Электр энергетикасы туралы

Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 9 шілдедегі N 588 Заңы.

МАЗМҰНЫ

      Осы Заң электр және жылу энергиясын өндiру, беру және тұтыну процесiнде туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейдi.

      Ескерту. Кіріспеге өзгеріс енгізілді - ҚР 2006.04.11 № 136 Заңымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негiзгi ұғымдар

      Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

      1) авариялық бронь – адамдардың өміріне, денсаулығына және қоршаған ортаға олардың қауіпсіз жай-күйін, сондай-ақ кезекші және күзет жарығы, күзет және өрт дабылдары, өрт сөндіру сорғылары, сутөкпелер, негізгі технологиялық жабдықты салқындату, байланыс және авариялық желдеткіш жүйелері ток қабылдағыштарының жұмыс істеуін қамтамасыз ететін технологиялық процесі толық тоқтатылған тұтынушы объектілерінің электр энергиясының ең аз шығысы (ең аз тұтыну қуаты);

      2) авариялық бұзылыс - электр қондырғысы немесе оның элементтері жұмысының технологиялық параметрлерінің олардың істен шығуын немесе пайдалану кезінде зақымдануын туындатқан, жол беруге болмайтын ауытқулары;

      2-1) әзірлік паспорты – энергия өндіруші және энергия беруші ұйымдардың күзгі-қысқы кезеңдегі жұмысқа әзірлігін растайтын, жыл сайын берілетін құжат;

      2-2) бірыңғай сатып алушы – осы Заңда көзделген тәртіппен электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті орталықтандырылған сатып алуды және электр қуатының жүктеме көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша орталықтандырылған қызмет көрсетуді жүзеге асыратын, уәкілетті орган айқындайтын заңды тұлға;

      2-3) генерациялайтын қондырғы – электр энергиясын өндіретін құрылғы;

      2-4) генерацияның маневрлік режимі бар генерациялайтын қондырғы – реттеуші электр қуаты бар генерациялайтын қондырғы;

      2-5) генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға арналған аукциондық сауда-саттық (бұдан әрі – аукциондық сауда-саттық) – аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушы аукцион негізінде электрондық жүйеде ұйымдастыратын және өткізетін, генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу жөніндегі жобаларды іріктеуге және электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке олардың жеке тарифтерін айқындауға бағытталған процесс;

      2-6) генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға арналған аукциондық сауда-саттыққа қатысушы (бұдан әрі – аукциондық сауда-саттыққа қатысушы) – аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушының электрондық жүйесінде тіркеуден өткен және қатысушы мәртебесін алған заңды тұлға;

      2-7) генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға арналған аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушы (бұдан әрі – аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушы) – уәкілетті орган айқындайтын, осы Заңда көзделген тәртіппен аукциондық сауда-саттықты ұйымдастыру мен өткізуді жүзеге асыратын, акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу пайызынан астамы мемлекетке және онымен үлестес тұлғаларға тиесілі заңды тұлға;

      2-8) генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу кезінде электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған жеке тариф – аукциондық сауда-саттықтың қорытындылары бойынша айқындалған тариф;

      2-9) диспетчерлік технологиялық басқару – диспетчер жүзеге асыратын және диспетчерлік және технологиялық басқарудың автоматтандырылған жүйелері арқылы электр желілерінің жұмыс істеу режимдерін бақылау және басқару міндеттерін шешуге, сондай-ақ жеке және заңды тұлғалардың істен шығулар мен зақымдануларға ден қою және оларды жою шараларын қолдануды қажет ететін технологиялық бұзушылықтардың туындау алғышарттары немесе туындауы туралы хабарларын қабылдауға және өндеуге арналған процесс;

      2-10) жаңадан пайдалануға берілетін энергия өндіруші ұйымдардың электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған жеке тариф – жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға уәкілетті орган өткізген тендердің қорытындылары бойынша айқындалған тариф;

      2-11) алып тасталды – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      2-12) генерация-тұтынудың нақты сальдосы – электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы субъектісінің электр энергиясын өндіру мен тұтынудың (операциялық тәуліктердің бір сағаты үшін) нақты мәндерінің кВт. сағаттағы айырмасы;

      2-13) генерация-тұтынудың жоспарлы сальдосы – электр энергиясын өндіру-тұтынудың сағаттық тәуліктік кестесінде жүйелік оператор бекіткен, электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы субъектісінің электр энергиясын өндіру мен тұтыну (операциялық тәуліктердің бір сағаты үшін) мәндерінің кВт. сағаттағы айырмасы;

      3) алып тасталды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (2019.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
      4) алып тасталды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (2019.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      5) жүйелік авария - Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикасы жүйесінің тұрақтылығын жоғалтуға және оны бөліктерге бөлуге әкеп соққан электр энергетикасы объектілері жұмысы режимдерінің авариялық бұзылысы;

      6) жүйелік қызметтер көрсету - жүйелік оператордың электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілеріне электр энергиясын беру, техникалық диспетчерлендіру, қуатты резервтеу, электр энергиясын өндіру-тұтыну теңгерілімін ұйымдастыру жөнінде көрсететін қызметтері;

      7) жүйелiк оператор – орталықтандырылған оралымды-диспетчерлiк басқаруды, басқа мемлекеттердiң энергия жүйелерiмен қатарлас жұмыс iстеудi қамтамасыз етудi, энергия жүйесiндегi теңгерiмдi ұстап тұруды, жүйелiк қызметтер көрсетудi және электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектiлерiнен қосалқы көрсетiлетiн қызметтердi сатып алуды, сондай-ақ электр энергиясын ұлттық электр желiсi бойынша берудi, оған техникалық қызмет көрсетудi және оны пайдалану әзiрлiгiнде ұстап тұруды жүзеге асыратын ұлттық компания;

      7-1) жүйелік және қосалқы көрсетілетін қызметтер нарығы – жүйелік оператор мен электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері арасындағы жүйелік және қосалқы қызметтер көрсетуге байланысты өзара қатынастар жүйесі;

      8) жылу желілерінің күзет аймағы - жылу желілерін сақтауды қамтамасыз ету, пайдаланудың қалыпты жағдайларын жасау, олардың зақымдануының, сондай-ақ осы желілердің күзет аймағында қалған тұрғындар арасында жазатайым оқиғалардың алдын алу мақсатында бөлінген жер учаскелері;

      8-1) жылумен жабдықтау жүйесі – жылу өндіретін, жылу беретін және жылу тұтынатын қондырғылардан тұратын кешен;

      9) жылу энергиясын беру – энергия беруші ұйымдар жасалған шарттарға сәйкес жылу желілері арқылы жылу энергиясын және (немесе) жылу жеткізгішті тасымалдау жөнінде көрсететін қызмет;

      10) жылу энергиясының бөлшек сауда нарығы – тұтынушыларды жылумен жабдықтауды жүзеге асыру үшін жылу энергиясын өндіруге, беруге қатысушылардың шарттар негізіндегі өзара қатынастар жүйесі;

      11) инвестициялық бағдарлама - жаңа активтерді құруға, қолда бар активтерді кеңейтуге, жаңартуға, реконструкциялауға және техникалық қайта жарақтандыруға бағытталған бағдарлама;

      12) алып тасталды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (2020.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      13) алып тасталды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (2020.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      14) алып тасталды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (2020.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      15) коммерциялық есепке алу аспабы - электр қуатын, электр немесе жылу энергиясын коммерциялық есепке алуға арналған, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен қолдануға рұқсат етілген техникалық құрылғы;

      15-1) алып тасталды – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      15-2) көтерме сауда нарығында электр энергиясын сатып алушы – электрмен жабдықтау немесе тұтыну, сондай-ақ нормативтік-техникалық ысыраптарды жабу мақсатында электр энергиясын сатып алатын заңды тұлға;

      15-3) күзгі-қысқы кезең – басталуы мен аяқталуын жергілікті атқарушы органдар белгілейтін жылыту маусымы;

      16) Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесі - Қазақстан Республикасының тұтынушыларын сенімді және сапалы энергиямен жабдықтауды қамтамасыз ететін электр станцияларының, электр беру желілері мен шағын станциялардың жиынтығы;

      17) Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесі электр қуатының резерві - шартта көзделген талаптарға сәйкес қажет етілетін құрылымы, шамасы, сондай-ақ диспетчерлендіруге әзірлік дәрежесі бар энергия өндіруші ұйымдар агрегаттарының электр қуаты;

      18) қосалқы көрсетілетін қызметтер - жүйелік оператор электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінен электр қуатының қажетті мөлшерлері мен реттеуші резервтері құрылымын қамтамасыз ету, активті және реактивті қуатты реттеу үшін, энергия жүйесін тогы жоқ жағдайдан шығару бойынша сатып алатын қызметтер көрсету;

      18-1) мемлекеттік техникалық инспектор – уәкілетті органның Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнама талаптарын сақтауға мемлекеттік бақылау жасауды жүзеге асыратын лауазымды адамы;

      18-2) нарық кеңесі – электр энергиясы мен қуаты нарығының жұмыс істеуін мониторингтеу жөніндегі қызметті, сондай-ақ осы Заңда көзделген басқа да функцияларды жүзеге асыратын коммерциялық емес ұйым;

      19) операциялық тәуліктер - жүйелік оператор электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері жасасқан электр энергиясын сатып алу-сату шарттарының орындалуын орталықтандырылған оралымды-диспетчерлік басқару жөніндегі операцияларды жүзеге асыратын ағымдағы тәуліктер;

      20) орталықтандырылған оралымды-диспетчерлік басқару - жүйелік оператор жүзеге асыратын, Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесі сенімділігінің нормативтік деңгейін және электр энергиясының нормативтік сапасының сақталуын қамтамасыз ететін энергия өндіруші, энергия беруші, энергиямен жабдықтаушы ұйымдар мен электр энергиясын тұтынушылардың техникалық жағынан келісілген жұмысын үздіксіз басқару процесі;

      20-1) орталықтандырылған сауда нарығының операторы – электр энергиясының спот-сауда-саттығын қоса алғанда, электр энергиясының және электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің орталықтандырылған сауда-саттығын жүзеге асыратын ұйым;

      20-2) оң теңгерімсіздік – мәні нөлден үлкен (теріс емес) кВт. сағаттағы теңгерімсіздік;

      20-3) операциялық тәуліктер – электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесін іске асыру жүзеге асырылатын, ортаеуропалық уақытпен сағат 00.00-де басталатын және сағат 24.00-де аяқталатын күнтізбелік тәуліктер;

      21) өңіраралық және (немесе) мемлекетаралық электр беру желілері - өңірлер және (немесе) мемлекеттер арасында электр энергиясын беруді қамтамасыз ететін, кернеуі 220 киловольт және одан жоғары электр беру желілері;

      22) өңірлік электр желілік компания – энергия өндіруші ұйыммен және (немесе) ұлттық электр желісімен тікелей технологиялық байланысы бар, кернеуі төрт сыныптан (220, 110, 35, 20, 10 (6), 0,4 киловольт) кем емес электр берудің кабельдік немесе әуе желілерін иеленетін, өңірлік деңгейдегі электр желілерін пайдаланатын және кемінде 10 000 қосылған тұтынушысы бар энергия беруші ұйым;

      22-1) пайдаланылатын отын қорының нормасы – тәулікпен есептегенде энергия өндіруші ұйымдар пайдаланатын ең аз отын қоры;

      22-2) реттеуші электр қуаты – оның шегінде электр станциясы берілген параметрмен жұмыс істей алатын, қолда бар электр қуатының диапазоны (үлесі);

      22-3) сараптама ұйымы – Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес энергетикалық сараптама жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыратын заңды тұлға;

      22-4) теңгерім провайдері – электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында өз теңгерімсіздіктерін және электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының басқа субъектілерінің теңгерімсіздіктерін олармен жасалған шарттарға сәйкес қаржылық реттегені үшін өзіне жауапкершілік алған, теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы қалыптастыратын теңгерім провайдерлерінің тізбесіне енгізілген электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектісі;

      22-5) теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы – уәкілетті орган айқындаған, теңгерімдеуші электр энергиясын және электр энергиясының теңгерімдеуші нарығындағы теріс теңгерімсіздіктерді орталықтандырылған сатып алу-сатуды осы Заңда көзделген тәртіппен және мерзімдерде жүзеге асыратын ұйым;

      23) теңгерімдеуші электр энергиясы – жүйелік оператордың электр энергиясын өндіру-тұтынудың бекітілген сағат сайынғы тәуліктік кестесін іске асыруы кезіндегі оң теңгерімсіздіктерді жабуға арналған электр энергиясы;

      23-1) теңгерімдеуші электр энергиясына шекті тариф – электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері үшін теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығына теңгерімдеуші электр энергиясын сатудың осы Заңда көзделген тәртіппен айқындалатын ең жоғары рұқсат етілген бағасы;

      23-2) теңгерімсіздік – генерация-тұтынудың жоспарлы және нақты сальдосының кВт. сағаттағы айырмасы;

      23-3) теріс теңгерімсіздік – мәні нөлден кіші (теріс) кВт. сағаттағы теңгерімсіздік;

      23-4) теріс теңгерімсіздіктерге арналған шекті тариф – теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығынан теріс теңгерімсіздіктерді сатып алудың электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері үшін осы Заңда көзделген тәртіппен айқындалатын ең жоғары рұқсат етілген бағасы;

      24) техникалық диспетчерлендіру - Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінде электр энергиясын өндіру мен тұтыну режимдерін орталықтандырылған оралымды-диспетчерлік басқаруды жүзеге асыру жөнінде жүйелік оператор көрсететін қызмет;

      24-1) технологиялық бронь – үздіксіз технологиялық процесті аяқтау және адамдардың өмірі мен қоршаған ортаға қауіпті болғызбау үшін қажетті электр энергиясының ең аз шығысы (ең аз тұтыну қуаты) және уақыт ұзақтығы;

      24-2) технологиялық бұзушылық – электр және (немесе) жылу энергиясын өндіру, беру, тұтыну процесінің бұзылуына алып келген жабдықтың, электр және (немесе) жылу желілерінің істен шығуы немесе зақымдануы, оның ішінде жану немесе жарылыс, белгіленген режимдерден ауытқу, жабдықты рұқсатсыз өшіру немесе оның жұмыс істеу қабілетін шектеу немесе оның бүлінуі салдарынан істен шығуы немесе зақымдануы;

      24-3) алып тасталды – ҚР 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      24-4) тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы уәкілетті орган – елдi мекендер шегінде жылумен жабдықтау саласында (орталықтандырылған жылумен жабдықтау аймағында жылу энергиясын өндіруді жүзеге асыратын жылу электр орталықтары мен қазандықтардан басқа) басшылықты және салааралық үйлестiрудi жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;

      24-5) тұрмыстық тұтынушы – электр энергиясын тауарларды, жұмыстарды өндіруге (сатуға) және көрсетілетін қызметтерді ұсынуға байланысты емес өзінің тұрмыстық мұқтаждары үшін пайдаланатын жеке тұлға;

      25) тұтынушы - электр және (немесе) жылу энергиясын шарт негізінде тұтынатын жеке немесе заңды тұлға;

      26) уәкілетті орган - электр энергетикасы саласында басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік орган;

      26-1) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 89-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      27) ұлттық электр желісі – кіші станциялардың, тарату құрылғыларының, кернеуі 220 киловольт және одан жоғары өңіраралық және (немесе) мемлекетаралық электр беру желілерінің және электр станцияларының электр энергиясын беруді жүзеге асыратын электр беру желілерінің жиынтығы, олар жекешелендіруге жатпайды және Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен және шарттарда ұлттық компанияға беріледі;

      27-1) ұлттық электр желісі бойынша электр энергиясын беру бойынша көрсетілетін қызмет – электр энергиясын экспорттайтын және импорттайтын электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілеріне және электр энергиясының мемлекетаралық транзитінің көлемі үшін басқа мемлекеттердің ұйымдарына, осы ұйымдардың құрамына кіретін объектілер үшін ұлттық электр желісі бойынша электр энергиясын беруді жүзеге асыратын тұлғалар тобына кіретін ұйымдарға, шартты тұтынушыларға, сондай-ақ жаңартылатын энергия көздерін пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдармен екіжақты шарттар жасасқан тұтынушыларға жүйелік оператор көрсететін қызмет;

      27-2) ұлттық электр желісін пайдалану бойынша көрсетілетін қызмет – Қазақстан Республикасының табиғи монополиялар туралы заңнамасына сәйкес электр энергиясын беру саласына жататын, электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектісіне жүйелік оператор электр энергиясын бірыңғай сатып алушыны, шартты тұтынушыларды және тұлғалар тобының құрамына кіретін заңды тұлғаларды қоспағанда, олар осы Заңға сәйкес электр энергиясын бірыңғай сатып алушыдан сатып алған және электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының есеп айырысу орталығымен теңгерімдеуші электр энергиясын және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату операцияларын жүзеге асыру кезінде көрсететін, ұлттық электр желісіне техникалық қызмет көрсету мен оны пайдалану әзірлігінде ұстап тұруды қамтамасыз ету бойынша көрсетілетін қызмет;

      27-3) шартты тұтынушы – өзімен бірге бір тұлғалар тобына кіретін энергия өндіруші ұйымдардан электр энергиясын сатып алатын көтерме тұтынушы, "Жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес айқындалатын өнеркәсіптік кешен және басым тұтынушы;

      28) алып тасталды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (2019.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      29) электр және жылу энергиясын коммерциялық есепке алу - электр және жылу энергиясын сатып алу-сату және беру шарттары бойынша тараптар арасында өзара есеп айырысу үшін қажетті электр және жылу энергиясын есепке алу;

      29-1) электр желілері – электр энергиясын беруге арналған кіші станциялардың, тарату құрылғыларының және оларды жалғайтын электр беру желілерінің жиынтығы;

      30) электр желілерінің күзет аймағы - электр желілерін сақтауды қамтамасыз ету, пайдаланудың қалыпты жағдайларын жасау, олардың зақымдануының, сондай-ақ осы желілердің күзет аймағында қалған тұрғындар арасында жазатайым оқиғалардың алдын алу мақсатында бөлінген жер учаскелері, су және әуе кеңістігі;

      31) электр қуатын реттеу бойынша көрсетілетін қызмет – электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын жүйелік операторға, энергия беруші, энергиямен жабдықтаушы ұйымдарға және тұтынушыларға электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінің нақты электр жүктемесінің мәлімделген электр жүктемесінен ауытқуларына өтем жасау бойынша көрсетілетін қызмет;

      31-1) электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызмет – энергия өндіруші ұйымдардың белгіленген тәртіппен аттестатталған генерациялайтын қондырғылардың электр қуатының жүктеме көтеруге әзірлігін ұстап тұру бойынша бірыңғай сатып алушыға көрсететін қызметі;

      31-2) электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке шекті тариф – жұмыс істеп тұрған барлық энергия өндіруші ұйымдар үшін уәкілетті орган жеті жылға тең мерзімге бекіткен, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке тарифтің (бағаның) ең жоғары шамасы (электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызмет көлемдерін қоспағанда, оны көрсету кезінде жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдар және пайдалануға жаңадан берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер жеңімпаздары, сондай-ақ аукциондық сауда-саттық жеңімпаздары электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке уәкілетті орган белгілеген жеке тарифті пайдаланады);

      31-3) алып тасталды - ҚР 12.11.2015 № 394-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      31-4) электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған жеке тариф – уәкілетті орган мен энергия өндіруші ұйым арасында генерациялайтын қондырғыларды жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға жасалған инвестициялық келісім негізінде айқындалған тариф;

      31-5) электр қуатының жүктеме көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша көрсетілетін қызмет – Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінде белгіленген тәртіппен аттестатталған генерациялайтын қондырғылардың электр қуатының жүктеме көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша бірыңғай сатып алушы көрсететін қызмет;

      31-6) электр қуатының нарығы – энергия өндіруші ұйымдардың генерациялайтын жабдықты электр энергиясын өндіруге әзірлігі жағдайында ұстап тұруға, бұрыннан бар өндірістік активтерді жаңартуға, ұстап тұруға, реконструкциялауға және техникалық қайта жарақтандыруға, сондай-ақ оларды құруға байланысты электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілері арасындағы өзара қарым-қатынастар жүйесі;

      31-7) алып тасталды - ҚР 12.11.2015 № 394-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      31-8) электр қуатының орталықтандырылған сауда-саттығы – электрондық сауда жүйесінде энергия өндіруші ұйымдар мен бірыңғай сатып алушы арасында электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша қызметтер көрсетуге арналған шарттар жасасуға бағытталған процесс;

      31-9) электр станцияларының тізбесі – осы Заңда белгіленген өлшемшарттарға сәйкес келетін энергия өндіруші ұйымдардың бекітілген тізбесі;

      32) электр энергетикасы - электр және жылу энергиясын өндіру, беру, жабдықтау және тұтыну саласы;

      32-1) электр энергиясын бірыңғай сатып алушы – уәкілетті орган айқындайтын, осы Заңда көзделген тәртіппен электр энергиясының жоспарлы көлемдерін орталықтандырылған сатып алуды және орталықтандырылған сатуды жүзеге асыратын, мемлекет жүз пайыз қатысатын заңды тұлға;

      32-2) электр энергиясын нетто-тұтынушы (бұдан әрі – нетто-тұтынушы) – меншік құқығында немесе өзге де заттай құқықпен өзіне тиесілі, тарату электр желісіне қосылған және желіден электр энергиясын тұтыну көлемін және оған беру көлемін бөлек есепке алу жүйелерімен жабдықталған, жаңартылатын энергия көздерінің аралас қондырғыларын қоса алғанда, жалпы белгіленген қуаты жүз киловатқа дейінгі жаңартылатын энергия көздерін пайдалану объектісінен электр энергиясын толық немесе ішінара өзінің тұтынуын қамтамасыз ететін жеке немесе заңды тұлға;

      33) электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері – энергия өндіруші, энергия беруші, энергиямен жабдықтаушы ұйымдар, жаңартылатын энергия көздерін пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдар, қайталама энергетикалық ресурстарды пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдар, қалдықтарды энергетикалық кәдеге жаратуды пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдар, электр энергиясын тұтынушылар және жүйелік оператор қалыптастыратын электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінің тізбесіне енгізілген цифрлық майнерлер, сондай-ақ жүйелік оператор, орталықтандырылған сауда нарығының операторы және электр энергиясын бірыңғай сатып алушы;

      33-1) электр энергиясына арналған шекті тариф – уәкілетті орган әрбір жеті жыл сайын бекітетін, электр энергиясын өткізетін энергия өндіруші ұйымдардың тобына енгізілген энергия өндіруші ұйым өндіретін электр энергиясы құнының электр энергиясын өндіруге арналған шығындардан және уәкілетті орган белгілеген әдістеме бойынша айқындалатын пайда нормасынан тұратын ақшалай мәні;

      34) электр энергиясына кепілдік беріп жеткізуші - тұтынушыларды энергиямен жабдықтаушы басқа да барлық ұйымдар энергиямен жабдықтауды тұтынушының кінәсінен емес тоқтатқан жағдайларда тұтынушыларды энергиямен жабдықтауды жүзеге асыратын энергиямен жабдықтаушы ұйым;

      35) электр энергиясын беру – электр желілері бойынша электр энергиясын беруге және (немесе) таратуға бағытталған технологиялық байланысты әрекеттер;

      35-1) электр энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйесі – өлшем құралдарының және электр энергиясын өлшеуге, жинақтауға, өңдеуге, сақтауға және есепке алу деректерін беруге арналған аппараттық-бағдарламалық кешеннің жиынтығы;

      36) электр энергиясын өндірудің-тұтынудың тәуліктік кестесі - электр энергиясын орталықсыздандырылған сатып алу-сату және электр энергиясының орталықтандырылған сауда нарықтарындағы көтерме сауда нарығына қатысушылар жасасқан электр энергиясын сатып алу-сату шарттарына сәйкес күнтізбелік әрбір тәулікте электр энергиясын өндіру мен тұтынудың сағат сайынғы шамаларын регламенттейтін, жүйелік оператор бекіткен құжат;

      37) электр энергиясын өндірудің-тұтынудың теңгерілімін ұйымдастыру - электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының жұмыс істеуін ұйымдастыру бойынша жүйелік оператор көрсететін қызмет;

      37-1) электр энергиясын өткізетін энергия өндіруші ұйымдар тобы – мынадай өлшемшарттар: энергия өндіруші ұйымдардың типі, белгіленген қуаты, пайдаланылатын отын түрі, отын орналастырылған жерден қашықтығы, Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінің электр энергиясын беруге техникалық сипаттағы шектеулер болмайтын бір бөлігінде орналасуы бойынша қалыптастырылған энергия өндіруші ұйымдар жиынтығы;

      38) электр энергиясының бөлшек сауда нарығы – жүйелік оператор қалыптастыратын электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінің тізбесіне енгізілген энергиямен жабдықтаушы ұйымдар мен электр энергиясының бөлшек сауда нарығы субъектілері арасындағы электрмен жабдықтау шарттары негізінде жұмыс істейтін өзара қатынастар жүйесі;

      39) электр энергиясының бөлшек сауда нарығының субъектілері – электр энергиясын тұтынушылар және жүйелік оператор қалыптастыратын электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінің тізбесіне енгізілмеген энергия беруші ұйымдар;

      39-1) электр энергиясы мен қуатының көтерме сауда нарығы – электр энергиясының көтерме сауда нарығынан, электр энергиясының теңгерімдеуші нарығынан, электр қуаты нарығынан және жүйелік және қосалқы көрсетілетін қызметтер нарығынан тұратын, электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілері арасындағы қатынастар жүйесі;

      40) электр энергиясының көтерме сауда нарығы – электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінің арасындағы электр энергиясын сатып алу-сату шарттары негізінде жұмыс істейтін, электр энергиясының жоспарлы көлемдерін сатып алу-сатуға байланысты қатынастар жүйесі;

      41) электр энергиясының орталықтандырылған саудасы – осы Заңға сәйкес энергия өндіруші ұйымдар мен бірыңғай сатып алушы арасында, сондай-ақ бірыңғай сатып алушы мен электрондық сауда жүйесіндегі цифрлық майнерлер арасында жүзеге асырылатын электр энергиясын сатып алу-сату мәмілелері;

      42) алып тасталды - ҚР 12.11.2015 № 394-V Заңымен (01.01.2019 бастап қолданысқа енгізіледі).

      43) электр энергиясының спот-сауда-саттығы (бұдан әрі - спот-сауда-саттық) - бір күн бұрын және операциялық тәуліктер ішінде режимдерінде қысқа мерзімдік негізде электр энергиясының сағат сайынғы көлемінде ұйымдастырылған сауда;

      44) электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы – жүйелік оператордың Қазақстан Республикасының бірыңғай электр энергетикалық жүйесіндегі электр энергиясының теңгерімсіздігін физикалық реттеу нәтижесінде туындайтын және теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сатуға байланысты электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері мен теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы арасындағы өзара қатынастар жүйесі;

      45) электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының имитациялық режимі (бұдан әрі - имитациялық режим) - электр энергиясы теңгерімсіздіктерін қаржылық реттеуді жүзеге асырмастан электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының жұмыс істеуі;

      46) электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері – электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері;

      47) энергетикалық сараптама – электр энергетикасы саласындағы жұмыс істеп тұрған объектілер, реконструкцияланатын, жаңғыртылатын және жаңадан салынып жатқан объектілердің жобалары бойынша, сондай-ақ олардағы технологиялық бұзушылықтарды және өндірістік жарақаттануды тергеп-тексеру кезінде уәкілетті орган бекіткен қағидаларға сәйкес Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілеріне сәйкестігіне жүргізілетін электр энергетикасы саласындағы сараптама;

      48) энергия беруші ұйым – шарттар негізінде электр немесе жылу энергиясын беру жөніндегі қызметті көрсететін ұйым;

      49) энергиямен жабдықтаушы ұйым - сатып алынған электр және (немесе) жылу энергиясын тұтынушыларға сатуды жүзеге асыратын ұйым;

      50) энергия өндіруші ұйым – электр және (немесе) жылу энергиясының жеке тұтынушылары мен Қазақстан Республикасының жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау саласындағы заңнамасына сәйкес электр энергиясының нетто-тұтынушылары болып табылатын осындай тұтынушыларды қоспағанда, электр және (немесе) жылу энергиясын өз қажеттіліктері және (немесе) өткізу үшін өндіруді жүзеге асыратын ұйым;

      51) алып тасталды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (2019.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      52) энергия өндіруші ұйымнан электр энергиясын босату бағасы – уәкілетті орган белгілеген тәртіппен айқындалатын тиісті сағаттық мөлшерлемелерге көбейтілген, электр энергиясына арналған шекті тарифтен аспайтын электр энергиясын өткізетін энергия өндіруші ұйымдардың тиісті тобына енгізілген энергия өндіруші ұйымның электр энергиясын сату бағасы.

      Ескерту. 1-бап жаңа редакцияда - ҚР 2008.12.29 № 116-IV (2009.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі), өзгерістер енгізілді - 2011.03.01 № 414-IV (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі), 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.07.04 № 25-V (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 04.07.2013 № 128-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.06.2015 № 322-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 394-V (қолданысқа енгізілу тәртінбін 2-баптан қараңыз); 28.12.2016 № 34-VI (01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 89-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.04.2019 № 241-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2019 № 297-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

2-бап. Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңдары

      1. Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңдары Қазақстан Республикасының Конституциясына негiзделедi және осы Заң мен Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiнен тұрады.

      2. Егер Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шартта осы Заңда қамтылғаннан өзгеше ережелер белгiленсе, онда халықаралық шарттың ережелерi қолданылады.

2-тарау. Электр энергетикасы саласындағы мемлекеттік реттеу

3-бап. Электр энергетикасы саласындағы мемлекеттiк реттеудiң мақсаттары мен мiндеттерi

      1. Электр энергетикасы саласындағы мемлекеттiк реттеу:

      1) энергия тұтынушылардың сұранысын барынша қанағаттандыру және электр, жылу энергиясы нарығына қатысушылардың құқықтарын тұтынушылардың электр және жылу энергиясын жеткiзушiлердi таңдау құқығына кепiлдiк беретiн нарықта бәсекелестiк жағдайлар жасау жолымен қорғау;

      2) Қазақстан Республикасы электр энергетикасы кешенiнiң қауiпсiз, сенiмдi және тұрақты жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету;

      3) Қазақстан Республикасының электр энергетикасы кешенiн елдiң шаруашылық-экономикалық және әлеуметтiк кешендерiнiң тыныс-тiршiлiгiн қамтамасыз етудiң ерекше маңызды жүйесi ретiнде басқарудың бiртұтастығы мақсатында жүзеге асырылады.

      2. Электр энергетикасы саласындағы мемлекеттiк реттеудiң мiндеттерi мыналар:

      1) басқару бiртұтастығы, бәсекенi дамыту негiзiнде электр энергетикасы кешенiнiң тиiмдi қауiпсiз, жұмыс iстеуi мен дамуы;

      2) тұтынушылардың электр және (немесе) жылу энергиясын жеткiзушіні таңдау құқығы;

      3) табиғи монополия сапасындағы қызметті реттеу, сондай-ақ отандық энергия өндiрушілердi қорғау үшiн жағдайлар жасау;

      4) электр және жылу энергиясының реттелетiн нарығын құру мен жетiлдiру;

      5) электр және жылу энергиясын ұтымды және үнемдi тұтыну;

      6) жаңартылып отыратын және дәстүрлi емес энергия көздерiн пайдалану мен дамыту;

      7) электр энергетикасы кешенiн дамыту мен қайта жарақтандыруға инвестициялар тарту;

      8) қоршаған ортаны қорғау, электр беру желiлерiн, электр және энергия қондырғыларын пайдалану кезiндегi құрылыс сенiмдiлiгi мен қауiпсiздiгi жөнiндегi iс-шаралар кешенiн орындау үшiн жағдайлар жасау;

      9) елдiң шалғай аудандарында энергиямен жабдықтауды ұйымдастыру үшiн жағдайлар жасау;

      10) Қазақстан Республикасының бiртұтас энергетикалық жүйесi жұмысының және электр энергиясы сапасының ұлттық стандарттарын белгiлеу;

      11) жылумен жабдықтау жүйелерін салуды, реконструкциялауды және жаңғыртуды кредиттеуді және субсидиялауды қамтамасыз ету болып табылады.

      3. Электр энергетикасы саласындағы мемлекеттiк реттеу:

      1) лицензиялауды;

      2) тарифтердi (бағаларды, алым ставкаларын) мемлекеттiк реттеудi;

      3) электр энергетикасы объектiлерiн монополиясыздандыру мен жекешелендiрудi;

      4) электр энергиясын өндiрудiң, берудiң, техникалық диспетчерлендiру мен тұтынудың сенiмдiлiгiн, қауiпсiздiгi мен үнемдiлiгiн мемлекеттiк қадағалауды;

      5) электр энергетикасы саласындағы техникалық реттеуді және стандарттауды;

      6) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жүзеге асырылатын, жылумен жабдықтау жүйелерін салуды, реконструкциялауды және жаңғыртуды бюджет қаражаты есебінен кредиттеуді;

      7) бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылатын, жылумен жабдықтау жүйелерін салуды, реконструкциялауды және жаңғыртуды өтеусіз және қайтарымсыз негізде субсидиялауды қамтиды.

      Ескерту. 3-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.04.11 № 136, 2006.12.29 № 209, 2012.07.10 № 31-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.06.2015 № 322-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.10.2018 № 184-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

3-1-бап. Ұлттық электр желісін мемлекеттік реттеу ерекшеліктері

      1. Ұлттық компанияға ұлттық электр желісін жеке және (немесе) заңды тұлғаларға иеліктен шығаруға, сондай-ақ оған үшінші тұлғалардың құқықтарымен ауыртпалық салуға тыйым салынады.

      2. Ұлттық басқарушы холдингке нәтижесінде ұлттық компанияның дауыс беретін акцияларының сексен бес пайыздан азы ұлттық басқарушы холдингке тиесілі болатын осы ұлттық компанияның акцияларын иеліктен шығаруға тыйым салынады.

      Ескерту. 2-тарау 3-1-баппен толықтырылды - ҚР 02.07.2014 № 225-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); өзгеріс енгізілді – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

4-бап. Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң құзыретi

      Қазақстан Республикасының Үкіметі:

      1) электр энергетикасы саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын әзірлейді;

      1-1) бірыңғай сатып алушының электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсету кезінде ғана шеккен шығыстарына өтем жасау үшін оның осындай көрсетілетін қызметтен түскен кірістерінің жетіспеуі салдарынан өзінің энергия өндіруші ұйымдар алдындағы электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша міндеттемелерін орындауы мүмкін болмаған жағдайда, оған мемлекеттік қаржылық қолдауды жүзеге асырады;

      1-2) алып тасталды – ҚР 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
      2) алып тасталды – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      Ескерту. 4-бап жаңа редакцияда - ҚР 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); өзгеріс енгізілді - ҚР 29.12.2014 № 269-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 15.06.2015 № 322-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

5-бап. Уәкiлеттi органның құзыретi

      Уәкiлеттi орган:

      1) электр энергетикасы саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастырады және іске асырады;

      2) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 89-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      3) алып тасталды - ҚР 29.12.2014 № 269-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі).

      4) алып тасталды - ҚР 29.12.2014 № 269-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі).

      5) электрмен жабдықтаудың үлгілік шартын әзірлейді және бекітеді;

      6) жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылар құрылысының үлгілік шартын әзірлейді және бекітеді;

      7) электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы үлгілік шартты әзірлейді және бекітеді;

      7-1) электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсетуге арналған үлгілік шартты әзірлейді және бекітеді;

      7-2) Тұлғалар тобының тізіліміне (бұдан әрі – Тізілім) енгізілген көтерме сауда нарығының субъектілерімен электр қуатын құруға үлгілік шартты әзірлейді және бекітеді;

      7-3) Тізілімге енгізілген көтерме сауда нарығының субъектілерімен электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтерді сатып алу туралы үлгілік шартты әзірлейді және бекітеді;

      8) алып тасталды - ҚР 29.12.2014 № 269-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі).

