі сатып алды. 249.828 миллион теңге сомасында осы міндеттемелерді бастапқы тану кезінде дисконт капиталға өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте біржолғы кіріс ретінде көрінді (17.2-ескертпе).

      2013 жылы Топ Акционердің тапсырмалары бойынша Астана қаласында әлеуметтік объектілер салу және Мәскеу қаласында Көрме орталығын және Үкімет бекіткен Щучье-Бурабай курорттық аймағын жаңғырту нәтижесіндегі шығыстарға байланысты резервті ұлғайтты және Акционерге бөлу ретінде таныды. Топ Акционерге бөлуді түзетті, ол жалпы сомасы 26.768 миллион теңге (2012: 50.135 миллион теңге) болатын Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің иелігіне мұнайды құюға Солтүстік Каспий экологиялық ден қою базасын (СҚЭДБ) беру бойынша Топтың міндеттемелеріне байланысты (17.5-ескертпе).

      2013 жылы Топ 17.854 миллион теңге (2012: нөл) сомаға қарыздар алу арқылы негізгі құралдар сатып алды.

      2013 жылы Топ 8.740 миллион теңге (2012: 16.727 миллион теңге) сомаға қоршаған ортаға шығын бойынша міндеттеме және активтердің істен шығуы бойынша міндеттемелер бойынша резервті ұлғайту бойынша соманы негізгі қаражаттың теңгерім құнына капиталдандырды.

      2013 жылы Топ 19.038 миллион теңге (2012: 4.162 миллион теңге) мөлшерінде қарыздар бойынша шығындарды капиталдандырды.

      2012 жылы Қор нарықтан төмен ставкалар бойынша купондық облигацияларды орналастырды, оларды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі сатып алды. 89.617 миллион теңге сомасында бастапқы тану кезінде облигациялар дисконты капиталға өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте біржолғы кіріс ретінде танылды.

      2012 жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі сатып алған Қордың орналастырылған облигацияларының талаптарына қатысты өзгерістер тіркелді. Осы өзгерістерге сәйкес осы облигациялар бойынша айналым мерзімі 2062 жылға дейін ұзартылды және сыйақы ставкасы 0,01% дейін төмендетілді. Проспектідегі өзгерістер облигацияларды орналастырудың бастапқы талаптарында біршама өзгерістерге және тиісінше бастапқы міндеттемені тануды тоқтатуға және ХЕБС 39 сәйкес жаңа міндеттемелерді тануға әкелді. Өзгерістер енгізу күнгі жаңа міндеттеменің әділ құны мен бастапқы міндеттеменің теңгерім құны арасындағы 304.650 миллион теңге мөлшеріндегі айырма капиталға өзгерістер туралы шоғырландырылған есепте танылды.

38. БАЙЛАНЫСТЫ ТАРАПТАР ТУРАЛЫ АҚПАРАТТЫ АШУ

      24 "Байланысты тараптар туралы ақпаратты ашу" БЕХС-ке сәйкес, егер бір тарап екінші тарапты бақылау мүмкіндігі болса немесе оның қаржылық немесе операциялық шешім қабылдауы кезінде екінші тарапқа біршама ықпалын жүзеге асыру мүмкіндігі болса, тараптар байланысты болып саналады. Әрбір байланысты тараппен қатынастардың болу мүмкіндігін бағалау кезінде заңды ресімделуіне ғана емес өзара қатынастардың мәніне де назар аударылады.

      Байланысты тараптар Топтың негізгі басқарушы персоналын, Топтың негізі басқарушы персоналына біршама қатысу үлесі тікелей немесе жанама түрде тиесілі ұйымды, сондай-ақ Үкімет бақылайтын өзге де кәсіпорындарды қамтиды. Байланысты тараптармен мәмілелер байланысты және үшінші тарапқа ұсынылатын тарифтер негізінде берілген кейбір реттелетін қызметтерді қоспағанда, нарық ставкаларына сәйкес келуі міндетті емес тараптар арасында келісілген талаптар бойынша жүзеге асырылды.

      Мына кесте байланысты тараптармен 31 желтоқсандағы жағдай бойынша жасалған мәмілелердің жалпы сомасын көрсетеді:

Миллион теңгемен


Қауымдасқан компаниялар

Топ қатысушы болып табылатын бірлескен кәсіпорындар

Мемлекет бақылайтын өзге де кәсіпорындар

Өзге де байланысты тараптар

Байланысты тараптардың берешегі

2013

45.827

21.039

6.070

339

2012

60.684

16.352

5.054

199

Байланысты тараптарға берешек

2013

9.268

46.231

932

2.436

2012

22.924

52.693

1.710

101

Тауарлар мен қызметтерді сату

2013

60.667

222.474

73.016

1.984

2012

93.788

330.247

90.928

2.678

Тауарлар мен қызметтерді сатып алу

2013

40.271

331.902

17.116

2.894

2012

42.210

264.232

9.498

19

Ағымдағы шоттар және салымдар (міндеттемелер)

2013

60

709

28.224

34

2012

290

19

13.209

624

Ақша қаражаты және оның аламалары және кредиттік мекемелердегі қаражат (активтер)

2013

6.530

-

198.369

-

2012

4.296

-

517.482

-

Клиенттерге қарыздар

2013

15.628

59.145

7.193

6.156

2012

7.698

41.802

19.835

27.159

Алынған қарыздар

(19-ескертпе)

2013

67

7

1.112.865

-

2012

48

-

779.774

-

Өзге де активтер

2013

18.190

48.059

56.732

1.790

2012

739

33.157

143.356

980

Өзге де міндеттемелер

2013

2.961

830

50.502

39

2012

411

371

20.903

2

Алынған сыйақы

2013

1.682

6.914

12.141

4.392

2012

2.074

3.182

7.491

1.583

Есептелген сыйақы

2013

1

4.403

58.973

6

2012

531

1.412

49.232

4


      2013 жылғы 31 желтоқсанда 71.290 миллион теңге сомаға (2012 жылғы 31 желтоқсанда: 69.907 миллион теңге) Топтың бірқатар қарыздарына Қазақстан Республикасының Үкіметі кепілдік берді.

      Қоса берілген жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есепте жалақы бойынша шығыстарға қосылған негізгі басқарушы персоналға төленген жалпы сыйақы сомасы 2013 жылы 31 желтоқсанда аяқталған жылы 12.836 миллион теңгені құрады (2012: 11. 979 миллион теңге). Негізгі басқарушы персоналға төленген сыйақы келісімшарттарда белгіленген жалақы бойынша шығыстардан және операциялық нәтижелерге негізделген сыйлықтардан басым тұрады.

      27-ескертпеде аталып өткендей, Үкімет Топтың еншілес ұйымдарына кейбір субсидияларды береді.

39. ҚАРЖЫ ҚҰРАЛДАРЫ, ҚАРЖЫ ТӘУЕКЕЛДЕРІН БАСҚАРУ МАҚСАТТАРЫ ЖӘНЕ САЯСАТЫ

      Топтың негізгі қаржы құралдары қарыздарды, ҚР Үкіметінен қарыздарды, қаржылық жалдау бойынша міндеттемелерді, клиенттердің қаражатын, туынды құралдарды, ақша қаражатын және оның баламаларын, клиенттерге қарыздарды, кредит мекемелеріндегі қаражатты, өзге де қаржылық активтерді, сондай-ақ дебиторлық және кредиторлық берешектерді қамтиды. Топтың қаржы құралдары бойынша туындайтын негізі тәуекелдер – бұлар пайыздық ставкалардағы өзгерістер тәуекелі, валюталық тәуекел және кредиттік тәуекел. Топ барлық қаржы құралдары бойынша туындайтын өтімділікке байланысты тәуекелдерді де қадағалайды.

      Пайыздық ставкалардағы өзгерістер тәуекелі

      Пайыздық ставкалардағы өзгерістер тәуекелі нарықтағы сыйақы ставкасының өзгеруі нәтижесінде қаржы құралы құнының ауытқу тәуекелін білдіреді. Топ оларда өзінің жеке және қарыз қаражаты, сондай-ақ оның инвестициялары көрсетілген валюталар бойынша сыйақы ставкаларының өзгерістеріне бақылауды жүзеге асыру арқылы пайыздық ставкалардағы өзгерістер тәуекелін шектейді.

      Топтың пайыздық ставкалардағы өзгерістер тәуекеліне бейімділігі, негізінен, өзгермелі пайыздық ставкалармен Топтың ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді қарыздарына қатысты болады (18-ескертпе).

      Мына кестеде Топтың табыс салығына (өзгермелі сыйақы ставкаларымен қарыздарының болуы салдарынан) және капиталға дейін (сату үшін қолда бар инвестициялардың әділ құнындағы өзгерістер салдарынан) пайдасының LIBOR өзгермелі пайыздық ставкаларында болатын ықтимал өзгерістерге барлық қалған өлшемдер тұрақты шама ретінде қабылданатын талаппен сезімталдығы көрсетілген.

Миллион теңгемен

Базистік пункттердегі ұлғаю/ (азаю)*

Пайда мен шығындарға ықпалы

Капиталға өзге де ықпал

2013




АҚШ доллары

3/(3)

(1.034)/1.034

(7)/7

Тенге

3/(3)

(60)/60

(285)/333

2012




АҚШ доллары

5/(5)

(284)/284

(79)/105

Теңге

5/(5)

(406)/426

(1.351)/1.318


      * 1 базистік пункт = 0,01%.

      Валюталық тәуекел

      АҚШ долларында көрсетілген қарыздың, қаржылық жалға алу бойынша міндеттемелердің және сауда кредиторлық берешектің, банктердегі күрделі қаржының, ақша қаражаты мен олардың баламаларының және дебиторлық берешектің елеулі сомасының болуы нәтижесінде Топтың шоғырландырылған қаржылық жағдайына АҚШ долларының теңгеге айырбас бағамының өзгеруі біршама әсер етуі мүмкін.

      Мына кестеде Топ пайдасының табыс салығын есептегенде дейін АҚШ доллары және еуро айырбас бағамындағы ықтимал өзгерістерге, барлық қалған өлшемдер тұрақты шама ретінде қабылданған жағдай талабымен сезімталдығы көрсетілген.