      9) электр энергиясының көтерме нарығын ұйымдастыру мен оның жұмыс істеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      10) электр станциялары мен желілерін техникалық пайдалану қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      11) жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер өткізу қағидаларын әзірлейді және бекiтеді;

      12) электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының жұмыс істеуі қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      13) электр энергиясының бөлшек сауда нарығын ұйымдастыру және оның жұмыс iстеуі, сондай-ақ осы нарықта қызмет көрсету қағидаларын әзірлейді және бекiтеді;

      14) Қазақстанның бірыңғай электр энергетикасы жүйесiнде авариялық бұзушылықтарды болғызбау және оларды жою жөнiндегi қағидаларды әзірлейді және бекiтеді;

      15) энергетикалық сараптама жүргізу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      16) электр энергетикасы саласындағы техникалық регламенттерді әзірлейді және бекітеді;

      17) электр қондырғыларын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік техникасы қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      18) электр станцияларының және жылу желілерінің жылу-механикалық жабдықтарын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік техникасы қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      19) электр қондырғыларын орнату қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      20) энергиямен жабдықтаудың авариялық және технологиялық броны актісін жасау жөніндегі нұсқаулықтарды әзірлейді және бекітеді;

      21) электр энергиясын пайдалану қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      22) жылу энергиясын пайдалану қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      23) жүйелік оператордың қызметтер көрсету, жүйелік және қосалқы көрсетілетін қызметтер нарығын ұйымдастыру және оның жұмыс істеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      24) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес сауда-саттықта (аукциондарда) өткізілетін сатып алынатын мүлік (активтер) тізбесіне электр энергиясын қосу туралы шешім қабылдайды;

      25) электрмен жабдықтаудың сенімділігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсету қағидаларын әзірлейді және бекiтеді;

      26) электр желілік қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      27) тұтынушылардың электр қондырғыларын техникалық пайдалану қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      28) тұтынушылардың электр қондырғыларын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік техникасы қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      29) энергетика кәсіпорындары үшін өрт қауіпсіздігі қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      30) шаң тәріздес отынды дайындау және жағу үшін отын берудің жарылыс қауіпсіздігі қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      30-1) электр желілері объектілерінің күзет аймақтарын және осындай аймақтардың шекараларында орналасқан жер учаскелерін пайдаланудың ерекше шарттарын белгілеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      30-2) электр берудің әуе желілерінің тіректерін орналастыру үшін жер учаскелерінің көлемін айқындау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      30-3) жылу желілері объектілерінің күзет аймақтарын және осындай аймақтардың шекараларында орналасқан жер учаскелерін пайдаланудың ерекше шарттарын белгілеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      30-4) энергия беруші ұйымдардың электр энергиясын беру жөніндегі қызметке қойылатын талаптарға сәйкестігін айқындау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      31) аспаптармен және құрылғылармен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      32) бірыңғай электр энергетикасы жүйесінің, электр станцияларының, аудандық қазандықтардың, электр және жылу желілерінің жұмысындағы технологиялық бұзушылықтарға тергеп-тексеру жүргізу және оларды есепке алу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      33) техникалық жаңғыртылудан кейін электр станцияларының, электр және жылу желілерінің энергия объектілерін пайдалануға қабылдап алу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      34) энергетикадағы жұмыс орындарын аттестаттау, ұтымды ету, есепке алу және жоспарлау туралы ережені әзірлейді және бекітеді;

      35) жылу энергиясын жіберуді және жылу жеткізгішін есепке алу қағидаларын әзірлейді және бекiтеді;

      36) электр станцияларының, жылу және электр желілерінің жабдықтарына, ғимараттары мен құрылыстарына техникалық қызмет көрсетуді және оларды жөндеуді ұйымдастыру қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      37) жылу электр станцияларының электр қуатына шектеулерді және осындай шектеулерді қысқарту жөніндегі іс-шараларды келісу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      38) Қазақстан Республикасының энергетикалық ұйымдарында персоналмен жұмыс істеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      39) электр энергиясының орталықтандырылған сауда-саттығын ұйымдастыру қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      40) электр қондырғыларының техникалық жай-күйін және оларды пайдалану қауіпсіздігін бақылау үшін электр және жылу энергиясын өндіруді, беруді жүзеге асыратын ұйымдар басшыларының, мамандарының техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуіне біліктілік тексерулер жүргізу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      41) сарапшы ұйымдарды және дайындаушы зауыттарды тарта отырып, электр станцияларының, электр және жылу желілерінің энергетикалық жабдықтарының, ғимараттары мен құрылыстарының, сондай-ақ тұтынушылардың энергетикалық жабдықтарының техникалық жай-күйіне мерзімді зерттеп-қарау жүргізу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      42) электр қуатының нарығын ұйымдастыру және оның жұмыс істеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      43) жүйелік операторды айқындайды;

      44) мемлекеттік техникалық инспектордың қызметтік куәлігінің, нөмірлік мөртабанның және пломбирдің үлгісін белгілейді;

      45) энергия өндіруші ұйымдар үшін күзгі-қысқы кезеңде пайдаланылатын отын қорының нормаларын айқындау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      46) энергия өндіруші ұйымдардың күзгі-қысқы кезеңде пайдаланатын отын қорының нормаларын бекітеді;

      47) өз құзыреті шегінде электр және жылу энергиясын өндіру, беру және тұтыну, сондай-ақ электр қуатының әзірлігін ұстап тұру және электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызметтер көрсету саласындағы Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін әзірлейді және бекітеді;

      47-1) электрмен жабдықтаудың сенімділігі көрсеткіштерінің нормативтік мәндерін, сондай-ақ оларды айқындау тәртібін әзірлейді және бекітеді;

      48) энергия өндiрушi, энергия беруші ұйымдардың технологиялық мұқтаждарына электр және жылу энергиясының шығыс нормаларын регламенттейтін нормативтік құқықтық актiлердi әзiрлейдi және бекітеді;

      49) жабдықтарды жобалау, салу, олардың пайдаланылу және техникалық-экономикалық сипаттамалары саласындағы нормативтiк техникалық құжаттарды әзiрлейдi және бекітеді;

      50) алып тасталды - ҚР 29.12.2014 № 269-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі).

      51) энергия өндіруші ұйымдардың осы Заңның 13-бабы 3-2-тармағының 3) тармақшасында көзделген талаптарды сақтауына мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады;

      52) алып тасталды - ҚР 29.12.2014 № 269-V Заңымен (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі);

      53) электр энергиясының орталықтандырылған сауда-саттығын ұйымдастыру қағидаларына сәйкес орталықтандырылған сауда нарығының операторын (операторларын) конкурстық негізде айқындайды;

      54) мемлекеттік техникалық инспекторлар актілерінің нысандарын әзірлейді және бекітеді;

      55) Қазақстан Республикасының аумағы бойынша Қазақстан Республикасының бірыңғай электр энергетикалық жүйесiмен электр байланысы жоқ өңірлер үшiн электр энергиясының көтерме сауда нарығы жұмыс iстеуiнiң және оны ұйымдастырудың ерекшелiктерiн айқындайды;

      56) мемлекеттік техникалық инспекторға қызметтік куәлік, нөмірлік мөртабан және пломбир беру тәртібін әзірлейді және бекітеді;

      57) электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері үшін электр энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйесінің жұмыс істеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      58) алып тасталды - ҚР 29.12.2014 № 269-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі).

      59) энергетикалық сараптаманы жүзеге асыру үшін сараптама ұйымдарына қойылатын талаптарды әзірлейді және бекітеді;

      60) алып тасталды - ҚР 29.03.2016 № 479-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      61) инвестициялық бағдарламаны әзiрлеуге арналған техникалық тапсырманы әзiрлейдi және бекітеді;

      62) алып тасталды - ҚР 29.12.2014 № 269-V Заңымен (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі).

      63) алып тасталды - ҚР 29.12.2014 № 269-V Заңымен (01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі).

      64) электр қуаттарын орналастырудың перспективалық схемасын әзірлейді және бекітеді;

      65) жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер өткізеді;

      66) жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға арналған тендердің қорытындылары бойынша осы тендердің жеңімпазымен шарт жасасады;

      67) пайдалануға жаңадан берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер нәтижелері бойынша жеңімпазды айқындайды, онымен бірыңғай сатып алушы электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарт жасасады;

      68) электр энергиясының және қуатының болжамды теңгерімдерін бекітеді;

      69) энергия өндіруші, энергия беруші ұйымдардың күзгі-қысқы кезеңдегі жұмысқа әзірлік паспортын алу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70) электр энергетикасы саласында халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады;

      70-1) электр энергиясына шекті тарифтерді бекітеді;

      70-2) электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтерге шекті тарифтерді бекітеді;

      70-3) электр энергиясын өткізетін энергия өндіруші ұйымдардың топтарын бекітеді;

      70-4) алып тасталды - ҚР 12.11.2015 № 394-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      70-5) электр энергиясына шекті тарифті және электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке шекті тарифті бекіту тәртібін айқындайды;

      70-6) жүйелік оператордың осы Заңның 15-2-бабының 2-тармағында көзделген талаптарды сақтауына мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады;

      70-7) энергия өндіруші ұйымдардың электр энергиясын өткізу (сату) тәртібін және электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтерді бұзғаны және анықталған бұзушылықтарды жою жөнінде қолданылған шаралар туралы ақпаратты өзінің интернет-ресурсында орналастырады;

      70-8) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 89-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      70-9) осы Заңның 15-4 және 15-6-баптарына сәйкес электр қуаты нарығында жасалған электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы ұзақ мерзімді шарттар бойынша іс-шараларды іске асыру шеңберінде тартылатын қарыздар бойынша сыйақылар шығындарын да қамтитын электр энергиясына арналған шекті тарифтерді бекіту кезінде ескерілетін пайданың нормасын, сондай-ақ теңгерімдеу үшін үстемеақыны айқындау әдістемесін бекітеді;

      70-10) нарық кеңесін айқындайды, сондай-ақ нарық кеңесінің жұмыс істеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70-11) бірыңғай сатып алушы пайдалануға жаңадан берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендерлер жеңімпаздарымен жасасатын электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттар үшін электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке жеке тарифтерді, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемдерін және оны сатып алу мерзімдерін белгілейді;

      70-12) жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдармен жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімдер жасасады;

      70-13) электр энергиясы мен қуатының болжамды теңгерімдерін әзірлеу тәртібін әзірлейді және бекітеді;

      70-14) электр энергетикасы саласындағы нормативтік техникалық құжаттарды әзірлейді және бекітеді;

      70-15) бірыңғай сатып алушыны айқындайды;

      70-16) алып тасталды – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      70-17) генерациялайтын қондырғылардың электр қуатына аттестаттауды өткізу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70-18) бірыңғай сатып алушы уәкілетті органмен жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісім жасасқан жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдармен жасасатын электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттар үшін электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке жеке тарифтерді, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызмет көлемдерін және оны сатып алу мерзімдерін белгілейді;

      70-19) бірыңғай сатып алушы құрамына жылу электр орталықтары кіретін жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдармен жасасатын электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттар үшін электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемін айқындау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70-20) бірыңғай сатып алушының электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша көрсетілетін қызметке бағаны есептеуі және интернет-ресурста орналастыруы қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70-21) жаңғыртудың, кеңейтудің, реконструкциялаудың және (немесе) жаңартудың инвестициялық бағдарламаларын қарауға жіберу, оларды қарау және іріктеу, жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімдерді жасасу, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттарды тиісінше жасасуды және осы шарттар үшін электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке жеке тарифтерді, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу көлемдері мен мерзімдерін белгілеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70-22) алып тасталды - ҚР 24.05.2018 № 156-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
      70-23) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 89-VI Заңымен (01.01.2019 бастап қолданысқа енгізіледі);
      70-24) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 89-VI Заңымен (01.01.2019 бастап қолданысқа енгізіледі);
      70-25) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 89-VI Заңымен (01.01.2019 бастап қолданысқа енгізіледі);
      70-26) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 89-VI Заңымен (01.01.2019 бастап қолданысқа енгізіледі);
      70-27) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 89-VI Заңымен (01.01.2019 бастап қолданысқа енгізіледі);
      70-28) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 89-VI Заңымен (01.01.2019 бастап қолданысқа енгізіледі);

      70-29) Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінде электр энергиясының тапшылығы мен профицитін айқындау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70-30) жылыту маусымын іркіліссіз өткізу үшін энергия өндіруші ұйымдарға отын сатып алуға субсидия беру қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70-31) Тізілімді бекітілген қағидаларға сәйкес қалыптастырады және жүргізеді;

      70-32) Тізілімді қалыптастыру және жүргізу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70-33) Тізілімге енгізілген тұтынушылардың болжамды тапшылықты жабу үшін электр қуатын құруға қатысу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70-34) Тізілімге енгізілген энергия өндіруші ұйымдар мен тұтынушылар пайдалануға беретін генерациялайтын қондырғылар үшін орналастыру орнын (алаңын), отынның типін және түрін келіседі;

      70-35) жылу энергиясын өндіру саласындағы ұйымдардың энергиямен жабдықтау жүйелерін жаңғырту жөніндегі жобаларды іске асыру үшін тартылған халықаралық қаржы ұйымдарының қарыздарын өтеуге және оларға қызмет көрсетуге арналған шығындарын субсидиялау кезінде облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдарын үйлестіруді жүзеге асырады;

      70-36) жылу энергиясын өндіру саласындағы ұйымдардың энергиямен жабдықтау жүйелерін жаңғырту жөніндегі жобаларды іске асыру үшін тартылған халықаралық қаржы ұйымдарының қарыздарын өтеуге және оларға қызмет көрсетуге арналған шығындарын субсидиялау қағидаларын бекітеді;

      70-37) тұтынушыларды электр станцияларының тізбесіне енгізу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70-38) электр станцияларының тізбесін бекітеді;

      70-39) энергия беруші ұйымдардың электр желілеріне технологиялық қосу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70-40) кәсіпкерлік субъектілерінің белгіленген қуаты 200 кВт-қа дейінгі электр қондырғыларын энергия беруші ұйымдардың электр желілеріне технологиялық қосудың үлгілік шартын әзірлейді және бекітеді;

      70-41) генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға арналған аукциондық сауда-саттықты ұйымдастыру мен өткізу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70-42) электр энергетикасы саласында салынған инвестициялардың тиімділігін бағалау әдістемесін әзірлейді және бекітеді;

      70-43) генерацияның маневрлік режимі бар генерациялайтын қондырғыларды орналастыру жоспарын әзірлейді және бекітеді;

      70-44) отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі инвестициялық бағдарламаларды қарау, отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғыртуға, реконструкциялауға және (немесе) кеңейтуге инвестициялық келісімдер жасасу, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттарды тиісінше жасасу және осы шарттар үшін электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке жеке тарифтерді, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алудың көлемдері мен мерзімдерін белгілеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      70-45) теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығын айқындайды;

      70-46) электр энергиясын бірыңғай сатып алушыны айқындайды;

      70-47) осы Заңның 15-3-бабы 3-1-тармағының 3) және 4) тармақшалары шеңберінде алынған қаражатты пайдалану туралы энергия өндіруші ұйымдардың есепті ақпаратын қаражаттың мақсатқа сай пайдаланылуы тұрғысынан қарайды және қаражаттың мақсатқа сай пайдаланылмау фактісі анықталған жағдайда, энергия өндіруші ұйымдарға жіберілетін қаражаттың көлемін азайту туралы шешім қабылдайды.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      70-48) тармақшамен толықтыру көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      71) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      Ескерту. 5-бап жаңа редакцияда - ҚР 16.05.2014 № 203-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен; өзгерістер енгізілді - ҚР 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 29.12.2014 № 269-V (қолданысқа енгізілу тәртібін 3-б. қараңыз); 12.11.2015 № 394-V (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-б. қараңыз); 29.03.2016 № 479-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 89-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 24.05.2018 № 156-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.10.2018 № 184-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2019 № 249-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2019 № 297-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.06.2020 № 352-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.06.2022 № 130-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (қолданысқа енгізілу тәртібін 3-б. қараңыз) Заңдарымен.

5-1-бап. Тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы уәкілетті органның құзыреті

      Ескерту. 5-1-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді – ҚР 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      Тұрғын үй қатынастары және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы уәкілетті орган:

      1) өз құзыреті шегінде электр энергетикасы саласындағы мемлекеттік саясатты әзірлеуге және іске асыруға қатысады;

      2) елді мекендер шегінде электрмен жабдықтау және жылумен жабдықтау саласындағы нормативтік-техникалық құжаттаманы өз құзыреті шегінде әзірлейді және бекітеді;

      3) елді мекендер шегінде электрмен жабдықтау және жылумен жабдықтау саласында әдістемелік қамтамасыз етуді ұйымдастырады;

      4) елді мекендер шегінде электрмен жабдықтау және жылумен жабдықтау саласында жобалау, іздестіру, қолданбалы ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстардың жүргізілуін ұйымдастырады;

      5) есептеу аспаптары жоқ тұтынушылар үшін электрмен жабдықтау және жылумен жабдықтау бойынша коммуналдық қызметтерді тұтыну нормаларын есептеудің үлгілік қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      5-1) бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісу бойынша жылумен жабдықтау жүйелерін салуды, реконструкциялауды және жаңғыртуды кредиттеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      5-2) бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісу бойынша жылумен жабдықтау жүйелерін салуды, реконструкциялауды және жаңғыртуды субсидиялау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      5-3) жылумен жабдықтау жүйелерін салуды, реконструкциялауды және жаңғыртуды кредиттеуді және субсидиялауды жүзеге асырады;

      5-4) электр энергиясын беру және онымен жабдықтау, жылу энергиясын беру және онымен жабдықтау саласындағы ұйымдардың қолда бар активтерді кеңейту, жаңғырту, реконструкциялау, жаңарту, ұстап тұру және жаңа активтерді құру жөніндегі жобаларды іске асыру үшін тартылған халықаралық қаржы ұйымдарының қарыздарын өтеуге және оларға қызмет көрсетуге арналған шығындарын субсидиялау кезінде облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдарын үйлестіруді жүзеге асырады;

      5-5) электр энергиясын беру және онымен жабдықтау, жылу энергиясын беру және онымен жабдықтау саласындағы ұйымдардың қолда бар активтерді кеңейту, жаңғырту, реконструкциялау, жаңарту, ұстап тұру және жаңа активтерді құру жөніндегі жобаларды іске асыру үшін тартылған халықаралық қаржы ұйымдарының қарыздарын өтеуге және оларға қызмет көрсетуге арналған шығындарын субсидиялау қағидаларын бекітеді;

      6) Қазақстан Республикасының заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      Ескерту. 2-тарау 5-1-баппен толықтырылды - ҚР 2011.07.22 № 479-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен; өзгерістер енгізілді - ҚР 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 15.06.2015 № 322-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2019 № 249-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2019 № 284-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

5-2-бап. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдарының құзыреті

      Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен жылыту маусымын іркіліссіз өткізу үшін энергия өндіруші ұйымдардың отын сатып алуға шығындарын субсидиялауды жүзеге асырады.

      Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары электр энергиясын беру және онымен жабдықтау, жылу энергиясын өндіру, беру және онымен жабдықтау саласындағы ұйымдардың қолда бар активтерді кеңейту, жаңғырту, реконструкциялау, жаңарту, ұстап тұру және жаңа активтерді құру жөніндегі жобаларды іске асыру үшін тартылған халықаралық қаржы ұйымдарының қарыздарын өтеуге және оларға қызмет көрсетуге арналған шығындарын субсидиялауды уәкілетті мемлекеттік органдар айқындайтын тәртіппен жүзеге асырады.

      Ескерту. 2-тарау 5-2-баппен толықтырылды - ҚР 11.07.2017 № 89-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР 19.04.2019 № 249-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

6-бап. Мемлекеттiк энергетикалық бақылау

      Ескерту. Тақырыпқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2011.01.06 № 378-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1. Электр энергетикасы саласындағы бақылауды мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау жөнiндегi мемлекеттiк орган және жергілікті атқарушы органдар жүзеге асырады.

      2. Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау жөнiндегi орган:

      1) Қазақстан Республикасының электр энергетикасы саласындағы нормативтiк-құқықтық актілері талаптарының сақталуын;

      2) электр станциялары, электр желілері энергетикалық жабдығының, тұтынушылардың электр қондырғыларының пайдаланылуы мен техникалық жай-күйін;

      3) электр энергиясын өндіру, беру, жабдықтау және тұтыну сенімділігі мен қауіпсіздігін;

      4) электр энергетикасы саласындағы техникалық пайдалану қағидаларын және қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуіне тексеруден өтпеген персоналдың электр қондырғыларына жіберілмеуін немесе жұмыстан шеттетілуін бақылауды жүзеге асырады.

      2-1. Жергілікті атқарушы органдар:

      1) қазандықтардың, жылу желілерінің және тұтынушылардың жылу пайдалану қондырғыларының пайдаланылуы мен техникалық жай-күйін;

      2) қазандықтар, жылу желілері бойынша жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарын дайындау мен жүзеге асыруға және олардың күзгі-қысқы кезеңде жұмыс істеуін бақылауды жүзеге асырады.

      3. Электр энергетикасы саласындағы мемлекеттік энергетикалық бақылау Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне және осы Заңға сәйкес тексеру және профилактикалық бақылау нысанында жүзеге асырылады.

      4. Алынып тасталды - ҚР 2009.07.17 № 188-IV Заңымен.

      5. Алынып тасталды - ҚР 2009.07.17 № 188-IV Заңымен.

      6. Алынып тасталды - ҚР 2009.07.17 № 188-IV Заңымен.

      7. Алынып тасталды - ҚР 2009.07.17 № 188-IV Заңымен.

      8. Электр энергетикасы объектiсiнiң басшысына анықталған бұзушылықтарды жою үшін мерзiмдер мен орындалуына жауапты адамдар көрсетілген, сондай-ақ электр қондырғыларын пайдалану жөніндегі қызметті жүзеге асыруға тиісті рұқсаты жоқ және электр энергетикасы саласындағы техникалық пайдалану қағидалары мен қауіпсіздік техникасы қағидаларын білуіне біліктілік тексерулерден өтпеген персоналды жұмыстан шеттету туралы белгіленген үлгiдегi нұсқама берiледi.

      9. Энергетикалық бақылау:

      1) электр және жылу энергиясының сапасы жөнiндегi техникалық талаптардың сақталуына;

      2) өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының электр энергетикасы саласындағы нормативтік-құқықтық актілерінің сақталуын;

      3) электр және жылу энергиясының ұтымды және үнемдi пайдаланылуына, оны өндiру, беру, тұтыну режимдерiн оңтайландыруға;

      4) электр станцияларының, электр және жылу желiлерiнiң күзгi-қысқы кезеңдегі жұмысқа әзірлігіне жүргiзiледi.

      10. Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау жөніндегі орган:

      1) электр энергетикасы кәсiпорындарының объектiлер мен жабдықтардың күзгі-қысқы кезеңдегі жұмысқа әзірлігін бағалау жөнiндегі комиссияларының жұмысына қатысады;

      2) негізгі жабдықтың тоқтауына, өртке, жарылысқа, Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiнің бiрнеше бөлiкке бөлінуіне, электр энергиясын тұтынушыларды жаппай шектеуге алып келген, электр станцияларының, электр желiлерiнiң жұмысындағы технологиялық бұзушылықтардың есебін жүргiзедi;

      3) қызметтің басталғаны немесе тоқтатылғаны туралы хабарламаларды қабылдауды жүзеге асырады, сондай-ақ санатына сәйкес энергетикалық сараптама жүргізу жөніндегі сараптама ұйымдарының тізілімін жүргізеді, интернет-ресурста орналастырады және жаңартып отырады;

      4) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 89-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      5) Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамасына сәйкес өз құзыреті шегінде электр энергетикасы саласындағы әкімшілік істер бойынша материалдар қарауды жүзеге асырады;

      6) Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнамасын бұзушылықтар бойынша сотқа жүгінеді және соттың істерді қарауы кезінде қатысады;

      7) табиғи монополиялар салаларында басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік органға электр энергиясын беру жөніндегі қызметті көрсететін табиғи монополия субъектісі қызметінің осы Заңның 13-1-бабы 6-тармағының талаптарына сәйкес келмеуі туралы ақпаратты жібереді;

      8) энергия өндіруші және энергия беруші ұйымдардың негізгі жабдығының тозуына мониторингті жүзеге асырады.

      10-1. Жергілікті атқарушы органдар:

      1) қазандықтар мен жылу желілерінің (магистральдық, орамішілік) жұмысындағы технологиялық бұзушылықтарға тергеп-тексерулер жүргізеді;

      2) қазандықтар мен жылу желілерін (магистральдық, орамішілік) жоспарлы жөндеуді келіседі;

      3) барлық қуаттағы жылыту қазандықтары мен жылу желілерінің (магистральдық, орамішілік) күзгі-қысқы кезеңдегі жұмысқа әзірлігі паспорттарын береді;

      4) алып тасталды – ҚР 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      5) тұтынушылардың жылу энергиясынан шектелуіне, қазандықтардың энергетикалық жабдығының бүлінуіне әкеп соққан жылу желілерінің жұмысындағы технологиялық бұзушылықтарды тергеп-тексерулердің есебін жүргізеді;

      6) Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамасына сәйкес өз құзыреті шегінде электр энергетикасы саласындағы әкімшілік істер бойынша материалдар қарауды жүзеге асырады;

      7) Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнамасын бұзушылықтар бойынша сотқа жүгінеді және соттың істерді қарауы кезінде қатысады.

      11. Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау жөнiндегi орган Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен:

      1) электр және энергия қондырғыларына кедергісіз қол жеткізуге;

      2) Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнамасын жетiлдiру жөнiнде ұсыныстар дайындауды жүзеге асыруға;

      3) энергетикалық жабдыққа зерттеп-қарау жүргiзу, энергетикалық ұйымдарды кешендi тексерулер және электр станциялары, электр желiлерi энергетикалық жабдығының жұмысындағы технологиялық бұзушылықтарды тергеп-тексеру кезiнде сарапшыларды тартуға;

      4) әзірлік паспортын алу үшін көлемі Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнамасында белгіленген талаптарға сәйкес келетін, әзірлік паспортын алу үшін ұсынылған құжаттарға қосымша түсіндірмелер, материалдар мен негіздемелер қажет болған жағдайда әзірлік паспортын ескертулерсіз немесе ескертулермен беруге, сондай-ақ Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнамасында белгіленген шарттар мен талаптардың орындалуын растайтын ұсынылған құжаттардың көлемі, мазмұны сәйкес келмеген жағдайда әзірлік паспортын беруден бас тартуға құқылы.

      Ескерту. 6-бап жаңа редакцияда - ҚР 2006.01.31 № 125 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен, өзгерістер енгізілді - ҚР 2007.07.27 № 316 (ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі), 2008.12.29 № 116-IV (2009 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі), 2009.07.17 № 188-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2011.01.06 № 378-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2011.07.15 № 461-IV (2012.01.30 бастап қолданысқа енгізіледі); 03.07.2013 № 124-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 29.12.2014 № 269-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.10.2015 № 376-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 394-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.03.2016 № 479-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 89-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.05.2018 № 156-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

6-1-бап. Электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау

      1. Электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне және осы Заңға сәйкес жүзеге асырылады.

      2. Электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау Қазақстан Республикасы электр энергетикасы кешенінің қауіпсіз, сенімді және тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатында жүргізіледі.

      3. Электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау:

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      1) тармақшаға өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1) Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнамасының талаптарына сәйкес электр энергетикасы кәсіпорындары беретін ақпаратты және ай сайынғы есептілікті;

      2) өз құзыреті шегінде электр энергетикасы саласындағы бақылау органының сұрау салуы бойынша алынған, Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнамасын сақтау мәселелері бойынша ақпаратты – оны бұзу туралы ақпарат келіп түскен кезде;

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      3) тармақшаға өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      3) электр энергетикасы кәсіпорындары комиссияларының объектілер мен жабдықтардың күзгі-қысқы кезеңдегі жұмысқа әзірлігін бағалау жөніндегі жұмысына қатысу кезінде құжаттамалар мен материалдарды талдау жолымен жүргізіледі.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      4) тармақшамен толықтыру көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      4. Электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау Қазақстан Республикасының электр энергетикасы кәсіпорындарына және тұтынушылардың электр қондырғыларына, жылу пайдалану қондырғыларына қатысты жүргізіледі.

      5. Электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісінің әрекеттерінде (әрекетсіздігінде) бұзушылықтар анықталған жағдайда, электр энергетикасы саласындағы бақылау органы бұзушылықтар анықталған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде ұсынымды ресімдейді және жібереді.

      6. Ұсыным электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісіне қол қойғызып, жеке өзіне немесе жөнелту және алу фактілері расталатын өзге де тәсілмен табыс етілуге тиіс.

      Төменде санамаланған тәсілдердің бірімен жіберілген ұсыным мынадай жағдайларда:

      1) қолма-қол – ұсынымға алғаны туралы белгі қойылған күннен бастап;

      2) поштамен – тапсырысты хатпен;

      3) электрондық тәсілмен – электр энергетикасы саласындағы бақылау органы сұрау салған кезде хатта көрсетілген электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісінің электрондық мекенжайына электр энергетикасы саласындағы бақылау органы жөнелткен күннен бастап табыс етілді деп есептеледі.

      7. Электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынымды алған электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісі ол табыс етілген күннен кейінгі күннен бастап он жұмыс күні ішінде электр энергетикасы саласындағы бақылау органына анықталған бұзушылықтарды жою жөніндегі іс-шаралар жоспарын бұзушылықтарды жою туралы ұсынымда көрсетілген, оларды жоюдың нақты мерзімдерін көрсете отырып, ұсынуға міндетті.

      Бұзушылықтарды жою туралы ұсынымда көрсетілген мерзімдер өткеннен кейін электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісі электр энергетикасы саласындағы бақылау органына бұзушылықтарды жою туралы ұсынымның орындалуы туралы ақпарат береді.

      8. Электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісі ұсынымда көрсетілген бұзушылықтармен келіспеген жағдайда, ұсынымды жіберген электр энергетикасы саласындағы бақылау органына ұсыным табыс етілген күннен кейінгі күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қарсылық жіберуге құқылы.

      9. Электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынымды белгіленген мерзімде орындамау электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау жүргізудің жартыжылдық тізіміне енгізу жолымен электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылауды тағайындауға алып келеді.

      10. Электр энергетикасы саласындағы бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау осы баптың 3-тармағында көрсетілген мән-жайлар туындаған кезде жүргізіледі.

      Ескерту. 2-тарау 6-1-баппен толықтырылды - ҚР 12.11.2015 № 394-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); жаңа редакцияда - ҚР 24.05.2018 № 156-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

7-бап. Табиғи монополиялар салаларында басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік органның құзыреті

      Ескерту. 7-баптың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР 28.12.2016 № 34-VI (01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      Табиғи монополиялар салаларында басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік орган:

      1) энергиямен жабдықтаушы ұйымдардың электр энергиясына тарифтерді жеке тұлғалардың оны тұтынатын көлемдеріне қарай саралау тәртібін бекітеді;

      2) алып тасталды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (2019.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
      3) алып тасталды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (2019.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      4) электрмен жабдықтау мақсатында электр энергиясын сатып алу жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар ұйымдардың тізілімін интернет-ресурста жүргізеді, орналастырады және он күн сайын жаңартып отырады;

      5) энергия өндіруші ұйымдардың осы Заңның 12-бабы 3-тармағының 1) және 10) тармақшаларында, 4-тармағында және 13-бабы 3-2-тармағының 1), 2) және 4) тармақшаларында көзделген талаптарды сақтауына мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады және анықталған бұзушылықтарды жою туралы орындалуы міндетті нұсқамалар енгізеді;

      6) осы Заңның 13-бабының 3-3-тармағында, 18-бабының 1-тармағында көзделген талаптарды энергия өндіруші ұйымдардың сақтауын бақылауды жүзеге асырады және анықталған бұзушылықтарды жою туралы орындауға міндетті нұсқамалар енгізеді;

      7) осы Заңның 12-бабының 3-тармағының 1) және 10) тармақшаларында, 4-тармағында, 13-бабының 3-2-тармағының 1), 2) және 4) тармақшаларында, 13-бабының 3-2-тармағының 1), 2) және 4) тармақшаларында көзделген талаптарды энергия өндіруші ұйымдар бұзған жағдайда сотқа жүгінеді;

      8) осы Заңда айқындалған нормативтік құқықтық актілерді өз құзыретінің шегінде әзірлейді, бекітеді;

      8-1) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген коммерциялық және заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәліметтерді жариялауға қойылатын талаптарды сақтай отырып, энергия өндіруші ұйымдардан осы Заңның 12-бабы 3-тармағының 1) және 10) тармақшаларында, 4-тармағында және 13-бабы 3-2-тармағының 1), 2) және 4) тармақшаларында көзделген талаптарды энергия өндіруші ұйымдардың орындауы жөнінде ақпарат сұратады және алады.

      9) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      Ескерту. 7-бап жаңа редакцияда - ҚР 2008.12.29 № 116-IV (01.01.2009 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен; өзгерістер енгізілді - ҚР 2009.07.10 № 178-IV, 2011.07.05 № 452-IV (13.10.2011 бастап қолданысқа енгізіледі), 2012.07.04 № 25-V (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 06.03.2013 № 81-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 28.12.2016 № 34-VI (01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 89-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

7-1-бап. Электр энергетикасы саласындағы лицензиялау

      Электр энергетикасы саласындағы жекелеген қызмет түрлері Қазақстан Республикасының рұқсаттар және хабарламалар туралы заңнамасына сәйкес лицензиялануға жатады.

      Ескерту. 2-тарау 7-1-баппен толықтырылды - ҚР 2007.07.27 № 316 (ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен; жаңа редакцияда - ҚР 16.05.2014 № 203-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі).

7-2-бап. Жылумен жабдықтау жүйелерін салуды, реконструкциялауды және жаңғыртуды субсидиялау

      1. Жылумен жабдықтау жүйелерін салуды, реконструкциялауды және жаңғыртуды субсидиялау жылумен жабдықтауды дамытуды экономикалық ынталандыру ретінде жүзеге асырылады.

      2. Жылумен жабдықтау жүйелерін салуды, реконструкциялауды және жаңғыртуды субсидиялау мынадай бағыттар бойынша жүзеге асырылады:

      1) жобаларды техникалық қолдау, бұл техникалық негіздемені, жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлеуді, техникалық және авторлық қадағалауларды жүзеге асыруды қамтиды;

      2) капиталды қажет ететін шығыстар, оның ішінде құрылыс-монтаждау жұмыстарына, жабдықты, материалдарды сатып алуға арналған шығыстар.

      Ескерту. 2-тарау 7-2-баппен толықтырылды - ҚР 15.06.2015 № 322-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

7-3-бап. Энергетикалық сараптама жүргізуге және электр зертханаларын аккредиттеу

      Ескерту. 2-тарау 7-3-баппен толықтырылды - ҚР 12.11.2015 № 394-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); алып тасталды - ҚР 29.03.2016 № 479-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

8-бап. Өндiрiстiк-технологиялық қызметке араласуға жол берiлмеушiлiк

      Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, орталық атқарушы органдар, сондай-ақ жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдар ұйымдардың электр және жылу энергиясын өндiру мен беруге немесе осы процестердi технологиялық басқаруға байланысты өндiрiстiк-технологиялық қызметiне араласуға құқылы емес.

9-бап. Электр станцияларын, электр беру желілері мен шағын станцияларды жобалау және салу

      1. Тұтынушыларға электр энергиясын беру өздері арқылы қамтамасыз етілетін бұрыннан бар электр беру желілері мен кіші станцияларға қосымша қосалқы (шунтталатын) электр беру желілері мен кіші станцияларды жобалау және салу Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнамасында белгіленген талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.

      Тұтынушының өзі тұтынатын электр қуатын ұлғайтуы қосалқы (шунтталатын) электр беру желілері мен кіші станцияларды жобалауға және салуға негіз болып табылады.

      1-1. Бір тұлғалар тобына кіретін энергия өндіруші ұйым мен тұтынушы кернеуі 220 киловольт және одан жоғары меншікті электр беру желілерін жобалауды, салуды және пайдалануды, мұндай желілер бойынша берілетін электр энергиясын әкімшілік-аумақтық бірлік ретіндегі облыс шегінде аталған тұлғалар тобы ішінде тұтыну үшін пайдаланатын, сондай-ақ Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесі жұмысының сенімділігін қамтамасыз ету үшін жүйелік оператор айқындайтын техникалық талаптарды сақтаған жағдайда, бірлесіп немесе дербес жүзеге асыруға құқылы.

      Осы тармақтың ережелері тұлғалар тобына, егер мұндай тұлғалардың бірі басқа тұлғаға қатысты бақылау орнатса, сондай-ақ мұндай тұлғалар бір тұлғаның бақылауында болса, қолданылады.

      Бақылау деп жеке немесе заңды тұлғаның басқа заңды тұлға қабылдайтын шешімдерді мынадай бір немесе бірнеше әрекет:

      1) заңды тұлғаның дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің, пайларының) елу пайызынан астамына билік ету;

      2) заңды тұлғаның атқарушы органының функцияларын жүзеге асыру арқылы тікелей немесе жанама түрде (заңды тұлға арқылы немесе бірнеше заңды тұлға арқылы) айқындау мүмкіндігі түсініледі.

      Жеке немесе заңды тұлғаның басқа заңды тұлға қабылдайтын шешімдерді жанама түрде айқындау мүмкіндігі деп осы тармақтың үшінші бөлігінің 1) тармақшасына сәйкес әрбір келесі заңды тұлғаның басқа заңды тұлғаның дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің, пайларының) елу пайыздан астамына билік етуі түсініледі.