Миллион теңгемен

Айырбастау бағамдарындағы ұлғаю /(азаю)

Пайдаға және шығынға әсері

2013



АҚШ доллары

20%/10%

(317.350)/(156.200)

Еуро

20%/10%

(13.426)/(6.713)

2012



АҚШ доллары

1,57%/(1,57%)

(33.629)/33.629

Еуро

10,77%/(10,77%)

(1.854)/1.854


      Кредиттік тәуекел

      Контрагенттердің Топтың қаржы инструменттерімен жасалған шарттардың талаптарын орындамауы нәтижесінде туындаған кредиттік тәуекел, әдетте, контрагенттер міндеттемелерінің шамасы Топтың осы контрагенттердің алдындағы міндеттемелерінен асатын осындай жағдайлар болған кезде, сомамен шектеледі. Топ саясаты кредитке қабілетті конртагенттермен бірге қаржы инструменттерімен операциялар жасауды көздейді. Кредиттік тәуекелге бейімділіктің ең жоғарғы шамасы әрбір қаржы активінің теңгерім құнына тең. Топ өз тәуекелінің ең жоғары шамасы есепті күні көрсетілген құнсыздануға резервтерді шегергенде, клиенттер қарыздарының сомасында (10-ескертпе), кредит мекемелеріндегі қаражат сомасында (11-ескертпе), сауда-дебиторлық берешек пен өзге де ағымдағы активтерде (15-ескертпе), өзге де қаржы активтерінде (12-ескертпе) және ақша қаражаты мен оның баламаларында көрінеді деп санайды.

      Кредиттік тәуекелдің жинақталуы оларға қатысты экономикалық жағдайлардың немесе өзге де жағдайлардың өзгеруі олардың өз міндеттемелерін орындау қабілетіне бірдей әсер етеді деп күтуге негіз бар бір қарыз алушының немесе бірдей қызмет шарттарымен қарыз алушылар тобының берешегінің бірнеше сомасы болған кезде туындауы мүмкін.

      Топта баламалы кредиттік тарихы бар контрагенттермен мәмілелер жасасуға және белгіленген кредит беру лимиттерінен асырмауға тұрақты бақылауды көздейтін саясат қолданылады. Топтың өз клиенттерінің көпшілігімен алдын ала төлем негізінде жұмыс істеуінің арқасында кредиттік тәуекел азаяды.

      Өтімділік тәуекелі

      Өтімділік тәуекелі Топ өзінің қаржылық міндеттемелерін орындау үшін қаражат тартқан кезде киындықтарға кездесуі мүмкіндігіне байланысты. Өтімділік тәуекелі қаржы активін оның әділ құнына жақын құн бойынша жедел сатудың мүмкін еместігі нәтижесінде туындауы мүмкін.

      Өтімділікке қойылатын талаптар ұдайы бақыланады және басшылық міндеттемелерді олардың туындауына қарай орындау үшін жеткілікті көлемде қаражаттың болуын қадағалайды.

      Мына кестеде осы міндеттемелерді өтеудің мерзімі бөлігінде Топтың қаржылық міндеттемелері бойынша шарттық дисконтталмаған төлемдер туралы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ақпарат берілген.

Миллион теңгемен

Талап етілгенге дейін

1 айдан артық, бірақ 3 айдан аспайтын

3 айдан артық, бірақ 1 жылдан аспайтын

1 жылдан артық, бірақ 5 жылдан аспайтын

5 жылдан артық

Жиыны

2013 жылғы 31 желтоқсанға







ҚР Үкіметінің қарыздары

71.170

24

3.403

19.386

1.373.642

1.467.625

Қарыздар

245.459

123.789

405.202

2.192.807

2.807.861

5.775.118

Қаржылық жалдау бойынша міндеттемелер

67

4.536

13.044

45.668

43.712

107.027

Клиенттердің қаражаты

81.797

46.973

45.847

54.983

81.921

311.521

Сауда және өзге кредиторлық берешек

164.644

166.979

111.689

256.505

12

699.829

Туынды қаржы құралдары

-

-

41

-

46

87

Өзге де қысқа мерзімді міндеттемелер

25.011

39.593

131.900

8.911

11.250

216.665


588.148

381.894

711.126

2.578.260

4.318.444

8.577.872

2013 жылғы 31 желтоқсанға







ҚР Үкіметінің қарыздары

458.887

71

109.107

24.783

1.140.801

1.733.649

Қарыздар

187.161

157.597

755.108

1.798.934

3.102.669

6.001.469

Қаржылық жалдау бойынша міндеттемелер

30

2.697

9.019

26.668

17.020

55.434

Клиенттердің қаражаты

221.676

105.004

260.089

147.549

77.178

811.496

Сауда және өзге кредиторлық берешек

181.502

126.417

186.146

229.200

4.826

728.091

Туынды қаржы құралдары

12.047

42

42.561

33

54.683

Өзге де міндеттемелер

103.895

40.068

208.659

24.036

14.879

391.537


1.153.151

443.901

1.528.170

2.293.731

4.357.406

9.776.359


      Капиталды басқару

      Топ ең бастысы өзінің еншілес ұйымдарының капиталын басқару арқылы және өзінің бақылау функцияларын іске асыра отырып, өзінің капиталын басқарады. Капиталды басқарудың басты мақсаты Топтың еншілес ұйымдары берешек пен капиталға қатысты оңтайландыру арқылы Акционерге кірістерді көбейтумен қатар қызметтің үздіксіз болуы қағидатын ұстануды жалғастыру жағдайында болуын қамтамасыз ету болып табылады.

      Топ әрбір еншілес ұйымның бизнесінің мұқтаждығын және қызметінің ерекшелігін ескере отырып әзірленген қызметтің белгілі бір көрсеткіштерін белгілей отырып, өзінің еншілес ұйымдарының капиталын басқарады. Топ өзінің еншілес ұйымдарының капиталын басқару үшін пайдаланатын қызметтің негізгі көрсеткіштері - бұл мына коэффициенттер: Пайызды, Салық салуды, Тозуды және Амортизацияны Есепке алғанға дейін Кіріске Берешек ("D/EBITDA"); және Капиталға Берешек ("D/E"). Берешек ақша қаражаты мен олардың баламалары құнына кемітілген тиісті еншілес ұйымдардың қарыздары, борыш қағаздары, кепілдіктері және қаржылық жалдауы бойынша міндеттемелеріне теңестіріледі. Капитал негізгі компанияның\акционерінің үлесіне жатқызылатын еншілес ұйымның бүкіл капиталына теңестіріледі.

      Рұқсат етілген ең жоғарғы көрсеткіштер әрбір еншілес ұйымға оның бизнесінің мұқтаждығы және ерекшелікті артықшылығы негізінде мақұлданды және мынадай диапазондар шегінде өзгереді (Топ үшін қызметтің шоғырландырылған негізгі көрсеткіштері анықтамалық түрде берілді, өйткені Топ шоғырландырылған деңгейде қызметтің негізгі көрсеткіштерін бақыламайды):

Қызметтің негізгі көрсеткіштері

2013

2012

D/EBITDA

3,09

4,07

D/E

0,69

0,83


Миллиард теңгемен

2013

2012

Қарыздар

3.974

4.208

ҚР Үкіметінің қарыздары

269

771

СКЖ қатысу үлесін сатып алғаны үшін берешек

322

340

Қаржылық жалдау бойынша міндеттеме

89

44

Клиенттердің қаражаты

242

743

Туынды қаржы инструменттері

1

8

Қор Тобына кірмейтін компаниялардың міндеттемелері бойынша кепілдік берілетін негізгі борыштың номинал сомасы

307

-

Өзгелер

-

47

Борыш

5.204

6.161


Миллиард теңгемен

2013

2012

Табыс салығын есепке алғанға дейінгі жалғасқан қызметтен пайда

890

802

Қарыздар және шығарылған борыштық бағалы қағаздар бойынша сыйақы

200

167

Қаржылық жалдау бойынша сыйақы

4

3

Тозу, ескіру және амортизация

356

322

Құнсызданудан болатын шығын

233

219

EBITDA

1.683

1.513

Капиталдың жиыны

7.507

7.415


      Қаржы құралдарының әділ құны

      Топ қаржы құралдарының әділ құнын анықтау және бағалау моделінің бөлінісінде ол туралы ақпаратты ашу үшін мынадай сатылылықты пайдаланады:

      1-деңгей: бірдей активтер немесе міндеттемелер бойынша белсенді нарыққа арналған бағалар (ешқандай да түзетулерсіз).

      2-деңгей: барлық бастапқы деректері нарықта не тікелей, не тікелей емес бақыланатын, әділ құнды көрсетуге біршама әсерін тигізетін басқа да әдістер.

      3-деңгей: бақыланатын нарықтық ақпаратқа негізделмеген әділ құнды көрсетуге біршама әсер ететін бастапқы деректерде қолданылатын әдістер.