      Көрсетілген электр беру желілері осы тармақта санамаланған тұлғаларға меншік құқығымен тиесілі болады және меншік иелерінің келісімінсіз ұлттық компанияға беруге жатпайды.

      2. Электр станцияларын, электр беру желілері мен кіші станцияларды жобалау және салу, сондай-ақ оларды пайдалану мемлекеттік-жекешелік әріптестік шарттары, оның ішінде концессия шарттары негізінде жүзеге асырылуы мүмкін.

      2-1. Энергия өндіруші ұйымның, оның ішінде жаңартылатын энергия көздерін, қалдықтарды энергетикалық кәдеге жаратуды пайдаланатын энергия өндіруші ұйымның электр қондырғыларын кешенді сынауы электр желілік қағидаларға сәйкес, кешенді сынау жүргізу кезінде өндірілген электр энергиясының бүкіл көлемін сатып алу-сату шарты болған кезде жүйелік оператормен келісілген бағдарлама бойынша жүргізіледі.

      3. Мемлекеттік-жекешелік әріптестік шарттары, оның ішінде концессия шарттары негізінде салынған, кернеуі 220 киловольт және одан жоғары өңіраралық және (немесе) мемлекетаралық электр беру желілері, кіші станциялар мен тарату құрылғылары олар жұмыс істеп тұрған кезеңде тиісінше жекеше әріптестің не концессионердің уақытша иеленуінде және пайдалануында болады және олар құрылған кезден бастап республикалық меншікке беріледі.

      4. Мемлекеттік-жекешелік әріптестік шарттары, оның ішінде концессия шарттары негізінде салынған, кернеуі 220 киловольт және одан жоғары өңіраралық және (немесе) мемлекетаралық электр беру желілерін, кіші станцияларды, тарату құрылғыларын орталықтандырылған жедел-диспетчерлік басқаруды, сондай-ақ пайдалануды жүйелік оператор шарттар негізінде жүзеге асырады.

      Ескерту. 9-бап жаңа редакцияда - ҚР 2006.04.11 № 136 Заңымен; өзгерістер енгізілді - ҚР 2008.07.05 № 66-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2008.12.29 № 116-IV (01.01.2009 бастап қолданысқа енгізіледі); 04.07.2013 № 128-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.05.2014 № 203-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі); 31.10.2015 № 380-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.12.2016 № 34-VI (01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 89-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 09.11.2020 № 373-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

2-1-тарау. Электр энергетикасы саласындағы қауiпсiздiктiң жалпы талаптары

      Ескерту. 2-1-тараумен толықтырылды - ҚР 2006.12.29 № 209 Заңымен.

9-1-бап. Жалпы ережелер

      1. Электр жабдықтарын, электр және жылу желiлерiн, тұтынушылар қондырғыларын пайдалану кезiндегi ұйымдастырушылық iс-шаралары адам өмiрi мен денсаулығы және қоршаған орта үшiн қауiпсiздiктi қамтамасыз етуге тиiс.

      2. Электр және жылу энергиясын өндiруге, беру мен пайдалануға арналған электр жабдықтары, электр мен жылу желiлерi, тұтынушылардың қондырғылары, электр мен жылу энергиясы техникалық реттеу және стандарттау объектiлерi болып табылады.

      3. Тұтынушылардың электр энергиясын қабылдау шығыстарындағы электр энергиясының сапа көрсеткiштерi белгiленген нормаларға сәйкес келуге тиiс.

      4. Мыналар:

      жұмыс кернеуiнiң атаулы мәннен барынша ауытқуы;

      электр тогы жиілігінің ауытқуы электр энергиясы сапасының сипаттамалары болып табылады.

      5. Магистральдық және тарату құбырларындағы жылытуға арналған жылу энергиясының параметрлері белгіленген температура кестесіне сәйкес болуға тиіс.

      Ескерту. 9-1-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2012.07.04 № 25-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.10.2018 № 184-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

9-2-бап. Электр энергетикасы саласындағы жабдықтар мен электр қондырғыларын жобалау кезiндегi қауiпсiздiк талаптары

      1. Электр желiлерiн жобалау және пайдалану кезiнде осы Заңға және техникалық регламенттерге сәйкес электр энергиясына белгiленген талаптардың орындалуы қамтамасыз етiлуге тиiс.

      2. Электр және жылу энергиясын өндiруге, беруге және тұтынуға арналған электр станцияларының, электр және жылу желiлерiнiң жабдықтары, тұтынушылардың қондырғылары техникалық регламенттерде белгiленген техникалық талаптарға сәйкес келуге тиiс.

9-3-бап. Электр және жылу энергиясын өндiру, беру және тұтыну кезiнде пайдаланылатын электр-техникалық жабдықтар мен материалдарға қойылатын қауiпсiздiк талаптары

      1. Қазақстан Республикасында өндiрiлетiн және оның аумағына әкелiнетiн электр-техникалық жабдықтар мен материалдар Қазақстан Республикасының техникалық реттеу саласындағы заңнамасында белгіленген талаптарға сәйкес келуге тиiс.

      2. Электр-техникалық жабдықтар мен материалдар адам өмiрi мен денсаулығы және қоршаған орта үшiн қауiпсiздiктi қамтамасыз ететiн талаптарға сәйкес келуге тиiс.

      3. Техникалық регламенттерде белгіленген талаптарға сәйкестiгi растауға жататын электр станцияларының, электр және жылу желiлерiнiң жабдықтарын, тұтынушылардың қондырғыларын сәйкестiктi растау саласындағы құжатсыз пайдалануға беруге жол берiлмейдi.

      4. Электр станцияларының, электр және жылу желiлерiнiң жабдықтары, тұтынушылардың қондырғылары қауiпсiз жағдайларды қамтамасыз ететiн, техникалық жағынан жарамды күйде болуға тиiс.

      Ескерту. 9-3-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 05.10.2018 № 184-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі).

9-4-бап. Электр энергиясын цифрлық майнерлердің сатып алу тәртібі мен талаптары

      1. Цифрлық майнерлер электр энергиясын орташа тәуліктік (базалық) қуаты 1 мегаваттан кем емес көлемде:

      1) уәкілетті орган бекіткен тәртіппен және жүйелік оператор айқындайтын белгіленген квоталар шеңберінде электр энергиясын орталықтандырған сауда-саттықта бірыңғай сатып алушыдан;

      2) генерациялайтын қондырғылары Қазақстан Республикасының бірыңғай электр энергетикалық жүйесіне қосылмаған, қосылудың жоқтығы фактісін жүйелік оператор растаған кезде энергия өндіруші ұйымдардан сатып алады. Бұл норма генерациялайтын қондырғылары 2023 жылғы 1 қаңтарға дейін Қазақстан Республикасының бірыңғай электр энергетикалық жүйесіне қосылған энергия өндіруші ұйымдарға қолданылмайды;

      3) жүйелік оператор айқындайтын Қазақстан Республикасының бірыңғай электр энергетикалық жүйесінің техникалық мүмкіндігі шеңберінде Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде өндірілген электр энергиясын сатып алады.

      2. Цифрлық майнерлердің электр энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің, жүктемені ажыратудың арнаулы автоматикасының, жүйелік операторда және энергия беруші ұйымда орнатылған жүйелермен өздерін біріздендіруді олардың желілеріне қосылған кезде қамтамасыз ететін телекоммуникация жүйелерінің болуы міндетті.

      Ескерту. 2-1-тарау 9-4-баппен толықтырылды – ҚР 06.02.2023 № 194-VII (01.04.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); жаңа редакцияда – ҚР – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (қолданысқа енгізілу тәртібін 3-б. қараңыз) Заңдарымен.

3-тарау. Электр энергиясы мен қуаты нарығындағы жүйелік оператор және энергияны өндіру, беру және тұтыну қатынастарына қатысушылар

      Ескерту. 3-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР 12.11.2015 № 394-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

10-бап. Жүйелiк оператор

      1. Жүйелiк оператор мынадай функцияларды орындайды:

      1) шартқа сәйкес ұлттық электр желiсi бойынша электр энергиясын беру жөнiнде жүйелiк қызметтер көрсетедi, оған техникалық қызмет көрсету мен оны пайдалану әзiрлiгiнде ұстап тұруды қамтамасыз етедi;

      2) электр энергиясын өндiру-тұтынудың нақты теңгерiмдерiн жасау мен тәулiктiк кестесiн қалыптастыруды қоса алғанда, шартқа сәйкес Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiнiң жұмыс режимдерiн орталықтандырылған оралымды-диспетчерлiк басқаруды жүзеге асыра отырып, техникалық диспетчерлендiру жөнiнде жүйелiк қызметтер көрсетедi;

      3) Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесi жұмысының сенiмдiлiгiн қамтамасыз етедi;

      4) 2007.12.31 дейін қолданылды.

      5) электр энергиясының өндіру-тұтыну теңгерілімін ұйымдастыру жөнiнде жүйелiк қызметтер көрсетедi;

      6) уәкілетті орган белгілеген тәртіппен теңгерімдеуші электр энергиясының сағаттық көлемдерін және электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы субъектілерінің теңгерімсіздіктерін есептеу үшін теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығына деректерді береді;

      6-1) электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінің тізбесін қалыптастырады;

      7) Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiнде энергия өндiрушi ұйымдар арасындағы қуат резервтерiнiң көлемiн, құрылымын, таратылуын және қуат резервтерiнiң iске қосылуын айқындайды;

      8) нақты уақыт режимiндегi электр энергиясының теңгерiмдеушi нарығы мен жүйелiк және қосалқы көрсетiлетiн қызметтер нарығының жұмыс iстеуiн ұйымдастыруды жүзеге асырады;

      9) шектес мемлекеттердiң энергия жүйелерiмен қатарлас жұмыс режімдерiн басқару және олардың орнықтылығын қамтамасыз ету және электр қуатын реттеу бойынша өзара iс-қимыл жасайды;

      10) электр энергиясын коммерциялық есепке алудың, электр энергиясы көтерме сауда нарығының барлық субъектiлерiнiң релелiк қорғау мен аварияға қарсы автоматикасының бiрлескен құрылғыларының бiртұтас ақпараттық жүйесiн, автоматтандырылған жүйесiн құру жөнiнде техникалық және әдiстемелiк басшылықты жүзеге асырады;

      11) ұлттық электр желiсiне электр энергиясы көтерме сауда нарығы субъектiлерiнiң қол жеткiзуi үшiн тең жағдайларды қамтамасыз етедi;

      12) Қазақстан Республикасының электр энергиясы көтерме сауда нарығына қатысушыларды коммерциялық және заңмен қорғалатын өзге де құпия болып табылатын мәлiметтердi қозғамайтын ақпаратпен қамтамасыз етедi;

      13) электр станцияларының, шағын станциялардың негiзгi жабдықтарын, электр беру желiлерiн, релелiк қорғау және аварияға қарсы автоматика құрылғыларын, технологиялық басқару жүйелерiн жөндеуге шығаруды келiседi;

      14) су электр станцияларының су-шаруашылық теңгерiмдерiн ескере отырып олардың жұмыс режимдерiн және Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiнiң жұмыс режимдерiн әзiрлеуге қатысады;

      15) электр энергиясының және қуатының болжамды теңгерімдерін әзірлеуді жүзеге асырады;

      16) электр қуаты нарығының жұмыс істеуін ұйымдастыруды жүзеге асырады;

      18) генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын аттестаттауды жүзеге асырады;

      19) алып тасталды - ҚР 12.11.2015 № 394-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      22) алып тасталды - ҚР 12.11.2015 № 394-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);

      22-1) қуатты берудің келісілген схемалары туралы ақпаратты тоқсан сайын уәкілетті органға береді;

      22-2) Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіндегі электр энергиясының тапшылығы мен профицитін айқындау қағидаларына сәйкес Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіндегі электр энергиясының тапшылығы мен профицитін растайды;

      22-3) Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнамасына сәйкес энергетикалық аймақтар бөлінісінде цифрлық майнерлердің қызметі үшін қолжетімді болатын электр энергиясының квотасын және электр энергиясын тұтыну бейінін айқындайды және квотаның есеп-қисабы үшін пайдаланылған электр энергиясының тапшылығы мен профицитінің бар-жоғы туралы ақпаратты тиісті негіздемесімен бірге өзінің интернет-ресурсында жариялайды, сондай-ақ осы ақпаратты цифрлық активтер саласындағы уәкілетті органға береді;

      23) осы Заңда және Қазақстан Республикасының жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау саласындағы заңнамасында көзделген өзге де функцияларды жүзеге асырады.

      2. Жүйелік оператордың электр энергиясын бірыңғай сатып алушыдан, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында электр энергиясын тікелей шетелдік өндірушінің атынан өткізетін электр энергиясын берушілерден сатып алу-сатуды мынадай жағдайларда:

      1) технологиялық және өндірістік қажеттіліктерге;

      2) басқа мемлекеттердің энергия жүйелерімен электр энергиясы ағымдарының шарттық шамаларын қамтамасыз ету үшін;

      3) электр энергиясының теңгерімдеуші нарығына қатысу үшін жүзеге асыруға құқығы бар.

      2-1. Жүйелік оператор энергия өндіруші ұйымдарға қуаттар авариялық істен шыққан жағдайда, олардың басқа энергия өндіруші ұйымдардан электр энергиясын сатып алу мүмкіндігі болмаған кезде электр энергиясын беруді жүзеге асырады. Жүйелік оператордың шектес мемлекеттердің энергия жүйелерімен авариялық өзара көмек көрсету туралы шарты біреуден көп болған жағдайда, жүйелік оператор техникалық сипаттағы шектеулерді ескере отырып, электр энергиясының ең төмен бағасын ұсынған электр энергиясын берушіні таңдайды.

      3. Жүйелiк оператор Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiн орталықтандырылған оралымды-диспетчерлiк басқаруды жүзеге асырады.

      4. Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiн орталықтандырылған оралымды-диспетчерлiк басқару:

      1) электр энергиясын сатып алу-сату, беру, электр қуатын реттеу, электр энергиясын өндiру-тұтынуды теңгерiмдеу шарттарының талаптарын iске асыратын Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiнде электр энергиясын өндiру, беру және тұтыну режимдерiн басқарудан;

      2) электр энергиясының мемлекетаралық ток ағымдары режимдерiн басқарудан;

      3) Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiнде технологиялық бұзылыстарды болдырмауды, оқшауландыруды және жоюды қамтамасыз етуден;

      4) Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiндегi қуат резервтерiн оралымды басқарудан;

      5) Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiнiң сенiмдi және тұрақты жұмысын қамтамасыз ететiн релелiк қорғау, аварияға қарсы және режимдiк автоматика жүйелерiнiң құрылымын, принциптерін, орналасқан жерлерiн, көлемдерi мен қондырғыларын айқындаудан;

      6) Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiнде электр энергиясын өндiру-тұтынудың тәулiктiк кестелерiн қалыптастыру мен бекiтуден;

      7) электр энергиясының көтерме сауда нарығындағы электр энергиясын өндiру-тұтынудың нақты теңгерiмдерiн жасаудан тұрады.

      5. Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiндегi электр энергиясын өндiру, беру және тұтыну режимдерiн орталықтандырылған оралымды-диспетчерлiк басқару және тиiстi өкiмдер беру электр энергиясының сапалық сипаттамасының ағымдағы мәнi - қуаты, жиiлiгi және кернеуi негiзiнде жүзеге асырылады.

      Ескерту. 10-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2008.12.29 № 116-IV (2009.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі), 2009.07.04 № 166-IV, 2012.07.04 № 25-V (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 04.07.2013 № 128-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 394-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 89-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.02.2023 № 194-VII (01.04.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

10-1-бап. Ұлттық оператор

      Ескерту. 3-тарау 10-1-баппен толықтырылды - ҚР 12.11.2015 № 394-V Заңымен (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 89-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

10-2-бап. Нарық кеңесі

      1. Нарық кеңесі:

      1) электр энергиясы мен қуаты нарығының жұмыс істеуіне мониторингті жүзеге асырады;

      2) уәкілетті орган белгілеген тәртіппен энергия өндіруші ұйымдарды жаңғыртудың, кеңейтудің, реконструкциялаудың және (немесе) жаңартудың инвестициялық бағдарламаларын қарайды;

      2-1) уәкілетті органға электр энергиясы мен қуатының алдағы жеті жылдық кезеңге арналған болжамды теңгерімінің жобасына сараптама қорытындысын ұсынады;

      3) уәкілетті органға Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнамасын жетілдіру жөнінде ұсыныстар енгізеді;

      4) уәкілетті орган айқындаған өзге де функцияларды жүзеге асырады.

      2. Нарық кеңесінің шешімдері ұсынымдық сипатта болады.

      Ескерту. 3-тарау 10-2-баппен толықтырылды - ҚР 12.11.2015 № 394-V Заңымен (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР 05.10.2018 № 184-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

10-3-бап. Бірыңғай сатып алушы

      1. Бірыңғай сатып алушыны уәкілетті орган айқындайды.

      2. Бірыңғай сатып алушы:

      1) электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттарды жасасады;

      2) электр қуатының жүктеме көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсетуге арналған шарттарды жасасады;

      3) электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шартқа сәйкес электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алады;

      4) электр қуатының жүктеме көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсетуге арналған шартқа сәйкес электр қуатының жүктеме көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсетеді;

      5) электр қуатының жүктеме көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша көрсетілетін қызметтің алдағы күнтізбелік жылға бағасының есебін және оны өз интернет-ресурсында орналастыруды жүзеге асырады;

      6) электр қуатының жүктеме көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсетуге жасалған шарттардың тізбесін қалыптастырады және электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектісін көрсете отырып, өз интернет-ресурсында орналастырады;

      7) аукциондық сауда-саттық жеңімпазымен осы Заңның 15-8-бабында көрсетілген мерзімге электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарт жасасады;

      8) бағаны есептеу жүзеге асырылатын жылдың алдындағы жылы электр қуаты нарығындағы қызмет шеңберінде оң қаржылық нәтиженің қорытындылары бойынша пайда болған қаражатты электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша көрсетілетін қызметке алдағы жылға бағаны төмендетуге жұмсайды;

      9) осы Заңның 15-3-бабы 3-1-тармағының 1-2) тармақшасында көрсетілген заңды тұлғамен Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысында белгіленген мерзімге электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарт жасасады.

      Ескерту. 3-тарау 10-3-баппен толықтырылды - ҚР 12.11.2015 № 394-V (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгерістер енгізілді – ҚР 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

11-бап. Орталықтандырылған оралымды-диспетчерлiк басқаруды жүзеге асыру кезiндегi электр энергиясын өндiру, беру және тұтыну режимi жөнiндегi өкiмдер

      1. Жүйелiк оператордың орталықтандырылған оралымды-диспетчерлiк басқару кезiндегi электр энергиясын өндiру, беру және тұтыну режимдерi жөнiндегi өкiмдерi электр энергиясы көтерме сауда нарығының барлық субъектiлерiнiң орындауы үшiн мiндеттi.

      2. Жүйелiк оператор электр энергиясын өндiру, беру және тұтыну режимi жөнiндегi жедел өкiмдердi орындамайтын электр энергиясы көтерме сауда нарығы субъектiлерiнiң электр қондырғыларын орталықтандырылған оралымды-диспетчерлiк басқарудағы электр жүйелерiнен ажыратуға құқылы.

12-бап. Электр энергиясын өндiру мен беруге қатысушылардың құқықтары мен мiндеттерi

      1. Электр энергиясын өндiру мен беруге қатысушылардың:

      1) жасалған шарттар негiзiнде жүйелiк қызмет көрсетудi пайдалануға;

      2) жүйелiк оператордан электр энергиясын өндiру және беру жөнiндегi қызметтi жүзеге асыру үшiн қажеттi техникалық ақпаратты алуға құқығы бар.

      2. Электр және (немесе) жылу энергиясын жеке тұтынушылар мен электр энергиясын нетто-тұтынушыларды қоспағанда, электр энергиясын өндіруге және беруге қатысушылар:

      1) жүйелiк операторға Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiн орталықтандырылған жедел-диспетчерлiк басқаруды жүзеге асыру үшiн қажет ақпаратты және электр станциялары жұмысының техникалық-экономикалық көрсеткiштерi жөнiнде нақты ақпаратты (өндiру, шиналардан босату, өз мұқтаждары, шиналардан электр энергиясын босатуға үлестiк шығыстар) беруге;

      2) жүйелiк оператордың коммерциялық есепке алу аспаптарына қол жеткізуіне рұқсат беруге;

      3) техникалық регламенттерде және стандарттау жөніндегі құжаттарда белгiленген талаптарға сәйкес электр энергиясының сапасы мен қауiпсiздiгiн қамтамасыз етуге;

      4) жасалған шарттар негiзiнде Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiндегi стандартты жиiлiктi реттеуді және ұстап тұруды жүйелiк оператормен бiрлесе отырып жүзеге асыруға;

      5) техникалық регламенттердiң, стандарттау жөніндегі құжаттардың және Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнамасының талаптарына сәйкес негiзгi және қосалқы жабдықтарды, аварияға қарсы және режимдiк автоматика, релелiк қорғау, диспетчерлiк технологиялық басқару құралдарын жұмыс жағдайында ұстауға;

      6) уәкiлеттi орган айқындайтын көлемде өз объектiлерiнде жаңа релелiк қорғау және аварияға қарсы автоматика құрылғыларын орнатуға және пайдаланылып жүрген релелiк қорғау және аварияға қарсы автоматика құрылғыларын жаңғыртуды жүргізуге;

      7) туындаған технологиялық бұзушылықтар туралы олардың сыныптамасына сәйкес және энергетикалық жабдықты пайдалануға байланысты жазатайым оқиғалар туралы мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау жөніндегі органға Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен хабарлауға;

      8) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде әзірлік паспортын алуға міндетті.

      3. Жаңартылатын энергия көздерін, қалдықтарды энергетикалық кәдеге жаратуды пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдарды қоспағанда, энергия өндіруші ұйымдар:

      1) уәкілетті орган белгілеген тәртіппен айқындалатын сағаттық мөлшерлемелерді ескере отырып, электр энергиясына арналған тиісті шекті тарифтен аспайтын баға бойынша электр энергиясын өткізуді жүзеге асыруға;

      2) алып тасталды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (2016.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      3) алып тасталды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      4) өткен күнтізбелік жыл үшін электр энергиясын өндіру мен өткізу шығындары бойынша, электр энергиясын өндіру мен өткізу көлемі бойынша есептерді жыл сайын 31 наурыздан кешіктірмей уәкілетті органға беруге;

      4-1) осы Заңның 15-3-бабы 3-1-тармағының 3) және 4) тармақшалары шеңберінде алынған қаражатты уәкілетті орган белгілеген тәртіпке сәйкес электр қуатының әзірлігін ұстап тұруға жіберуге;

      4-2) жыл сайын 31 наурыздан кешіктірмей электр энергетикасы саласындағы уәкілетті органға осы Заңның 15-3-бабы 3-1-тармағының 3) және 4) тармақшалары шеңберінде алынған қаражатты электр қуатының әзірлігін ұстап тұруға пайдаланылғаны туралы растайтын материалдары бар есепті ақпарат беруге;

      5) 01.01.2017 дейін қолданыста болды - ҚР 2012.07.04 № 25-V Заңымен.
      6) 01.01.2017 дейін қолданыста болды - ҚР 2012.07.04 № 25-V Заңымен.
      7) 01.01.2017 дейін қолданыста болды - ҚР 2012.07.04 № 25-V Заңымен.
      8) 01.01.2017 дейін қолданыста болды - ҚР 2012.07.04 № 25-V Заңымен.

      9) табиғи монополиялар салаларында басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік органның талап етуі бойынша осы Заңның 7-бабының 8-1) тармақшасына сәйкес ақпаратты ол белгілеген, тиісті сұрау салу алынған күннен бастап бес жұмыс күнінен кем болмайтын мерзімдерде қағаз және (немесе) электрондық жеткізгіштерде беруге;

      10) электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған шекті тарифтен аспайтын баға бойынша электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті өткізуді жүзеге асыруға (электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемдерін қоспағанда, оны көрсету кезінде жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдар және жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға арналған тендерлердің жеңімпаздары, сондай-ақ аукциондық сауда-саттық жеңімпаздары электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған жеке тарифті пайдаланады);

      11) Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесін орталықтандырылған жедел-диспетчерлік басқару кезінде жүйелік оператордың өкімдеріне сәйкес электр энергиясын өндіруді тәулікішілік реттеуді жүзеге асыруға міндетті.

      3-1. Тұтынушыларды энергиямен жабдықтау сенімділігін қамтамасыз ету үшін энергия өндіруші ұйымдар берілудің тәуліктік кестелерін орындау үшін қажетті көлемдерде электр энергиясын сатып алу арқылы авариялық істен шыққан қуаттарды алмастыруды жүзеге асыруға міндетті. Энергия өндіруші ұйымдар электр энергиясын авариялық істен шыққан қуаттар көлемінде сатып алуды өзге энергия өндіруші ұйымдардан да, жүйелік оператордан да соңғысымен жасалатын шектес мемлекеттердің энергия жүйелерімен авариялық өзара көмек көрсету туралы шарттар шеңберінде жүзеге асырады.

      4. Алып тасталды – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      5. 2017.01.01 дейін қолданыста болды - ҚР 2012.07.04 № 25-V Заңымен.

      6. Электр энергиясы көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын энергиямен жабдықтаушы, энергия беруші ұйымдар және тұтынушылар бірыңғай сатып алушымен электр қуатының жүктеме көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсетуге арналған шарттар жасасуға және осы шарттар негізінде электр қуатының нарығына қатысуға міндетті.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      7-тармаққа өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      7. Энергия беруші ұйымдар электрмен жабдықтаудың сенімділігі көрсеткіштерінің уәкілетті орган бекіткен нормативтік мәндерін асырмауға міндетті.

      8. Жүйелік оператор қалыптастыратын электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінің тізбесіне енгізу үшін тиісті заңды тұлға:

      1) жүйелік оператормен ұлттық электр желісін пайдалану бойынша қызмет көрсетуге арналған шарт жасасуға;

      2) жүйелік оператормен ұлттық электр желісі бойынша электр энергиясын беру бойынша қызметтер көрсетуге арналған шарт жасасуға (қажет болған кезде);

      3) энергия беруші ұйымдармен электр энергиясын беру бойынша қызметтер көрсетуге арналған шарт жасасуға (қажет болған кезде);

      4) жүйелік оператормен электр энергиясын өндіру-тұтынуды теңгерімдеуді ұйымдастыру бойынша қызметтер көрсетуге арналған шарт жасасуға;

      5) жүйелік оператормен электр энергиясын өндіру-тұтынуды техникалық диспетчерлеу бойынша қызметтер көрсетуге арналған шарт жасасуға (генерациялайтын қондырғылар болған, сондай-ақ импортты жүзеге асырған жағдайда) міндетті.

      9. Электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері электр энергиясын коммерциялық есепке алудың тиісті аспаптарының көрсеткіштеріне сәйкес есепті кезеңде (күнтізбелік айда) өздері нақты тұтынған электр энергиясы көлемдерінің негізінде энергия беруші ұйымдардың электр энергиясын беру бойынша көрсететін қызметтеріне, ұлттық электр желісін пайдалану бойынша көрсетілетін қызметтерге және ұлттық электр желісі бойынша электр энергиясын беру бойынша көрсетілетін қызметтерге тиісті шарттарда көрсетілген тарифтер бойынша ақы төлеуге міндетті.

      Ескерту. 12-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.12.29 № 209, 2008.12.29 № 116-IV (01.01.2009 бастап қолданысқа енгізіледі), 2012.07.04 № 25-V (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-б. қараңыз); 04.07.2013 № 128-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.12.2014 № 269-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 394-V (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-б. қараңыз); 29.03.2016 № 479-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.12.2016 № 34-VI (01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 89-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.10.2018 № 184-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі); 09.11.2020 № 373-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (қолданысқа енгізілу тәртібін 3-б. қараңыз) Заңдарымен.

12-1-бап. Электр энергиясына шекті тарифтерді, теңгерімдеуші электр энергиясына шекті тарифті, теріс теңгерімсіздікке шекті тарифті, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке шекті тарифтерді айқындау тәртібі

      Ескерту. 12-1-баптың тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      1. Алып тасталды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (2019.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      2. Энергия өндіруші ұйым уәкілетті орган айқындаған тәртіппен айқындалатын тиісті сағаттық мөлшерлемелерге көбейтілген электр энергиясына шекті тарифтен аспайтын электр энергиясын өткізеді.

      Электр энергиясына шекті тариф электр энергиясын өткізетін энергия өндіруші ұйымдардың топтары бойынша жылдарға бөліне отырып, әрбір жеті жыл сайын бекітіледі және қажет болған кезде түзетіліп отырады.

      Электр энергиясына шекті тарифті айқындау үшін оның қолданысының алғашқы жеті жылына электр энергиясына шекті тариф енгізілетін жылдың алдындағы жыл ішінде электр энергиясын өткізетін энергия өндіруші ұйымдардың тиісті тобында қалыптасқан электр энергиясын өндіруге жұмсалатын ең жоғары шығындар пайдаланылады.

      Теңгерімдеуші электр энергиясына шекті тариф уәкілетті орган белгілеген тәртіппен айқындалатын сағаттық мөлшерлемелер ескеріле отырып, уәкілетті орган бекіткен әдістеме бойынша айқындалатын теңгерімдеу үшін үстемеақыға ұлғайтылған Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіндегі электр энергиясына ең жоғары шекті тариф ретінде айқындалады.

      Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері үшін рұқсат етілген, теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығынан теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу бағасын білдіретін теріс теңгерімсіздіктерге шекті тариф Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіндегі электр энергиясына ең төмен шекті тариф ретінде айқындалады.

      Электр энергиясына шекті тарифті түзету электр энергиясын өндіру үшін отын ретінде пайдаланылатын көмірге, газға, құрамында күкірт бар шикізатқа, мұнай өнімдеріне, электр энергиясын өндіру процесінде технологиялық қажеттіліктер үшін пайдаланылатын суға баға құнының және (немесе) көмірді, газды, құрамында күкірт бар шикізатты, мұнай өнімдерін тасымалдауға арналған, мемлекеттік реттеуге жататын тарифтердің (бағалардың) өзгеруіне байланысты энергия өндіруші ұйымның уәкілетті органға өтініш жасауы негізінде жылына бір реттен асырылмай жүргізіледі.

      Егер энергия өндіруші ұйым жоғарыда аталған шығындарға байланысты залал шеккен болса, уәкілетті орган электр энергиясына шекті тарифтерді түзету кезінде алты айдан аспайтын кезеңдегі шеккен шығындарды ескереді.

      Жаңадан пайдалануға берілетін энергия өндіруші ұйымдар үшін электр энергиясына шекті тариф алдағы жылдың электр энергиясын өндіруге арналған болжамды шығындар негізінде айқындалады және жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдар үшін бекітілген электр энергиясына шекті тарифтердің қолданылу мерзіміне бекітіледі.

      Осы Заңның 12-бабы 3-тармағының 4) тармақшасында көрсетілген есептің қорытындылары бойынша уәкілетті орган жаңадан пайдалануға берілетін энергия өндіруші ұйым үшін электр энергиясына шекті тарифтің деңгейін қайта қарайды.

      2-1. Энергия өндіруші ұйым электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке тарифті дербес, бірақ электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке шекті тарифтен аспайтындай етіп белгілейді.

      Электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке шекті тарифті уәкілетті орган жылдарға бөле отырып, жеті жылға тең мерзімге бекітеді және қажет болған кезде саланың инвестициялық тартымдылығын қамтамасыз ету мақсатында түзетіліп отырады.

      Электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке шекті тарифті айқындау үшін қолданысының алғашқы жеті жылына уәкілетті органмен келісімдер шеңберінде энергия өндіруші ұйымдар 2015 жылы салған инвестициялардың жиынтық көлемі (амортизациялық аударымдар есебінен инвестицияларды қоспағанда) пайдаланылады.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      3-тармақтың 1-5 абзацтары 2016.01.01 дейін қолданыста болады - ҚР 2012.07.04 № 25-V Заңымен.

      3. Энергия өндіруші ұйым электр энергиясын шекті тарифтен аспайтын бағамен өткізу үшін уәкілетті органмен белгіленген тәртіппен келісім жасасады.

      Келісім энергия өндіруші ұйымның жаңа активтерді құруға, қолда бар активтерді кеңейтуге, жаңартуға, ұстап тұруға, реконструкциялауға және техникалық қайта жарақтандыруға бағытталған іс-шараларды іске асыру жөніндегі инвестициялық міндеттемелерін көздейді.

      Келісімде электр энергиясын өндіруге байланысты іс-шаралар тізбесі әрбір іс-шара бойынша инвестициялардың нақты көлемі мен сомалары көрсетіле отырып айқындалады.

      Келісім жасасу кезінде жабдықтың техникалық жай-күйін растау үшін тәуелсіз энергетикалық сараптаманың қорытындысы ескеріледі.

      Электр энергиясының шекті тарифі, оны өндіру көлемі шеңберінде электр энергиясына арналған босатылатын бағаны төмендету жағдайларын қоспағанда, келісімге инвестициялардың жалпы сомасын төмендете отырып өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізуге жол берілмейді.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      Осы абзац 2017.01.01 дейін қолданыста болды - ҚР 2012.07.04 № 25-V Заңымен.

      Уәкілетті орган энергия өндіруші ұйымдардың келісімдерді орындауының, электр энергиясын өндіру мен өткізу шығындарының, электр энергиясын өндіру мен өткізу көлемдерінің мониторингін жүргізеді.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      Осы абзац 2016.01.01 дейін қолданыста болды - ҚР 2012.07.04 № 25-V Заңымен.

      Энергия өндіруші ұйым жоспарланатын амортизациялық аударымдарға және электр энергиясын шекті тарифтен аспайтын бағалар бойынша өткізуден алынған таза табыстың деңгейіне сәйкес өзінің инвестициялық міндеттемелерін дербес айқындайды.

      3-1. 2016.01.01 дейін қолданыста болды - ҚР 2012.07.04 № 25-V Заңымен.
      4. Алып тасталды- ҚР 2012.07.04 № 25-V (2019.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      5. Алып тасталды- ҚР 2012.07.04 № 25-V (2019.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      6. Алып тасталды- ҚР 2012.07.04 № 25-V (2019.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      Ескерту. 3-тарау 12-1-баппен толықтырылды - ҚР 2008.12.29 № 116-IV (01.01.2009 бастап қолданысқа енгізіледі), 2012.07.04 № 25-V (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) 12.11.2015 № 394-V (01.01.2019 бастап қолданысқа енгізіледі); 28.12.2016 № 34-VI (01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 89-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 06.02.2023 № 194-VII (01.04.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

13-бап. Электр энергиясын өндiру мен беруге қатысушыларға қойылатын талаптар

      1. Өңiрлiк электр желiлiк компаниялары олардың желiлерiне қосылған электр энергиясы көтерме және бөлшек сауда нарығының барлық субъектiлерiнiң электр энергиясын өндiру-тұтынудың тәулiктiк кестелерiн сақтауын және өңiрлiк электр желiлiк компанияларының желiлерi мен ұлттық электр желiсi арасында жүйелiк оператормен келiсiлген электр энергиясы сальдо-ток ағымдарының сақталуын қамтамасыз етедi.

      1-1. Электр желiлерiне жаңартылатын энергия көздерiн пайдалану объектiлері тiкелей қосылған өңiрлiк электр желiлік компаниялар жаңартылатын энергия көздерін пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдар өндіретін және беретін электр энергиясын толық көлемде қабылдауға мiндеттi.

      2. Энергиямен жабдықтау тұтынушының кiнәсiнсiз тоқтатылған жағдайда, энергиямен жабдықтаушы ұйым – электр энергиясын кепiлдiкпен берушi тұтынушыларды жария шарттар негiзiнде энергиямен жабдықтауды қамтамасыз етедi.

      3. Энергиямен жабдықтаушы ұйымдар өз тұтынушыларын энергиямен жабдықтау мақсатында электр энергиясын бірыңғай сатып алушыдан және (немесе) нетто-тұтынушылардан электр энергиясын сатып алуды жүзеге асырады.

      3-1. Энергия өндіруші ұйымдар өндірілетін электр энергиясының барлық көлемін осы Заңға сәйкес электр энергиясын бірыңғай сатып алушыға және (немесе) өздерімен бір тұлғалар тобына кіретін тұтынушыларға сатуды жүзеге асыруға міндетті.

      Өздерімен бір тұлғалар тобына кіретін тұтынушыларға электр энергиясын өткізетін энергия өндіруші ұйымдар электр энергиясын тұлғалар тобынан тыс сатуды электр энергиясын бірыңғай сатып алушыға ғана жүзеге асыруға міндетті. Бұл ретте электр энергиясын одан әрі сатусыз өз қажеттіліктері үшін сатып алатын заңды тұлға тұтынушы болып танылады.

      Бұл ретте осы тармақтың бірінші және екінші абзацтарына сәйкес энергия өндіруші ұйым өткізуге мәлімдемеген электр энергиясының көлемі электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында сатуға жатпайды.

      3-2. Энергия өндіруші ұйымға:

      1) бірыңғай сатып алушы мен осы энергия өндіруші ұйыммен бір тұлғалар тобына кіретін тұтынушыларды қоспағанда, электр энергиясының бөлшек сауда нарығының субъектілеріне, сондай-ақ электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілеріне электр энергиясын өткізуге (сатуға);

      1-1) жүйелік оператордың электр энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйесінің орталық дерекқорына келісілген хаттамалар бойынша сағаттық есепке алу деректерін беруді қамтамасыз ететін электр энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйесі болмаған кезде электр энергиясын өткізуге (сатуға);

      1-2) осы Заңның 9-4-бабының 2) тармақшасында көрсетілген жағдайларды қоспағанда, электр энергиясын цифрлық майнерлерге өткізуге (сатуға);

      2) басқа энергия өндіруші ұйымнан электр энергиясын алуға (сатып алуға);

      3-1) бірыңғай сатып алушымен электр қуатының жүктеме көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсетуге арналған шарттары жоқ, электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын энергиямен жабдықтаушы, энергия беруші ұйымдарға және тұтынушыларға электр энергиясын өткізуге (сатуға);

      3-2) электр энергиясының орталықтандырылған сауда-саттығының қорытындылары бойынша осы баптың 13-тармағына сәйкес энергия өндіруші ұйым ол туралы ақпаратты өзінің интернет-ресурсында орналастырған, меншікті генерациялайтын қондырғылардың желіге жіберу үшін бос электр қуаты болған кезде бірыңғай сатып алушымен электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсетуге арналған шарты бар, көтерме сауда нарығында электр энергиясын жекелеген сатып алушылармен шарт жасасудан негізсіз бас тартуға немесе жалтаруға, сондай-ақ электр энергиясын өндіру көлемін негізсіз, оның ішінде сағаттық қысқартуға не тұтынушылардың сұранысы мен тапсырыстары бар электр энергиясын өндіруді тоқтатуға тыйым салынады.

      Бұл ретте шарт жасасудан бас тарту немесе жалтару, сондай-ақ электр энергиясын өндіруді қысқарту не тоқтату мынадай жағдайлардың бірінде, егер:

      энергия өндіруші ұйымда тұтынушы өтініш жасаған кезде электр энергиясын өндірудің, берудің жүйелік оператор растаған техникалық мүмкіндігі болмаса;

      энергия өндіруші ұйым жүйелік операторға шарттық көлемнің (реттеу диапазонының) шамасында қуатты реттеу бойынша қызметтер көрсетсе;

      энергия өндіруші ұйым Тиісті тұлғалар тобының тізіліміне енгізілген тұтынушыларды электр энергиясымен қамтамасыз ету үшін қолда бар қуаттың он пайызынан аспайтын мөлшерде электр қуаты резервінің қажетті шамасын ұстап тұрса;

      көтерме сауда нарығында электр энергиясын сатып алушы өтініш жасау кезінде төлем қабілеттілігін растамаса, негізді болып есептеледі;

      4) мынадай жағдайларды:

      электр энергиясын өндірудің тәуліктік кестесін негізге ала отырып айқындалатын көлемде қуаттардың авариялық істен шығуын;

      жаңартылатын энергия көздерін пайдалану объектілері, қалдықтарды энергетикалық кәдеге жарату объектілері өндірген электр энергиясын жаңартылатын энергия көздерін қолдау жөніндегі қаржы-есеп айырысу орталығынан сатып алуды қоспағанда, энергиямен жабдықтау мақсатында электр энергиясын алуға (сатып алуға) тыйым салынады.

      3-3. Энергиямен жабдықтаушы ұйымға:

      1) Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерден сатып алынған электр энергиясының көлемдерін өткізетін энергиямен жабдықтаушы ұйымдарды қоспағанда, электр энергиясын цифрлық майнерлерге, басқа энергиямен жабдықтаушы ұйымға өткізуге (сатуға), сондай-ақ оны басқа энергиямен жабдықтаушы ұйымнан алуға (сатып алуға);

      2) жүйелік оператор қалыптастыратын қуат нарығын тұтынушылардың тізбесіндегі, электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын тұтынушыларға электр энергиясын өткізуге (сатуға) тыйым салынады.

      Қуат нарығын тұтынушылардың тізбесі жүйелік оператордың интернет-ресурсында орналастырылады және оны жүйелік оператор қуат нарығын тұтынушылар құрамының өзгеру фактісі бойынша жаңартып отырады.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінің 2) тармақшасында көзделген тыйым салу электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын тұтынушыларға электр энергиясын өткізудің мынадай жағдайларына:

      қуаттардың авариялық істен шығу жағдайларын қоспағанда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жүйелік оператор растаған, электр энергиясын өндірудің, берудің техникалық мүмкіндігінің болмауы немесе шектелуі себебінен, тұтынушы электр энергиясын сатуға шарт жасасқан энергия өндіруші ұйымның электр энергиясын өндіруді қысқарту немесе тоқтату кезеңіне қолданылмайды.

      Энергиямен жабдықтаушы ұйым энергия өндіруші ұйым тарапынан электр энергиясын беруді тоқтатудың жүйелік оператор растаған себептері жойылғанға дейін электр энергиясын тұтынушыға өткізуге құқылы;

      тиісті тұлғалар тобының Тізіліміне енгізілген тұтынушыларға;

      тұтынушының оқшауланған құрылымдық бөлімшелеріне беру үшін орташа тәуліктік (базалық) қуаты 1 мегаваттан аспайтын жиынтық көлемде;

      тұтынушы қуат нарығын тұтынушылардың тізбесіне енгізілген кезден бастап күнтізбелік қырық бес күннен аспайтын мерзімге;

      Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерлерден сатып алынған электр энергиясының көлемдеріне қолданылмайды.

      3-4. Энергиямен жабдықтау ұйымдарының электр энергиясын және қуатын сатып алуына байланысты құқықтық қатынастарға Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасы қолданылмайды.

      3-5. Алып тасталды – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      3-6. Жүйелік оператор, энергия беруші, энергиямен жабдықтаушы ұйымдар және электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын тұтынушылар энергия өндіруші ұйымдардан, сондай-ақ негізгі қызмет түрлеріне осы қызметті көрсету жататын бейрезидент-ұйымдардан электр қуатын реттеу бойынша көрсетілетін қызметтерді, оның ішінде Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерлерден сатып алуды жасалған шарттарға сәйкес шарттық баға бойынша жүзеге асырады.

      Электр қуатын реттеу бойынша көрсетілетін қызмет айырбас электр энергиясының нөлдік сальдосы сақталған жағдайда нақты электр жүктемесінің мәлімделген электр жүктемесінен ауытқуларына өтем жасау үшін пайдаланылады және электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызмет болып табылмайды.

      Электр қуатын реттеу бойынша көрсетілетін қызметтің бағасы жасалған екіжақты шарттарға сәйкес белгіленеді.

      4. Энергия өндiрушi ұйымдар жүйелiк қызмет пен қосалқы қызмет көрсету нарығының ұйымдастырылуы және жұмыс iстеуi қағидаларында, электр қуаты нарығын ұйымдастыру және оның жұмыс істеу қағидаларында белгiлеген тәртiппен қуат резервтерiн, көлемiн, құрылымын ұстап тұруды және орналастыруды қамтамасыз етедi.

      5. Электр энергиясын өндiру, беру және тұтыну қатынастарына қатысушылар жүйелiк оператор электр энергиясының теңгерiмсiздiктерiн табиғи реттеу нәтижелерi бойынша беретiн теңгерiмдеушi электр энергиясы көлемдерiнiң есептерi негiзiнде электр энергиясын өндiру-тұтынудың шарттық және нақты шамалары арасындағы электр энергиясының теңгерiмдеушi нарығында қаржылық реттеу үшiн өзара мiндеттемелер атқарады.

      6. Энергия беруші ұйымдар, электр энергиясының көтерме саудасы нарығының субъектiлерi меншік нысанына қарамастан жүйелік оператормен жасалған электр энергиясын өндірудің-тұтынудың теңгерілімін ұйымдастыру жөніндегі қызметтерді көрсетуге және теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алу-сатуға арналған шарттар негізінде электр энергиясының теңгерiмдеушi нарығына қатысуға мiндеттi.

      6-1. Энергия беруші ұйымдар, электр энергиясының көтерме саудасы нарығының субъектілері жүйелік оператормен жасалған электр энергиясын өндірудің-тұтынудың теңгерілімін ұйымдастыру жөніндегі жүйелік қызметтерді көрсетуге арналған шарттар негізінде имитациялық режимде жұмыс істейтін электр энергиясының теңгерімдеуші нарығына қатысуға міндетті.

      6-2. Электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын тұтынушыларда электр энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелері, жүйелік операторда және қажет болған кезде өңірлік электр желісі компаниясында орнатылған жүйелермен біріздендіруді қамтамасыз ететін телекоммуникация жүйелері болуы міндетті.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      6-3-тармақпен толықтыру көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      7. Энергия өндiрушi ұйымдар – гидроэлектр станциялары суды табиғат қорғау мақсатында ағызу кезеңiнде өндiрiлетiн электр энергиясын Қазақстан Республикасының жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау саласындағы заңнамасына сәйкес жаңартылатын энергия көздерін қолдау жөніндегі қаржы-есеп айырысу орталығына сатуға мiндеттi.

      7-1. Ұлттық электр желісі бойынша электр энергиясын беруді электр энергиясының экспорты мен импортын жүзеге асыратын электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері, электр энергиясының мемлекетаралық транзитінің көлемі үшін басқа мемлекеттердің ұйымдары, ұлттық электр желісі бойынша электр энергиясын беруді жүзеге асыратын тұлғалар тобына кіретін ұйымдардың құрамына кіретін объектілер үшін осы ұйымдар және электр энергиясын бірыңғай сатып алушыдан тыс электр энергиясын сатып алу-сатуды жүзеге асыратын көтерме сауда нарығының субъектілері төлейді.

      8. Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесі электр станцияларының, электр және жылу желілерінің энергетикалық жабдығын, тұтынушылардың электр қондырғыларын пайдалануды, жөндеуді, баптауды және монтаждауды жүзеге асыратын персонал, сондай-ақ сарапшылар энергетикалық жабдықты және тұтынушылардың электр қондырғыларын пайдалану, жөндеу, баптау және монтаждау, сондай-ақ зерттеп-қарау бойынша білімін тексеруден өтуге және қызметті жүзеге асыруға тиісті рұқсаты болуға міндетті.

      9. Елдің жекелеген өңірлерінің суармалы жерлерін суаратын сумен қамтамасыз ету мақсаттары үшін экспорттық өнім берулер мен тауар алмасуды қоспағанда, электр энергиясын Қазақстан Республикасынан тыс жерге сату уәкілетті орган бекіткен Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінде электр энергиясының тапшылығы мен профицитін айқындау қағидаларына сәйкес жүйелік оператор растаған Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінде немесе оның бөліктерінде электр энергиясының профициті жағдайында ғана экспортталатын электр энергиясын өндірудің өзіндік құнынан төмен емес баға бойынша жүзеге асырылады.

      10. Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде өндірілетін электр энергиясын сатып алу уәкілетті орган бекіткен Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіндегі электр энергиясының тапшылығы мен профицитін айқындау қағидаларына сәйкес жүйелік оператор растаған Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінде немесе оның бөліктерінде электр энергиясының тапшылығы жағдайында ғана жүзеге асырылады.

      11. Осы баптың 9 және 10-тармақтарының талаптары:

      1) шектес мемлекеттердің энергия жүйелерімен бірге авариялық өзара көмек көрсету және электр энергиясының теңгерімдеуші нарығына қатысу үшін электр энергиясы ағымдарының шарттық шамаларын қамтамасыз ету үшін жүйелік оператордың электр энергиясын сатып алуы-сатуы;

      2) Еуразиялық экономикалық одақтың ортақ электр энергетикалық нарығы шеңберінде және үкіметаралық (мемлекетаралық, ведомствоаралық) келісімдерді (хаттамаларды) орындау үшін шектес мемлекеттердің энергия жүйелерімен электр энергиясын қабылдауды (жеткізуді) қамтамасыз ету жағдайларына қолданылмайды.

      12. Энергия беруші ұйымдар меншікті электр беру желілері мен кіші станциялардың өткізу қабілеті туралы ақпаратты ай сайын өздерінің интернет-ресурстарында орналастырады.

      13. Энергия өндіруші ұйымдар меншікті генерациялайтын қондырғылардың орталықтандырылған сауда-саттықта сатуға келісімшарт жасалған, жоспарланатын және желіге жіберу үшін бос электр қуаты туралы әрбір күнге арналған ақпаратты өздерінің интернет-ресурстарында орналастырады.

      14. Цифрлық майнерлер үшін электр желілеріне қосылуға арналған техникалық шарттарды энергия беруші ұйымдар Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнамасына сәйкес рұқсат етілген қуаттылығы кемінде бір мегаватт болатын, кернеуі 35 киловольт және одан жоғары трансформаторлық кіші станциялардан ғана береді.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      15-тармақпен толықтыру көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      Ескерту. 13-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2007.07.27 № 316 (ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі), 2008.12.29 № 116-IV (01.01.2009 бастап қолданысқа енгізіледі), 2009.07.04 № 166-IV, 2009.07.10 № 178-IV, 2012.07.04 № 25-V (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 04.07.2013 № 128-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 394-V (қолданысқа енгізілу тәртінбін 2-баптан қараңыз); 28.12.2016 № 34-VI (01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 89-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2018 № 202-VI (01.01.2019 бастап қолданысқа енгізіледі); 02.04.2019 № 241-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 09.11.2020 № 373-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.06.2022 № 130-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.02.2023 № 194-VII (01.04.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

13-1-бап. Электр энергиясын беру жөніндегі қызметке қойылатын талаптар

      1. Электр энергиясын беру жөніндегі қызметті көрсететін электр желілерінің меншік иесі электр желілеріне өздері тікелей қосылған энергия беруші ұйымға өзінің электр желілерін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен өткізуді (сатуды), өтеусіз негізде немесе сенімгерлік басқаруға беруді жүзеге асыруға құқылы.

      Электр желілерінің меншік иесі электр желілеріне өздері қосылмаған энергия беруші ұйымға мұндай электр желілерін беруге құқылы емес.

      2. Мемлекеттік заңды тұлғалардың шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығындағы электр желілері, өз мұқтаждары үшін пайдаланылатын электр желілерін қоспағанда, электр желілеріне өздері тікелей қосылған энергия беруші ұйымдарға сенімгерлік басқаруға немесе өтеусіз пайдалануға беріледі.

      3. Электр энергиясын беру жөніндегі қызметті көрсететін электр желілерінің меншік иесі:

      1) осы баптың 1-тармағына сәйкес энергия беруші ұйымның қарамағына толық бергенге дейін оларды жұмыс жағдайында ұстауға және олардың сақталуы мен тұтастығын қамтамасыз етуге;

      2) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларды қоспағанда, өзінің электр желілеріне қосылған тұтынушылардың электрмен жабдықталуын тоқтатуға алып келетін әрекеттерге жол бермеуге;

      3) өзінің желілері бойынша тұтынушыларға электр энергиясын беруді тоқтатуға, сондай-ақ өзінің электр желілерінің бұзылуына, бөлшектенуіне, зақымдануына, жойылуына, қасақана зақымдануына (бүлінуіне) алып келетін әрекеттерге жол бермеуге міндетті.

      4. Электр желілерінің меншік иесі өзіне меншік құқығымен тиесілі электр желілерін өздері желілеріне тікелей қосылған энергия беруші ұйымға сенімгерлік басқаруға немесе өтеусіз негізде беруге ниет білдірген жағдайда, өңірлік электр желілік компания мұндай беруге кедергі келтіруге құқылы емес.

      5. Осы баптың 1 және 4-тармақтарында көрсетілген ережелер жүйелік операторға қолданылмайды.

      6. Энергия беруші ұйымдар электр энергиясын беру жөніндегі қызметке қойылатын және:

      1) диспетчерлік технологиялық басқарудың;

      2) электр желілерін, жабдықты, тетіктерді пайдалануды және оларға техникалық қызмет көрсетуді, еңбекті қорғауды және қауіпсіздік техникасын жүзеге асыратын, жеке және ұжымдық қорғану құралдарымен, арнайы киіммен, аспаптармен және құрылғылармен қамтамасыз етілген, оқытылған және аттестатталған персоналмен жасақталған қызметтердің;

      3) Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңнамасына сәйкес жүйелік қызметтерді көрсетуге жүйелік оператормен жасалған шарттардың;

      4) жүйелік операторда және өңірлік электр желілік компанияда орнатылған жүйелермен біріздендіруді қамтамасыз ететін коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің, телекоммуникация жүйелерінің болуын қамтитын талаптарға сай келуге тиіс.

      Энергия беруші ұйымдардың электр энергиясын беру жөніндегі қызметке қойылатын талаптарға сәйкестігін айқындау тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

      Электр энергиясын беру жөніндегі көрсетілетін қызмет тарифтеріне немесе олардың шекті деңгейлеріне осы тармақта көзделген электр энергиясын беру жөніндегі қызметке қойылатын талаптарды орындауға байланысты шығындарды қосуға жол берілмейді.

      7. Жаңадан құрылатын энергия беруші ұйымдар осы баптың 6-тармағында көрсетілген, электр энергиясын беру жөніндегі қызметке қойылатын талаптарға сай келуге тиіс.

      8. Энергия беруші ұйымдар "Мемлекеттік мүлік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 119-2-бабында белгіленген жағдайлар басталған кезден бастап бір жылдан кешіктірмей Қазақстан Республикасының табиғи монополиялар туралы заңнамасына сәйкес электр энергиясын беру жөніндегі көрсетілетін қызметке тарифті қайта бекітуді қамтамасыз етеді.

      Ескерту. 3-тарау 13-1-баппен толықтырылды - ҚР 11.07.2017 № 89-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

4-тарау. Электр энергиясы нарығының жұмыс істеуі негізінде энергиямен жабдықтауды ұйымдастыру

14-бап. Электр және жылу энергиясының нарығы

      1. Қазақстан Республикасында энергиямен жабдықтау электр және жылу энергиясы нарықтарының жұмыс iстеуi жағдайларында жүзеге асырылады.

      2. Электр және жылу энергиясы нарықта тауар болып табылады.

      3. Электр энергиясының нарығы екi деңгейден: электр энергиясының көтерме және бөлшек сауда нарықтарынан, ал жылу энергиясының нарығы бiр деңгейден - бөлшек сауда нарығынан тұрады.

      4. Алынып тасталды - ҚР 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      5. Жүйелiк оператор, өңiрлiк электр желiлерi компаниялары мен электр желiлерiн иеленетiн өзге де ұйымдар табиғи монополиялар салаларында басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік орган айқындайтын тәртiппен электр энергиясы нарығына нарықтың барлық қатысушыларының еркiн қол жеткiзуiн қамтамасыз етедi.

      6. Энергия берушi ұйымның энергия өндiрушi және энергиямен жабдықтаушы ұйымдар мен тұтынушылар Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерiнде белгiленген талаптарды орындаған жағдайда оларды электр және жылу жүйелерiне қосудан, сондай-ақ оларға электр немесе жылу энергиясын беруден бас тартуға құқығы жоқ.

      7. Электр немесе жылу энергиясы нарығында электр энергиясын өндiру, беру және тұтыну кезiнде туындайтын қатынастар электр энергетикасындағы тиiстi шарттармен реттеледi.

      Ескерту. 14-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2006.04.11 № 136, 2007.07.27 № 316 (ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі), 2008.12.29 № 116-IV (2009 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі), 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі); 28.12.2016 № 34-VI (01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-бап. Электр энергиясы мен қуатының көтерме сауда нарығы

      Ескерту. 15-баптың тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1. Электр энергиясы мен қуатының көтерме сауда нарығы:

      1) жүйелік оператор бекіткен электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік графигіне енгізілген электр энергиясының жоспарлы көлемдерін сатып алу-сатуға байланысты электр энергиясының көтерме сауда нарығынан;

      2) жүйелік оператор бекіткен электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік графигіне енгізілген электр энергиясының нақты және жоспарлы көлемдері арасында операциялық тәулікте туындайтын сағаттық теңгерімсіздіктерді физикалық және кейіннен қаржылық реттеу мақсатында жұмыс істейтін нақты уақыт режиміндегі электр энергиясының теңгерімдеуші нарығынан;

      3) электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінен қосалқы көрсетілетін қызметтерді сатып алуы негізінде де, жүйелік оператордың Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесі жұмысының ұлттық стандарттарда белгіленген сенімділігін және электр энергиясының сапасын қамтамасыз ету үшін электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілеріне жүйелік қызметтер көрсетуі негізінде де жұмыс істейтін жүйелік және қосалқы көрсетілетін қызметтер нарығынан;

      4) электр қуаты нарығынан тұрады.

      2. Орталықтандырылған сауда нарығының операторы:

      1) спот - сауда-саттығын ұйымдастыру мен жүргiзудi жүзеге асырады;

      2) электр энергиясының орталықтандырылған саудасын орта мерзімді (апта, ай) және ұзақ мерзімді (тоқсан, жыл) кезеңдерге, сондай-ақ электр қуатының орталықтандырылған сауда-саттығын бір жылға ұйымдастыруды және өткізуді жүзеге асырады;

      3) электр энергиясы көтерме сауда нарығы субъектiлерiнiң электр энергиясының орталықтандырылған сауда нарығына қол жеткiзуiне тең жағдайлар жасауды қамтамасыз етедi;

      3-1) сауда-саттыққа қатысушылар, энергия өндіруші ұйымдар мен бірыңғай сатып алушының берген өтінімдері (беру күні мен уақыты, бағасы, көлемі) туралы ақпаратты және сауда-саттық нәтижелерін (мәмілені жасасу күні мен уақыты, бағасы, көлемі, құны, мәміле тараптары) қамтитын электр энергиясы мен қуаты сауда-саттығының қорытындыларына ашық қолжетімділікті қамтамасыз етеді;

      4) электр энергиясы көтерме сауда нарығы субъектiлерiнiң электр энергиясының орталықтандырылған саудасының ережелерiнде белгiленген талаптарға сай келуiн айқындайды;

      5) электр энергиясының орталықтандырылған сауда-саттықтарында электр энергиясын сатып алу-сату жөнiнде жасалған мәмiлелердi тiркеу мен есепке алуды жүзеге асырады;

      6) өз құзыретi шегiнде электр энергиясы көтерме сауда нарығының субъектiлерiн орталықтандырылған сауда-саттықта қалыптасқан электр энергиясының индикативтiк бағалары жөнiндегi ақпаратпен және басқа да нарықтық ақпаратпен қамтамасыз етедi;

      7) спот-сауда-саттықта жасалған мәмілелер бойынша қаржылық өзара есеп айырысуды ұйымдастырады және жүргізеді.

      3. Имитациялық режимдегі электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының жұмыс істеуі уәкілетті орган белгілеген тәртіппен және мерзімде жүзеге асырылады.

      Ескерту. 15-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2008.12.29 № 116-IV (01.01.2009 бастап қолданысқа енгізіледі), 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі), 2012.07.10 № 31-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 12.11.2015 № 394-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (қолданысқа енгізілу тәртібін 3-б. қараңыз) Заңдарымен.

15-1-бап. Электр энергиясы мен қуатының алдағы жеті жылдық кезеңге арналған болжамды теңгерімін әзірлеу тәртібі және оған қойылатын талаптар

      1. Жүйелік оператор жыл сайын он бесінші қазанға дейінгі мерзімде уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен электр энергиясы мен қуатының алдағы жеті жылдық кезеңге арналған болжамды теңгерімін әзірлейді.

      Электр энергиясы мен қуатының алдағы жеті жылдық кезеңге арналған болжамды теңгерімінде Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінде жылдық ең жоғары электр жүктемесі күніне әзірленетін электр қуатының теңгерімі бөлігінде мыналар ескеріледі:

      1) салу үшін уәкілетті орган тендер жеңімпазымен тиісті шарт жасаған, тендер негізінде жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың қолда бар электр қуатының көлемі;

      2) уәкілетті органмен жасалған жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімдер шеңберінде пайдалануға берілетін, жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдардың генерациялайтын қондырғыларының қолда бар электр қуатының көлемі;

      3) осы тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген қолда бар электр қуатын қоспағанда, жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдардың бұрыннан бар генерациялайтын қондырғыларының қолда бар электр қуатының көлемі;

      4) жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдар уәкілетті органмен жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімді жасаспай, осы тармақтың 3) тармақшасында көрсетілген қолда бар электр қуатының көлеміне қосымша енгізуге жоспарлаған қолда бар электр қуатының көлемі (Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасына сәйкес бекітілген жобалау-сметалық құжаттама болған кезде);

      5) уәкілетті органның пайдалануға жаңадан берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер өткізу тетігін қолданбай пайдалануға беру жоспарланатын жаңа электр станцияларының қолда бар электр қуатының көлемі (Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасына сәйкес бекітілген жобалау-сметалық құжаттама болған кезде);

      6) аукциондық сауда-саттық жеңімпаздарын қоса алғанда, генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың қолда бар реттеуші электр қуатының көлемі;

      7) уәкілетті орган айқындаған тәртіпке сәйкес жүйелік оператор айқындайтын, Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесі үшін немесе оның қандай да бір аймағы үшін реттеуші электр қуатының талап етілетін көлемі және тапшылығы.

      2. Уәкілетті орган электр энергиясы мен қуатының алдағы жеті жылдық кезеңге арналып әзірленген болжамды теңгерімі келіп түскен күннен бастап бір ай ішінде оны түсіндірме жазбаны міндетті түрде қоса бере отырып, нарық кеңесіне сараптама қорытындысын алу үшін жібереді.

      3. Нарық кеңесі уәкілетті органға электр энергиясы мен қуатының алдағы жеті жылдық кезеңге арналған болжамды теңгерімдерінің әзірленген жобасына сараптама қорытындысын келіп түскен күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде жібереді.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      3-тармақтың екінші бөлігін алып тастау көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      Сараптама қорытындысы ұсынымдық сипатта болады.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      3-тармақтың үшінші бөлігі жаңа редакцияда көзделген – ҚР 06.04.2024 № 71-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      Сараптама қорытындылары қазақ және орыс тілдерінде ұсынылады.

      4. Уәкілетті орган сараптама қорытындысымен келіскен кезде электр энергиясы мен қуатының алдағы жеті жылдық кезеңге арналған болжамды теңгеріміне тиісті өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізеді.

      Уәкілетті орган сараптама қорытындысымен келіспеген жағдайда, нарық кеңесіне келіспеу себептерінің негіздемесімен жауап жібереді.

      5. Нарық кеңесі уәкілетті органмен бірлесіп отырыс өткізуді талап еткен жағдайларда, мұндай отырысты өткізу міндетті болып табылады.

      6. Уәкілетті орган электр энергиясы мен қуатының алдағы жеті жылдық кезеңге арналған болжамды теңгерімін келіп түскен күнінен бастап үш ай ішінде бекітеді.

      7. Электр энергиясы мен қуатының алдағы жеті жылдық кезеңге арналып бекітілген болжамды теңгерімі бекітілген күнінен бастап он жұмыс күнінен кешіктірілмей уәкілетті органның және жүйелік оператордың интернет-ресурстарында орналастырылады.

      8. Егер электр энергиясы мен қуатының алдағы жеті жылдық кезеңге арналып бекітілген болжамды теңгерімінде Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінде немесе оның аймақтарының қандай да бірінде болжамның алғашқы бес жылы ішінде электр қуатының болжамды жабылмайтын тапшылығы 100 мегаваттан асатын болса, уәкілетті орган Тізілімге енгізілген тұтынушыларға күнтізбелік отыз күн ішінде электр қуатының болжамды жабылмайтын тапшылығының туындауы туралы хабарлама жібереді.

      Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінің аймағы генерациялайтын көздер өндірген электр энергиясын беруге кедергі келтіретін техникалық сипаттағы шектеулер жоқ, электр энергиясы мен қуатының болжамды теңгерімдерін әзірлеу тәртібіне сәйкес айқындалатын, Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінің бір бөлігі болып табылады.

      Электр қуатының жабылмайтын тапшылығы энергия тапшы аймақтарды Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінің басқа аймақтарымен байланыстыратын электр беру желілерінің өткізу қабілеті ескеріле отырып есептеледі.

      9. Егер электр энергиясы мен қуатының алдағы жеті жылдық кезеңге арналған бекітілген болжамды теңгерімінде Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінде немесе оның қандай да бір аймағында болжамның соңғы үш жылы ішінде реттеуші электр қуатының болжамды жабылмайтын тапшылығы 100 мегаваттан асқан жағдайда, уәкілетті орган генерацияның маневрлік режимі бар реттеуші генерациялайтын қондырғылардың көлемдерін, пайдалануға беру мерзімдерін айқындайды және Тізілімге енгізілген тұтынушыларға реттеуші электр қуатының болжамды жабылмайтын тапшылығының туындауы туралы хабарлама жібереді.

      Ескерту. 4-тарау 15-1-баппен толықтырылды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); жаңа редакцияда - ҚР 05.10.2018 № 184-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгерістер енгізілді – ҚР 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-2-бап. Генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын аттестаттау

      1-1. Энергия өндіруші ұйым генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын аттестаттаудан өткізгеннен кейін электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті өткізуді жүзеге асырады.

      2. Жүйелік оператор уәкілетті орган белгілеген тәртіппен энергия өндіруші ұйымның генерациялайтын қондырғыларының электр қуатын аттестаттауды жүзеге асырады.

      3. Жүйелік оператор генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын аттестаттауды энергия өндіруші ұйымның өтінімі бойынша онымен келісілген мерзімдерде, бірақ аттестаттау өткізуге арналған өтінімді алғаннан кейін күнтізбелік жиырма күннен кешіктірмей жүзеге асырады.

      Генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын аттестаттаудан өткізу кезінде жүйелік оператор:

      1) энергия өндіруші ұйымда бар және оған сәйкес энергия өндіруші ұйымның электр энергиясын өндіруге техникалық мүмкіндігі болатын генерациялайтын қондырғылардың электр қуатының шамасын;

      2) генерациялайтын қондырғылардың талап етілетін параметрлерінің энергия өндіруші ұйымның генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын аттестаттаудан өткізуге арналған өтінімінде көрсетілген мәндерге сәйкестігін айқындайды.

      4. Генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын аттестаттаудың нәтижелері бойынша жүйелік оператор аттестаттау өткізілгеннен кейін күнтізбелік бес күннен кешіктірмей генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын аттестаттау актісін ресімдеп, энергия өндіруші ұйымға жібереді, онда электр энергиясын өндіруге дайын болған энергия өндіруші ұйымның генерациялайтын қондырғыларының аттестаттаудан өткен электр қуатының шамасы көрсетіледі.

      5. Генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын кезектен тыс аттестаттау мынадай жағдайларда:

      1) жүйелік оператор генерациялайтын қондырғылардың электр қуатының нақты шамасы мен параметрлерінің аттестатталғандарға сәйкес келмеуі анықталған кезде;

      2) энергия өндіруші ұйымның бастамасы бойынша өткізіледі.

      Ескерту. 4-тарау 15-2-баппен толықтырылды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (2015.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен; өзгерістер енгізілді – ҚР 12.11.2015 № 394-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 89-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-3-бап. Электр қуатының нарығы

      1. Электр қуатының нарығы электр қуатына сұранысты жабу үшін Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіндегі бұрыннан бар электр қуаттарын ұстап тұру және жаңаларын енгізу үшін инвестициялар тарту мақсатында жұмыс істейді.

      Электр қуатының нарығын ұйымдастыру және оның жұмыс істеу тәртібін уәкілетті орган белгілейді.

      2. Көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын энергиямен жабдықтаушы, энергия беруші ұйымдар мен тұтынушылар тұтынуға арналған болжамды өтінімдерді қалыптастырады, онда өздерінің құрамында меншік, жалдау құқығымен немесе өзге де заттай құқықпен бар генерациялайтын көздердің электр қуаты есебінен жабылмайтын, алдағы және келесі күнтізбелік жылдардың әр айына тұтынудағы электр қуатының ең жоғары мәндерін көрсетеді және оларды есепті жылдың алдындағы жылдың бірінші тамызынан кешіктірмей жүйелік операторға жібереді.

      Бұл ретте көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын және Тізілімге енгізілген тұлғалар тобына кіретін тұтынушылар тұтынуға арналған болжамды өтінімдерді қалыптастырады, онда өздерінің құрамында меншік, жалдау құқығымен немесе өзге де заттай құқықпен бар генерациялайтын көздердің электр қуаты есебінен, сондай-ақ өздерімен бірге тиісті тұлғалар тобының Тізіліміне енгізілген энергия өндіруші ұйымдардың электр қуаты есебінен жабылмайтын, алдағы және келесі күнтізбелік жылдардың әр айына тұтынудағы электр қуатының ең жоғары мәндерін көрсетеді және оларды есепті жылдың алдындағы жылдың бірінші тамызынан кешіктірмей жүйелік операторға жібереді.

      Жүйелік оператор есепті жылдың алдындағы жылдың бірінші қазанынан кешіктірілмейтін мерзімде электр қуаты резервінің қажетті шамасын және технологиялық шығыстың өтемін жасау үшін, ұлттық электр желісінің өз және шаруашылық мұқтаждарына тұтынудың орташа жылдық электр қуатын ескере отырып, көтерме сауда нарығы субъектілерінің болжамды өтінімдері негізінде алдағы және келесі күнтізбелік жылдарға электр қуатына болжамды сұранысты әзірлейді.

      3-1. Электр қуатына болжамды сұранысты жабу үшін бірыңғай сатып алушы электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттар жасасуды (басымдық тәртібімен):

      1) жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендерлер жеңімпаздарымен жүзеге асырады. Бұл ретте жаңадан пайдалануға берілетін энергия өндіруші ұйымдардың электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған жеке тариф өткізілген тендер қорытындылары бойынша айқындалады. Осы ұйымдармен жасалатын электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы әрбір шарт үшін электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алудың көлемі мен мерзімдерін уәкілетті орган белгілейді;

      1-1) аукциондық сауда-саттық жеңімпаздарымен жүзеге асырады. Бұл ретте генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу кезінде электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған жеке тариф, осы ұйымдармен жасалатын электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы әрбір шарт үшін электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу көлемі аукциондық сауда-саттық қорытындылары бойынша айқындалады;

      1-2) қуаттылығы 35 МВт-тан асатын, су шаруашылығы құрылыстары ерекше стратегиялық маңызы бар су шаруашылығы құрылыстарының тізбесіне енгізілген, оның ішінде Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен жалға және сенімгерлік басқаруға берілуі мүмкін, судың гидродинамикалық энергиясын пайдаланатын жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылар салуды 2024 жылғы 1 қаңтардан кейін жүзеге асыруды жоспарлап отырған заңды тұлғалармен жүзеге асырады. Бұл ретте судың гидродинамикалық энергиясын пайдаланатын жаңадан пайдалануға берілетін энергия өндіруші ұйымның электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке жеке тариф, осы ұйымның электр қуатының әзірлігін ұстап тұруы бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу көлемі мен мерзімі мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысын алған техникалық-экономикалық негіздемелер негізінде, кемінде жеті жыл өтеу мерзіміне Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен қабылданады.

      Электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатуға арналған шарттың қолданылуы нақты өтеу мерзімі ерте болған кезде мерзімінен бұрын тоқтатылады.

      Осы энергия өндіруші ұйым бүкіл өндірілетін электр энергиясын уәкілетті орган мөлшерлемелерді ескере отырып белгілейтін шекті тариф бойынша электр энергиясын бірыңғай сатып алушыға ғана береді.