      2013 және 2012 жылдардағы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Топтың барлық қаржы құралдарының теңгерімдік құны төменде берілген қаржы құралдарын қоспағанда, олардың әділ құнына негіздемелі түрде жақындау болып табылады:

Миллион теңгемен

1-деңгей

2-деңгей

3-деңгей

2013 жылғы 31 желтоқсан

Қаржы құралдарының санаты





Активтер





Сату үшін қолда бар қаржылық активтер

50.639

13.636

726

65.001

Пайда мен шығын арқылы әділ құн бойынша ескерілетін қаржылық активтер

-

8.114

-

8.114

Туынды қаржылық активтер

-

46.427

-

46.427

Міндеттемелер





Туынды қаржылық міндеттемелер

-

527

-

527


Миллион теңгемен

1-деңгей

2-деңгей

3-деңгей

2012 жылғы 31 желтоқсан

Қаржы құралдарының санаты





Активтер





Сату үшін қолда бар қаржылық активтер

283.039

128.006

6.441

417.486

Пайда мен шығын арқылы әділ құн бойынша ескерілетін қаржылық активтер

8.548

13.993

14.715

37.256

Сауда-саттық бағалы қағаздары

70.421

-

-

70.421

Туынды қаржылық активтер

527

49.719

32

50.278

Міндеттемелер





Туынды қаржылық міндеттемелер

373

7.965

-

8.338


      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша әділ құнның сатылығы негізінде 3-деңгей бойынша бастапқы және түпкі теңгерімдерді салыстырып тексеру былайша берілген:

Миллион теңгемен

Сату үшін қолда бар қаржылық активтер

Пайда/шығын арқылы әділ құн бойынша ескерілетін қаржылық активтер

Сауда-саттық бағалы қағаздары

Туынды қаржылық активтер

Қаржылық активтердің жиыны

2012 жылғы 1 қаңтардағы

-

14.654

-

-

14.654

Пайда мен шығында танылған бүкіл пайда/ (шығын)

674

(1.084)

-

-

(410)

Өзге жиынтық кірісте танылған бүкіл пайда/(шығын

(637)

-

-

-

(637)

Сатып алу

-

6.106

-

32

6.138

Сату

-

(340)

-

-

(340)

Өтеу

(613)

-

-

-

(613)

1-деңгейден және 2-деңгейден ауыстырулар

7.017

-

-

-

7.017

Өзге де активтерге қайта сыныптау

-

(462)

-

-

(462)

Өзгелер

-

(4.159)

-

-

(4.159)

2012 жылғы 31 желтоқсанға

6.441

14.715

-

32

21.188

Пайда мен шығында танылған бүкіл пайда/ (шығын)

72

41

-

-

113

Өзге жиынтық кірісте танылған бүкіл пайда / (шығын

248

142

-

-

390

Сатып алу

-

2.956

-

7

2.963

Сату

-

(1.441)

-

-

(1.441)

Өтеу

(211)

(54)

-

-

(265)

1-деңгейден және

2-деңгейден ауыстырулар

726

-

-

-

726

Өзге де активтерге қайта сыныптау

-

-

-

-

-

Сатуға арналған ретінде сыныпталған активтерге ауыстырулар

(6.550)

(16.359)

-

(39)

(22.948)

2013 жылғы 31 желтоқсанға

726

-

-

-

726


Миллион теңгемен

2013

Ағымдағы құн

Әділ құн

Мыналарды пайдалана отырып, әділ құнды бағалау

Белсенді нарықтағы котировкалар (1-деңгей)

Белсенді нарықтағы котировкалар (1-деңгей)

Белсенді нарықтағы котировкалар (1-деңгей)

Қаржылық активтер






Кредиттік мекемелердегі қаражат

1.574.564

1.541.964

933.766

549.624

58.574

Қаржылық міндетемелер






Қарыздар

3.974.366

4.019.557

2.945.574

742.846

331.137

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарыздары

268.558

228.369

228.369

-


      Жоғарыда көрсетілген қаржы құралдарының әділ құны иеленетін пайыздық ставкалар бойынша ақшалай қаражаттың күтілетін болашақтағы ағындарын дисконттау арқылы есептелген.

40. ҚАРЖЫЛАЙ ЖӘНЕ ШАРТТЫ МІНДЕТТЕМЕЛЕР

      Сот талқылаулары

      БТА Банк

      2009 жылы Банк рейдерлік іс-қимылдарға ұшырады, оның нәтижесінде сот шешімі негізінде Банктен 30.418.143 фунт стерлинг мөлшерінде сома өндіріліп алынды, сондай-ақ осы шешімді орындау есебіне БТА Банкке тиесілі "БТА Банк" ЖАҚ (Қырғызстан) акциясына өндіріп алуға өтініш жасалды, ол "БТА Банк" ЖАҚ-қа (Қырғызстан) бақылауды жоғалтуға әкелді.

      БТА Банктің осы акцияларды бақылау және меншіктену құқығын қайтару мақсатында сауда-саттықты жарамсыз деп тану туралы талап-арыз берілді, оны БТА Банктің пайдасына "БТА Банк" ЖАҚ-қа 71% қатысу үлесін қайта тіркеуге әкелуі қажет. 2012 жылғы 6 желтоқсанда сауда-саттықты жарамсыз деп тану туралы Бішкек ауданаралық сотының шешімі заңдық күшіне енді. Көрсетілген шешім осы шоғырландырылған қаржылық есептілікті шығаруға мақұлдау күні бар қамақтардың күшін жою бойынша сот талқылауларының ұзақ болуы салдарынан орындалмады (акциялар БТА Банкке тіркелмеді).

      Түркия аумағындағы талап-арыздар

      "БТА Банк" АҚ еншілес ұйымы "БТА секьюритис" АҚ-ға (бұдан әрі "БТА Секьюритис") тиесілі Sekerbank T.A.S-тың 101.726.214 акциясына Turkiye Vakiflar Bankasi T.A.O. талабы бойынша 2012 жылғы 7 ақпандағы Стамбул Коммерциялық сотының шешіміне сәйкес осы акцияларды үшінші тұлғаларға беруге тыйыс салынған алдын ала қамақ қойылды. БТА Секьюритис тиесілі акцияларға қамақты алып тастау туралы мәселе

      2013 жылғы 13 мамырдағы, 2013 жылғы 11 қыркүйектегі және 2014 жылғы 5 ақпандағы сот отырыстарының шеңберінде қаралды. Істі қарау Стамбул қаласында 39 Коммерциялық сотта 2014 жылғы 2 маусымға белгіленді.

      Қордың шоғырландырылған қаржылық есептілігін шығаруға мақұлдау күні сот ісінің жағымсыз қорытындысы болжамдалып отырған жоқ.

      Rompetrol Rafinare S.A. (ҚМГ ҰК еншілес ұйымы)

      2009 жылғы 31 желтоқсанда Топтың еншілес ұйымы ҚМГ ҰК-да Румынияның пайдасына Ромпетролдың ірі еншілес ұйымы – Rompetrol Rafinare S.A. шығарған айырбасталатын борыштық инструменттің 3.353 миллион теңге мөлшерінде өтелмеген сальдосы болды. Міндеттемелердің номинал құны 570,3 миллион еуроны құрайды. Инструменттің айналым мерзімі 7 (жеті) жылды құрады және 2010 жылғы 30 қыркүйекте мерзімі өтті. Бастапқы тану сәтінде міндеттемелер компонентінің әділ құны инструмент бойынша дисконтталған болашақ ақшалай шарттық төлемдер ретінде анықталды. Егер барлық борыштық инструмент 2010 жылғы 30 қыркүйекте Ромпетрол және/немесе Rompetrol Rafinare S.A. тарапынан кейінгі іс-қимылдарсыз Румынияның пайдасына жаңа акциялардың шығарылымымен төленсе, 2009 жылғы 31 желтоқсанда акцияларды иелену үлесіне сәйкес Топ Rompetrol Rafinare S.A. бақылауды жоғалтатын еді:

      2010 жылдың бірінші жарты жылдығы ішінде ҚМГ ҰК Rompetrol Rafinare S.A.-дегі өз үлесін ұлғайту мақсатында, барлық акционерлерден үлестерді сатып алу бойынша ашық ұсынысты жүзеге асырды.

      2010 жылғы тамызда Rompetrol Rafinare S.A. 329,4 миллион румын лей (акцияға жазылу күні 78 миллион еуроға баламалы) сомасына жаңа акцияларды шығару арқылы өзінің жарғылық капиталын ұлғайтты. Ромпетрол жаңа акциялар шығаруға жазылды және осылайша Rompetrol Rafinare S.A-дағы өз үлесін ұлғайта отырып, осы шығарылымға толығымен ақы төледі. 2010 жылғы тамыз ішінде акцияларды шығарудан алынған қаражатты пайдалана отырып, Rompetrol Rafinare S.A. Румыния пайдасына айырбасталатын борыштық инструмент бойынша 570,3 миллион еуро жалпы берешек сомасының 54 миллион еуросын (10.464 миллион теңгеге баламалы) өтеді. 2010 жылы қыркүйекте Rompetrol Rafinare S.A. 17 миллион еуро (3.315 миллион теңгеге баламалы) мөлшерінде соңғы купонды төледі, ол айырбасталатын борыштық инструмент бойынша борыштық компонент берешегінің нөлдік сальдосына әкелді.

      2010 жылғы 30 қыркүйекте Rompetrol Rafinare S.A. акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы акцияға айырбасталатын борыштық инструменттің төленбеген бөлігін айырбастау, сондай-ақ айырбастау күні қолданылған айырбастау бағамы негізінде есептелген айырбасталатын борыш бойынша Румынияға тиесілі акциялардың нақты саны және жарғылық капиталының тиісті ұлғаюы, сондай-ақ 2010 жылғы 30 қыркүйекте қолданылған және айырбасталатын борыштық инструментті шығару күнгі – 2003 жылғы 30 қыркүйек айырбастау бағамдары арасындағы айырма ретінде есептелген эмиссиялық кіріс туралы шешімді бекітті. Нәтижесінде Румынияның бақылаусыз қатысу үлесі 44,6959%-ды құрады.

      Осы операциялар нәтижесінде бөлінбеген пайда 113,467 миллион теңгеге азайды, ал бақыланбайтын қатысу үлесі 2010 жылы 103,003 миллион теңгеге ұлғайды.

      2010 жылы Румыния Үкіметі атынан Румыния Қаржы министрлігі айырбасталатын борыштық инструментті ішінара ақшамен, ішінара акцияларды шығарумен өтеу туралы шешімге және жарғылық капиталды ұлғайту туралы Rompetrol Rafinare S.A. шешіміне қарсы сот талап-арызына бастамашылық жасады.

      Констанца қ. трибуналы Румыния Үкіметінің өтінішін: (а) Румыния Үкіметінің мұндай актілер қабылданғанда акционердің мүмкіндігі жоқ екенін растай отырып, сот алдында тұру мүмкіндігі жоқ екенін ескере отырып, кейбір жою себептерінің нәтижесінде, (б) олар негізделмегенін ескере отырып, кейбір жою себептері нәтижесінде қабылдамады.

      Бұдан басқа, 2010 жылғы 17 қарашада Румыния Қаржы министрлігі акция шығару инструментін ішінара өтеу туралы ҚМГ ҰК шешіміне Румыния өкіметінің келіспеушілігі нәтижесі ретінде 2.205.592.436 румын лейі (беру мақсаты үшін 516,3 миллион еуро, 2010 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша теңгемен - 100.797 миллион теңге) сомасына жарлық шығарды. Rompetrol Rafinare S.A. осы жарлықты жою туралы бұйымтаймен шағым берді. 2012 жылғы маусымда істі тыңдау тоқтатылды және 2013 жылғы 6 маусымға дейін бір жыл ішінде жаңартылуы мүмкін.

      Сондай-ақ 2010 жылғы 10 қыркүйекте Румыния өкіметі атынан Румыния Қаржы министрлігі және ANAF еншілес ұйымдардағы Rompetrol Rafinare S.A. барлық қатысу үлестеріне мәжбүрлі тыйым салу туралы, сондай-ақ тауарлық-материалдық қорларды қоспағанда, Rompetrol Rafinare S.A. жылжыйтын және жылжымайтын мүлкіне тыйым салу туралы жарлық шығарды. Осы жарлық қолданыста және ҚМГ ҰК осы жарлықтың заңдылығына қарсы шығуға тырысуда. Осы шоғырландырылған қаржылық есептілікті шығарған күні мүлікке тыйым салу жүзеге асырылған жоқ, өйткені Румыния өкіметі өндіріп алу бойынша мәжбүрлі рәсімдерге бастамашылық жасаған жоқ.

      Rompetrol Rafinare S.A. (ҚМГ ҰК еншілес ұйымы)(жалғасы)

      ҚМГ ҰК басшылығы Румыния биліктерінің тыйым салу туралы жарлығын орындау жүзеге асырылмайды деп санайды.

      2013 жылғы 15 ақпанда Rompetrol Rafinare S.A. және румыния мемлекетінің мүддесін білдіретін Мемлекеттік меншік және жекешелендіру агенттігі (бұдан әрі "ММЖА") өзара түсіністік туралы меморандумға (бұдан әрі "Меморандум") қол қойды, онда тараптар айырбасталатын борыштық инструменттер мәселесі бойынша талқылауларды тоқтату туралы уағдаласты.

      2014 жылғы 22 қаңтарда меморандум Үкіметтің №35/2014 шешімімен бекітілді, нәтижесінде Румыния Қаржы министрлігі талап-арыздарды қайтарып алу және барлық талқылауларды тоқтату үшін қажетті барлық рәсімдерді жүргізуді белгіледі. Меморандум мынадай негізгі тармақтарды қамтиды:

      * ММЖА сатады, ал Rompetrol Rafinare S.A. 200 миллион АҚШ доллары мөлшерінде ақшалай сыйақыға ММЖА тиесілі 26,6959% мөлшерінде Rompetrol Rafinare S.A. акцияларын сатып алады;

      * Ромпетрол 7 (жеті) жыл ішінде оның негізгі қызметімен байланысты энергетикалық жобаларға 1 миллиард АҚШ долларына дейін инвестициялау мүмкіндігін қарайды;

      * Румыния Қаржы министрлігі айырбасталатын борыштық инструменттерге қатысты Rompetrol Rafinare S.A. акционерлерінің жалпы жиналысының шешіміне қатысты барлық талап-арызды қайтарып алуға және Rompetrol Rafinare S.A. барлық қатысу үлесіне мәжбүрлі тыйым салу туралы жарлықты жоюға міндеттенеді.

      2014 жылғы 24 наурызда өткен отырыс нәтижесінде сот талқылауы Румыния Қаржы министрлігі барлық жоғарыда санамаланған талап-арыздаржы қайтарып алғаннан кейін тоқтатылды.

      Экологиялық міндеттемелер

      Қазақстанда қоршаған ортаны қорғау жөніндегі заңнама даму үдерісінде, сондықтан да тұрақты өзгерістерге ұшырады. Қазақстан Республикасының қоршаған ортаны қорғау саласындағы заңнамасын бұзғаны үшін айыппұлдар өте қатаң болуы мүмкін. Заңнамада қолданылып жүрген ережелер, азаматтық талаптар немесе өзгерістерді өте қатаң түсіндіру нәтижесінде туындауы мүмкін әлеуетті міндеттемелер дұрыс бағаланбауы мүмкін. Резервтер қалыптастырылған сомадан басқа (22-ескертпе), басшылық Топтың шоғырландырылған бухгалтерлік теңгеріміне, жиынтық кіріс туралы шоғырландырылған есебі мен ақша қаражатының қозғалысы туралы шоғырландырылған есебіне біршама елеулі әсер етуі мүмкін ықтимал не мүмкін экологиялық міндеттемелер жоқ деп санайды.

      "Өзенмұнайгаз" АҚ 2011-2012 экологиялық тексеру (ҚМГ БӨ)

      2013 жылғы 25 қаңтарда "Өзенмұнайгаз" АҚ-ға (бұдан әрі "ӨМГ") экологиялық зияны үшін мемлекеттік бюджетке 59.345 миллион теңге мөлшерінде айыппұл төлеу туралы Маңғыстау облысы Экология департаментінен хабарлама түсті. Жалпы шығын сомасы 2011 жылғы тамыздан бастап 2012 жылғы 12 қараша аралығындағы кезеңге тексеру қорытындылары бойынша белгіленді. ӨМГ жоғарыда көрсетілген хабарламамен келіспеді және Маңғыстау облыстық Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотқа актіні заңсыз және есептерді дұрыс емес деп тану туралы өтінішпен жүгінді. 2013 жылы 7 наурызда Маңғыстау облысы Экология департаменті де сол сотқа шығынды мәжбүрлі түрде өндіріп алу туралы талап-арыз берді.

      2013 жылғы 22 мамырда сот ӨМГ кассациялық шағымын толықтай қанағаттандырды және мәжбүрлі түрде айыппұл төлеу туралы Маңғыстау облысы Экология департаментінің талап-арызын қабылдамады. 2013 жылғы 6 маусымда Маңғыстау облысы Экология департаменті Маңғыстау облыстық сотының Азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі аппеляциялық сот алқасына аппеляция берді. 2013 жылғы 9 шілдеде осы аппеляцияны Аппеляциялық сот алқасы қабылдамай тастады. 2013 жылғы 23 желтоқсанда Маңғыстау облысы Экология департаменті Маңғыстау облыстық сотының кассациялық сот алқасына шағым берді. 2014 жылғы 12 ақпанда осы шағымды Маңғыстау облыстық сотының кассациялық сот алқасы қабылдамады. ҚМГ БӨ Маңғыстау облысы Экология департаменті Қазақстан Республикасы Жоғары сотына келесі аппеляцияны береді деп күтуде.

      "Өзенмұнайгаз" АҚ 2011-2012 экологиялық тексеру (ҚМГ БӨ) (жалғасы)

      ҚМГ ҰК басшылығы ӨМГ-ның осы мәселе бойынша жақсы айғақтары бар деп санайды, өйткені инспекциялық процесс рәсімдеріне қатысты Қазақстан Республикасының заңнамасы бұзыла отырып, тексеру жүргізілді және Маңғыстау облысы бойынша Экология департаментінде Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізу және экологиялық кодекс талаптарына сәйкес қоршаған ортаға зиянды растайтын сенімді дәлелдер жоқ.

      ҚМГ ҰК ӨМГ тексеру нәтижелерін ойдағыдай шағымдануды және қоршаған ортаға келтірілген шығынды төлеу туралы талап жалғастырады деп санайды және соның салдарынан осы мәселе бойынша резервтер есептеу 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша жүргізілген жоқ.

      "Өзенмұнайгаз" АҚ 2012-2013 экологиялық тексеру (ҚМГ БӨ)

      2014 жылғы 24 қаңтарда ӨМГ экологиялық шығынға 213 миллиард теңге мөлшерінде айыппұл төлеу туралы Маңғыстау облысы бойынша Экология департаментінен хабарлама алды. Жиынтық сома тексеру қорытындылары бойынша анықталды, ол 2012-2013 жылдар аралығындағы кезеңді қамтыды.

      2014 жылғы 7 ақпанда ӨМГ осы айыппұлдың күшін жоюға сот тәртібінде шағым берді және Ақтау қаласы Мамандандырылған әкімшілік сотының 2014 жылғы 21 ақпандағы ұйғарымымен шағым ӨМГ пайдасына толық көлемде қанағаттандырылды. Осы соттың ұйғарымы апелляциялық және кассациялық тәртіппен шағымдануға жатпайды, бірақ прокурор наразылық білдіруі мүмкін.

      Бұдан басқа, 2014 жылғы 14 ақпанда Маңғыстау облысы бойынша Экология департаменті 327.900 миллион теңге сомасында қоршаған ортаға келтірген зиянын өтеу бойынша ӨМГ талап-арыз берді. Бұдан бұрын берілген және сот органдары заңсыз деп таныған 59.345 миллион теңге мөлшеріндегі шығын сомасы сол бұзушылықтарға байланысты болды.

      ӨМГ осы талап-арызға шағымдану бойынша тиісті іс-қимылдар қабылдады. Маңғыстау облысы Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2014 жылғы 6 наурыздағы шешімімен жоғарыда көрсетілген акті заңсыз деп танылды.

      Осы күнге дейінгі шағымданудың оң нәтижелерін ескере отырып, ҚМГ ҰК басшылығы өз позициясын басқа сот инстанцияларда ойдағыдай қорғай алады деп санайды. Тиісінше Топ 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша шоғырландырылған қаржылық есептілікте осы мәселелер бойынша резервтер есептеуді жүргізбеді.

      "Ембімұнайгаз" АҚ экологиялық тексеру (ҚМГ БӨ)

      2013 жылғы шілдеде Атырау облысы бойынша Экология департаменті "Ембімұнайгаз" АҚ (бұдан әрі "ЕМГ") өндірістік қызметі экологиялық талаптарға, оның ішінде ілеспе газды кәдеге жарату жөніндегі талаптарға сәйкес келетіндігін анықтау үшін тексеру жүргізді. Атырау облысы бойынша Экология департаменті ЕМГ үш кен орнында газды кәдеге жарату бекітілген технологиялық әзірленім жоспарларына сәйкес келмейтінін белгіледі.