      Бұл ретте шекті тарифте осы тармақшаға сәйкес электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатуға бірыңғай сатып алушымен жасалған шарттың қолданылу кезеңіндегі амортизация мен пайда есепке алынбайды;

      2) уәкілетті органмен жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімді жасаған жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдармен жүзеге асырады. Бұл ретте осы ұйымдармен жасалатын электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы әрбір шарт үшін электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке жеке тарифті, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алудың көлемін және мерзімдерін уәкілетті орган белгілейді;

      2-1) осы Заңның 15-5-бабы 6-тармағының 1 және 2) тармақшаларына сәйкес Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикасы жүйесіндегі тапшылықты жабу үшін жасалған және тиісті тұлғалар тобы талап етпеген көлемде – Тізілімге енгізілген энергия өндіруші ұйымдармен жүзеге асырады. Көлемі мен мерзімдері Тізілімге енгізілген тұтынушылардың болжамды тапшылықты жабу үшін электр қуатын құруға қатысу қағидаларына сәйкес айқындалады;

      2-2) отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі іс-шараларды іске асыратын, жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдармен;

      3) Тізілімге енгізілген энергия өндіруші ұйымдарды қоспағанда, құрамына жылу электр орталықтары кіретін жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдармен – электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке шекті тариф бойынша жыл сайын алдағы күнтізбелік жылға жүзеге асырады. Осы ұйымдармен жасалатын электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы әрбір шарт үшін электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемі уәкілетті орган айқындаған тәртіппен айқындалады және ол энергия өндіруші ұйымның құрамына кіретін жылу электр орталықтарының генерациялайтын қондырғыларының (олардың жылу жүктемесінің деңгейі қойылған кезде) ең аз электр қуатының тиісті жыл ішіндегі жоспарлы ең жоғары мәнінің және осы энергия өндіруші ұйым өзі тұтынатын электр қуатының тиісті жыл ішіндегі ең жоғары мәнінің айырмасын білдіреді, бұл ретте:

      осы көлемде жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісім шеңберінде пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың (олардың жылу жүктемісінің деңгейі қойылған кезде) ең аз электр қуаты ескерілмейді;

      егер энергия өндіруші ұйымның құрамына кіретін жылу электр орталықтарының генерациялайтын қондырғыларының (олардың жылу жүктемесінің деңгейі қойылған кезде) ең аз электр қуатының тиісті жыл ішіндегі жоспарлы ең жоғары мәні осы энергия өндіруші ұйым өзі тұтынатын электр қуатының тиісті жыл ішіндегі ең жоғары мәнінен аспаса, осы көлем нөлге тең деп қабылданады;

      4) жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдармен – электр қуатының орталықтандырылған сауда-саттығының нәтижелері бойынша, осы сауда-саттықтың нәтижелері бойынша қалыптасқан бағалар бойынша және көлемдерде жыл сайын 25 желтоқсанға дейін алдағы күнтізбелік жылға жүзеге асырады. Бұл ретте осы тармақшаға сәйкес аталған энергия өндіруші ұйымдармен жасалатын электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы барлық шарттардың электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің жиынтық көлемі осы баптың 2-тармағына сәйкес айқындалатын алдағы күнтізбелік жылға арналған электр қуатына болжамды сұраныстың көлемінің және осы тармақтың 1), 1-1), 2), 2-1), 2-2) және 3) тармақшаларына сәйкес айқындалатын электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызмет көлемдерінің айырмасына тең болады.

      Энергия өндіруші ұйымдардың сауда-саттығына жіберілген электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің жиынтық көлемі осы тармақшаға сәйкес айқындалған электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің жиынтық көлемінен аз болған жағдайларда бірыңғай сатып алушы жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдармен электр қуатының орталықтандырылған сауда-саттығының нәтижелері бойынша осы тармақшаға сәйкес айқындалған электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің жиынтық көлемінен аз жиынтық көлемінде электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттарды жасасады.

      3-2. Бірыңғай сатып алушы осы баптың 3-1-тармағына сәйкес жасалатын шарттар бойынша электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке ай сайын, бірақ осы қызмет берілген ай аяқталғаннан кейін қырық бес жұмыс күнінен кешіктірмей ақы төлейді.

      3-3. Судың гидродинамикалық энергиясын пайдаланатын генерациялайтын қондырғылардың құрылысын жүзеге асырған заңды тұлға осы Заңның 5-бабының 70-17) тармақшасына сәйкес айқындалатын тәртіппен электр қуатын реттеу бойынша қызметтер көрсетуге арналған шартты жыл сайын жасасуға міндетті.

      Судың гидродинамикалық энергиясын пайдаланатын жаңадан пайдалануға берілетін генерациялаушы қондырғылардың шарттық электр қуатын жүйелік оператор олар пайдалануға берілген күннен бастап жыл сайын аттестаттауға тиіс.

      Егер электр қуатын кезекті аттестаттауды жүргізу нәтижесінде судың гидродинамикалық энергиясын пайдаланатын жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың аттестатталған электр қуатының мәні – электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шартта белгіленген электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемінен аз болса, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша нақты көрсетілген қызметтерді есептеу кезінде қабылданатын электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемі кезекті аттестаттау өткізілгенге дейін аттестатталған мәнге дейін төмендетіледі.

      4. Энергия өндіруші ұйымдар электр қуатының орталықтандырылған сауда-саттығына генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын жүйелік оператор аттестаттаудан өткізгеннен кейін жіберіледі.

      Энергия өндіруші ұйымдар мыналарды:

      1) тендер негізінде жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын, сондай-ақ аукциондық сауда-саттық нәтижелері бойынша генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын;

      2) жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісім шеңберінде пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын;

      2-1) отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі іс-шараларды іске асыру шеңберінде пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын;

      3) экспорттың есепті жылдағы ең жоғары электр қуатын;

      4) бөлшек сауда нарығының субъектілеріне берудің есепті жылдағы ең жоғары электр қуатын;

      5) электр қуатының мынадай ең көп екі мәнін: өзі тұтынатын электр қуатының есепті жылдағы ең жоғары мәнін;

      энергия өндіруші ұйымдардың құрамына кіретін жылу электр орталықтарының генерациялайтын қондырғыларының (олардың жылу жүктемесінің деңгейі қойылған кезде) ең аз электр қуатының есепті жылдағы ең жоғары мәнін шегеріп, бірыңғай сатып алушыға электр қуатының орталықтандырылған сауда-саттығында аттестатталған электр қуатынан аспайтын көлемде электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті өткізуді жүзеге асырады.

      Егер электр қуатын кезектен тыс аттестаттауды өткізу нәтижесінде энергия өндіруші ұйымның аттестатталған электр қуатының мәні электр қуатының орталықтандырылған сауда-саттығының нәтижелері бойынша бірыңғай сатып алушымен жасалған электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шартта көрсетілген электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемінен аз болған жағдайда, энергия өндіруші ұйымның электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көрсетілген көлемі аттестатталған мәнге дейін төмендетіледі.

      4-1. Тізілімге енгізілген энергия өндіруші ұйымдар:

      1) экспорттың есепті жылдағы ең жоғары электр қуатын;

      2) бөлшек сауда нарығының субъектілеріне берудің есепті жылдағы ең жоғары электр қуатын;

      3) өзі тұтынатын электр қуатының есепті жылдағы ең жоғары мәнін;

      4) көтерме сауда нарығы субъектілері болып табылатын және өздерімен бірге Тізілімге енгізілген тұлғалар тобының біріне кіретін тұтынушыларға берудің электр қуатының есепті жылдағы ең жоғары мәнін шегеріп, бірыңғай сатып алушыға орталықтандырылған сауда-саттықта аттестатталған электр қуатынан аспайтын көлемде электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті өткізуді жүзеге асырады.

      Электр қуатын кезектен тыс аттестаттауды өткізу нәтижесінде Тізілімге енгізілген энергия өндіруші ұйымдардың аттестатталған электр қуатының мәні электр қуатының орталықтандырылған сауда-саттығының нәтижелері бойынша бірыңғай сатып алушымен жасалған электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шартта көрсетілген электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемінен аз болған жағдайда, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көрсетілген көлемі аттестатталған мәнге дейін төмендетіледі.

      5. Орталықтандырылған сауда нарығының операторы жыл сайын қараша айының екінші онкүндігінде уәкілетті орган белгiлеген тәртiппен алдағы күнтізбелік жылға электр қуатының орталықтандырылған сауда-саттығын ұйымдастырады және өткiзедi.

      Орталықтандырылған сауда нарығының операторы электр қуатының орталықтандырылған сауда-саттығының қорытындыларын өтеусіз тіркеуді жүзеге асырады.

      Орталықтандырылған сауда нарығының операторы шарттық негізде бірыңғай сатып алушыға және нарық субъектілеріне электр қуатының орталықтандырылған сауда-саттығын ұйымдастыру мен өткізу бойынша қызмет көрсетеді.

      7. Бірыңғай сатып алушы көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын энергиямен жабдықтаушы, энергия беруші ұйымдарға және тұтынушыларға электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсетуге жасалған шарттың негізінде электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызметтер көрсетуді жүзеге асырады.

      8. Көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын энергиямен жабдықтаушы, энергия беруші ұйымдар және тұтынушылар бірыңғай сатып алушыға электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша көрсететін қызметіне ай сайын, осы қызмет берілген ай ақталғаннан кейін күнтізбелік отыз күннен кешіктірмей, бірыңғай сатып алушы есептейтін күнтізбелік жыл ішіндегі тіркелген баға бойынша ақы төлеуге міндетті.

      Бірыңғай сатып алушы электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша көрсетілетін қызметке бағаны осы Заңның 10-3-бабы 2-тармағының 8) тармақшасын ескере отырып, жыл сайын алдағы күнтізбелік жылға есептейді.

      Бірыңғай сатып алушы электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша көрсетілетін қызметке бағаны алдағы күнтізбелік жылға есептеуді мыналардың:

      1) электр қуатының орталықтандырылған сауда-саттығының нәтижелері бойынша қалыптасқан электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке орташа өлшемді бағаның;

      2) бірыңғай сатып алушы жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға арналған тендерлер жеңімпаздарымен, сондай-ақ аукциондық сауда-саттық жеңімпаздарымен, жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімді уәкілетті органмен жасасқан жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдармен, сондай-ақ құрамына жылу электр орталықтары кіретін жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдармен жасасқан, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы барлық шарттардың электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке орташа өлшемді бағаның;

      3) көтерме сауда нарығы субъектілері болып табылатын энергиямен жабдықтаушы, энергия беруші ұйымдардың және тұтынушылардың тұтынуға арналған болжамды өтінімдерінің;

      4) электр қуатына алдағы және келесі күнтізбелік жылдарға болжамды сұраныстың;

      5) бағаны есептеу жүзеге асырылатын жылдың алдындағы жылға электр қуаты нарығында бірыңғай сатып алушының қызметі бойынша аудиторлық есеппен расталған оң қаржылық нәтиженің негізінде жүзеге асырады.

      Қаржылық нәтиже:

      бірыңғай сатып алушының тиісті жылға бағаны бекіту кезінде ескерілген шығындардан аспайтын іс жүзінде шеккен операциялық шығындары;

      уәкілетті органның тапсырысы бойынша алдын ала техникалық-экономикалық негіздемені әзірлеуге арналған жабылмаған шығындар;

      есептік корпоративтік табыс салығы шегеріле отырып, бірыңғай сатып алушының электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу жөніндегі қызметінің жалпы нәтижесі және электр қуатының әзірлігін қамтамасыз ету жөніндегі қызметті көрсету негізге алынып қалыптастырылады.

      Бірыңғай сатып алушы жыл сайын 1 желтоқсанға дейін өзінің интернет-ресурсында электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша көрсетілетін қызметке алдағы күнтізбелік жылға арналған бағаны растайтын есептермен бірге орналастырады.

      Бірыңғай сатып алушының электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша көрсетілетін қызметке бағаны есептеу және интернет-ресурста орналастыру тәртібін уәкілетті орган белгілейді.

      Тұтынуға арналған тиісті болжамды өтінімде көрсетілген және болжамды сұранысқа енгізілген тұтынудың тиісті жылға ең жоғары электр қуаты электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсетуге арналған шартта есепті жылға белгіленетін және көтерме сауда нарығы субъектілері болып табылатын энергиямен жабдықтаушы, энергия беруші ұйымдар және тұтынушылар төлейтін электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша көрсетілетін қызметтің көлемі болып табылады.

      Жүктемені көтеруге электр қуатының әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсетуге арналған шартта есепті жылға белгіленген жүктемені көтеруге электр қуатының әзірлігін қамтамасыз ету бойынша көрсетілетін қызметтің көлемін өзгерту уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жүзеге асырылады.

      9. Электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарт және электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсетуге арналған шарт уәкілетті орган әзірлейтін және бекітетін үлгілік шарттардың негізінде жасалады.

      10. Бірыңғай сатып алушының электр қуатының әзірлігін ұстап тұру жөніндегі көрсетілетін қызметті сатып алуына байланысты құқықтық қатынастарға Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасы қолданылмайды.

      Ескерту. 4-тарау 15-3-баппен толықтырылды - ҚР 2012.07.04 № 25-V (2015.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгерістер енгізілді - ҚР 29.12.2014 № 269-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 394-V (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); 05.10.2018 № 184-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.06.2022 № 130-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2022 № 177-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-4-бап. Жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімдер

      1. Жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімдер жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдардың жұмыс істеп тұрған (бұрыннан бар) электр станцияларының негізгі генерациялайтын жабдығына қатысты ғана жасалады.

      2. Жаңғыртуды, кеңейтуді, реконструкциялауды және (немесе) жаңартуды жүзеге асыру үшін жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдар тиісті инвестициялық бағдарламаларды әзірлейді, оларды әзірлеу кезінде тәуелсіз техникалық және қаржы аудиті жүргізіледі.

      3. Техникалық және қаржы аудитінің нәтижелері: жаңғыртудың, кеңейтудің, реконструкциялаудың және (немесе) жаңартудың оңтайлы схемасын анықтау, негізгі генерациялайтын жабдықтың жұмыс істеу мерзіміне инвестициялық бағдарламаның әсер етуін, инвестициялық бағдарламаның орындылығын және инвестициялық бағдарламаны қаржыландырудың талап етілетін көлемін айқындау болып табылады.

      4. Техникалық, қаржы аудитінің нәтижелері және жаңғыртудың, кеңейтудің, реконструкциялаудың және (немесе) жаңартудың инвестициялық бағдарламасы нарық кеңесінің қарауына жатады.

      5. Нарық кеңесінің ұсынымы негізінде уәкілетті орган жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімді жасасу туралы (жасасудан бас тарту туралы) шешім қабылдайды.

      5-1. Уәкілетті орган Тізілімге енгізген энергия өндіруші ұйымдар уәкілетті органмен жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімдер жасасуға құқылы емес.

      6. Жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімдерде әр жылға мына көрсеткіштер бойынша нысаналы индикаторлар белгіленеді: электр және (немесе) жылу энергиясын босатуға шартты отынның үлестік шығыстары; қолда бар электр қуаты; негізгі генерациялайтын жабдықтың жұмыс істеу мерзімі; негізгі генерациялайтын жабдықтың тозу дәрежесі; экологиялық көрсеткіштер.

      7. Уәкілетті орган жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйыммен жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісім жасағаннан кейін бірыңғай сатып алушы осы энергия өндіруші ұйыммен электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке жеке тариф бойынша уәкілетті орган айқындаған көлемде және мерзімдерге электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарт жасасады.

      Жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісім шеңберінде пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын жүйелік оператор ол пайдалануға берілген күннен бастап жыл сайын аттестаттауға тиіс.

      Егер электр қуатын кезекті аттестаттауды өткізу нәтижесінде жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісім шеңберінде пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың аттестатталған электр қуатының мәні электр қуаты әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шартта белгіленген электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызмет көлемінен аз болған жағдайда, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шартта белгіленген электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызмет көлемі кезекті аттестаттау өткізілгенге дейінгі аттестатталған мәнге дейін төмендетіледі.

      8. Уәкілетті органмен жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімдер жасасқан жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдар жыл сайын есепті жылдан кейінгі жылдың 31 наурызынан кешіктірмей уәкілетті органға тәуелсіз энергетикалық сараптамамен расталған, осы келісімдерде белгіленген көрсеткіштерге (индикаторларға) қол жеткізу туралы есепті ұсынуға міндетті.

      Жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімде белгіленген нысаналы индикаторларға қол жеткізілмеген жағдайда, уәкілетті орган осы келісімді бұзуға не электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке жеке тарифті, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алудың көлемі мен мерзімдерін жүйелік операторды хабардар ете отырып өзгертуге құқылы.

      9. Уәкілетті органмен келісімдер жасасқан және шекті тарифтің инвестициялық құрамдасынан басқа шығын көзі айтарлықтай қосымша сыртқы қаржыландыру (кредиттер, қарыздар), сондай-ақ жергілікті атқарушы органдар бекіткен даму бағдарламаларына енгізілген жобалар бойынша бұрын тартылған міндеттемелердің негізгі борышын қайта қаржыландыру және өтеу мақсаттары үшін алынған кредиттер (қарыздар), өзге де ақша болып табылған электр энергиясына шекті тарифтер бағдарламасының қолданылу кезеңінде 2009-2015 жылдар аралығында ауқымды инвестициялық бағдарламаларды іске асырған энергия өндіруші ұйымдар уәкілетті органмен жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған жеке инвестициялық келісімдерді оңайлатылған тәртіппен жасасады.

      9-1. Құрылысына 2015 жылға дейін қарыздық қаржыландыру (кредиттер, қарыздар), сондай-ақ нысаналы мақсаты электр станциясының құрылысын қаржыландыру болатын бұрын тартылған міндеттемелердің негізгі борышын қайта қаржыландыру және өтеу мақсаттары үшін алынған кредиттер (қарыздар), өзге де ақша тартылған электр станциялары 2009-2015 жылдар аралығында пайдалануға берілген және уәкілетті органмен және табиғи монополиялар салаларында басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік органмен инвестициялық шарттар жасасқан энергия өндіруші ұйымдар уәкілетті органмен пайдалануға берілген электр станциялары бойынша жеке инвестициялық келісімдерді оңайлатылған тәртіппен жасасады.

      10. Жаңғыртудың, кеңейтудің, реконструкциялаудың және (немесе) жаңартудың инвестициялық бағдарламаларын қарауға жіберу, оларды қарау және іріктеу, жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға арналған инвестициялық келісімдер жасасу, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттарды тиісінше жасасу және осы шарттар үшін электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке жеке тарифтерді, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу көлемдері мен мерзімдерін белгілеу уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жүзеге асырылады.

      Ескерту. 4-тарау 15-4-баппен толықтырылды - ҚР 12.11.2015 № 394-V (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгерістер енгізілді - ҚР 05.10.2018 № 184-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.04.2019 № 243-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-5-бап. Тізілімді қалыптастыру және Тізілімге енгізілген тұтынушылар мен энергия өндіруші ұйымдардың электр қуатын құруға қатысуы

      1. Энергия өндіруші ұйымдармен бірге бір тұлғалар тобына кіретін тұтынушылар осы тұлғалар тобындағы заңды тұлғаларға меншік, жалдау құқығымен немесе өзге де заттай құқықпен тиесілі генерациялайтын көздер есебінен қуатпен қамтамасыз етілуге құқылы.

      Осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген құқық энергия өндіруші ұйымдармен бірге бір тұлғалар тобына кіретін энергиямен жабдықтаушы және энергия беруші ұйымдарға қолданылмайды.

      2. Уәкілетті орган тұлғалар тобын Тізілімге осы Заңның 9-бабы 1-1-тармағының екінші, үшінші және төртінші бөліктеріне сәйкес тұтынушылар мен энергия өндіруші ұйымдар бақылауында болатын заңды тұлғаның өтініші негізінде енгізеді.

      3. Осы баптың 2-тармағында аталған заңды тұлғаның өтініші мыналарды қамтиды:

      1) осы Заңның 9-бабы 1-1-тармағының екінші, үшінші және төртінші бөліктеріне сәйкес айқындалған бақылау болған жағдайда, өздерімен бірге бір тұлғалар тобына кіретін тұтынушыларды өз есебінен электр қуатымен қамтамасыз ететін энергия өндіруші ұйымдардың, оның ішінде қайталама энергетикалық ресурстарды пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдардың тізбесі;

      2) осы Заңның 9-бабы 1-1-тармағының екінші, үшінші және төртінші бөліктеріне сәйкес айқындалған бақылау болған жағдайда, өздерімен бірге бір тұлғалар тобына кіретін энергия өндіруші ұйымдар, оның ішінде қайталама энергетикалық ресурстарды пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдар есебінен қуатпен қамтамасыз етілетін тұтынушылардың тізбесі.

      Тізілім осы тармақтың бірінші бөлігінің 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген энергия өндіруші ұйымдар мен тұтынушылардың тізбесін қамтиды.

      4. Тиісті тұлғалар тобының Тізіліміне өзгерістер мен толықтырулар енгізуді уәкілетті орган осы Заңның 9-бабы 1-1-тармағының екінші, үшінші және төртінші бөліктеріне сәйкес тұтынушылар мен энергия өндіруші ұйымдар бақылауында болатын заңды тұлғаның өтініші негізінде жүзеге асырады.

      5. Тізілімге енгізілген тиісті тұлғалар тобы шеңберінде энергия өндіруші ұйымдар мен тұтынушылар арасында электр қуатымен қамтамасыз ету жөнінде екіжақты шарттар жасалады.

      6. Осы Заңның 15-1-бабының 8 немесе 9-тармағында көрсетілген жағдайда, Тізілімге енгізілген тұтынушылар болжамды тапшылық туындаған кезге есептелген, Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіндегі жалпы жоғары жүктемеге өздерінің жоғары жүктеме үлесіне пропорционал түрде тапшылықты жабу үшін электр қуатын және (немесе) реттеуші электр қуатын құруға мынадай әрекеттердің біреуін немесе бірнешеуін жүзеге асыру арқылы уәкілетті орган айқындаған тәртіппен қатысуға міндетті:

      1) электр энергиясы мен қуатының алдағы жеті жылдық кезеңге бекітілген болжамды теңгерімінде ескерілмеген, істен шыққан электр қуатын және (немесе) реттеуші электр қуатын реконструкциялауды қоса алғанда, жаңа электр қуатын және (немесе) реттеуші электр қуатын салу;

      2) өзінің бұрыннан бар электр қуатын және (немесе) реттеуші электр қуатын кеңейту;

      3) алып тасталды – ҚР 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      4) электр қуатының жүктеме көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша көрсетілетін қызметтерді бірыңғай сатып алушыдан сатып алу.

      7. Осы баптың 6-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген әрекеттерді тиісті тұлғалар тобының Тізіліміне енгізілген кез келген көтерме сауда нарығының субъектісі жүзеге асыруы мүмкін. Бұл ретте Тізілімге енгізілген тиісті тұлғалар тобының қалған тұтынушылары Тізілімге енгізілген тұтынушылардың болжамды тапшылықты жабу үшін электр қуатын құруға қатысу қағидаларына сәйкес электр қуатын және реттеуші электр қуатын құруға қатысудан босатылады.

      Осы баптың 6-тармағының 4) тармақшасында көрсетілген әрекетті тиісті тұлғалар тобының Тізіліміне енгізілген тұтынушылар Тізілімге енгізілген тұтынушылардың болжамды тапшылықты жабу үшін электр қуатын, оның ішінде реттеуші электр қуатын құруға қатысу қағидаларына сәйкес жүзеге асырады.

      8. Тізілімге енгізілген тұтынушылардың электр қуатын, оның ішінде реттеуші электр қуатын құру бойынша осы баптың 6-тармағында көзделген міндеттемелері тиісті тұлғалар тобының Тізіліміне, оның ішінде электр станцияларының тізбесіне енгізілген көтерме сауда нарығының субъектілері құрған электр қуатының шамасына жиынтығында мынадай шарттар орындалған кезде:

      1) электр қуаты 2019 жылғы 1 қаңтардан кейін пайдалануға берілген;

      2) электр қуатының жабылмайтын тапшылығы болжанатын Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінде немесе оның аймақтарының қандай да бірінде электр қуаты құрылған;

      3) электр қуаты уәкілетті орган жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер өткізу, сондай-ақ уәкілетті орган аукциондық сауда-саттық өткізу тетігін қолданбай енгізілген;

      4) электр қуаты уәкілетті органмен жаңғыртуға, кеңейтуге, реконструкциялауға және (немесе) жаңартуға инвестициялық келісім жасаспай енгізілген;

      5) электр қуатының көлемі бұрын осы баптың 6-тармағында көзделген міндеттемелерді орындау кезінде ескерілмеген кезде төмендетіледі.

      9. Осы баптың 6-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген әрекеттерді орындау арқылы осы баптың 6-тармағында көзделген міндеттемелер орындалған кезде Тізілімге енгізілген көтерме сауда нарығының субъектілері пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылар үшін орналастыру орнын (алаңын), отынның типі мен түрін Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінде немесе оның аймақтарының қандай да бірінде электр қуатының алдағы жеті жылдық кезеңге болжамды тапшылығы ескеріле отырып, бекітілген Тізілімге енгізілген тұтынушылардың болжамды тапшылықты жабу үшін электр қуатын құруға қатысу қағидаларына сәйкес уәкілетті органмен келіседі.

      10. Тиісті тұлғалар тобының Тізіліміне енгізілген тұтынушылар уәкілетті органның Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінде немесе оның аймақтарының қандай да бірінде электр қуатының және (немесе) реттеуші электр қуатының болжамды жабылмайтын тапшылығының туындауы туралы хабарламасын алған күннен бастап күнтізбелік қырық бес күн ішінде осы баптың 6-тармағында көзделген әрекеттер туралы шешім қабылдайды, бұларға сәйкес олар тапшылықты жабу үшін электр қуатын құруға қатысатын болады және оны уәкілетті органға жібереді.

      11. Осы баптың 6-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген әрекеттерді орындау арқылы электр қуатын құруға қатысу туралы шешім қабылданған кезде тиісті тұлғалар тобының Тізіліміне енгізілген көтерме сауда нарығының субъектілері шешім қабылданған күннен бастап күнтізбелік бір жүз сексен бес күн ішінде уәкілетті органмен электр қуатын құруға шарт жасаса, онда генерациялайтын қондырғыларды пайдалануға беру мерзімі айқындалады.

      12. Электр қуатын құруға шарт жасасқан күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде бірыңғай сатып алушы қосылған құн салығы ескерілмей бір айға 1 мегаватт үшін 1 теңге мөлшерінде электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке тариф бойынша уәкілетті орган белгілеген көлемде және мерзімдерге тиісті тұлғалар тобының Тізіліміне енгізілген көтерме сауда нарығының субъектісімен электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарт жасасады.

      Бірыңғай сатып алушы сатып алатын электр қуатының және (немесе) реттеуші электр қуатының көлемі болжамды тапшылықтың тиісті тұлғалар тобы өзінің тұтынуы үшін талап ететін электр қуатын шегере отырып, болжамды тапшылық туындаған кезге есептелген, тиісті тұлғалар тобының Тізіліміне енгізілген тұтынушылардың жоғары жүктеме үлесіне, Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінде немесе оның аймақтарының қандай да бірінде жалпы жоғары жүктемеге арақатынасы ретінде айқындалады.

      Тиісті тұлғалар тобының Тізіліміне енгізілген көтерме сауда нарығының субъектісімен жасалған электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттың қолданылу мерзімі жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға арналған тендерлер жеңімпаздарымен, сондай-ақ аукциондық сауда-саттық жеңімпаздарымен жасалған дәл сол кезеңге белгіленеді.

      13. Осы баптың 6-тармағының 4) тармақшасында көрсетілген әрекетті орындау жолымен электр қуатын немесе реттеуші электр қуатын құруға қатысу туралы шешім қабылданған кезде тиісті тұлғалар тобының Тізіліміне енгізілген тұтынушылар бірыңғай сатып алушыдан Тізілімге енгізілген тұтынушылардың болжамды тапшылықты жабу үшін электр қуатын құруға қатысу қағидаларына сәйкес электр қуатының жүктеме көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету бойынша көрсетілетін қызметтерді сатып алады.

      14. Осы баптың 11 және 12-тармақтарында көзделген шарттар қабылданған міндеттемелерді орындамағаны және (немесе) тиісінше орындамағаны үшін жауаптылықты көздейді және үлгілік шарттар негізінде жасалады.

      15. Осы Заңның 9-бабы 1-1-тармағының екінші, үшінші және төртінші бөліктеріне сәйкес айқындалған бақылау болған кезде бір тұлғалар тобына кіретін, бірақ Тізілімге енгізілмеген энергия өндіруші ұйымдар мен тұтынушыларға осы баптың және осы Заңның 15-3, 15-4, 15-6 және 15-8-баптарының тұлғалар тобы үшін белгіленген ережелері қолданылмайды.

      Ескерту. 4-тарау 15-5-баппен толықтырылды - ҚР 05.10.2018 № 184-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 30.12.2019 № 297-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.12.2021 № 87-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-6-бап. Жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер өткізу тәртібі

      1. Осы Заңның 15-1-бабының 8-тармағында көрсетілген жағдайда, уәкілетті орган осы Заңның 15-5-бабының 11-тармағында көзделген уәкілетті органмен жасалған шартқа сәйкес Тізілімге енгізілген көтерме сауда нарығының субъектілері құратын электр қуатының шамасын шегере отырып, болжамды тапшылықты жабу үшін электр қуатының көлеміне жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер өткізеді.

      2. Тендер негізінде жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылар үшін орналастыру орны (алаңы), отынның типі және түрі уәкілетті органның тапсырысы бойынша жүргізілген техникалық-экономикалық негіздеменің нәтижелері бойынша айқындалады.

      3. Уәкілетті орган тендерлік құжаттама бекітілген күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей, бірақ әлеуетті инвесторлар тендерге қатысу үшін құжаттар мен материалдарды ұсынатын соңғы күнге дейін кемінде күнтізбелік отыз күн бұрын жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер өткізу туралы хабарландыруды бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды.

      4. Жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендерлік құжаттама топтамасы:

      1) жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың сипатын және талап етілетін техникалық, сапалық және пайдалану сипаттамаларын;

      2) жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу шартының жобасын қамтиды.

      5. Жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендерге:

      1) құрылтай құжаттарының көшірмелерін;

      2) генерациялайтын қондырғылар құнының жалпы көлемінің кемінде отыз пайызын өз қаражаты есебінен қаржыландыру есебімен алғанда, жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу үшін жеткілікті қаржы және материалдық ресурстарының бар екенін растайтын құжаттарды ұсынған әлеуетті инвесторлар қатысады.

      6. Тендерлік комиссия жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер қорытындысын тендерлік өтінімдері бар конверттерді ашқан күннен бастап күнтізбелік отыз күннен аспайтын мерзімде шығарады.

      Уәкілетті орган жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер қорытындысы шығарылған күннен бастап күнтізбелік он бес күн ішінде жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу шартының жобасын жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер жеңімпазы деп танылған әлеуетті инвесторға жібереді.

      Жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер жеңімпазы жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу шартының жобасын алған күннен бастап он жұмыс күні ішінде көрсетілген шартқа қол қояды.

      7. Жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер:

      1) әлеуетті инвесторлар екеуден аз болған;

      2) барлық әлеуетті инвесторлар ұсынған құжаттар осы баптың 5-тармағына сәйкес келмеген жағдайларда өтпеді деп танылады.

      Жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер өтпеді деп танылған жағдайда, уәкілетті орган қайта тендер өткізеді.

      8. Жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға тендер қорытындысы шығарылған күннен бастап күнтізбелік қырық бес күн ішінде уәкілетті орган тендер жеңімпазымен жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға шарт жасасады, онда генерациялайтын қондырғыларды пайдалануға беру мерзімі және тендер жеңімпазының қабылдаған міндеттемелерді орындамағаны және (немесе) тиісінше орындамағаны үшін жауаптылық айқындалады.

      9. Жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға шарт жасасқан күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде бірыңғай сатып алушы электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке жеке тариф бойынша уәкілетті орган белгілеген көлемде және мерзімдерге тендер жеңімпазымен электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарт жасасады.

      Тендер негізінде жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың электр қуаты пайдалануға берілген күнінен бастап жүйелік оператордың жыл сайынғы аттестаттауына жатады.

      Электр қуатын кезекті аттестаттауды өткізу нәтижесінде тендер негізінде жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың аттестатталған электр қуатының мәні электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шартта белгіленген электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемінен аз болған жағдайда, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шартта белгіленген электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемі кезекті аттестаттау өткізілгенге дейінгі аттестатталған мәнге дейін төмендетіледі.

      10. Осы баптың 8 және 9-тармақтарында көзделген шарттар үлгілік шарттар негізінде жасалады.

      11. Уәкілетті орган Тізілімге енгізген энергия өндіруші ұйымдар мен тұтынушылар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салуға уәкілетті орган өткізетін тендерге қатысуға құқылы емес.

      Ескерту. 4-тарау 15-6-баппен толықтырылды - ҚР 05.10.2018 № 184-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

15-7-бап. Электр станцияларының тізбесін қалыптастыру

      1. Заңды тұлға осы бапта көрсетілген өлшемшарттарға сәйкес келген және құжаттар болған кезде, сондай-ақ заңды тұлға аукциондық сауда-саттықтың жеңімпазы ретінде айқындалған жағдайда электр станцияларының тізбесіне енгізіледі.

      2. Электр станцияларының тізбесіне енгізу үшін заңды тұлға жиынтығында мынадай өлшемшарттарға сәйкес келуге тиіс:

      1) электр қуатының жабылмайтын тапшылығы бар және (немесе) болжанатын Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінің аймағында жаңа электр қуаттары құрылады және 2021 жылғы 1 қаңтардан кейін пайдалануға беріледі;

      2) жаңа құрылған электр қуаттарында электр энергиясын өндіру үшін отын ретінде тауарлық газ пайдаланылады немесе пайдаланылатын болады;

      3) жаңа құрылған электр қуаттары электр қуатын автоматты түрде реттеуге қосылады және реттеу диапазоны белгіленген электр қуатынан кемінде жиырма пайыз болады.

      3. Электр станцияларының тізбесіне енгізу үшін заңды тұлға уәкілетті органға жаңа электр қуаттарын автоматты түрде реттеуге қосу талаптарын қамтитын, тұтынушыларды электр станцияларының тізбесіне енгізу қағидаларына сәйкес жүйелік оператордан алынған немесе онымен келісілген техникалық шарттарды қоса бере отырып, Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіне қосуға өтініш береді.

      4. Жаңа электр қуаттары пайдалануға берілгеннен кейін он жыл бойы электр станцияларының тізбесіне енгізілген энергия өндіруші ұйым мен жүйелік оператор арасында жыл сайын жүйелік оператордың шартты жасасқан жылдың алдындағы күнтізбелік жыл ішінде электр қуатын реттеу бойынша көрсетілетін қызметтерді сатып алуының орташа өлшемді шартты бағасына тең баға бойынша, ұлғайтуға немесе төмендетуге белгіленген электр қуатынан кемінде жиырма пайыз реттеу диапазонында осы қызметтерді көрсетуге арналған шарт жасалады.

      Ескерту. 15-7-баппен толықтырылды – ҚР 30.12.2019 № 297-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-8-бап. Аукциондық сауда-саттықты ұйымдастыру мен өткізу тәртібі

      1. Осы Заңның 15-1-бабының 9-тармағында көрсетілген жағдайда уәкілетті орган генерацияның маневрлік режимі бар генерациялайтын қондырғыларды орналастыру жоспарында, оның ішінде реттеуші электр қуатының болжанатын тапшылығын жабу үшін енгізілетін қуаттардың көлемдерін және осы Заңның 15-5-бабының 11-тармағында көзделген, уәкілетті органмен жасалған электр қуатын құруға арналған шартқа сәйкес Тізілімге енгізілген көтерме сауда нарығының субъектілері құрған немесе құратын реттеуші электр қуатының көлемдерін ескереді.

      2. Генерацияның маневрлік режимі бар генерациялайтын қондырғыларды орналастыру жоспарын іске асыру мақсатында уәкілетті орган жобаларды іріктеуді жүргізеді.

      3. Генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу жөніндегі жобаларды іріктеу (реттілікпен басымдық тәртібімен):

      1) генерацияның маневрлік режимі бар генерациялайтын қондырғыларды орналастыру жоспарына енгізілген және жүйелік оператор әзірлеген техникалық тапсырма негізінде уәкілетті органның тапсырысы бойынша бірыңғай сатып алушы дайындаған алдын ала техникалық-экономикалық негіздемелері бар алаңдар;

      2) жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдардың алаңдары;

      3) алдын ала техникалық-экономикалық негіздемелері жоқ алаңдар арасында аукциондық сауда-саттықты ұйымдастыру мен өткізу арқылы жүргізіледі.

      Бұл ретте аукциондық сауда-саттықтар осы Заңның 15-5-бабының 11-тармағында көзделген, уәкілетті органмен жасалған реттеуші электр қуатын құруға арналған шартқа сәйкес Тізілімге енгізілген көтерме сауда нарығының субъектілері құратын генерациялайтын қондырғыларға қатысты өткізілмейді.

      4. Генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылар:

      1) реттеуші электр қуатының жабылмайтын тапшылығы бар және (немесе) болжанатын Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінің аймағында 2022 жылғы 1 қаңтардан кейін құрылады және пайдалануға беріледі;

      2) генерациялайтын қондырғыларды автоматты реттеуге қосылады;

      3) олардың осы Заңның 5-бабының 70-41) тармақшасына сәйкес айқындалатын реттеу диапазоны болады.

      Қарсы реттеуші гидроэлектр станциясының типі бойынша генерацияның маневрлік режимі бар генерациялайтын қондырғыны салу кезінде оның жұмыс істеу режимі өзен арнасы бойымен жоғары орналасқан, жұмыс істеп тұрған гидроэлектр станциясының жұмыс істеу режиміне тікелей байланысты жасалады.

      Өтініш беруші тіркелуге рұқсат алғаннан кейін аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушы өтініш берушілерді электрондық жүйеде тіркеуді жүргізеді.

      Аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушының электрондық жүйесінде тіркелу үшін өтініш беруші онлайн-тіркеуден өту үшін аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушының ресми интернет-ресурсына өтініш жасайды және оның атына электрондық түрде мынадай құжаттарды ұсынады:

      1) жарғының көшірмесі;

      2) заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың көшірмесі;

      3) заңды тұлғаның тиісті органының бірінші басшыны тағайындау туралы шешімінің көшірмесі;

      4) өкілге сенімхат (мүдделерді білдіруді бірінші басшы жүзеге асырмаған жағдайда);

      5) заңды тұлғаның деректемелері (банктік деректемелері, мекенжайы, байланыс телефондары, электрондық мекенжайы) туралы ақпарат.

      5. Осы баптың 3-тармағы бірінші бөлігінің 1) тармақшасына сәйкес аукциондық сауда-саттықты ұйымдастыру мен өткізу мынадай тәртіппен жүзеге асырылады:

      1) аукциондық сауда-саттықтың құжаттамасы осы Заңның 5-бабының 70-41) тармақшасына сәйкес бірыңғай сатып алушы дайындаған алдын ала техникалық-экономикалық негіздеме негізінде әзірленеді. Алдын ала техникалық-экономикалық негіздемеде орналастыру орны, ұлттық электр желілеріне қосылу нүктесі, жобаны іске асырудың болжамды құны, генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу кезінде электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған болжамды жеке тариф, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алудың он бес жылға тең мерзімі, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемі, Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіндегі реттеуші электр қуаты тапшылығының аймағы, генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың талап етілетін техникалық, технологиялық және пайдалану сипаттамалары қамтылуға тиіс;

      2) уәкілетті орган генерацияның маневрлік режимі бар генерациялайтын қондырғыларды салуға жер учаскелерін резервке қою қажеттілігі туралы ақпаратты облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың жергілікті атқарушы органдарына жібереді;

      3) облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың жергілікті атқарушы органдары салуға жоспарланатын генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылар үшін алдын ала техникалық-экономикалық негіздемеде айқындалған жер учаскелерін резервке қоюды Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 49-2-бабына сәйкес аукциондық сауда-саттық жеңімпаздарына жер учаскесіне құқықтар берілген кезге дейін жүзеге асырады және тиісті ақпаратты уәкілетті органға жібереді;

      4) уәкілетті орган аукциондық сауда-саттықты өткізудің болжамды күніне дейін алты айдан кешіктірмей аукциондық сауда-саттықты өткізу графигін әзірлейді және өзінің интернет-ресурсында жариялайды;

      5) өтініш беруші аукциондық сауда-саттыққа қатысу үшін аукциондық сауда-саттық өткізілгенге дейін күнтізбелік отыз күннен кешіктірмей, уәкілетті органға құрылтай құжаттарының көшірмелерін, осы Заңның 5-бабының 70-41) тармақшасына сәйкес уәкілетті орган айқындайтын қаржы ресурстарының бар-жоғын растайтын құжаттарды ұсынады;

      6) уәкілетті орган комиссияны қалыптастырады, ол аукциондық сауда-саттық өткізілгенге дейін күнтізбелік он бес күннен кешіктірмей, өтініш беруші ұсынған құжаттардың бар-жоғын және осы тармақта белгіленген талаптарға сәйкестігін тексереді.

      Өтініш беруші ұсынған құжаттар осы тармақтың талаптарына сәйкес келген кезде өтініш беруші аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушының электрондық жүйесінде тіркелуге рұқсат алады;

      7) комиссия құжаттарды тексергеннен кейін уәкілетті орган ақпаратты және тіркелуге рұқсат алған өтініш берушілердің тізімін аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушыға жібереді.

      Электр энергиясын өндіру үшін тауарлық газды аукциондық сауда-саттық өткізілгенге дейін пайдаланатын, генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылар салынған жағдайда:

      газды өндіруді, тасымалдауды (тасуды), сақтауды және көтерме саудада өткізуді, сондай-ақ тауарлық және сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізуді және тұтынуды мемлекеттік реттеуді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган табиғи монополиялардың тиісті салаларында басшылықты жүзеге асыратын уәкілетті органмен келісу бойынша "Газ және газбен жабдықтау туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 20-бабына сәйкес тауарлық газды көтерме саудада өткізудің көлемі мен шекті бағаларын айқындайды;

      "Газ және газбен жабдықтау туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес магистральдық газ құбыржолына және (немесе) газ тарату жүйесіне қосуға техникалық шарттар беріледі.

      6. Осы баптың 3-тармағы бірінші бөлігінің 2) тармақшасына сәйкес аукциондық сауда-саттықты ұйымдастыру мен өткізу мынадай тәртіппен жүзеге асырылады:

      1) аукциондық сауда-саттықтың құжаттамасы осы Заңның 5-бабының 70-41) тармақшасына сәйкес әзірленеді. Құжаттамада инфрақұрылым салуға жұмсалған шығындар шегеріле отырып, ұқсас жобалардың алдын ала техникалық-экономикалық негіздемелері және (немесе) осы баптың 3-тармағы бірінші бөлігінің 1) тармақшасына сәйкес ұқсас жобалардың аукциондық сауда-саттығының нәтижелері бойынша есептелген, генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу кезінде электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған болжамды жеке тариф, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алудың он бес жылға тең мерзімі, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемі, Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіндегі реттеуші электр қуаты тапшылығының аймағы қамтылуға тиіс;

      2) өтініш беруші аукциондық сауда-саттыққа қатысу үшін күнтізбелік отыз күннен кешіктірмей уәкілетті органға құрылтай құжаттарының көшірмелерін, осы Заңның 5-бабының 70-41) тармақшасына сәйкес уәкілетті орган айқындайтын қаржы ресурстарының бар-жоғын растайтын құжаттарды ұсынады;

      3) жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдар Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесінің уәкілетті орган аукциондық сауда-саттық өткізуді жариялаған аймағында болуға тиіс;

      4) жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдар генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу кезінде электр энергиясын өндіру үшін судың гидродинамикалық энергиясы және (немесе) газ пайдаланылатын жобаларды іске асыруға міндетті;

      5) уәкілетті орган комиссияны қалыптастырады, ол аукциондық сауда-саттық өткізілгенге дейін күнтізбелік он бес күннен кешіктірмей, өтініш беруші ұсынған құжаттардың бар-жоғын және осы тармақта белгіленген талаптарға сәйкестігін тексереді.

      Өтініш беруші ұсынған құжаттар осы тармақтың талаптарына сәйкес келген кезде өтініш беруші аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушының электрондық жүйесінде тіркелуге рұқсат алады;

      6) комиссия құжаттарды тексергеннен кейін уәкілетті орган ақпаратты және тіркелуге рұқсат алған өтініш берушілердің тізімін аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушыға жібереді;

      7) уәкілетті орган аукциондық сауда-саттықты өткізудің болжамды күніне дейін алты айдан кешіктірмей, аукциондық сауда-саттықты өткізу графигін әзірлейді және өзінің интернет-ресурсында жариялайды.

      7. Осы баптың 3-тармағы бірінші бөлігінің 3) тармақшасына сәйкес аукциондық сауда-саттықты ұйымдастыру мен өткізу мынадай тәртіппен жүзеге асырылады:

      1) аукциондық сауда-саттықтың құжаттамасы осы Заңның 5-бабының 70-41) тармақшасына сәйкес әзірленеді. Құжаттамада осы баптың 3-тармағы бірінші бөлігінің 1) тармақшасына сәйкес ұқсас жобалардың алдын ала техникалық-экономикалық негіздемелері және (немесе) ұқсас жобалардың аукциондық сауда-саттығының нәтижелері бойынша есептелген, генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу кезінде электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке болжамды жеке тариф, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алудың он бес жылға тең мерзімі, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемі, Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіндегі реттеуші электр қуаты тапшылығының аймағы қамтылуға тиіс;

      2) өтініш беруші аукциондық сауда-саттыққа қатысу үшін күнтізбелік отыз күннен кешіктірмей уәкілетті органға құрылтай құжаттарының көшірмелерін, осы Заңның 5-бабының 70-41) тармақшасына сәйкес уәкілетті орган айқындайтын қаржы ресурстарының бар-жоғын растайтын құжаттарды ұсынады;

      3) уәкілетті орган комиссияны қалыптастырады, ол аукциондық сауда-саттық өткізілгенге дейін күнтізбелік он бес күннен кешіктірмей, өтініш беруші ұсынған құжаттардың бар-жоғын және осы тармақта белгіленген талаптарға сәйкестігін тексереді.

      Өтініш беруші ұсынған құжаттар осы тармақтың талаптарына сәйкес келген кезде өтініш беруші аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушының электрондық жүйесінде тіркелуге рұқсат алады;

      4) комиссия құжаттарды тексергеннен кейін уәкілетті орган ақпаратты және тіркелуге рұқсат алған өтініш берушілердің тізімін аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушыға жібереді;

      5) уәкілетті орган аукциондық сауда-саттықты өткізудің болжамды күніне дейін алты айдан кешіктірмей, аукциондық сауда-саттықты өткізу графигін әзірлейді және өзінің интернет-ресурсында жариялайды.

      8. Бірыңғай сатып алушы аукциондық сауда-саттық қорытындылары шығарылған күннен бастап күнтізбелік он бес күн ішінде аукциондық сауда-саттық жеңімпазына электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттың жобасын жібереді.

      Аукциондық сауда-саттық жеңімпазы электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттың жобасын алған күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде көрсетілген шартқа аукциондық сауда-саттықтың нәтижесі бойынша айқындалған, генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу кезінде электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған жеке тариф бойынша өзінің бірінші аттестатталу күнінен бастап он бес жылға тең мерзімге қол қояды.

      Бұл ретте генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғыларды салу кезінде электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған жеке тариф, аукциондық сауда-саттық жеңімпазының электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу көлемі мен мерзімі ұлғаю жағына қарай түзетілуге жатпайды.

      Аукциондық сауда-саттық жеңімпазы осы Заңның 5-бабының 70-37) тармақшасына сәйкес айқындалатын тәртіппен электр қуатын реттеу бойынша қызметтерді көрсетуге арналған шартты жыл сайын жасасуға міндетті.

      Электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы және электр қуатын реттеу бойынша қызметтерді көрсетуге арналған шарттар бойынша міндеттемелерді орындамағаны үшін жауаптылық, электр қуаты нарығының осы Заңның 5-бабының 42) тармақшасына сәйкес айқындалатын тетіктерін пайдалану арқылы туындайды.

      Генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың шарттық электр қуаты пайдалануға берілген күнінен бастап жүйелік оператордың жыл сайынғы аттестаттауына жатады.

      Егер электр қуатын кезекті аттестаттауды жүргізу нәтижесінде генерацияның маневрлік режимі бар жаңадан пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың аттестатталған электр қуатының мәні электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шартта белгіленген электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемінен аз болған жағдайда, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша іс жүзінде көрсетілген қызметтерді есептеу кезінде қабылданатын электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемі кезекті аттестаттау өткізілгенге дейін аттестатталған мәнге дейін төмендетіледі.

      9. Аукциондық сауда-саттық:

      1) аукциондық сауда-саттыққа қатысушылар екеуден аз болған;

      2) аукциондық сауда-саттыққа барлық қатысушылар ұсынған құжаттар осы баптың 5, 6 және 7-тармақтарының және осы Заңның 5-бабы 70-41) тармақшасының талаптарына сәйкес келмеген жағдайларда өтпеді деп танылады.

      Аукциондық сауда-саттық өтпеді деп танылған жағдайда уәкілетті орган осы баптың 3-тармағы бірінші бөлігінің 1), 2) және 3) тармақшаларында айқындалған алаңдар арасында қайтадан аукциондық сауда-саттық өткізуге құқылы.

      10. Аукциондық сауда-саттық жеңімпаздары аукциондық сауда-саттық өткізуге негіз болған алдын ала техникалық-экономикалық негіздемені әзірлеуге жұмсалған шығындарды бірыңғай сатып алушыға өтейді.

      11. Уәкілетті орган аукциондық сауда-саттық жеңімпазын электр станцияларының тізбесіне қосады.

      12. Аукциондық сауда-саттық шеңберінде енгізілген генерациялайтын қондырғылар осы Заңның 5-бабының 70-41) тармақшасына сәйкес айқындалатын реттеу диапазонын сақтауға міндетті.

      Ескерту. 15-8-баппен толықтырылды – ҚР 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

15-9-бап. Отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғылар салу арқылы жаңғыртуға, реконструкциялауға және (немесе) кеңейтуге арналған инвестициялық келісімдер

      1. Отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғыртуға, реконструкциялауға және (немесе) кеңейтуге арналған инвестициялық келісімдер республикалық маңызы бар қалалардағы жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдардың жұмыс істеп тұрған (бұрыннан бар) электр станцияларымен ғана жасалады.

      2. Уәкілетті органмен отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғыртуға, реконструкциялауға және (немесе) кеңейтуге арналған инвестициялық келісімді жасасуға ниеттенген энергия өндіруші ұйым отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі инвестициялық бағдарламаны нарық кеңесінің қарауына жібереді.

      3. Отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі инвестициялық бағдарламамен бірге нарық кеңесіне сондай-ақ:

      1) отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі тиісті іс-шара туралы ақпарат;

      2) отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі іс-шараның техникалық-экономикалық негіздемесі;

      3) отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі іс-шараның техникалық-экономикалық негіздемесіне ведомстводан тыс кешенді сараптаманың оң қорытындысы;

      4) мемлекеттік экологиялық сараптаманың оң қорытындысы енгізіледі.

      4. Уәкілетті орган айқындаған мерзімнен кеш ұсынылған және осы баптың 3-тармағына сәйкес келмейтін, отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі инвестициялық бағдарламалар нарық кеңесінің қарауына қабылданбайды.

      5. Отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі инвестициялық бағдарламалар нарық кеңесіне жіберілгеннен кейін өзгертілуге жатпайды.

      6. Осы баптың 2 және 3-тармақтарына сәйкес нарық кеңесіне ұсынылған, отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі инвестициялық бағдарламаларды нарық кеңесі уәкілетті орган айқындаған тәртіппен қарайды.

      7. Нарық кеңесі отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі әрбір инвестициялық бағдарлама бойынша оны іске асырудың орындылығы не орынсыздығы туралы жеке-жеке қорытынды дайындайды.

      8. Нарық кеңесінің қорытындысы негізінде уәкілетті орган отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғыртуға, реконструкциялауға және (немесе) кеңейтуге арналған инвестициялық келісімді жасасу туралы (жасасудан бас тарту туралы) шешім қабылдайды.

      Энергия өндіруші ұйым отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі іс-шараны жүзеге асыруды жоспарлайтын республикалық маңызы бар қалада газ тасымалдау инфрақұрылымының болмауы отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғыртуға, реконструкциялауға және (немесе) кеңейтуге арналған инвестициялық келісімді жасасудан бас тартуға негіз болып табылады.

      9. Отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғыртуға, реконструкциялауға және (немесе) кеңейтуге арналған инвестициялық келісімде мынадай ақпарат:

      1) энергия өндіруші ұйымдардың атауы;

      2) электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемі қамтылады. Бұл ретте энергия өндіруші ұйымның бірыңғай сатып алушымен отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі іс-шараны іске асыру шеңберінде пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың электр қуатының көлеміне осы Заңның 15-3-бабының 3-1-тармағы бірінші бөлігінің 3) және 4) тармақшаларына сәйкес электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттар жасасуына тыйым салынады;

      3) отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі іс-шараны іске асыру үшін тартылған негізгі борышты қайтару ескеріле отырып, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу мерзімі (айлармен) және электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызмет көлемі есепке алынып, жылдар бойынша ауыспалы шама ретіндегі электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған тариф қамтылады.

      Егер отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғылар кезек-кезекпен және (немесе) кезең-кезеңмен және (немесе) іске қосу кешендерімен енгізілетін болса, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған тарифтер енгізілетін генерациялайтын қондырғылардың электр қуатының көлемдеріне қарай айқындалады;

      4) осы тармақтың 5) тармақшасында көрсетілген күннен бастап кемінде он жыл болатын электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу мерзімі;

      5) отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыны пайдалануға берудің жоспарлы күніне сәйкес келетін, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алудың басталған күні;

      6) отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі тиісті іс-шара туралы мәліметтер қамтылады.

      10. Уәкілетті орган отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғыртуға, реконструкциялауға және (немесе) кеңейтуге арналған инвестициялық келісім жасасқаннан кейін бірыңғай сатып алушы осы ұйымдармен инвестициялық келісімде көрсетілген тарифтер бойынша, көлемде және мерзімдерге электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттар жасасады.

      11. Осы баптың 10-тармағында көрсетілген шарттар бойынша электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу тиісті энергия өндіруші ұйымдар бірыңғай сатып алушыға жүйелік оператордың генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын аттестаттауды жүргізу актілерін енгізген айдан кейінгі айдың бірінші күнінен бастап, бірақ осы баптың 9-тармағының 5) тармақшасында көрсетілген күннен кейін жүзеге асырылады.

      Егер отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғылар кезек-кезекпен және (немесе) кезең-кезеңмен және (немесе) іске қосу кешендерімен енгізілетін болса, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке ақы төлеу енгізілетін генерациялайтын қондырғылардың электр қуатының көлемдеріне қарай электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған тарифтермен жүзеге асырылады.

      12. Отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғыртуға, реконструкциялауға және (немесе) кеңейтуге арналған инвестициялық келісім жасалған энергия өндіруші ұйымның осы баптың 11-тармағында көрсетілген, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметі іс жүзінде сатып алынған күннен бастап оның электр қуаты жүйелік оператордың генерациялайтын қондырғылардың электр қуатын жыл сайынғы міндетті аттестаттауына жатады.

      Егер генерациялайтын қондырғылардың электр қуатына кезекті аттестаттау жүргізу нәтижесінде отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі іс-шаралар шеңберінде пайдалануға берілетін генерациялайтын қондырғылардың аттестатталған электр қуатының мәні электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шартта белгіленген электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемінен аз болса, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шартта белгіленген электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемі генерациялайтын қондырғылардың электр қуатына кезекті аттестаттау жүргізілгенге дейін аттестатталған мәнге дейін төмендетіледі.

      13. Осы баптың шеңберінде отынның баламалы түрі ретінде газ пайдаланылатын генерациялайтын қондырғыларды салу арқылы жаңғырту, реконструкциялау және (немесе) кеңейту жөніндегі іс-шараның жыл сайынғы амортизациясының шамасы электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған тарифке енгізілуге жатпайды.

      14. Осы баптың күші уәкілетті орган Тізілімге енгізген энергия өндіруші ұйымдарға қолданылмайды.

      Ескерту. Заң 15-9-баппен толықтырылды - ҚР 30.06.2022 № 130-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

15-10-бап. Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы

      1. Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіндегі теңгерімсіздіктерді қаржылық реттеуді қамтамасыз ету, Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіндегі теңгерімсіздіктерді реттеуге электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы субъектілерінің қатысуын ынталандыру, сондай-ақ Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесіндегі теңгерімсіздіктер үшін төлемді атаулы бөлуді қамтамасыз ету мақсатында жұмыс істейді.

      2. Теңгерімдеуші электр энергиясын және электр энергиясының теңгерімдеуші нарығындағы теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату уәкілетті орган бекіткен үлгілік нысан бойынша жасалатын теңгерімдеуші электр энергиясын және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату шарты шеңберінде жүзеге асырылады.

      Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығымен теңгерімдеуші электр энергиясын және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату шарттарын, сондай-ақ қосылу шартын жасасуға міндетті.

      Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері электр энергиясының теңгерімсіздігін нақты реттеу нәтижелері бойынша теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы жүзеге асыратын теңгерімдеуші электр энергиясының сағаттық көлемдері мен электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы субъектілерінің теңгерімсіздігін есептеу және қосылу шарты шеңберінде оларға жүргізілетін өзара есепке алу негізінде теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату бойынша электр энергиясының теңгерімдеуші нарығындағы өзара қаржылық міндеттемелерді көтереді.

      Теңгерімдеуші электр энергиясын және электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы субъектісінің теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығымен теріс теңгерімсіздіктерін сатып алу-сату көлемі әрбір теңгерімдеу аймағы үшін жеке есептеледі.

      Теңгерімдеу аймақтары уәкілетті орган белгілеген тәртіппен айқындалады.

      Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері теңгерімдеуші электр энергиясын және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату үшін жауапкершілікті теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығымен жасалған теңгерімдеуші электр энергиясын және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату шартына бір мезгілде тиісті өзгерістер енгізе отырып, Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес жасалатын жауапкершілікті беру шарты бойынша бір теңгерімдеу аймағы шеңберінде теңгерім провайдеріне беруге құқылы.

      Теңгерім провайдерінің қызметіне қойылатын талаптар уәкілетті орган белгілеген тәртіппен айқындалады.

      Теңгерім провайдерінің теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығымен теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату көлемі жиынтығында теңгерім провайдері бойынша және өз теңгерімсіздіктерін қаржылық реттеу үшін жауапкершілікті теңгерім провайдеріне берген электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері бойынша теңгерімдеу аймағында есептеледі.

      3. Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында теңгерімдеуші электр энергиясын өткізуді (сатуды) теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығына ғана жүзеге асырады.

      Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері электр энергиясының теңгерімдеуші нарығындағы теріс теңгерімсіздіктерді теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығынан ғана сатып алуды жүзеге асырады.

      Жүйелік оператордың жедел-ақпараттық кешенімен біріздендірілген диспетчерлік басқарудың жедел-ақпараттық кешені бар электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері теңгерімдеуші электр энергиясын сату (теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу) үшін жүйелік операторға уәкілетті орган белгілеген тәртіпке сәйкес жоғарылатып (төмендетіп) теңгерімдеуге қатысуға өтінімдер береді.

      Көтеріп теңгерімдеуге қатысуға арналған өтінімдерде көрсетілетін бағалар теңгерімдеуші электр энергиясына шекті тарифтен аспауға тиіс.

      Төмендетіп теңгерімдеуге қатысуға арналған өтінімдерде көрсетілетін бағалар теріс теңгерімсіздіктерге шекті тарифтен аспауға тиіс және теріс не нөлге тең бола алмайды.

      Көтеріп (төмендетіп) теңгерімдеуге қатысуға арналған өтінімдерде көрсетілетін көтеріп (төмендетіп) теңгерімдеу көлемін электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері дербес, бірақ электр қуаты нарығының талаптары ескеріле отырып, уәкілетті орган айқындаған тәртіппен есептелетін осы субъектілерге сәйкес келетін төмендетіп (көтеріп) теңгерімдеудің ең аз көлемінен төмен емес етіп айқындайды.

      Теңгерімдеуші электр энергиясына шекті тариф пен теріс теңгерімсіздіктерге шекті тариф бекітуге жатпайды және оны осы Заңда айқындалған тәртіппен теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы айқындайды.

      4. Көтеріп (төмендетіп) теңгерімдеуге қатысуға арналған өтінімдерді іріктеу және іске қосу уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жүзеге асырылады.

      Бұл ретте электр энергиясын бірыңғай сатып алушыға қойылған және өткізілген электр энергиясының айырмасынан асатын көлемде электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында энергия өндіруші ұйымдардың өтінімдерін қабылдауға және іске қосуға тыйым салынады.

      5. Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теңгерімдеуші электр энергиясын әрбір теңгерімдеу аймағы үшін бөлек сатып алады.

      Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы тиісті теңгерімдеу аймағы үшін операциялық тәуліктің тиісті сағатында сатып алатын теңгерімдеуші электр энергиясының көлемі уәкілетті орган белгілеген тәртіппен айқындалады.

      Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теңгерімдеуші электр энергиясын:

      1) көтеріп теңгерімдеуге қатысуға арналған тиісті іске қосылған өтінімдерде (теңгерімдеудің тиісті аймағында) көрсетілген бағалар бойынша, осы өтінімдердің нақты орындалуын ескере отырып, электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында сатып алуды;

      2) жүйелік оператордың басқа мемлекеттердің энергия жүйелерімен өзара іс-қимылы шеңберінде тиісті шарттарда көрсетілген бағалар мен талаптар бойынша (бұл ретте теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алумен бір мезгілде теріс теңгерімсіздіктерді сатуға да жол беріледі) жүйелік оператордан сатып алуды жүзеге асырады.

      Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы жоғарыда көрсетілген көлемдер мен бағалар негізінде, теңгерімдеудің тиісті аймағы үшін теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алуды жүзеге асырған сағаттарда теңгерімдеу аймағы шегінде оң теңгерімсіздіктерге жол берген электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілеріне теңгерімдеуші электр энергиясын сатудың сағаттық орташа өлшемді бағаларын есептейді. Сағаттық орташа өлшемді бағаларда теңгерімдеуші электр энергиясын сатудан және энергия беруші ұйымдардан, жиілік пен қуатты автоматты түрде реттеу жүйесінің басқаруымен жұмыс істейтін энергия өндіруші ұйымдардан, Қазақстан Республикасының Үкіметімен өнімді бөлу туралы шарт жасасқан электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілерінен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алудан түскен теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығының тиісті кірістері мен шығындары, сондай-ақ теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығының электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының басқа субъектілерінен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алуға жұмсаған шығындары да ескеріледі.

      Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алуды жүзеге асырған сағаттарда оң теңгерімсіздіктерге жол берген электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығынан теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы есептеген теңгерімдеуші электр энергиясын сатудың тиісті сағаттық орташа өлшемді бағалары бойынша өздері жол берген сағаттық оң теңгерімсіздіктер көлемінде теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алуға міндетті.

      Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алуды жүзеге асырған сағаттарда теріс теңгерімсіздіктерге жол берген электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері осы теріс теңгерімсіздіктерді теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы осы тармақта көрсетілген теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алуды жүзеге асырған тиісті сағаттық орташа өлшемді бағалар бойынша теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығына сатуға міндетті (осы баптың 7-тармағында көрсетілген электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілерін қоспағанда).

      Осы тармақта көрсетілген бағаларды есептеуді теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жүзеге асырады.

      6. Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теңгерімдеудің әрбір аймағының теріс теңгерімсіздіктерін жеке-жеке сатады.

      Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы операциялық тәуліктердің тиісті сағатында сататын тиісті теңгерімдеу аймағының теріс теңгерімсіздіктерінің көлемі уәкілетті орган белгілеген тәртіппен айқындалады.

      Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теріс теңгерімсіздіктерді:

      1) төмендетіп теңгерімдеуге қатысуға арналған тиісті іске қосылған өтінімдерде (теңгерімдеудің тиісті аймағында) көрсетілген бағалар бойынша, осы өтінімдердің нақты орындалуын ескере отырып, электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында сатуды;

      2) жүйелік оператордың басқа мемлекеттердің энергия жүйелерімен өзара іс-қимылы шеңберінде тиісті шарттарда көрсетілген бағалар мен талаптар бойынша (бұл ретте теріс теңгерімсіздіктерді сатумен бір мезгілде теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алуға да жол беріледі) жүйелі операторға сатуды жүзеге асырады.

      Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы жоғарыда көрсетілген көлемдер мен бағалар негізінде тиісті теңгерімдеу аймағы үшін теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теріс теңгерімсіздіктерді сатуды жүзеге асырған сағаттарда осы теңгерімдеу аймағында теріс теңгерімсіздіктерге жол берген электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілерінен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алудың сағаттық орташа өлшемді бағаларын есептейді. Теріс теңгерімсіздіктерді сатып алудың сағаттық орташа өлшемді бағаларында теңгерімдеуші электр энергиясын сатудан түскен және энергия беруші ұйымдардан, жиілік пен қуатты автоматты түрде реттеу жүйесінің басқаруымен жұмыс істейтін энергия өндіруші ұйымдардан, Қазақстан Республикасының Үкіметімен өнімді бөлу туралы шарт жасасқан электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілерінен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алуға арналған теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығының тиісті кірістері мен шығындары, сондай-ақ теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығының электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының басқа субъектілеріне теңгерімдеуші электр энергиясын сатудан түсетін кірістері де ескеріледі.

      Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теріс теңгерімсіздіктерді сатуды жүзеге асырған сағаттарда теріс теңгерімсіздіктерге жол берген электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы есептеген теріс теңгерімсіздіктерді сатып алудың сағаттық орташа өлшемді бағалары бойынша өздері жол берген сағаттық теріс теңгерімсіздіктерді теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығына сатуға міндетті.

      Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теріс теңгерімсіздіктерді сатуды жүзеге асырған сағаттарда оң теңгерімсіздіктерге жол берген электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығынан теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы осы тармақта көрсетілген теріс теңгерімсіздіктерді сатуды жүзеге асырған тиісті сағаттық орташа өлшемді бағалар бойынша өздері жол берген сағаттық оң теңгерімсіздіктер көлемінде теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алуға міндетті (осы баптың 7-тармағында көрсетілген электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілерін қоспағанда).

      Осы тармақта көрсетілген бағаларды есептеуді теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жүзеге асырады.

      7. Жиілік пен қуатты автоматты түрде реттеу жүйесінің басқаруымен жұмыс істейтін энергия өндіруші ұйымдар жиілік пен қуатты автоматты түрде реттеу жүйесінің әсерінен туындаған өздерінің барлық теріс теңгерімсіздіктерін теңгерімдеуші электр энергиясының шекті тарифі бойынша теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығына сатады.

      Жиілік пен қуатты автоматты түрде реттеу жүйесінің басқаруымен жұмыс істейтін энергия өндіруші ұйымдар жиілік пен қуатты автоматты түрде реттеу жүйесінің әсерінен туындаған өздерінің барлық оң теңгерімсіздіктерін теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығынан теңгерімдеуші электр энергиясын нөлдік бағамен тиісті көлемде сатып алу арқылы жабады.

      Энергия беруші ұйымдар өздерінің барлық теріс теңгерімсіздіктерін теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығына электр энергиясын бірыңғай сатып алушының электр энергиясын сатуға арналған болжамды бағасы бойынша сатады.

      Энергия беруші ұйымдар өздерінің барлық оң теңгерімсіздіктерін электр энергиясын бірыңғай сатып алушының электр энергиясын сатуға арналған болжамды бағасы бойынша тиісті көлемде теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығынан теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алу арқылы жабады.

      8. Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектісі мен теңгерім провайдерінің теңгерімсіздіктері әрбір теңгерімдеу аймағы бойынша жеке есептеледі (айқындалады).

      9. Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілерінен теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сатуға жасалған шарттар шеңберінде сатып алған теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді төлеуді теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы ай сайын, бірақ сатып алу айы аяқталғаннан кейін қырық бес жұмыс күнінен кешіктірмей жүзеге асырады.

      Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығынан теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сатуға жасалған шарттар шеңберінде сатып алған теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді төлеуді осы субъектілер ай сайын, бірақ сатып алу айы аяқталғаннан кейін күнтізбелік отыз күннен кешіктірмей жүзеге асырады.

      10. Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығындағы өзара есеп айырысулар жүйелік оператордың деректерін негізге ала отырып, теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы жүзеге асыратын теңгерімдеуші электр энергиясының сағаттық көлемдерінің және электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы субъектілерінің сағаттық теңгерімсіздіктерінің есептері негізінде уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жүзеге асырылады.

      Бұл ретте Қазақстан Республикасының Үкіметімен өнімді бөлу туралы шарттар жасасқан электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері, егер олардың есепті кезеңдегі теріс теңгерімсіздіктерді сатудан түскен жиынтық кірісі есепті кезеңде теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алуға кеткен жиынтық шығындарынан асып кетсе, есепті кезеңнің қорытындылары бойынша теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығынан электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында төлемдер алмайды.

      11. Электр энергиясының коммерциялық экспорты шарты (бұдан әрі – экспорт шарты) шеңберінде басқа мемлекеттің ұйымына (тұтынушысына) электр энергиясын жеткізуді жүзеге асыратын электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектісі Қазақстан Республикасының аумағындағы өзінің теңгерімсіздіктері үшін жауаптылықтан басқа, уәкілетті орган айқындаған тәртіпке сәйкес, экспорт шартында көрсетілген Қазақстан Республикасынан электр энергиясын экспорттау көлемдерінен осы субъектінің электр энергиясын босатуындағы ауытқулармен байланысты Орталық Азия мемлекетінің энергия жүйесімен теңгерімдеу аймағының шекарасындағы электр энергиясының сальдо-ағымдарының ауытқулары үшін де жауапты болады.

      Электр энергиясының коммерциялық импорты шарты (бұдан әрі – импорт шарты) шеңберінде басқа мемлекеттің ұйымынан (өндірушісінен) электр энергиясын қабылдауды жүзеге асыратын электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектісі Қазақстан Республикасының аумағындағы өзінің теңгерімсіздіктері үшін жауаптылықтан басқа, уәкілетті орган айқындаған тәртіпке сәйкес, импорт шартында көрсетілген Қазақстан Республикасына электр энергиясын импорттау көлемдерінен осы субъектінің электр энергиясын қабылдауындағы ауытқулармен байланысты Орталық Азия мемлекетінің энергия жүйесімен теңгерімдеу аймағының шекарасындағы электр энергиясының сальдо-ағымдарының ауытқулары үшін де жауапты болады.

      12. Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы нақты уақыт режимінде жұмыс істеген кезде бірыңғай сатып алушымен электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарт (шарттар) жасасқан энергия өндіруші ұйымдар және Тізілімге енгізілген әрі тиісті тұлғалар тобы шеңберінде тұтынушылармен электр қуатын қамтамасыз ету бойынша екіжақты шарттар жасасқан энергия өндіруші ұйымдар жүйелік операторға күн сайын уәкілетті орган белгілеген тәртіпке сәйкес алдағы жоспарлау тәуліктерінің әрбір сағатына жоғарылатып (төмендетіп) теңгерімдеуге қатысуға өтінімдер беруге және жүйелік оператор оларды іске қосқан жағдайда осы өтінімдерді орындауға міндетті.

      13. Уәкілетті орган айқындайтын теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы:

      1) электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілерімен теңгерімдеуші электр энергиясын және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату шарттарын жасасады;

      2) электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында теңгерімдеуші электр энергиясын және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сатуды жүзеге асырады;

      3) уәкілетті орган бекіткен тәртіпке сәйкес Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикасы жүйесін теңгерімдеудің әрбір аймағы шеңберінде теңгерімдеуші электр энергиясын сатуға және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алуға сағаттық орташа өлшемді бағаларды есептеуді жүзеге асырады;

      4) операциялық сағаттың қорытындылары бойынша теңгерімдеуші нарықта аукцион бағалары туралы ақпараттың қолжетімділігін үздіксіз қамтамасыз етеді;

      5) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы субъектілерінің теңгерімдеуші электр энергиясы мен теңгерімсіздіктерінің сағаттық көлемдерін есептеуді жүзеге асырады;

      6) теңгерімдеуші электр энергиясына шекті тарифті және теріс теңгерімсіздіктерге шекті тарифті айқындайды;

      7) уәкілетті орган айқындаған тәртіппен теңгерім провайдерлерінің тізбесін қалыптастырады;

      8) уәкілетті орган айқындаған жағдайларда және тәртіппен энергия беруші ұйымдармен электр энергиясын беруге арналған шарттарды жасасады және электр энергиясын беру бойынша көрсетілетін қызметтерге ақы төлейді;

      9) уәкілетті орган бекіткен үлгілік нысан бойынша теңгерімдеуші нарықтың барлық субъектілерімен қосылу шартын жасасады;

      10) қосылу шарты шеңберінде теңгерімдеуші нарық субъектілері арасындағы теңгерімдеуші электр энергиясын және теңгерімдеуші нарықтағы теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу (сату) жөніндегі міндеттемелер бойынша өзара есепке жатқызуларды жүзеге асырады;

      11) осы Заңда көзделген өзге де функцияларды жүзеге асырады.

      14. Егер уәкілетті орган растаған энергия беруші ұйымның желілеріндегі авариялар себебінен оларға тікелей қосылған электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілерінде теріс теңгерімсіздіктер туындаса, онда осы энергия беруші ұйым осы авария кезінде туындаған осы субъектілердің электр энергиясын сатып алуға жұмсалған шығындардың және осы субъектілердің көрсетілген теріс теңгерімсіздіктерді сатудан түскен кірістерінің оң айырмасының орнын толтырады.

      15. Жаңартылатын энергия көздерін пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдар және электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен жасалған электр энергиясын ұзақ мерзімді сатып алу-сату шарты бар, жүйелік оператор қалыптастыратын электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінің тізбесіне енгізілген қалдықтарды энергетикалық кәдеге жаратуды пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдар (бұдан әрі – жаңартылатын көздер) электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен жауапкершілікті беру шартын жасасуға міндетті.

      Электр энергиясын бірыңғай сатып алушының электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында өздерінің меншікті теңгерімсіздіктері болмайды және теңгерімдеуші электр энергиясын және жаңартылатын көздердің теріс теңгерімсіздіктерін сатып алу-сату үшін жауапкершілікті өзіне ала отырып, осы нарыққа теңгерім провайдері ретінде ғана қатысады.