      2013 жылғы 24 қыркүйекте Атырау облысы мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты экологиялық талаптарды бұзушылықты жойғанға дейін және мемлекеттік экологиялық сараптаманың оң қорытындысын алғанға дейін осы үш кен орнын өнеркәсіптік игеруді тоқтата тұруды шешті. 2013 жылғы 21 қазанда ЕМГ осы шешімді жою туралы апелляциялық шағыммен Атырау облыстық сотына жүгінді. 2013 жылғы 21 қарашада ЕМГ Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігінің Экологиялық реттеу және бақылау комитетінен және 2013 жылғы 10 желтоқсанда Атырау облысы Экология департаментінен мемлекеттік экологиялық тексерудің оң қорытындысын алды. Нәтижесінде осы іс бойынша сот талқылауы тоқтатылды.

      "Ембімұнайгаз" АҚ, факелдердегі газды жағу (ҚМГ БӨ)

      2014 жылғы 23 қаңтарда ЕМГ экологиялық заңнаманы бұзудан туындаған экологиялық шығынға, оның ішінде факельдердегі ілеспе газды жаққаны үшін 37.150 миллион теңге мөлшерінде айыппұл төлеу туралы Атырау облысы Экология департаментінен хабарлама алды. Қорытынды сома 2008-2013 жылдар аралығындағы кезеңді қамтыған тексеру қорытындылары бойынша анықталды.

      ЕМН және ҚМГ ҰК жоғарыда көрсетілген ұйғарыммен келіспейді және бүгінгі таңда Атырау облысы Экология департаменті тарапынан осы хабарламаға шағымдану жөнінде тиісті іс-шараларды қабылдауда. ҚМГ ҰК басшылығы қоршаған ортаға келтірілген шығынды төлеу туралы талап ойдағыдай шағым береді деп санайды, оның салдарынан осы мәселе бойынша резервтер есептеу 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша жүргізілген жоқ.

      Қашағанды экологиялық тексеру (ҚМГ Қашаған Б.В.)

      Солтүстік Каспий жобасының операторы NCOC компаниясы мен оның агенті - Аджип ККО компаниясына қатысты 2013 жылғы 12 қыркүйектен бастап 2014 жылғы 7 ақпанды қоса алғандағы кезеңге Атырау облысы Экология департаменті экологиялық заңнаманы сақтау мәселесі бойынша тексеру жүргізді. Ексеру қорытындылары бойынша экологиялық заңнаманың бұзылуы туралы актілер мен хаттамалар, сондай-ақ жалпы сомасы 134.300 миллион теңгеге (Топтың үлесі 22.700 миллион теңгені құрайды) атмосфераның ластаушы заттардың төгінділерімен ластануынан шығынды экологиялық бағалауды өтеу туралы ұйғарым шығарылды.

      Солтүстік Каспий жобасы операторының және Аджип ККО басшылығы актілерде жазылған тексеруші органның қорытындыларымен келіспейді және барлық тиісті инстанцияларда толық көлемде ұсынылған сомаға дауласуға ниетті, өйтені газ жағу және қоршаған ортаға эмиссиялар мемлекеттік органдардың рұқсаттары шеңберінде және талабында жүргізілді. ҚМГ ҰК басшылығы Солтүстік Каспий жобасы операторының және Аджип ККО позициясын қолдайды және осы мәселе бойынша тәуекелді ықтимал ретінде бағалайды, осының салдарынан осы мәселе бойынша резервтерді есептеу 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша жүргізілген жоқ.

      "Атырау мұнай өңдеу зауыты" ЖШС экологиялық тексеру

      2014 жылғы 5 наурызда Атырау облысы Экология департаменті 23.700 миллион теңге сомаға қоршаған ортаның шығынын өтеу туралы "Атырау мұнай өңдеу зауыты" ЖШС (бұдан әрі "АМӨЗ") қатысты ұйғарым шығарды. Атырау облысы бойынша Экология департаменті мен облыстық прокуратура АМӨЗ-ге бірлесіп тексеру жүргізді, оның барысында реттеуші органдардың рұқсатынсыз жағу фактісі анықталды. Тексеру қорытындылары бойынша АМӨЗ-ді 693.753 ктекше метр шикі газды рұқсатсыз жағу нәтижесінде келтірілген экологиялық шығынға айыппұл төлеуге міндеттеді.

      ҚМГ ҰК басшылығы Экология департаменті сәйкес келмейтін деректерді пайдалану нәтижесінде талап қойды деп санайды. ҚМГ ҰК тәуелсіз сараптама жүргізу үшін жергілікті және шетелдік сарапшыларды тарту үдерісінде. ҚМГ ҰК басшылығы ұйғарымға шағым сәтті болады деп санайды және осы мәселеге байланысты тәуекелді ықтимал ретінде бағалайды, осының салдарынан осы мәселе бойынша резервтерді есептеу 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша жүргізілген жоқ.

      Тауарларға арналған бағаларды өзгерту тәуекелі

      Топтың кірістерінің біршама бөлігі тауарларды, негізінен, шикі мұнай мен мұнай өнімдерін сатудан жинақталады. Тарихи тұрғыдан алғанда, осы өнімге бағалар тұрақты болып көрген емес және ұсыныс пен сұраныстың өзгеруіне, нарықтық белгісіздіктерге, әлемдік және өңірлік экономиканың қызметіне және индустриядағы циклдылыққа байланысты біршама өзгеріп отырды.

      Бағалар, сондай-ақ тарифтерді және импорттық баждарды енгізуді, биржалық алыпсатарлықты, негізгі нарықтарға Топтың өнімдерімен жабдықтау мүмкіндігімен немесе асыра қамтамасыз етуге байланысты да әсеріне бейім болады. Осы сыртқы факторлар және нарықтардағы өзгерістер болашақ бағаларды бағалауды қиындатады.

      Тауарларға бағалардың біршама немесе созылмалы төмендеуі Топтың қызметіне, қаржылық нәтижелерге және операциялардан ақша ағындарына елеулі түрде немесе теріс әсер етуі мүмкін. Топ тауарларға бағалардың өзгеру тәуекеліне өзінің бейімділігін біршама хеджирлемейді.

      Салық салу

      Қазақстандық салық заңнамасы және нормативтік-құқықтық актілер тұрақты өзгерістер мен әртүрлі түсіндірулердің мәні болып табылады. Жергілікті, өңірлік және республикалық салық органдары арасында пікір сәйкессіздігі жиі болады. Қазақстанда қолданылатын заңдар негізінде анықталған құқық бұзушылықтар үшін қолданылатын айыппұлдар мен өсімақылар жүйесі біршама қатал. Айыппұл санкциялары, әдетте, қосымша есептелген салық сомасының 50%-ы мөлшеріндегі айыппұлды және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген қайта қаржыландыру ставкасы бойынша есептелген 2,5-ке көбейтілген өсімақыны қамтиды. Нәтижесінде айыппұл санкциясы мен өсімақының сомасы қосымша есептеуге жататын салықтың сомасынан бірнеше есе асады. Қаржы кезеңдері тексеру жүргізілетін жыл алдындағы 5 (бес) күнтізбелік жыл ішінде салық органдары тексеру үшін ашық болып қалады. Белгілі бір жағдайларда тексеру неғұрлым ұзақ мерзімді қамтуы мүмкін. Жоғарыда айтылғандардың нәтижесінде, егер мұндай жағдай болса, салықтардың, айыппұл санкцияларының және өсімақының түпкілікті сомасы осы уақытта шығыстарға жатқызылған және 2013 жылғы 31 желтоқсанда есептелген сомадан асуы мүмкін.

      Басшылық 2013 жылғы 31 желтоқсанда қолданылатын заңнаманы түсіндіру сәйкес болады және резервтер осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте есептелген жағдайлардан басқа, Топтың салық жөніндегі ұстанымы расталатын ықтималдық бар деп санайды (22-ескертпе).

      "БТА Банк" АҚ-да орналастырылған активтерге қатысты провизиялар

      2010 жылдың қыркүйегінде Астана қаласы бойынша Салық комитеті Қордың 2009 жылғы қызметіне кешенді салықтық тексеруді жүзеге асырды. Салықтық тексеру барысында салық органдары 2009 жыл ішіндегі корпоративтік табыс салығын есептеу мақсаты үшін провизияларды шегерудің заңдылығы туралы мәселе көтерді. Қор салықтық тексеру қорытындыларымен шоғырландырылған қаржылық есептілікті шығару күнгі шағым Қазақстан Республиксы Қаржы министрлігінің Салық комитетіне жіберілді.

      Үкіметтің 2009 жылғы 30 желтоқсандағы № 2275 қаулысымен "Негізгі қызмет түрі қарыз операцияларын жүзеге асыру немесе талап құқықтарын сатып алу болып табылатын және дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) жүз проценті ұлттық басқарушы холдингке тиесілі, өзара байланысты тұлғалардың пайдасына не өзара байланысты тұлғалардың міндеттемелері бойынша үшінші тұлғаларға берілген активтер мен шартты міндеттемелерді (кредиттік серіктестіктердің активтері мен шартты міндеттемелерінен басқа) қоспағанда, күмәнді және үмітсіз активтерге, шартты міндеттемелерге қарсы провизиялар (резервтер) құру жөніндегі шығыстар сомасын шегеруге құқығы бар заңды тұлғалардың тізбесін, оны қалыптастыру ережесін және активтер мен шартты міндеттемелерді күмәнді және үмітсіз санатқа жатқызу қағидасы" (бұдан әрі мәтін бойынша "Қағида") бекітілді.

      Қағидаларға сәйкес, Қор корпоративтік табыс салығын есептеу мақсаты үшін "БТА Банк" АҚ-да орналастырылған 177.352 миллион теңге сомасындағы активтерге қатысты провизиялар (бұдан әрі – "провизиялар") жасады және шегерімге жатқызды.

      Қордың басшылығы 2013 жылғы 31 желтоқсанда оны түсіндіру қолданылатын заңнаманы (Қағидаларды қоса алғанда) сәйкес келеді және Қордың осы провизияларды шегерімге жатқызуға қатысты ұстанымы расталған деп санайды. Тиісінше, Қор осы шоғырландырылған қаржылық есептілікте салық органдары тарапынан қоса есептеу мүмкіндігімен байланысты қандай да бір провизиялар танылған жоқ.

      "БТА Банк" АҚ салық міндеттемелеріне қатысты провизиялар

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Банкте проблемалық қарыздардың біршама көлемі бар, ол бойынша құнсызданудан провизиялар толық немесе ішінара құрылды. Қолданыстағы ҚР Салық кодексіне сәйкес борышкерге талап мөлшерінің кемуі Банк үшін мынадай ықтимал салық салдарларына әкеп соқтыруы мүмкін:

      * ҚР Салық кодексінде көзделген жағдайлардан басқа, Банк бұрын шегерімге жатқызған құрылған провизиялардың (резервтердің) мөлшерін азайтудан корпоративтік табыс салығының мақсатына кіріс;

      * ҚР бейрезидент қарыз алушылары бойынша 20% ставка бойынша төлем көзінен корпоративтік немесе жеке табыс салығы бойынша міндеттеме;

      Банк көрсетілген проблемалық қарыздар бойынша борышты кешіру нәтижесінде пайда болуы мүмкін ықтимал салық міндеттемелерінің сомасын сенімді анықтай алмайды. Осының салдарынан Банкте осы ықтимал салық міндеттемелері бойынша провизиялар құрылмады.

      Трансферттік баға белгілеу бойынша балқылау

      Қазақстанда трансферттік баға белгілеу бойынша бақылау кең спектрге ие және байланысты мәмілелер тарапы болып табыла ма немесе жоқ па екеніне қарамастан, халықаралық мәмілелермен тікелей немесе жанама байланысты көптеген операцияларда қолданылады. Трансфертті баға түзу туралы заң операцияларға қолданылатын барлық салықтар үшін қол ұшын беру қағидаты бойынша белгіленген нарықтық бағалар негізінде есептелуін талап етеді,

      Қазақстанда трансфертті баға белгілеу туралы жаңа заң 2009 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді. Жаңа заң анық көрсетілмеген болып табылмайды және оның ережелерінің кейбіреуі аз қолданады. Оның үстіне, заң әзірлеу сатысында тұрған егжей-тегжейлі нұсқаулықтарды ұсынбайды. Нәтижесінде, операциялардың әр алуан түрлеріне трансфертті баға белгілеу туралы заңды қолдану нақты көрсетілген болып табылмайды.

      Трансфертті баға белгілеу туралы Қазақстан заңына байланысты екіұштылықтан салық органдарының ұстанымы Топтың ұстанымынан ерекшеленуі мүмкін деген тәуекел бар, бұл 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша салықтар, айыппұлдар мен өсімақылардың қосымша сомаларын есептеуге әкелуі мүмкін.

      Басшылық 2013 жылғы 31 желтоқсанда трансфертті баға белгілеу бойынша қолданылатын заңнамада оны түсіндіру сәйкес келеді және Топтың трансфертті баға белгілеу жөніндегі ұстанымы расталады деген ықтималдық бар деп санайды.

      Грузиядағы кәсіпорындардың салықтық міндеттемелері (КТО)

      Грузияның салық кодексіне (ГСК) сәйкес Грузияның салық органдарының, егер мәміле байланысты тараптар арасында жүзеге асырылатын болған жағдайда, салық салу мақсаты үшін нарықтық бағаларды пайдалану туралы шешім қабылдауға құқығы бар. Әйтсе де, ГСК-де тауарлар мен қызметтердің нарықтық бағаларын анықтау жөніндегі белгілі бір нұсқаулық бар, кемшілікті анықтау тетігінің өзі әзірленген және Грузияда трансферттік баға белгілеу бойынша жекелеген заңнама жоқ. Осыған түсініксіздіктің болуы ұстаным бөлігінде тұрлаусыздық жасайды, олар байланысты талаптар арасында мәмілелердің салық салуын қарау кезінде салық органдарында орын алуы мүмкін.

      ҚМГ ҰК Грузин еншілес ұйымдары ҚМГ ҰК шетелдік еншілес ұйымдарымен, сондай-ақ өзара біршама мәмілелер жасасқан. Бұл мәмілелер байланысты тараптар арасында мәмілелердің анықтамасы болады және Грузия салық органдары келіспеуі мүмкін.

      ҚМГ ҰК басшылығы онда ҚМГ ҰК ұйымдары арасында жасалатын мәмілелердегі баға белгілеу нарықтық жағдайларда жүзеге асырылатыны туралы негіздеме үшін біршама дәлелдер бар деп санайды. Алайда нарықтық бағаларды анықтау бойынша заңнамалық базаның болмауы салдарынан Грузияның салық органдары осы мәселеде ҚМГ ҰК алған ұстанымнан ерекшеленетін ұстанымды алуы мүмкін.

      ҚТЖ ҰК салықтық тексеру

      2012 және 2011 жылдар ішінде ҚТЖ ҰК-де 2007 жылдан 2010 жылды қоса алғандағы кезеңге кешенді салық тексеруі өткізілді. Осы тексеру қорытындылары бойынша салық органдары 13,289 миллион теңге сомаға айыппұлдар мен өсімақыны қосып есептеуге салықтарды анықтады. ҚТЖ ҰК осы қосып есептеулерді заңсыз деп санайды және оларды сотта дауласуға ниетті. ҚТЖ ҰК 757 миллион теңге мөлшерінде салықтар бойынша резервтерді таныды, ол болашақтағы төлемдер үшін қажетті соманы ҚТЖ ҰК үздік бағалауын білдіреді.

      Жер қойнауын пайдалануға лицензиялар мен келісімшарттар бойынша міндеттемелер

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Топтың Үкіметпен жасалған өнімді бөлу туралы лицензиялары, келісімдерінің және жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың талаптарына сәйкес ең аз жұмыстар бағдарламасын орындауға қатысты тмынадай міндеттемелері бар (миллион теңгемен):

Жыл

Күрделі қаражат

Операциялық шығыстар

2014

201.491

52.428

2015

86.214

42.902

2016

73.332

45.033

2017

19.654

43.032

2018-2024

37.815

254.010

Жиыны

418.506

437.405


      Ішкі нарыққа арналған жеткізілімдер бойынша міндеттемелер

      Қазақстан Республикасының Үкіметі шикі мұнайды өндірумен және мұнай өнімдерін сатумен айналысатын компаниялардан жыл сайынғы негізде ішкі нарықтың энергетикалық мұқтаждығын қанағаттандыру үшін, негізінен, ішкі нарықта мұнай өнімдерін жеткізу теңгерімін қолдау үшін және көктемгі егіс және күзгі жинау науқаны барысында ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілерді қолдау үшін өнімнің бір бөлігін жеткізуді талап етеді. Жергілікті нарықтағы мұнайдың бағасы экспорттық бағалардан, тіпті тәуелсіз тараптар арасындағы мәмілелерде белгіленетін ішкі нарықтағы қарапайым бағадан да айтарлықтай төмен. Егер Үкімет қазіргі уақытта ҚМГ ҰК жеткізетін көлемнен асатын шикі мұнайдың қосымша көлемін жеткізуге міндеттеген жағдайда, мұндай жеткізілімдер нарықтық бағалар бойынша жеткізілімдерден басым болады және шикі мұнайды сатудан түсетін түсімнен әлде қайда аз түсімді өндіретін болады, бұл өз кезегінде ҚМГ ҰК қызметіне, перспективасына, қаржылық жағдайына және қызмет нәтижелеріне теріс әсер етуі мүмкін.

      2013 жылы Топ өзінің міндеттемелеріне сәйкес ішкі нарыққа 2.898.025 тонна шикі мұнай жеткізді (2012: 2.936.917 тонна).

      Инвестициялық сипаттағы міндеттемелер

      ҚТЖ ҰК

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ҚТЖ ҰК-нің жалпы сомасы 567.979 миллион теңге (2012: 748.373 миллион теңге) болатын "Жезқазган - Бейнеу" және "Арқалық - Шұбаркөл" темір жол желілерінің құрылысы, Астана қаласында көп функционалды мұз айдын сарайын, байланыстың бастапқы магистралды көліктік желісін салу, жүк және жолаушылар вагондарын, магистральдық тепловоздар сатып алу бойынша шартты міндеттемелері бар. Осы сома 215.934 миллион теңге (2012: 255.040 миллион теңге) сомаға "Электровоз құрастыру зауыты" ЖШС бірлескен кәсіпорнынан 2020 жылдың 31 желтоқсанға дейін жеткізілетін жолаушылар электровоздарын, 82.174 миллион теңге сомаға "Локомотив құрастыру зауыты" ЖШС бірлескен кәсіпорнынан локомотивтер сатып алу міндеттемелерін, сондай-ақ 21.139 миллион теңге (2012: 41.034 миллион теңге) сомаға "Тұлпар-Тальго" ЖШС бірлескен кәсіпорнынан 2014 жылғы

      31 желтоқсанға дейін жеткізілетін жолаушылар вагондарын сатып алуға арналған міндеттемелерді қамтиды.

      ҚТЖ ҰК

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ҚМГ ҰК-де жалпы сомасы 641 миллиард теңге (2012: 540 миллиард теңге) болатын негізгі құралдарды сатып алу және салу бойынша шарттық міндеттемелер болды.

      KEGOC

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы KEGOC 68.612 миллион теңге (2012: 31.678 миллион теңге) сомасында кіші станциялар мен электр беру желілерін салуға және электр желісін жаңғыртуға байланысты жобалар бойынша инвестициялық міндеттемелері болды.

      Эйр-Астана

      2008 жыл ішінде Эйр-Астана Airbus компаниясымен 6 (алты) Airbus тар фюзельді әуе кемелерін сатып алуға келісімге қол қойды. Эйр Астана келісілген төлем кестесіне сәйкес алдын ала төлемді төлейді. Төлемдер 2008 жылы басталды және соңғы төлем 2013 жылы төленді. 2012 жылы және 2013 жылы Эйр Астана тиісінше 3 (үш) Airbus әуе кемесін және қалған 3 (үш) әуе кемесін жеткізуге тіркелген пайыздық ставкамен қаржылық жалдау шарттарын жасады. Осы жалдау 12 (он екі) жыл өтеу мерзімімен АҚШ долларында көрсетілген. Қаржы институттары лизинг берушіге берген қарыздар Еуропа Экспорт-Кредит агенттіктерінің кепілдігінде.