      16. Электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен жасалған жауапкершілікті беру шарты шеңберінде жаңартылатын көздер:

      1) электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен не электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектісімен жасалған қолданыстағы электр энергиясын сатып алу-сату шартында көрсетілген, уәкілетті орган айқындаған тәртіппен есептелетін арттыру коэффициентіне көбейтілген электр энергиясын сатуға арналған баға бойынша тиісті көлемде электр энергиясын бірыңғай сатып алушыдан теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алу арқылы өзінің барлық оң теңгерімсіздіктерін жабады;

      2) электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен не электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектісімен жасалған қолданыстағы энергиясын сатып алу-сату шартында көрсетілген, уәкілетті орган айқындаған тәртіппен есептелетін төмендету коэффициентіне көбейтілген электр энергиясын сатуға арналған баға бойынша электр энергиясын бірыңғай сатып алушыға өзінің барлық теріс теңгерімсіздіктерін сатады.

      Осы тармақта көрсетілген арттыру коэффициентінің мәні операциялық тәулік сағаты үшін бірлікке теңестіріледі, онда оң теңгерімсіздік мәні жүйелік оператор бекіткен электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесіне енгізілген электр энергиясын желіге жіберудің жоспарлы мәнінен жол берілетін ауытқу мәнінен аспайды.

      Осы тармақта көрсетілген төмендету коэффициентінің мәні операциялық тәулік сағаты үшін бірлікке теңестіріледі, онда теріс теңгерімсіздік мәнінің модулі жүйелік оператор бекіткен электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесіне енгізілген электр энергиясын желіге жіберудің жоспарлы мәнінен жол берілетін ауытқу мәнінен аспайды.

      Осы тармақта көрсетілген жол берілетін ауытқулардың мәндері уәкілетті орган айқындаған тәртіппен айқындалады.

      Ескерту. Заң 15-10-баппен толықтырылды – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

16-бап. Электр энергиясының бөлшек сауда нарығы

      1. Электр энергиясының бөлшек сауда нарығына қол жеткiзу тәртiбiн уәкілетті орган айқындайды.

      2. Өңiрлiк электр желiлерi компаниялары электр энергиясын оның баланстық тиесiлiк шекараларында электр желiлерi бойынша беру функцияларын жүзеге асырады.

      3. Алынып тасталды - ҚР 2006.04.11 № 136 Заңымен.

      4. Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларды қоспағанда, шаруашылық қызметтi жүзеге асыру кезiнде электр энергиясына кепiлдiк берiп жеткiзушiлерге энергиямен жабдықтаушы өзге ұйымдарға қарағанда артықшылықтар беруге болмайды.

      5. Электр энергиясын кепiлдiкпен берушiні және оның жауапкершілігіндегі аймақты айқындау тәртібі электр энергиясының бөлшек сауда нарығын ұйымдастыру және оның жұмыс істеуі қағидаларымен белгіленеді.

      Ескерту. 16-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.04.11 № 136, 2007.07.27 № 316 (ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі), 2008.12.29 № 116-IV (01.01.2009 бастап қолданысқа енгізіледі), 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 30.12.2022 № 177-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

17-бап. Электр энергиясы мен қуат нарығындағы шарттар

      Ескерту. 17-баптың тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1. Электр энергиясын сатып алу-сату, теңгерімдеуші электр энергиясын және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату, теңгерімдеуші нарықта өзара есепке жатқызулар, электр энергиясын беру, оның ішінде ұлттық электр желісі арқылы беру бойынша, ұлттық электр желісін пайдалану, техникалық диспетчерлеу, электр қуатын реттеу, электр энергиясын өндіру-тұтынуды теңгерімдеу, электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру, электр энергиясының орталықтандырылған саудасына қатысу, электр қуатының орталықтандырылған сауда-саттығына қатысу бойынша қызметтер көрсету Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне, осы Заңға және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес жасалатын шарттар негізінде жүзеге асырылады.

      2. Электр энергиясын сатып алу-сату шарттарында:

      1) тәулiктiк электр тұтыну кестесi;

      2) энергия өндiрушi ұйымдардың электр қуатын резервтеу тәртiбi болуға тиiс.

      3. Электр энергиясын сатып алу-сату, теңгерімдеуші электр энергиясын және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату шарттары, қосылу шарты, электр энергиясын беру, оның ішінде ұлттық электр желісі арқылы беру бойынша, ұлттық электр желісін пайдалану, техникалық диспетчерлеу, электр қуатын реттеу, электр қуатының жүктемені көтеруге әзірлігін қамтамасыз ету, электр қуатының әзірлігін ұстап тұру, электр энергиясының көтерме сауда нарығында электр энергиясын өндіру-тұтынуды теңгерімдеу бойынша қызметтер көрсетуге арналған шарттар, орталықтандырылған сауда нарығына қатысу шарттары шарттар бойынша уақтылы ақы төленбеген жағдайда тиісті қызметтер көрсетуді тоқтатудың шарттары мен тәртібін қамтуға тиіс.

      4. Электр энергиясын сатып алу-сату, беру шарттары бойынша міндеттемелер орындалмаған немесе тиісінше орындалмаған жағдайларда, осы арқылы келтірілген нақты залалды міндеттеменің орындалмауына жауапты тарап өтейді.

      Ескерту. 17-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.04.11 № 136; 12.11.2015 № 394-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

18-бап. Электр және жылу энергиясының бөлшек сауда нарығындағы шарттар

      1. Бөлшек сауда нарығында электр және жылу энергиясын сатып алу-сату тұтынушылар энергиямен жабдықтаушы ұйымдармен жасасатын энергиямен жабдықтаудың жария шарттары негізінде жүзеге асырылады.

      Энергиямен жабдықтаушы ұйымдар тұтынушыларға тұтынатын электр энергиясының көлемдеріне қарай (жеке тұлғалар үшін) сараланған тарифтер бойынша электр энергиясын өткізуден (сатудан) бас тартуға құқылы емес.

      Энергиямен жабдықтаушы ұйымдардың тұтынушыларға жылу энергиясын есепке алу аспаптарының бар болуына немесе жоқ болуына байланысты сараланған тарифтер бойынша жылу энергиясын өткізуден бас тартуға құқығы жоқ.

      Энергиямен жабдықтаушы ұйымдар пайдаланылған электр энергиясы үшін ақы төлеу бойынша берешегі бар болған кезде тұтынушыға жылу энергиясын беруді тоқтатуға құқығы жоқ.

      Энергиямен жабдықтаушы ұйымдар пайдаланылған жылу энергиясы үшін ақы төлеу бойынша берешегі бар болған кезде тұтынушыға электр энергиясын беруді тоқтатуға құқығы жоқ.

      1-1. Энергиямен жабдықтаушы ұйымдар электрмен жабдықтаудың үлгілік шарттарын тұтынушылардың мынадай топтары бойынша жасасады:

      1) тұрмыстық тұтынушыларға арналған электрмен жабдықтаудың үлгілік шарты;

      2) электр энергиясын тұрмыстық емес мұқтаждар үшін пайдаланатын тұтынушыларға арналған электрмен жабдықтаудың үлгілік шарты;

      3) мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын заңды тұлғаларға арналған электрмен жабдықтаудың үлгілік шарты.

      2. Энергиямен жабдықтаушы және энергия берушi ұйымдар бөлшек сауда нарығында жасасатын шарттарда электр және жылу энергиясының бөлшек сауда нарығына барлық қатысушылар үшiн тең жағдайлар болуға мiндеттi.

      3. Энергиямен жабдықтаушы ұйымдар жеткiзетiн электр энергиясының бағалары мен оларды беру жағдайлары тараптардың келiсiмi бойынша энергия берушi ұйымның тарифiн ескере отырып, сатып алу-сату шартына сәйкес белгiленедi.

      Энергияны коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйесін пайдалану жағдайларын қоспағанда, тұтынушылардың тұтынған электр энергиясы үшін төлемақы коммерциялық есепке алу аспаптарының нақты көрсеткіштері негізінде энергиямен жабдықтаушы ұйым берген төлем құжаты бойынша, ал олар болмаған немесе уақытша бұзылған кезде есептеу арқылы жүргізіледі.

      4. Өңiрлiк электр желiлерi бойынша электр энергиясын беру энергиямен жабдықтаушы ұйым немесе тұтынушы өңiрлiк электр желiсi компаниясымен уәкілетті орган белгiлеген үлгiлік нысан бойынша жасасатын электр энергиясын беру жөнiндегi қызметтер көрсету шартының негiзiнде жүзеге асырылады.

      5. Электр энергиясын кепiлдiк берiп жеткiзушiлер мен тұтынушылар арасындағы энергиямен жабдықтау шарты жария шарт болып табылады.

      Ескерту. 18-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2008.12.29 № 116-IV (2009.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі), 2012.01.13 № 542-IV (2012.07.01 бастап қолданысқа енгiзiледі), 2012.07.04 № 25-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 21.04.2016 № 504-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 89-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.04.2019 № 241-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

19-бап. Электр және жылу энергиясын тұтынушылардың құқықтары мен мiндеттерi

      1. Электр және жылу энергиясын тұтынушылардың:

      1) жасалған шарттарға сәйкес электр және жылу энергиясын алуға;

      2) жасалған шарттардың талаптарына сәйкес энергия өндiрушi, энергия берушi және энергиямен жабдықтаушы ұйымнан электр және жылу энергиясын жеткiзбеуден немесе сапасыз жеткiзуден келтiрiлген нақты нұқсанның орнын толтыруды талап етуге;

      3) шарттар жасасуға және оларды орындауға байланысты даулы мәселелердi шешу үшiн сотқа жүгiнуге;

      4) тұтынылған электр энергиясы үшiн сараланған тарифтiк есепке алу жүйелерi бойынша ақы төлеудi Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен жүргiзуге құқығы бар.

      2. Электр және жылу энергиясын тұтынушылар:

      1) тұтынушылардың меншiгiндегi электр және энергия қондырғыларының және коммерциялық есепке алу аспаптарының тиiсiнше техникалық жай-күйін ұстап тұруға, Қазақстан Республикасының электр энергетикасы саласындағы нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес олардың техникалық жай-күйіне қойылатын талаптарды орындауға;

      2) электр және жылу энергиясын сатып алу-сату шартында айқындалған энергия тұтыну режимдерiн сақтауға;

      3) Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесiндегi электр энергиясының стандарттық жиiлiгiн ұстап тұруға бағытталған нормативтiк талаптарды орындауға;

      4) жасалған шарттарға сәйкес босатылған, берiлген және тұтынылған электр және (немесе) жылу энергиясының ақысын уақтылы төлеуге;

      5) энергиямен жабдықтаушы және энергия берушi ұйымдардың жұмыскерлерiн коммерциялық есепке алу аспаптарына, сондай-ақ мемлекеттiк энергетикалық қадағалау және бақылау жөнiндегi органның жұмыскерлерiн, жергілікті атқарушы органдардың уәкілетті өкілдерін электр және энергия қондырғыларының техникалық жай-күйiн және пайдалану қауiпсiздiгiн бақылауды жүзеге асыру үшiн жiберуге міндетті.

      3. Алып тасталды - ҚР 12.11.2015 № 394-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

      Ескерту. 19-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.01.31 № 125 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2006.04.11 № 136, 2008.12.29 № 116-IV (2009 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі), 2011.01.06 № 378-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 394-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

19-1-бап. Электр энергиясын бірыңғай сатып алушының кезінде электр энергиясының көтерме сауда нарығының жұмыс істеуі

      1. Электр энергиясын бірыңғай сатып алушыны уәкілетті орган айқындайды.

      2. Электр энергиясын бірыңғай сатып алушы осы Заңның 25-бабының қолданылуын ескере отырып, осы баптың күшіне енгізілуімен бір мезгілде жұмыс істеуін бастайды.

      3. Электр энергиясын бірыңғай сатып алушы мынадай функцияларды жүзеге асырады:

      1) уәкілетті орган белгілеген тәртіппен электр энергиясын энергия өндіруші ұйымдардан:

      электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінің тізбесіне енгізілген энергиямен жабдықтаушы, энергия беруші ұйымдарға, тұтынушыларға, сондай-ақ шартты тұтынушыларға сату үшін;

      цифрлық майнерлерге сату үшін бір сағат және (немесе) тәулік және (немесе) ай және (немесе) тоқсан және (немесе) жыл (жылдар) бұрын сатып алады;

      2) электр энергиясын электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын энергия беруші және энергиямен жабдықтаушы ұйымдарға, электр энергиясын тұтынушыларға, шартты тұтынушыларға, сондай-ақ электр энергиясының орталықтандырылған сауда-саттықтарында цифрлық майнинг бойынша қызметті жүзеге асыратын тұлғаларға электр энергиясына шекті тарифтерден жоғары тарифпен уәкілетті орган белгілеген тәртіппен сатады;

      3) жауапкершілікті беру шарттары шеңберінде жаңартылатын энергия көздерінен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алады;

      4) жауапкершілікті беру шарты шеңберінде жаңартылатын көздерге теңгерімдеуші электр энергиясын сатады;

      5) электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен жасалған ұзақ мерзімді электр энергиясын сатып алу-сату шарты бар жаңартылатын көздермен жауапкершілікті беру шартын жасасады және осы Заңға сәйкес электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында олардың теңгерім провайдері болады;

      6) электр энергиясын тиісті сатып алу-сату шарттарын жасасады;

      7) электр энергиясының орталықтандырылған саудасына қатысу шартын жасасады;

      8) басқа елдердің электр энергиясын берушілерінен (өндірушілерінен) (импорттауды) және (немесе) үкіметаралық келісімде айқындалатын уәкілетті ұйымнан электр энергиясын сатып алуды уәкілетті орган айқындаған тәртіппен және осы электр энергиясын берушілердің (өндірушілердің) бағалары бойынша жүзеге асырады (қажет болған кезде);

      9) басқа елдердің тұтынушыларына (экспорттауды) және (немесе) үкіметаралық келісімде айқындалатын уәкілетті ұйымға электр энергиясын сатуды уәкілетті орган айқындаған тәртіппен жүзеге асырады (қажет болған кезде);

      10) тарифтерді кезең-кезеңімен өзгертуді жүзеге асыру мүмкіндігі мақсатында тарифтерді саралау арқылы көтерме сауда нарығының тұтынушылары үшін атаулы қолдау көрсетуді уәкілетті орган айқындаған тәртіппен жүзеге асырады;

      11) теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығымен теңгерімдеуші электр энергиясын және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату шартын жасасады;

      12) уәкілетті орган айқындаған тәртіпке сәйкес электр энергиясын сатуға арналған болжамды бағаларды айқындайды;

      13) энергия беруші ұйымдармен электр энергиясын беруге арналған шарттар жасасады (қажет болған кезде) және уәкілетті орган айқындаған жағдайларда және тәртіппен электр энергиясын беру бойынша көрсетілетін қызметтерге ақы төлейді;

      14) жүйелік оператормен импортталатын электр энергиясын желіге жіберуді техникалық диспетчерлеу бойынша қызметтер көрсетуге арналған шартты жасасады (қажет болған кезде).

      4. Электр энергиясын бірыңғай сатып алушы электр энергиясын тұтынудың тәуліктік кестесін жабу үшін электр энергиясын сатып алуды жүйелік оператордың техникалық сараптамасын ескере отырып мынадай тәртіппен (басымдық тәртібімен):

      1) электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен жасалған ұзақ мерзімді электр энергиясын сатып алу-сату шарты бар жаңартылатын көздерден, Қазақстан Республикасының жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау туралы заңнамасына сәйкес, электр энергиясын осы шарттардың бағаларымен олардың жоспардағы желіге жіберуінің толық көлемінде;

      2) электр энергиясы тұлғалардың тиісті тобы шеңберінде тұтынылатын жылу электр орталықтарын қоспағанда, құрамына қалалар мен аудандарды орталықтандырылған жылумен жабдықтауды жүзеге асыратын жылу электр орталықтары кіретін энергия өндіруші ұйымдардан уәкілетті орган айқындаған тәртіппен айқындалатын тиісті сағаттық мөлшерлемелерге көбейтілген электр энергиясына тиісті шекті тарифтер бойынша электр энергиясын олардың жоспардағы желіге жіберуінің толық көлемінде;

      3) электр қуаты нарығында осы Заңның 15-4, 15-6 және 15-8-баптарына сәйкес электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы ұзақ мерзімді шарттар жасасқан энергия өндіруші ұйымдардан қуаты осы шарттардың мәні болып табылатын генерациялайтын қондырғылар желісіне көрсетілген шарттардың қолданылуы ішінде уәкілетті орган айқындаған тәртіппен айқындалатын тиісті сағаттық мөлшерлемелерге көбейтілген электр энергиясына тиісті шекті тарифтер бойынша электр энергиясын жоспардағы жіберу көлемінде жүзеге асырады;

      4) электр энергиясын тұтынудың тәуліктік кестесін жабу үшін қажетті қалған электр энергиясының желіге жіберілетін жоспарлы көлемдерін бірыңғай сатып алушы электр энергиясының орталықтандырылған сауда-саттығында сатып алады.

      Осы тармақта көрсетілген электр энергиясының жоспарлы көлемдері электр энергиясын тұтынудың тәуліктік кестесін жабу үшін жеткіліксіз болған жағдайда бірыңғай сатып алушы электр энергиясының жоспарлы импортын жүзеге асырады.

      Осы тармақта көрсетілген электр энергиясын сатып алу уәкілетті орган айқындаған тәртіппен жүзеге асырылады.

      5. Электр энергиясын бірыңғай сатып алушының жұмыс істеуі кезінде:

      1) барлық энергия өндіруші ұйымдар электр энергиясын электр энергиясын бірыңғай сатып алушыға және олармен бір тұлғалар тобына кіретін тұтынушыларға ғана сатуды жүзеге асыруға және олармен тиісті электр энергиясын сатып алу-сату шарттарын жасасуға міндетті.

      Бұл ретте жүйелік операторға қуатты автоматты түрде реттеу бойынша қызметтер көрсететін энергия өндіруші ұйымдар электр энергиясын бірыңғай сатып алушыға электр энергиясын сатудан шарттық көлемнің (реттеу диапазонының) шамасына босатылады;

      2) электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен жасалған ұзақ мерзімді электр энергиясын сатып алу-сату шарты бар барлық жаңартылатын көздер электр энергиясын Қазақстан Республикасының жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау туралы заңнамасына сәйкес электр энергиясын бірыңғай сатып алушыға ғана сатуды жүзеге асыруға міндетті;

      3) электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері электр энергиясын электр энергиясын бірыңғай сатып алушыдан және (немесе) олармен бір тұлғалар тобына кіретін энергия өндіруші ұйымдардан және (немесе) жаңартылатын көздерден ғана сатып алуды жүзеге асыруға және олармен тиісті электр энергиясын сатып алу-сату шарттарын жасасуға міндетті;

      4) цифрлық майнинг бойынша қызметті жүзеге асыратын электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері электр энергиясын уәкілетті орган айқындаған тәртіппен Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерден не электр энергиясын бірыңғай сатып алушыдан сатып алуды жүзеге асыруға міндетті;

      5) электр энергиясының бөлшек сауда нарығының субъектілеріне бірыңғай сатып алушыдан электр энергиясын сатуға тыйым салынады;

      6) электр энергиясының мемлекетаралық транзитін жүзеге асыратын басқа мемлекеттердің ұйымдарын қоспағанда, электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын энергиямен жабдықтаушы ұйымдар, энергия беруші ұйымдар және тұтынушылар жүйелік оператормен ұлттық электр желісін пайдалану бойынша қызмет көрсетуге арналған шарт жасасуға міндетті. Электр энергиясын бірыңғай сатып алушыға жүйелік оператормен ұлттық электр желісін пайдалану бойынша қызмет көрсетуге арналған шарттары жоқ, электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын энергиямен жабдықтаушы, энергия беруші ұйымдарға және тұтынушыларға электр энергиясын өткізуге (сатуға) тыйым салынады;

      7) шартты тұтынушылар мен басым тұтынушылар, республиканың жоспарлы тұтынуының жалпы көлеміндегі олардың электр энергиясын жоспарлы тұтыну үлесін, олардың құрамына кіретін жаңартылатын көздер өндірген электр энергиясының көлемін, электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын жаңартылатын көздерден олар сатып алатын электр энергиясының көлемін және электр энергиясын бірыңғай сатып алушының жаңартылатын көздерден электр энергиясын сатып алуға жұмсаған шығындарын ескере отырып, электр энергиясын бірыңғай сатып алушы уәкілетті орган айқындаған тәртіппен есептейтін баға бойынша және көлемде электр энергиясын бірыңғай сатып алушыдан электр энергиясын сатып алуға, сондай-ақ электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен тиісті электр энергиясын сатып алу-сату шарттарын жасасуға міндетті;

      8) электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен жасалған электр энергиясын ұзақ мерзімді сатып алу-сату шарты бар жаңартылатын көздер үшін Қазақстан Республикасының жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау туралы заңнамасына сәйкес электр энергиясын өндіру-тұтыну теңгерімі уәкілетті орган айқындаған тәртіппен электр энергиясын өндіру-тұтынудың көрсетілген тәуліктік кестесінде сақталған кезде, электр энергиясын нақты өндіру-тұтынудың тиісті сағаты басталғанға дейін екі сағаттан кешіктірмей жүйелік оператор бекіткен электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесін ұлғайтып (жоғары) қана түзетуге жол беріледі;

      9) осы тармақта көрсетілген электр энергиясын бірыңғай сатып алушының электр энергиясын сатып алуы мен сатуы, сондай-ақ тиісті өзара есеп айырысулар уәкілетті орган айқындаған тәртіппен жүзеге асырылады;

      10) электр энергиясын бірыңғай сатып алушының электр энергиясын сатып алу және сату бағалары уәкілетті орган айқындаған тәртіппен айқындалады;

      11) электр энергиясының теңгерімдеуші нарығындағы электр энергиясын бірыңғай сатып алушының шығындары мен кірістері электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілеріне электр энергиясын сату бағасын айқындау кезінде ескеріледі;

      12) жүйелік оператор бекіткен электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесіне енгізілген электр энергиясын сатып алу-сатудың жоспарлы көлемі электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері жасасқан барлық электр энергиясын сатып алу-сату шарттары бойынша электр энергиясының көтерме сауда нарығында сатып алынған (сатылған) электр энергиясының көлемі болып табылады;

      13) электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері электр энергиясын бірыңғай сатып алушыға өздері сатып алған электр энергиясына уәкілетті орган айқындаған тәртіппен және мерзімдерде ақы төлеуге міндетті;

      14) электр энергиясын бірыңғай сатып алушы энергия өндіруші ұйымдарға және жаңартылатын көздерге олардан сатып алынған электр энергиясына уәкілетті орган айқындаған тәртіппен және мерзімдерде ақы төлеуге міндетті;

      15) электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері (электр энергиясын кепілдікпен берушілерден басқа) электр энергиясын бірыңғай сатып алушыдан сатып алған электр энергиясына ақы төлеу уәкілетті орган белгілеген тәртіппен Қазақстан Республикасының бірыңғай электр энергетикалық жүйесінде электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесіне сәйкес операциялық тәулік басталғанға дейін ақша қаражатын аудару арқылы жүзеге асырылады;

      16) электр энергиясын кепілдікпен берушілер электр энергиясын бірыңғай сатып алушыдан сатып алынған электр энергиясына ақы төлеуді уәкілетті орган айқындаған тәртіпке сәйкес факт бойынша жүзеге асырады;

      17) аударуға жататын ақша қаражатының сомасы уәкілетті орган белгілеген тәртіппен электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесіне сәйкес есептеледі.

      6. Электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектісі электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесіне сәйкес операциялық тәулік басталғанға дейін электр энергиясын бірыңғай сатып алушыдан сатып алынған электр энергиясы үшін ақы төлемеген жағдайда, электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектісінің электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесіне өтінімі келесі тәуліктерге жіберілмейді (алып тасталады).

      7. Энергия өндіруші ұйымдардан сатып алынған электр энергиясы үшін ақшалай қаражат сомасын төлеу уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жүйелік оператор электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесін бекіткеннен кейін жүргізіледі.

      8. Шотты ашуға, жүргізуге және оған қызмет көрсетуге байланысты шығындар электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектісіне жүктеледі.

      9. Электр энергиясын бірыңғай сатып алушының энергия өндіруші ұйымдардан, оның ішінде жаңартылатын энергия көздерін, қалдықтарды энергетикалық кәдеге жаратуды және қайталама энергетикалық ресурстарды пайдаланатын ұйымдардан электр энергиясын сатып алуына, сондай-ақ теңгерімдеуші электр энергиясын және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алуына байланысты құқықтық қатынастарға Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасы қолданылмайды.

      Осы баптың күші, электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілері Еуразиялық экономикалық одақтың жалпы электр энергетикалық нарығына қатысқан жағдайда, оларға қолданылмайды.

      Ескерту. Заң 19-1-баппен толықтырылды – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 05.07.2023 № 17-VIII (02.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

5-тарау. Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикалық жүйесiндегi авариялық бұзылыстар кезінде электр энергетикасы объектілерін басқару

20-бап. Авариялық бұзылыстардың алдын алу және оны жою үшiн қолданылатын шаралар

      1. Алынып тасталды - ҚР 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      2. Жүйелік авариялардың алдын алу немесе оларды жою үшін жүйелік оператор меншік нысанына қарамастан, кез келген энергия өндіруші ұйымдардың резервтерін (генерацияланатын қуатты жүктеуге де, жүктен босатуға да) және тұтынушылардың дербес қоректену көздерін іске қосады.

      3. Авариялық бұзушылықтардың алдын алу немесе оларды жою үшін гидроэлектр станцияларының генерацияланатын қуатын өзгерту қажет болған кезде жүйелік оператордың гидроэлектр станцияларының реттеушілік қабілетін пайдалану үшін гидротораптар арқылы суды шығындаудың бекітілген графиктеріне өзгерістерді жедел енгізуге құқығы бар.

      4. Электр энергиясының теңгерiмдеушi нарығы өтей алмайтын теңгерiмсiздiк туындаған кезде жүйелiк оператордың Қазақстан Республикасының бiртұтас электр энергетикалық жүйесiндегi электр тогының нормативтiк жиiлiгiн ұстап тұру мақсатында электр энергиясын сатып алу-сатуды жүзеге асыруға құқығы бар.

      Ескерту. 20-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

21-бап. Авариялық бронь бойынша энергиямен жабдықтау

      1. Жүйелік авария туындаған кезде энергия беруші және энергиямен жабдықтаушы ұйымдармен энергиямен жабдықтаудың тиісті авариялық және технологиялық бронь актілері бар тұтынушыларды энергиямен жабдықтау энергиямен үздіксіз жабдықтауды қажет ететiн, қызметiнiң тоқтатылуы адамдардың өмiрiне, денсаулығына және қоршаған ортаға қатер төндiруге алып келетін шаруашылық инфрақұрылым ұйымдары үшiн технологиялық себептерге орай электр қуатын авариялық бронь мөлшерiнде берудi қамтамасыз ететiн, энергия берушi ұйымдар әзiрлейтiн схемалар бойынша жүзеге асырылады.

      2. Авариялық броны бар тұтынушыларды энергиямен жабдықтау тәртiбi мен талаптарын уәкілетті орган бекiтедi.

      3. Бюджет қаражаты есебiнен қамтылатын мемлекеттiк мекемелерге авариялық бронь мемлекеттiк мекемелердiң электр энергиясын тұтыну жөнiндегi шығыстарына көзделген қаражат шегiнде, сондай-ақ мемлекеттiк кәсiпорындар мен өзге де ұйымдар үшiн Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен ресiмделген тиiстi банктiк кепiлдiгi болған жағдайда берiледi.

      Ескерту. 21-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 11.07.2017 № 89-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

22-бап. Электр энергетикасы объектiлерiнiң сақталуын және тұтастығын қамтамасыз ету

      1. Электр энергетикасының неғұрлым маңызды объектiлерiн күзетудi арнаулы әскерилендiрiлген күзет қызметтерi немесе Қазақстан Республикасы Iшкi iстер министрлiгiнiң бөлiмшелерi жүзеге асырады. Мұндай объектiлердiң тiзбесiн Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлейдi.

      2. Қарамағында электр немесе жылу желілері бар ұйымның келiсiмiнсiз электр және жылу желiлерi жолдарының күзет аймақтарында құрылыс, монтаждау, жер қазу, тиеу-түсiру жұмыстарын, ұңғымалар мен шурфтардың орнатылуына байланысты iздеу жұмыстарын жүргiзуге, алаңдарды, автомобиль көлiгi тұрақтарын жайластыруға, базарларды, құрылыстарды, ғимараттарды орналастыруға, материалдарды жинап қоюға, қоршаулар мен дуалдарды соғуға, күйдiргiш коррозиялы заттар мен жанар-жағармай материалдарын шығарып тастауға және төгуге тыйым салынады.

      3. Энергия өндiрушi, энергия берушi ұйымдардың электр және (немесе) жылу энергиясын өндiру мен берудiң бiртұтас технологиялық процесiне қатысатын мүлкi бөлiнбейтiн мүлiк болып табылады.

      4. Электр энергетикасы объектiлерiн және (немесе) оның жекелеген бөлiктерiн сатып алу-сату, жалға немесе сенiмгерлік басқаруға беру уәкiлеттi орган мен табиғи монополиялар салаларында басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттiк органды алдын ала хабардар ете отырып жүзеге асырылады.

      Ескерту. 22-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.04.11 № 136, 2008.12.29 № 116-IV (01.01.2009 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 16.05.2014 № 203-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.12.2016 № 34-VI (01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 89-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

23-бап. Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңдарын бұзғаны үшiн жауаптылық

      Қазақстан Республикасының электр энергетикасы туралы заңдарының бұзылуына кiнәлi тұлғалар Қазақстан Республикасының заңдарында белгiлеген тәртiппен жауапты болады.

6-тарау. Қорытынды және өтпелі ережелер

24-бап. Осы Заңды қолданысқа енгiзу тәртiбi

      1. Осы Заң:

      1) 2004 жылғы 1 қазаннан бастап қолданысқа енгiзiлетiн 13-бабының 2-тармағы мен 14-бабының 4-тармағын;

      2) 2008 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін 13-бабының 6-тармағын қоспағанда, ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

      2. 10-баптың 1-тармағының 4) тармақшасында және 2-тармағының 2) тармақшасында белгiленген нормалар 2007 жылдың 31 желтоқсанына дейiн қолданылады.

      3. "Электр энергетикасы туралы" 1999 жылғы 16 шiлдедегi Қазақстан Республикасы Заңының (Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, 1999 ж., № 20, 729-құжат) күшi жойылды деп танылсын.

      Ескерту. 24-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2006.04.11 № 136 Заңымен.

25-бап. Қорытынды және өтпелi ережелер

      1. Энергия берушi ұйымдар электр және (немесе) жылу энергиясын беру жөнiндегi қызметтi энергиямен жабдықтау жөнiндегi қызметтен бөлудi 2004 жылғы 1 қазанға дейiн жүзеге асырсын.

      2. Өңірлік электр желісі компаниялары электр энергиясын беру жөніндегі қызметті энергиямен жабдықтау жөніндегі қызметтен бөлуді энергиямен жабдықтаушы ұйымдар құру жолымен 2004 жылғы 1 қазанға дейін жүзеге асырсын.

      3. Энергия өндіруші ұйымдар 2009 жылғы 1 мамырдан бастап осы Заңда белгіленген тәртіппен келісімдер жасассын.

      4. Осы Заңның 13-бабының 3-3-тармағында көзделген тыйым салу электр энергиясын оны орташа тәуліктік (базалық) қуаты 1 мегаваттан аспайтын көлемде беретін энергиямен жабдықтаушы ұйымдарға сатқан жағдайларға 2009 жылғы 1 шілдеге дейін қолданылмайды.

      4-1. Осы Заңның 13-бабының 3-3-тармағы бірінші бөлігінің 2) тармақшасында көзделген тыйым салу 2030 жылғы 1 қаңтарға дейін электр энергиясына кепілдік беріп жеткізушілерге қолданылмайды.

      5. 01.01.2016 дейін қолданыста болды - ҚР 2012.07.04 № 25-V Заңымен.

      6. Электр энергиясын беру жөніндегі қызметті көрсететін энергия беруші ұйымдар:

      1) 2018 жылғы 1 қаңтардан кешіктірмей осы Заңның 13-1-бабы 6-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген, электр энергиясын беру жөніндегі қызметке қойылатын талапқа;

      2) 2020 жылғы 1 қаңтардан кешіктірмей осы Заңның 13-1-бабы 6-тармағының 2) және 3) тармақшаларында көрсетілген, электр энергиясын беру жөніндегі қызметке қойылатын талаптарға;

      3) 2022 жылғы 1 қаңтардан кешіктірмей осы Заңның 13-1-бабы 6-тармағының 4) тармақшасында көрсетілген, электр энергиясын беру жөніндегі қызметке қойылатын талапқа сай келуге тиіс.

      7. Жергілікті атқарушы органдар 2019 жылғы 1 қаңтардан кешіктірмей мемлекеттік заңды тұлғалардың шаруашылық жүргiзу немесе жедел басқару құқығындағы электр желілерін осы Заңның 13-1-бабының 2-тармағына сәйкес беруді қамтамасыз етеді.

      8. Электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері болып табылатын тұтынушылар 2023 жылғы 1 қаңтардан кешіктірмей, осы Заңның 13-бабының 6-2-тармағында белгіленген талапқа сәйкес келуге тиіс.

      9. Осы Заңның 15-3-бабының 10-тармағының күші бірыңғай сатып алушы 2022 жылғы 1 қаңтардан бастап жасасқан электр қуатының әзірлігін ұстап тұру жөніндегі көрсетілетін қызметтерді сатып алу туралы шарттарға қолданылады.

      10. Уәкілетті орган жүйелік оператормен бірлесіп, 2023 жылғы 1 шілдеден бастап электр энергиясының теңгерімдеуші нарығын нақты уақыт режимінде іске қосуды қамтамасыз етеді.

      11. Уәкілетті орган 2023 жылғы 1 шілдеден бастап электр энергиясы нарығында бірыңғай сатып алушы моделіне көшуді қамтамасыз етеді.

      12. Электр энергиясын сатып алу және электр энергиясын бірыңғай сатып алушыға сату бөлігіндегі осы Заңның күші 2023 жылғы 1 шілдеге дейін бұзылуға жататын бұрын жасалған шарттардан туындаған қатынастарға қолданылады.

      Ескерту. 25-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2008.12.29 № 116-IV (01.01.2009 бастап қолданысқа енгізіледі), 2012.07.04 № 25-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 89-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.12.2020 № 380-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2022 № 177-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

      Қазақстан Республикасының
Президенті

Об электроэнергетике

Закон Республики Казахстан от 9 июля 2004 года № 588.

ОГЛАВЛЕНИЕ

      Настоящий Закон регулирует общественные отношения, возникающие в процессе производства, передачи и потребления электрической и тепловой энергии.

      Сноска. Преамбула с изменениями, внесенными Законом РК от 11.04.2006 № 136 (вводится в действие со дня его официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Основные понятия, используемые в настоящем Законе

      В настоящем Законе используются следующие основные понятия:

      1) аварийная бронь – минимальный расход электрической энергии (минимальная потребляемая мощность) объектов потребителя с полностью остановленным технологическим процессом, обеспечивающий их безопасное для жизни, здоровья людей и окружающей среды состояние, а также функционирование токоприемников систем дежурного и охранного освещения, охранной и пожарной сигнализации, насосов пожаротушения, водоотливов, охлаждения основного технологического оборудования, связи и аварийной вентиляции;

      2) аварийное нарушение - недопустимые отклонения технологических параметров работы электроустановки или ее элементов, вызвавшие вывод их из работы или повреждение во время эксплуатации;

      2-1) паспорт готовности – ежегодно выдаваемый документ, подтверждающий готовность энергопроизводящих и энергопередающих организаций к работе в осенне-зимний период;

      2-2) единый закупщик – юридическое лицо, определяемое уполномоченным органом, осуществляющее централизованную покупку услуги по поддержанию готовности электрической мощности и централизованное оказание услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки в порядке, предусмотренном настоящим Законом;

      2-3) генерирующая установка – устройство, вырабатывающее электрическую энергию;

      2-4) генерирующая установка с маневренным режимом генерации – генерирующая установка, располагающая регулировочной электрической мощностью;

      2-5) аукционные торги на строительство вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации (далее – аукционные торги) – процесс, организуемый и проводимый организатором аукционных торгов в электронной системе на основе аукциона, направленный на отбор проектов по строительству вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации и определение их индивидуальных тарифов на услугу по поддержанию готовности электрической мощности;

      2-6) участник аукционных торгов на строительство вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации (далее – участник аукционных торгов) – юридическое лицо, прошедшее регистрацию в электронной системе организатора аукционных торгов и получившее статус участника;

      2-7) организатор аукционных торгов на строительство вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации (далее – организатор аукционных торгов) – юридическое лицо, более пятидесяти процентов акций (долей участия в уставном капитале) которого принадлежат государству и аффилированным с ним лицам, определяемое уполномоченным органом, осуществляющее в порядке, предусмотренном настоящим Законом, организацию и проведение аукционных торгов;

      2-8) индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности при строительстве вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации – тариф, определенный по итогам аукционных торгов;

      2-9) диспетчерское технологическое управление – процесс, осуществляемый диспетчером и предназначенный для решения задач контроля и управления режимами функционирования электрических сетей посредством автоматизированных систем диспетчерского и технологического управления, а также приема и обработки сообщений от физических и юридических лиц о предпосылках возникновения или возникновении технологических нарушений, требующих принятия мер реагирования и устранения отказов и повреждений;

      2-10) индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности вновь вводимых в эксплуатацию энергопроизводящих организаций – тариф, определенный по итогам тендера, проведенного уполномоченным органом, на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию;

      2-11) исключен Законом РК от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие с 01.07.2023).