      2011 жыл ішінде, Эйр Астана Embraer компаниясымен 2 (екі) Embraer-190 тар фюзельді әуе кемесін сатып алуға келісімге қол қойды. Эйр-Астана 12 (он екі) жыл өтеу мерзімімен тіркелген пайыздық ставкасы бар АҚШ долларымен берілген 2012 жылғы қарашада бірінші әуе кемесін және 2013 жылғы желтоқсанда екінші әуе кемесін жеткізе отырып орындалған келісілген төлем кестесіне сәйкес 2011 жылдан бастап алдын ала төлем төлейді.

      2012 жыл ішінде Эйр-Астана Boeing компаниясымен 3 (үш) Boeing-767 және 3 (үш) Boeing-787 әуе кемесін сатып алуға келісімге қол қойды. Эйр Астана келісілген төлем кестесіне сәйкес алдын ала төлемді төлейді. Boeing-767 қатысты 50% алдын ала төлемді меншік қаражаттан төлейді және 50% қарыз есебінен қаржыландырылады. Алғашқы екі Boeing-767 қатысты қарыз қаражатын Эйр-Астана 2013 жылы әрбір әуе кемесін жеткізуге төледі. Boeing-767 қатысты соңғы алдын ала төлем 2013 жылы төленді. Екі Boeing-767 2013 жылы қыркүйек және қазан айларында жетізілді, үшінші кеме 2014 жылдың ортасында күтілуде. Boeing-787 жеткізу 2018 жылы соңғы күтілетін алдын ала төлеммен 2017 және 2019 жылдары күтілуде.

      2013 жылы маусымда Эйр Астана US Export-Import Bank кепілдігімен 3 (үш) Boeing-767 әуе кемесін сатып алуды қаржыландыруға АҚШ қаржы корпорациясымен алдын ала келісімге қол қойды. Осы инструмент тиісінше 2013 жылы қыркүйек және қазан айларында Boeing-767 жеткізуді қаржыландыруға пайдаланылды, сонымен қатар үшінші әуе кемесін жеткізу 2014 жылдың ортасында күтілуде.

      Эйр-Астананың жоғарыда көрсетілген жеткізушілермен келісімдерінің талаптары сатып алу құнын ашу мүмкіндігін болдырмайды.

      "Самұрық-Қазына" жылжымайтын мүлік қоры" АҚ (бұдан әрі "Жылжымайтын мүлік қоры")

      2013 жылғы 31 желтоқсанда Жылжымайтын мүлік қорында құрылыс компанияларымен шарттар бойынша 25.243 миллион теңге (2012: 16.013 миллион теңге) сомаға шарттық міндеттемелері болды.

      "Жасыл орам" жобасы

      "Жасыл орам" жобасын (бұдан әрі "Жоба") іске асыру туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің тапсырмасын сәйкес Жылжымайтын мүлік қоры 2013 жылғы желтоқсанда "BI Corporation" компаниясымен Жобаны бірлесіп іске асыру туралы шарт жасасты. Жасалған шартқа сәйкес Жылжымайтын мүлік қоры жалпы сомасы 44 миллиард теңге болатын Жобаны қаржыландырады, оның ішінде Жылжымайтын мүлік қорының меншік қаражаты 15 миллиард теңгені құрайды (қалған сома Негізгі компаниядан алынған қарыз қаражатының есебінен қаржыландырылатын болады).

      Жобаны іске асыру үшін Жылжымайтын мүлік қоры Жобаны іске асыруды жүзеге асыратын "EXPO Village" ЖШС (бұдан әрі "Жобалау компаниясы") банктердің қаржыландыруына жылдық 3,5%-бен 18 (он сегіз) жыл кезеңге екінші деңгейдегі банктерге мақсатты салымға 44 миллиард теңге сомасында ақша қаражатын орналастырады.

      Жобаны бірлесіп іске асыру туралы шартқа толықтыруға "СК Девелопмент" ЖШС және "BI Corporation" ЖШС арасында сатып алу-сату шартына қол қойылды, ол бойынша Жылжымайтын мүлік қорының мына екі дата: 2017 жылғы 1 сәуірден немесе Жоба шеңберінде объектіні пайдалануға енгізу күнінен аспайтын мерзімге дейін меншік құқығына өту мерзімін ұзарта отырып, 100 теңгеге "BI Corporation" еншілес ұйымы "EXPO Village" ЖШС-ға 49,9 % қатысу үлесін сатып алу ниеті бар және жылжымайтын объектіні өткізуден таза пайда бөліміне қатысатын болады.

      Осы шарттар Жылжымайтын мүлік қорында "EXPO Village" ЖШС-ға қатысу үлесін сатып алу құқығының пайда болуына әкеледі, ол 39 ҚЕХС (IAS) сәйкес туынды қаржы инструменті болып табылады және оның әділ құны Жылжымайтын мүлік қорының шоғырландырылған қаржылық есептілігінде танылуы қажет.

      Жылжымайтын мүлік қоры басшылығының пікірі бойынша есепті күні осы Жобаны іске асыруға байланысты біршама белгісіздік бар, ол жоғары сенімділік үлесімен осы қаржы инструментінің әділ құнын бағалауға мүмкіндік бермейді, өйткені Жылжымайтын мүлік қоры әлі қаржыландыру алған жоқ және Жоба бойынша жобалау-сметалық құжаттаманы бекітпеді. Тиісінше қатысу үлесін сатып алуға осы құқық Топтың осы шоғырландырылған қаржылық есептілігінде ҚЕХС сәйкес активтерді тану критерийлерін қанағанттандырмайтын ретінде танылған жоқ.

      "Интергаз Орталық Азия" АҚ (бұдан әрі ҚМГ ҰК еншілес ұйымы "ИОА")

      Қазақстан Республикасының Үкіметімен Концессия шартының талаптары бойынша ИОА берілген газ көлік активтерін жақсарту мен жөндеуге және жаңа газ көлік активтеріне инвестицияларға 30 миллион АҚШ долларын (4.608 миллион теңге) жыл сайын инвестициялау міндеттемесі болды. 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша ИОА шамамен 72.701 миллион теңге (2012: 52.330 миллион теңге) сомаға осы инвестициялық міндеттемеге қатысты келісімшарттық міндеттемесі болды.

      Қырғыз айналымы (ИОА)

      Топ тарифтерді өтеуді қамтитын белгілі бір шарттарды сақтау кезінде шамамен 90-100 миллион АҚШ доллары мөлшерінде Концессия шартында анықталған құн бойынша Қырғыз айналымын әзірлеуге және құуға міндетті. Осы актив Концессия шартының мерзімі аяқталғанда не аяқталғаннн кейін 20 (жиырма) жылдан кейін, қайсысы кеш болатынына қарай Қазақстан Республикасының меншігіне берілетін болады. Осы айналымның құрылысы әлі басталған жоқ.

      Басшылық осы мәселе бойынша Топ міндеттемелерін орындау үшін барлық қажетті қадамдаржы қабылдады, сондай-ақ Қырғызстан Республикасына тиесілі газ құбырыс учаскесін басқаруға қабылдау туралы мәселені қарайды деп санайды. Алайда, Концессия шартының талаптары бойынша Қырғыз айналымын салудың негізгі шарты болып табылатын жаңа ішкі тарифтер 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша әлі жарияланған жоқ.

      Қазақстан Республикасының Үкіметі жыл сайын Топтың инвестициялық міндеттемелерді орындауын қоса ағланда Концессия шарты бойынша өз міндеттемелерін Топтың орындауын тексеруді жүзеге асырады. 2013 жылғы Концессия шарты бойынша міндеттемелердің орындалуын тексеру 2014 жылы жүргізілетін болады. Басшылық Топ 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша инвестициялық міндеттемелер бойынша талаптарды орындауды деп санайды.

      Самұрық-Энерго

      Бірлескен кәсіпорындардың күрделі сипаттағы міндеттемелері

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша бірлескен кәсіпорындардың күрделі міндеттемелеріндегі Топтың үлесі 105.830 миллион теңгені (2012: 57.501 миллион теңге) құрады. Жамбыл МАЭС-тің 2013 жылғы 31 желтоқсанға біршама күрделі сипаттағы міндеттемелері жоқ.

      Бірлескен кәсіпорындардың инвестициялық міндеттемелері

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Екібастұз МАЭС-1 және Екібастұз МАЭС-2 инвестициялық міндеттемелеріндегі Топтың үлесі 42.377 миллион теңгені (2012: 57.501 миллион теңге) құрайды. Жамбыл МАЭС-тің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша біршама күрделі сипаттағы міндеттемелері жоқ.

      Өзге де келісімшарттық міндеттемелер

      2013 жылғы 31 желтоқсанға негізгі құралдарды сатып алу бойынша Топтың өзге де келісімшарттық міндеттемелері шамамен 81.552 миллион теңгені (2012: 36.426 миллион теңге) құрады.

      Операциялық жалдау бойынша міндеттемелер

      Операциялық жалдау бойынша міндеттемелер, негізінен, 5 (бес) жылдан 10 (он) жылға дейінгі жалдау мерзімімен ұшақтарды жалдауға байланысты. Операциялық жалдаудың барлық шарттары, егер Эйр Астана оларды ұзарту мүмкіндігін пайдаланған жағдайда, нарықтық бағаларды жаңарту жөніндегі бөлімдерді қамтиды. Эйр Астана жалдау мерзімі аяқталғаннан кейін жалданған активтерді сатып алу мүмкіндігіне ие бола алмайды.

      31 желтоқсанға операциялық жалдау бойынша міндеттемелер былайша берілген:

Миллион теңгемен

2013

2012

Бір жыл ішінде

17.505

18.427

Бір жылдан бес жылға дейін

53.995

41.136

Бес жылдан жоғары

4.406

15.135

Жиыны

75.906

74.698


      Операциялық жалдау бойынша міндетті төлемдер тіркелген жалдау төлемдерін, сондай-ақ ұшу сағаттарына байланысты түрлендірілетін техникалық қызмет көрсету бойынша төлемдердің белгілі бір бөлігін қамтиды.

      Тіркелген және өзгермелі жалдау төлемдері көрсетілген және АҚШ долларында төлеуге жатады. Осы валюта күнделікті әуе кемелерін жалдау кезіндегі халықаралық есептерде пайдаланылады.

      Қазақтелекомның лицензиялық міндеттемелері

      Сымсыз байланыс қызметтерін көрсетуге арналған бірқатар лицензия шарттарына сәйкес Қазақтелекомның өз желісін жабу аймағына қатысты белгілі бір міндеттемелері бар. Қазақтелеком Қазақстан Республикасының негізгі магистральдарының, шағын қалалары мен қала үлгісіндегі кенттерінің бойындағы аудандарды қамти отырып, ұтқыр желіні жабуды кеңейтуге міндетті. Топтың басшылығы Қазақтелеком лицензиялардың шарттарын сақтайды деп санайды.

      Кредиттер, кепілдіктер, аккредитивтер беру жөніндегі міндеттемелер және есеп операцияларына жатқызылған басқа да міндеттемелер

      Кез келген уақытта Топтың кредиттерді беру жөніндегі өтелмеген міндеттемелері болады. Осы міндеттемелер кредиттік карточкалар және овердрафтар бойынша бекітілген қарыздар мен лимиттер нысанын қабылдайды және белгілі бір жағдайлар болған кезде күші жойылатын болып табылады.

      Топ үшінші тараптардың алдында клиенттердің міндеттемелерін орындау кепілдігін беру мақсатында қаржылық кепілдіктер мен аккредитивтерді ұсынады. Осы келісімнің тіркелген лимиттері болады және әдетте 5 (бес) жылға дейінгі мерзімге беріледі.

      Кредиттер, кепілдіктер, аккредитивтер беру жөніндегі міндеттемелер және есеп операцияларына жатқызылған басқа да міндеттемелер (жалғасы)

      Міндеттемелердің келісімшарттық сомалары санат бойынша мына кестеде көрсетілген. Кестеде көрсетілген міндеттемелер бойынша сомалар бұл соманың толығымен орындалатынын болжайды. Аккредитивтер бойынша кестеде көрсетілген сомалар, егер контрагенттер келісімшарт бойынша өз міндеттемелерін толығымен орындамаса, есепті күні танған ең жоғарғы бухгалтерлік шығынды білдіреді.

Миллион теңгемен

2013

2012

Шарттық сома



Қарыз, кредиттік желі және қаржылық жалдау бойынша міндеттемелер

136.225

284.196

Кепілдіктер

405.920

110.879

Есеп айырысу операцияларына жатқызылатын аккредитивтер және өзге де міндеттемелер

527

99.274

Минус: шектеу талаптары бар кепілдіктер мен салымдар

(7.921)

(8.411)

Минус: банктік аккредитивтер мен кепілдіктерге резерв

(806)

(3.111)


      Топ кредиттік бақылау мен басқарудың осындай саясатын теңгерімдік операцияларды жүзеге асырған кезде пайдаланылатын теңгерімделген әлеуетті міндеттемелерді өзіне қабылдаған кезде қолданады.

      Жоғарыда көрсетілген кредит беру жөніндегі шартты міндеттемелердің қолда бар жалпы сомасы ақшалай қаражаттағы болашақта қажеттіліктің өзін міндетті емес білдіреді, өйткені осы міндеттемелер олар қаржыландырылғанға дейін мерзімі өтуі немесе жабылуы мүмкін. Топ кредиттік қаржылық құралдар бойынша қамтамасыз етуді де сұрай алады.

      Сенімгерлік басқару (трастілік қызмет)

      Топтың кейбір еншілес ұйымдары жеке тұлғаларға, трастілік компанияларға, зейнетақы қорларына және басқа да ұйымдарға сенімгерлік басқару бойынша қызметтер көрсетеді, атап айтқанда, клиенттің нұсқауларына сәйкес активтерді басқарады не әртүрлі қаржылық құралдарға алынған қаражатты инвестициялайды. Топ осы қызметтерді көрсеткені үшін комиссиялық сыйақы алады. Сенімгерлік басқаруға алынған активтер Топтың активтері болып табылмайды және тиісінше оның шоғырландырылған бухгалтерлік теңгерімінде көрсетілмейді. Топ көрсетілген салымдарды жүзеге асырған кезде кредиттік тәуекелге ұшырамайды, өйткені ол көрсетілген инвестицияларға кепілдіктер бермейді.

      Қарыздар бойынша ковенанттер

      2013 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Топ барлық ковенанттарды сақтады.

      Өтелетін шығындарды тексеру (Қашаған)

      Солтүстік-Каспий Өнім бөлу туралы келісімінің ("СКӨБК") негізгі қағидаттарына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі жер қойнауын пайдалану ауданында қызметті өткізуге эксклюзивтік құқықтарды мердігерлерге берді, бірақ жеке меншікке де, жалға да осы жер қойнауын пайдалану ауданына құқықты бермеді. Мұның салдарынан, тартылған және өңделген өнім (яғни дайын өнім) мемлекеттің меншігі болып табылады. Жұмыстар орнын толтыру негізінде жүзеге асырылады, бұл ретте мемлекет мердігерлерге ақшалай емес нысанда, дайын өнім бөлігі түрінде төлемді жүзеге асырады, мұнымен мердігерлерге өз шығындарын өтеу мен кіріс жасауға мүмкіндік береді. Бұл инвестор өткізетін өнім бөлу, яғни жұмыстың нәтижелерін бөлу деп аталады.

      СКӨБК-ге сәйкес мердігерлер көтерген шығындардың барлығы өтеле бермейді. Өтеуге кейбір шығындарды Басқарушы комитетті ("БасқарушыКом") бекітуі қажет.

      Өтелетін шығыстар туралы есептегі барлық өтелетін шығындар ҚМГ ҰК СКӨБК-ге сәйкес сыныпталады және өтелген ретінде белгіленген шығыстар заң жүзінде 2013 жылғы 31 желтоқсанда өтеуге жатады деп санайды.

      Бұған қарамастан, кейбір шығындарды СКӨБК 13 және 14-бөлімдеріне сәйкес БасқарушыКом бекітпеді. Мұндай шығыстар БасқарушыКом бекіткенге дейін ҚМГ Қашаған үшін өтелмейтін шығыстар деп саналады. Осы мәселелерді шешу үшін Уәкілетті органмен келіссөздер жалғасуда.

      Тексеру нәтижесінде 2001 жылдан 2008 жылды қоса алғандағы кезеңге шығындарды өтеу, 7.975 миллион АҚШ доллары (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 1.224.991 миллион теңге) сомасындағы шығыстар өтелмейтін болып саналды. Осы шығындардағы ҚМГ ҰК үлесі 1.340 миллион АҚШ долларын (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 205.889 миллион теңге) құрады. Мердігерлер арасындағы ұзақ келіссөздер мен көрсетілген көпшілік ескертпелерді жою нәтижесінде 2011 жылғы 28 қарашада Уәкілетті орган ("PSA" ЖШС) мен мердігерлер резолюцияға қол қойды, оған сәйкес өтелетін шығын сомасы

      2.959 миллион АҚШ долларына (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 454.476 миллион теңге) дейін төмендетілді, осы шығыстардағы ҚМГ ҰК үлесі 497 миллион АҚШ долларын (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 76.382 миллион теңге) құрады.

      2012 жылғы 17 мамырда қол қойылған Реттеу туралы келісімнің шеңберінде Өкілетті органмен қосымша келіссөздер жүргізілді, оның нәтижесінде өтелмейтін шығын сомасы 230 миллион АҚШ долларына

      (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 35.315 миллион теңге) дейін төмендетілді, ондағы ҚМГ ҰК үлесі 39 миллион АҚШ долларын құрайды (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 5.953 миллион теңге).

      2009 жылға шығындардың өтелімділігін тексеру 2012 жылы аяқталды. Жүргізілген тексеру нәтижесінде 875 миллион АҚШ доллары (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 134.409 миллион теңге) мөлшеріндегі шығын өтелмейтін ретінде сыныпталды. Осы шығындардағы ҚМГ ҰК үлесі 147 миллион АҚШ долларын (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 22.590 миллион теңге) құрайды. Мәселені шешу үшін келіссөздер жалғасуда.

      2010 жылға шығындардың өтелімділігін тексеру 2013 жылы аяқталды. Жүргізілген тексеру нәтижесінде 1.336 миллион АҚШ доллары (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 205.824 миллион теңге) сомасында танылды. Ескертулерді болдырмау үшін мердігерлермен жүргізілген келіссөздер мен іс-шаралар нәтижесінде 2.083 мың АҚШ доллары (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 320.907 мың теңге) сомасында өтелмейтін шығындар ретінде сыныпталды, ал 785.101 мың АҚШ доллары (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 120.952.660 мың теңге) сомасы реттелмеген болып қалады. Осы шығындардағы Топтың үлесі тиісінше 350 мың АҚШ долларын (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 53.921 мың теңге) және 131.950 мың АҚШ долларын (2013 жылғы 31 желтоқсандағы бағам бойынша 20.328.217 мың теңге) құрайды. Мәселені шешу үшін келіссөздер жалғасуда.

      Жер қойнауын пайдалануға келісімшарттар бойынша міндеттемелер (ҚМГ Қарашығанақ)

      Қарашығанақ ӨБТК (бұдан әрі "ӨБТК") жер қойнауын пайдалануға келісімшарттың талаптарын орындауға қатысты мемлекеттік органдар тарапынан мерзімді тексеру объектісі болып табылады. Басшылық осындай тексерулер барысында анықталған мәселелерді шешу үшін қажетті түзеу шараларын келісу бойынша мемлекеттік органдармен ынтымақтастық жасайды. ӨБТК-дегі ережелерді орындамау айыппұлға, өсімақыға, ӨБТК шекте