      2-12) фактическое сальдо генерации-потребления – разность фактических значений производства и потребления электрической энергии (за один час операционных суток) субъекта балансирующего рынка электрической энергии в кВт.ч;

      2-13) плановое сальдо генерации-потребления – разность значений производства и потребления электрической энергии (за один час операционных суток) субъекта балансирующего рынка электрической энергии, утвержденных системным оператором в почасовом суточном графике производства-потребления электрической энергии, в кВт.ч;

      3) исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2019);
      4) исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2019);

      5) системная авария - аварийное нарушение режимов работы объектов электроэнергетики, приведшее к потере устойчивости единой электроэнергетической системы Республики Казахстан и разделению ее на части;

      6) системные услуги - услуги, оказываемые системным оператором субъектам оптового рынка электрической энергии по передаче электрической энергии, технической диспетчеризации, резервированию мощности, организации балансирования производства-потребления электрической энергии;

      7) системный оператор - национальная компания, осуществляющая централизованное оперативно-диспетчерское управление, обеспечение параллельной работы с энергосистемами других государств, поддержание баланса в энергосистеме, оказание системных услуг и приобретение вспомогательных услуг у субъектов оптового рынка электрической энергии, а также передачу электрической энергии по национальной электрической сети, ее техническое обслуживание и поддержание в эксплуатационной готовности;

      7-1) рынок системных и вспомогательных услуг – система взаимоотношений между системным оператором и субъектами оптового рынка электрической энергии, связанных с оказанием системных и вспомогательных услуг;

      8) охранная зона тепловых сетей - земельные участки, отведенные в целях обеспечения сохранности тепловых сетей, создания нормальных условий эксплуатации, предотвращения их повреждений, а также несчастных случаев среди населения, оказавшегося в охранной зоне этих сетей;

      8-1) система теплоснабжения – комплекс, состоящий из теплопроизводящих, теплопередающих и теплопотребляющих установок;

      9) передача тепловой энергии – услуга по транспортировке тепловой энергии и (или) теплоносителя по тепловым сетям, оказываемая энергопередающими организациями в соответствии с заключенными договорами;

      10) розничный рынок тепловой энергии – система взаимоотношений участников производства, передачи тепловой энергии для осуществления теплоснабжения потребителей на основе договоров;

      11) инвестиционная программа - программа, направленная на создание новых активов, расширение, обновление, реконструкцию и техническое перевооружение существующих активов;

      12) исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2020);
      13) исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2020);
      14) исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2020);

      15) прибор коммерческого учета - техническое устройство, предназначенное для коммерческого учета электрической мощности, электрической или тепловой энергии, разрешенное к применению в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан;

      15-1) исключен Законом РК от 26.12.2019 № 284-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      15-2) покупатель электрической энергии на оптовом рынке – юридическое лицо, приобретающее электрическую энергию в целях электроснабжения или потребления, а также покрытия нормативно-технических потерь;

      15-3) осенне-зимний период – отопительный сезон, начало и завершение которого устанавливаются местными исполнительными органами;

      16) единая электроэнергетическая система Республики Казахстан - совокупность электрических станций, линий электропередачи и подстанций, обеспечивающих надежное и качественное энергоснабжение потребителей Республики Казахстан;

      17) резерв электрической мощности единой электроэнергетической системы Республики Казахстан - электрическая мощность агрегатов энергопроизводящих организаций, имеющих требуемую структуру, величину, а также степень готовности к диспетчеризации, соответствующие требованиям, предусмотренным договором;

      18) вспомогательные услуги - услуги, приобретаемые системным оператором у субъектов оптового рынка электрической энергии для обеспечения необходимых объемов и структуры регулировочных резервов электрической мощности, регулирования активной и реактивной мощностей, по запуску энергосистемы из обесточенного состояния;

      18-1) государственный технический инспектор - должностное лицо уполномоченного органа, осуществляющее государственный контроль за соблюдением требований законодательства Республики Казахстан об электроэнергетике;

      18-2) совет рынка – некоммерческая организация, осуществляющая деятельность по мониторингу функционирования рынка электрической энергии и мощности, а также другие функции, предусмотренные настоящим Законом;

      19) операционные сутки - текущие сутки, в течение которых системный оператор осуществляет операции по централизованному оперативно-диспетчерскому управлению исполнением заключенных субъектами оптового рынка электрической энергии договоров купли-продажи электрической энергии;

      20) централизованное оперативно-диспетчерское управление - осуществляемый системным оператором процесс непрерывного управления технически согласованной работой энергопроизводящих, энергопередающих, энергоснабжающих организаций и потребителей электрической энергии, обеспечивающий нормативный уровень надежности единой электроэнергетической системы Республики Казахстан и соблюдение нормативного качества электрической энергии;

      20-1) оператор рынка централизованной торговли - организация, осуществляющая централизованные торги электрической энергией, включая спот-торги электрической энергией, и услугой по поддержанию готовности электрической мощности;

      20-2) положительный дисбаланс – дисбаланс, значение которого больше нуля (не отрицательно), в кВт.ч;

      20-3) операционные сутки – календарные сутки, начинающиеся в 00.00 часов и заканчивающиеся в 24.00 часов среднеевропейского времени, в течение которых осуществляется реализация суточного графика производства-потребления электрической энергии;

      21) межрегиональные и (или) межгосударственные линии электропередачи - линии электропередачи напряжением 220 киловольт и выше, обеспечивающие передачу электрической энергии между регионами и (или) государствами;

      22) региональная электросетевая компания – энергопередающая организация, имеющая непосредственную технологическую связь с энергопроизводящей организацией и (или) национальной электрической сетью, владеющая кабельными или воздушными линиями электропередачи не менее четырех классов напряжения (220, 110, 35, 20, 10 (6), 0,4 киловольт), эксплуатирующая электрические сети регионального уровня и имеющая не менее 10 000 присоединенных потребителей;

      22-1) норма эксплуатационного запаса топлива - минимальный эксплуатационный запас топлива энергопроизводящих организаций в суточном исчислении;

      22-2) регулировочная электрическая мощность – диапазон (доля) располагаемой электрической мощности, в пределах которого (которой) электрическая станция способна работать с заданными параметрами;

      22-3) экспертная организация – юридическое лицо, осуществляющее деятельность по проведению энергетической экспертизы в соответствии с законодательством Республики Казахстан;

      22-4) провайдер баланса – субъект оптового рынка электрической энергии, принявший на себя ответственность за финансовое урегулирование на балансирующем рынке электрической энергии собственных дисбалансов и дисбалансов других субъектов балансирующего рынка электрической энергии в соответствии с заключенными с ними договорами, включенный в перечень провайдеров баланса, формируемый расчетным центром балансирующего рынка;

      22-5) расчетный центр балансирующего рынка – организация, определенная уполномоченным органом, осуществляющая централизованную куплю-продажу балансирующей электроэнергии и отрицательных дисбалансов на балансирующем рынке электрической энергии в порядке и сроки, которые предусмотрены настоящим Законом;

      23) балансирующая электроэнергия – электрическая энергия, предназначенная для покрытия положительных дисбалансов при реализации системным оператором утвержденного почасового суточного графика производства-потребления электрической энергии;

      23-1) предельный тариф на балансирующую электроэнергию – максимально разрешенная для субъектов балансирующего рынка электрической энергии цена продажи балансирующей электроэнергии расчетному центру балансирующего рынка, определяемая в порядке, предусмотренном настоящим Законом;

      23-2) дисбаланс – разность планового и фактического сальдо генерации-потребления в кВт.ч;

      23-3) отрицательный дисбаланс – дисбаланс, значение которого меньше нуля (отрицательно), в кВт.ч;

      23-4) предельный тариф на отрицательные дисбалансы – максимально разрешенная для субъектов балансирующего рынка электрической энергии цена покупки отрицательных дисбалансов у расчетного центра балансирующего рынка, определяемая в порядке, предусмотренном настоящим Законом;

      24) техническая диспетчеризация - услуга, оказываемая системным оператором по осуществлению централизованного оперативно-диспетчерского управления режимами производства и потребления электрической энергии в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан;

      24-1) технологическая бронь – минимальный расход электрической энергии (минимальная потребляемая мощность) и продолжительность времени, необходимые для завершения непрерывного технологического процесса и предотвращения опасности для жизни людей и окружающей среды;

      24-2) технологическое нарушение – отказ или повреждение оборудования, электрических и (или) тепловых сетей, в том числе вследствие возгорания или взрывов, отклонения от установленных режимов, несанкционированного отключения или ограничения работоспособности оборудования или его неисправности, которые привели к нарушению процесса производства, передачи, потребления электрической и (или) тепловой энергии;

      24-3) Исключен Законом РК от 03.01.2022 № 101-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      24-4) уполномоченный орган в сфере жилищных отношений и жилищно-коммунального хозяйства – центральный исполнительный орган, осуществляющий руководство и межотраслевую координацию в области теплоснабжения (кроме теплоэлектроцентралей и котельных, осуществляющих производство тепловой энергии в зоне централизованного теплоснабжения) в пределах населенных пунктов;

      24-5) бытовой потребитель – физическое лицо, использующее электрическую энергию для собственных бытовых нужд, не связанных с производством (продажей) товаров, работ и предоставлением услуг;

      25) потребитель - физическое или юридическое лицо, потребляющее на основе договора электрическую и (или) тепловую энергию;

      26) уполномоченный орган - государственный орган, осуществляющий руководство в области электроэнергетики:

      26-1) исключен Законом РК от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      27) национальная электрическая сеть – совокупность подстанций, распределительных устройств, межрегиональных и (или) межгосударственных линий электропередачи и линий электропередачи, осуществляющих выдачу электрической энергии электрических станций, напряжением 220 киловольт и выше, которые не подлежат приватизации и передаются национальной компании в порядке и на условиях, определяемых Правительством Республики Казахстан;

      27-1) услуга по передаче электрической энергии по национальной электрической сети – услуга, оказываемая системным оператором субъектам оптового рынка электрической энергии, экспортирующим и импортирующим электрическую энергию, и организациям других государств за объем межгосударственного транзита электрической энергии, организациям, входящим в группу лиц, осуществляющих передачу электрической энергии по национальной электрической сети для объектов, входящих в состав данных организаций, условным потребителям, а также потребителям, заключившим двусторонние договоры с энергопроизводящими организациями, использующими возобновляемые источники энергии;

      27-2) услуга по пользованию национальной электрической сетью – услуга по обеспечению технического обслуживания и поддержанию в эксплуатационной готовности национальной электрической сети, относящаяся к сфере передачи электрической энергии в соответствии с законодательством Республики Казахстан о естественных монополиях, оказываемая системным оператором субъекту оптового рынка электрической энергии, за исключением единого закупщика электрической энергии, условных потребителей и юридических лиц, входящих в состав групп лиц, при покупке ими электрической энергии у единого закупщика электрической энергии и осуществлении операций купли-продажи балансирующей электрической энергии и отрицательных дисбалансов с расчетным центром балансирующего рынка электрической энергии в соответствии с настоящим Законом;

      27-3) условный потребитель – оптовый потребитель, приобретающий электрическую энергию у энергопроизводящих организаций, входящих с ним в одну группу лиц, промышленный комплекс и квалифицированный потребитель, определяемые в соответствии с Законом Республики Казахстан "О поддержке использования возобновляемых источников энергии";

      28) исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2019);

      29) коммерческий учет электрической и тепловой энергии - учет электрической и тепловой энергии, необходимый для взаиморасчета между сторонами по договорам купли-продажи и передачи электрической и тепловой энергии;

      29-1) электрические сети – совокупность подстанций, распределительных устройств и соединяющих их линий электропередачи, предназначенных для передачи электрической энергии;

      30) охранная зона электрических сетей - земельные участки, водное и воздушное пространство, отведенные в целях обеспечения сохранности электрических сетей, создания нормальных условий эксплуатации, предотвращения их повреждения, а также несчастных случаев среди населения, оказавшегося в охранной зоне этих сетей;

      31) услуга по регулированию электрической мощности – услуга, оказываемая системному оператору, энергопередающим, энергоснабжающим организациям и потребителям, являющимся субъектами оптового рынка электрической энергии, по компенсации отклонений фактической электрической нагрузки субъектов оптового рынка электрической энергии от заявленной электрической нагрузки;

      31-1) услуга по поддержанию готовности электрической мощности – услуга, оказываемая энергопроизводящими организациями единому закупщику, по поддержанию готовности аттестованной в установленном порядке электрической мощности генерирующих установок к несению нагрузки;

      31-2) предельный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности – утвержденная уполномоченным органом на срок, равный семи годам, максимальная величина тарифа (цены) на услугу по поддержанию готовности электрической мощности для всех действующих энергопроизводящих организаций (за исключением объемов услуги по поддержанию готовности электрической мощности, при оказании которой действующие энергопроизводящие организации и победители тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, а также победители аукционных торгов используют индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности, установленный уполномоченным органом);

      31-3) исключен Законом РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      31-4) индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности – тариф, определенный на основе заключенного инвестиционного соглашения между уполномоченным органом и энергопроизводящей организацией на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление генерирующих установок;

      31-5) услуга по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки – услуга, оказываемая единым закупщиком, по обеспечению готовности аттестованной в установленном порядке электрической мощности генерирующих установок в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан к несению нагрузки;

      31-6) рынок электрической мощности – система взаимоотношений между субъектами оптового рынка электрической энергии, связанных с поддержанием энергопроизводящими организациями генерирующего оборудования в состоянии готовности к выработке электрической энергии, обновлением, поддержкой, реконструкцией и техническим перевооружением существующих производственных активов, а также их созданием;

      31-7) исключен Законом РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      31-8) централизованные торги электрической мощностью – процесс, направленный на заключение договоров на оказание услуг по поддержанию готовности электрической мощности между энергопроизводящими организациями и единым закупщиком, в электронной системе торговли;

      31-9) перечень электростанций – утвержденный перечень энергопроизводящих организаций, соответствующих критериям, установленным настоящим Законом;

      32) электроэнергетика - сфера производства, передачи, снабжения и потребления электрической и тепловой энергии;

      32-1) единый закупщик электрической энергии – юридическое лицо со стопроцентным государственным участием, определяемое уполномоченным органом, осуществляющее централизованную покупку и централизованную продажу плановых объемов электрической энергии в порядке, предусмотренном настоящим Законом;

      32-2) нетто-потребитель электрической энергии (далее – нетто-потребитель) – физическое или юридическое лицо, обеспечивающее полностью или частично собственное потребление электрической энергии от объекта по использованию возобновляемых источников энергии, принадлежащего ему на праве собственности или ином вещном праве, подключенного к распределительной электрической сети и оборудованного системами раздельного учета объемов потребления электрической энергии из сети и объемов поставки в нее, общей установленной мощностью до ста киловатт, включая комбинированные установки возобновляемых источников энергии;

      33) субъекты оптового рынка электрической энергии – энергопроизводящие, энергопередающие, энергоснабжающие организации, энергопроизводящие организации, использующие возобновляемые источники энергии, энергопроизводящие организации, использующие вторичные энергетические ресурсы, энергопроизводящие организации, использующие энергетическую утилизацию отходов, потребители электрической энергии и цифровые майнеры, включенные в перечень субъектов оптового рынка электрической энергии, формируемый системным оператором, а также системный оператор, оператор рынка централизованной торговли и единый закупщик электрической энергии;

      33-1) предельный тариф на электрическую энергию – утверждаемое уполномоченным органом каждые семь лет денежное выражение стоимости вырабатываемой электрической энергии энергопроизводящей организацией, включенной в группу энергопроизводящих организаций, реализующих электрическую энергию, состоящее из затрат на производство электрической энергии и нормы прибыли, определяемой по методике, установленной уполномоченным органом;

      34) гарантирующий поставщик электрической энергии - энергоснабжающая организация, осуществляющая энергоснабжение потребителей в случаях прекращения энергоснабжения потребителей всеми другими энергоснабжающими организациями не по вине потребителя;

      35) передача электрической энергии – технологически связанные действия, направленные на передачу и (или) распределение электрической энергии по электрическим сетям;

      35-1) автоматизированная система коммерческого учета электрической энергии - совокупность средств измерений и аппаратно-программного комплекса для измерений, сбора, обработки, хранения и передачи данных учета электрической энергии;

      36) суточный график производства-потребления электрической энергии - утвержденный системным оператором документ, регламентирующий почасовые величины производства и потребления электрической энергии на каждые календарные сутки в соответствии с договорами по купле-продаже электрической энергии, заключенными участниками оптового рынка на рынках децентрализованной купли-продажи электрической энергии и централизованной торговли электрической энергией;

      37) организация балансирования производства-потребления электрической энергии - услуга, оказываемая системным оператором по организации функционирования балансирующего рынка электрической энергии;

      37-1) группа энергопроизводящих организаций, реализующих электрическую энергию, – совокупность энергопроизводящих организаций, сформированная по критериям: тип энергопроизводящих организаций, установленная мощность, вид используемого топлива, удаленность от места нахождения топлива, расположение в одной части единой электроэнергетической системы Республики Казахстан, в которой отсутствуют ограничения технического характера на передачу электрической энергии;

      38) розничный рынок электрической энергии – система взаимоотношений, функционирующая на основе договоров электроснабжения между энергоснабжающими организациями, включенными в перечень субъектов оптового рынка электрической энергии, формируемый системным оператором, и субъектами розничного рынка электрической энергии;

      39) субъекты розничного рынка электрической энергии – потребители электрической энергии и энергопередающие организации, не включенные в перечень субъектов оптового рынка электрической энергии, формируемый системным оператором;

      39-1) оптовый рынок электрической энергии и мощности – система взаимоотношений между субъектами оптового рынка электрической энергии, состоящая из оптового рынка электрической энергии, балансирующего рынка электрической энергии, рынка электрической мощности и рынка системных и вспомогательных услуг;

      40) оптовый рынок электрической энергии – система отношений, связанных с куплей-продажей плановых объемов электрической энергии, функционирующая на основе договоров купли-продажи электрической энергии между субъектами оптового рынка электрической энергии;

      41) централизованная торговля электрической энергией – сделки купли-продажи электрической энергии, осуществляемые между энергопроизводящими организациями и единым закупщиком, а также между единым закупщиком и цифровыми майнерами в электронной системе торговли в соответствии с настоящим Законом;

      42) исключен Законом РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие с 01.01.2019);

      43) спот-торги электрической энергии (далее - спот-торги) - организованная торговля почасовыми объемами электрической энергии на краткосрочном основании в режимах: за день вперед и в течение операционных суток;

      44) балансирующий рынок электрической энергии – система взаимоотношений между субъектами балансирующего рынка электрической энергии и расчетным центром балансирующего рынка, возникающих в результате физического урегулирования дисбалансов электроэнергии в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан системным оператором и связанных с куплей-продажей балансирующей электроэнергии и отрицательных дисбалансов;

      45) имитационный режим балансирующего рынка электрической энергии (далее - имитационный режим) - функционирование балансирующего рынка электрической энергии без осуществления финансового урегулирования дисбалансов электрической энергии;

      46) субъекты балансирующего рынка электрической энергии – субъекты оптового рынка электрической энергии;

      47) энергетическая экспертиза – экспертиза, проводимая в области электроэнергетики на соответствие нормативным правовым актам Республики Казахстан по действующим объектам, проектам реконструируемых, модернизируемых и вновь строящихся объектов в области электроэнергетики, а также при расследовании технологических нарушений и производственного травматизма на них в соответствии с правилами, утвержденными уполномоченным органом;

      48) энергопередающая организация – организация, оказывающая на основе договоров услугу по передаче электрической или тепловой энергии;

      49) энергоснабжающая организация - организация, осуществляющая продажу потребителям купленной электрической и (или) тепловой энергии;

      50) энергопроизводящая организация – организация, осуществляющая производство электрической и (или) тепловой энергии для собственных нужд и (или) реализации, за исключением индивидуальных потребителей электрической и (или) тепловой энергии и нетто-потребителей электрической энергии, являющихся таковыми в соответствии с законодательством Республики Казахстан в области поддержки использования возобновляемых источников энергии;

      51) исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2019).

      52) отпускная цена электрической энергии от энергопроизводящей организации – цена продажи электрической энергии энергопроизводящей организации, включенной в соответствующую группу энергопроизводящих организаций, реализующих электрическую энергию, не превышающая ее предельного тарифа на электрическую энергию, умноженного на соответствующие часовые ставки, определяемые в порядке, установленном уполномоченным органом.

      Сноска. Статья 1 в редакции Закона РК от 29.12.2008 № 116-IV (вводится в действие с 01.01.2009); с изменениями, внесенными законами РК от 01.03.2011 № 414-IV (вводится в действие со дня его первого официального опубликования); от 22.07.2011 № 479-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 04.07.2012 № 25-V (порядок введения в действие см. ст. 2); от 04.07.2013 № 128-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 15.06.2015 № 322-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 12.11.2015 № 394-V (порядок введения в действие см. ст. 2); от 28.12.2016 № 34-VІ (вводится в действие с 01.01.2017); от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 02.04.2019 № 241-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 26.12.2019 № 284-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 30.12.2019 № 297-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 07.12.2020 № 380-VI (порядок введения в действие см. ст. 2); от 03.01.2022 № 101-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие с 01.07.2023).

Статья 2. Законодательство Республики Казахстан об электроэнергетике

      1. Законодательство Республики Казахстан об электроэнергетике основывается на Конституции Республики Казахстан и состоит из настоящего Закона и иных нормативных правовых актов Республики Казахстан.

      2. Если международным договором, ратифицированным Республикой Казахстан, установлены иные правила, чем те, которые содержатся в настоящем Законе, то применяются правила международного договора.

Глава 2. Государственное регулирование
в области электроэнергетики

Статья 3. Цели и задачи государственного регулирования в области электроэнергетики

      1. Государственное регулирование в области электроэнергетики осуществляется в целях:

      1) максимального удовлетворения спроса потребителей энергии и защиты прав участников рынка электрической и тепловой энергии путем создания конкурентных условий на рынке, гарантирующих потребителям право выбора поставщиков электрической и тепловой энергии;

      2) обеспечения безопасного, надежного и стабильного функционирования электроэнергетического комплекса Республики Казахстан;

      3) единства управления электроэнергетическим комплексом Республики Казахстан как особо важной системой жизнеобеспечения хозяйственно-экономического и социального комплексов страны.

      2. Задачами государственного регулирования в области электроэнергетики являются:

      1) эффективное, безопасное функционирование и развитие электроэнергетического комплекса на основе единства управления, развития конкуренции;

      2) право выбора потребителями поставщика электрической и (или) тепловой энергии;

      3) регулирование деятельности в сфере естественной монополии, а также создание условий для защиты отечественных энергопроизводителей;

      4) создание и совершенствование регулируемого рынка электрической и тепловой энергии;

      5) рациональное и экономное потребление электрической и тепловой энергии;

      6) использование и развитие возобновляемых и нетрадиционных источников энергии;

      7) привлечение инвестиций в развитие и перевооружение электроэнергетического комплекса;

      8) создание условий для выполнения комплекса мероприятий по охране окружающей среды, надежности и безопасности строительства при эксплуатации линий электропередачи, электро- и энергоустановок;

      9) создание условий для организации энергоснабжения в отдаленных районах страны;

      10) установление национальных стандартов работы единой электроэнергетической системы Республики Казахстан и качества электрической энергии;

      11) обеспечение кредитования и субсидирования строительства, реконструкции и модернизации систем теплоснабжения.

      3. Государственное регулирование в области электроэнергетики включает:

      1) лицензирование;

      2) государственное регулирование тарифов (цен, ставок сбора);

      3) демонополизацию и приватизацию объектов электроэнергетики;

      4) государственный надзор за надежностью, безопасностью и экономичностью производства, передачи, технической диспетчеризации и потребления электрической энергии;

      5) техническое регулирование и стандартизацию в области электроэнергетики;

      6) кредитование строительства, реконструкции и модернизации систем теплоснабжения за счет бюджетных средств, осуществляемое в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан;

      7) субсидирование строительства, реконструкции и модернизации систем теплоснабжения на безвозмездной и невозвратной основе, осуществляемое за счет бюджетных средств.

      Сноска. Статья 3 с изменениями, внесенными законами РК от 11.04.2006 № 136 (вводится в действие со дня его официального опубликования); от 29.12.2006 № 209 (порядок введения в действие см. ст.2); от 10.07.2012 № 31-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 15.06.2015 № 322-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 05.10.2018 № 184-VI (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования).

Статья 3-1. Особенности государственного регулирования национальной электрической сети

      1. Национальной компании запрещаются отчуждение национальной электрической сети физическим и (или) юридическим лицам, а также ее обременение правами третьих лиц.

      2. Национальному управляющему холдингу запрещается отчуждение акций национальной компании, в результате которого национальному управляющему холдингу будет принадлежать менее восьмидесяти пяти процентов голосующих акций данной национальной компании.

      Сноска. Закон дополнен статьей 3-1 в соответствии с Законом РК от 02.07.2014 № 225-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменением, внесенным Законом РК от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 4. Компетенция Правительства Республики Казахстан

      Правительство Республики Казахстан:

      1) разрабатывает основные направления государственной политики в области электроэнергетики;

      1-1) осуществляет государственную финансовую поддержку единого закупщика в случае невозможности выполнения им обязательств перед энергопроизводящими организациями по поддержанию готовности электрической мощности вследствие недостаточности его доходов от оказания услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки для компенсации расходов, понесенных им исключительно при предоставлении данной услуги;

      1-2) Исключен Законом РК от 03.01.2022 № 101-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      2) Исключен Законом РК от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      Сноска. Статья 4 в редакции Закона РК от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменениями, внесенными законами РК от 29.12.2014 № 269-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 15.06.2015 № 322-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 03.01.2022 № 101-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 5. Компетенция уполномоченного органа

      Уполномоченный орган:

      1) формирует и реализует государственную политику в области электроэнергетики;

      2) исключен Законом РК от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      3) исключен Законом РК от 29.12.2014 № 269-V (вводится в действие с 01.01.2016);

      4) исключен Законом РК от 29.12.2014 № 269-V (вводится в действие с 01.01.2016);

      5) разрабатывает и утверждает типовой договор электроснабжения;

      6) разрабатывает и утверждает типовой договор на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию;

      7) разрабатывает и утверждает типовой договор о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности;

      7-1) разрабатывает и утверждает типовой договор на оказание услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки;

      7-2) разрабатывает и утверждает типовой договор на создание электрической мощности с субъектами оптового рынка, включенными в Реестр групп лиц (далее – Реестр);

      7-3) разрабатывает и утверждает типовой договор о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности с субъектами оптового рынка, включенными в Реестр;

      8) исключен Законом РК от 29.12.2014 № 269-V (вводится в действие с 01.01.2016);

      9) разрабатывает и утверждает правила организации и функционирования оптового рынка электрической энергии;

      10) разрабатывает и утверждает правила технической эксплуатации электрических станций и сетей;

      11) разрабатывает и утверждает правила проведения тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию;

      12) разрабатывает и утверждает правила функционирования балансирующего рынка электрической энергии;

      13) разрабатывает и утверждает правила организации и функционирования розничного рынка электрической энергии, а также предоставления услуг на данном рынке;

      14) разрабатывает и утверждает правила по предотвращению аварийных нарушений в единой электроэнергетической системе Казахстана и их ликвидации;

      15) разрабатывает и утверждает правила проведения энергетической экспертизы;

      16) разрабатывает и утверждает технические регламенты в области электроэнергетики;

      17) разрабатывает и утверждает правила техники безопасности при эксплуатации электроустановок;

      18) разрабатывает и утверждает правила техники безопасности при эксплуатации тепломеханического оборудования электростанций и тепловых сетей;

      19) разрабатывает и утверждает правила устройства электроустановок;

      20) разрабатывает и утверждает инструкции по составлению акта аварийной и технологической брони энергоснабжения;

      21) разрабатывает и утверждает правила пользования электрической энергией;

      22) разрабатывает и утверждает правила пользования тепловой энергией;

      23) разрабатывает и утверждает правила оказания услуг системным оператором, организации и функционирования рынка системных и вспомогательных услуг;

      24) принимает решение о включении электрической энергии в перечень приобретаемого имущества (активов), реализуемого (реализуемых) на торгах (аукционах) в соответствии с законодательством Республики Казахстан;

      25) разрабатывает и утверждает правила оказания услуг по обеспечению надежности и устойчивости электроснабжения;

      26) разрабатывает и утверждает электросетевые правила;

      27) разрабатывает и утверждает правила технической эксплуатации электроустановок потребителей;

      28) разрабатывает и утверждает правила техники безопасности при эксплуатации электроустановок потребителей;

      29) разрабатывает и утверждает правила пожарной безопасности для энергетических предприятий;

      30) разрабатывает и утверждает правила взрывобезопасности топливоподачи для приготовления и сжигания пылевидного топлива;

      30-1) разрабатывает и утверждает правила установления охранных зон объектов электрических сетей и особых условий использования земельных участков, расположенных в границах таких зон;

      30-2) разрабатывает и утверждает правила определения размеров земельных участков для размещения опор воздушных линий электропередачи;

      30-3) разрабатывает и утверждает правила установления охранных зон объектов тепловых сетей и особых условий использования земельных участков, расположенных в границах таких зон;

      30-4) разрабатывает и утверждает правила определения соответствия энергопередающих организаций требованиям, предъявляемым к деятельности по передаче электрической энергии;

      31) разрабатывает и утверждает правила безопасности при работе с инструментами и приспособлениями;

      32) разрабатывает и утверждает правила проведения расследования и учета технологических нарушений в работе единой электроэнергетической системы, электростанций, районных котельных, электрических и тепловых сетей;

      33) разрабатывает и утверждает правила приемки в эксплуатацию энергообъектов электростанций, электрических и тепловых сетей после технической модернизации;

      34) разрабатывает и утверждает положение об аттестации, рационализации, учете и планировании рабочих мест в энергетике;

      35) разрабатывает и утверждает правила учета отпуска тепловой энергии и теплоносителя;

      36) разрабатывает и утверждает правила организации технического обслуживания и ремонта оборудования, зданий и сооружений электростанций, тепловых и электрических сетей;

      37) разрабатывает и утверждает правила согласования ограничений электрической мощности тепловых электростанций и мероприятий по сокращению таких ограничений;

      38) разрабатывает и утверждает правила работы с персоналом в энергетических организациях Республики Казахстан;

      39) разрабатывает и утверждает правила организации централизованных торгов электрической энергией;

      40) разрабатывает и утверждает правила проведения квалификационных проверок знаний правил технической эксплуатации и правил техники безопасности у руководителей, специалистов организаций, осуществляющих производство, передачу электрической и тепловой энергии, для контроля технического состояния и безопасности эксплуатации электроустановок;

      41) разрабатывает и утверждает правила проведения периодического обследования технического состояния энергетического оборудования, зданий и сооружений электрических станций, электрических и тепловых сетей, а также энергетического оборудования потребителей с привлечением экспертных организаций и заводов-изготовителей;

      42) разрабатывает и утверждает правила организации и функционирования рынка электрической мощности;

      43) определяет системного оператора;

      44) устанавливает образец служебного удостоверения государственного технического инспектора, номерного штампа и пломбира;

      45) разрабатывает и утверждает правила определения норм эксплуатационного запаса топлива в осенне-зимний период для энергопроизводящих организаций;

      46) утверждает нормы эксплуатационного запаса топлива в осенне-зимний период для энергопроизводящих организаций;

      47) разрабатывает и утверждает в пределах своей компетенции нормативные правовые акты Республики Казахстан в области производства, передачи и потребления электрической и тепловой энергии, а также оказания услуг по поддержанию готовности электрической мощности и обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки;

      47-1) разрабатывает и утверждает нормативные значения показателей надежности электроснабжения, а также порядок их определения;

      48) разрабатывает и утверждает нормативные правовые акты, регламентирующие нормы расхода электрической и тепловой энергии на технологические нужды энергопроизводящих, энергопередающих организаций;

      49) разрабатывает и утверждает нормативные технические документы в сферах проектирования, строительства, эксплуатационных и технико-экономических характеристик оборудования;

      50) исключен Законом РК от 29.12.2014 № 269-V (вводится в действие с 01.01.2016);

      51) осуществляет государственный контроль за соблюдением энергопроизводящими организациями требований, предусмотренных подпунктом 3) пункта 3-2 статьи 13 настоящего Закона;

      52) исключен Законом РК от 29.12.2014 № 269-V (вводится в действие с 01.01.2015);

      53) определяет оператора (операторов) рынка централизованной торговли на конкурсной основе в соответствии с правилами организации централизованных торгов электрической энергией;

      54) разрабатывает и утверждает формы актов государственных технических инспекторов;

      55) определяет особенности функционирования и организации оптового рынка электрической энергии для регионов, не имеющих электрической связи по территории Республики Казахстан, с единой электроэнергетической системой Республики Казахстан;

      56) разрабатывает и утверждает порядок выдачи государственному техническому инспектору служебного удостоверения, номерного штампа и пломбира;

      57) разрабатывает и утверждает правила функционирования автоматизированной системы коммерческого учета электрической энергии для субъектов оптового рынка электрической энергии;

      58) исключен Законом РК от 29.12.2014 № 269-V (вводится в действие с 01.01.2016);

      59) разрабатывает и утверждает требования к экспертным организациям для осуществления энергетической экспертизы;

      60) исключен Законом РК от 29.03.2016 № 479-V (вводится в действие по истечении двадцати одного календарного дня после дня его первого официального опубликования);

      61) разрабатывает и утверждает техническое задание на разработку инвестиционной программы;

      62) исключен Законом РК от 29.12.2014 № 269-V (вводится в действие с 01.01.2016);

      63) исключен Законом РК от 29.12.2014 № 269-V (вводится в действие с 01.01.2017);

      64) разрабатывает и утверждает перспективную схему размещения электрических мощностей;

      65) проводит тендер на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию;

      66) по итогам тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, заключает договор с победителем данного тендера;

      67) определяет победителя по результатам тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, с которым единый закупщик заключает договор о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности;

      68) утверждает прогнозные балансы электрической энергии и мощности;

      69) разрабатывает и утверждает правила получения энергопроизводящими, энергопередающими организациями паспорта готовности к работе в осенне-зимний период;

      70) осуществляет международное сотрудничество в области электроэнергетики;

      70-1) утверждает предельные тарифы на электрическую энергию;

      70-2) утверждает предельные тарифы на услугу по поддержанию готовности электрической мощности;

      70-3) утверждает группы энергопроизводящих организаций, реализующих электрическую энергию;

      70-4) исключен Законом РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      70-5) определяет порядок утверждения предельного тарифа на электрическую энергию и предельного тарифа на услугу по поддержанию готовности электрической мощности;

      70-6) осуществляет государственный контроль за соблюдением системным оператором требований, предусмотренных пунктом 2 статьи 15-2 настоящего Закона;

      70-7) размещает на своем интернет-ресурсе информацию о нарушениях порядка реализации (продажи) электрической энергии и услуги по поддержанию готовности электрической мощности энергопроизводящими организациями и принятых мерах по устранению выявленных нарушений;

      70-8) исключен Законом РК от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      70-9) утверждает методику определения нормы прибыли, учитываемой при утверждении предельных тарифов на электрическую энергию, включающей в себя в том числе затраты по вознаграждениям по займам, привлекаемым в рамках реализации мероприятий по долгосрочным договорам о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, заключенным на рынке электрической мощности в соответствии со статьями 15-4 и 15-6 настоящего Закона, а также надбавки за балансирование;

      70-10) определяет совет рынка, а также разрабатывает и утверждает правила функционирования совета рынка;

      70-11) устанавливает индивидуальные тарифы на услугу по поддержанию готовности электрической мощности, объемы услуги по поддержанию готовности электрической мощности и сроки ее покупки для договоров о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, заключаемых единым закупщиком с победителями тендеров на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию;

      70-12) заключает инвестиционные соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление с действующими энергопроизводящими организациями;

      70-13) разрабатывает и утверждает порядок разработки прогнозных балансов электрической энергии и мощности;

      70-14) разрабатывает и утверждает нормативные технические документы в области электроэнергетики;

      70-15) определяет единого закупщика;

      70-16) исключен Законом РК от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие с 01.07.2023).

      70-17) разрабатывает и утверждает правила проведения аттестации электрической мощности генерирующих установок;

      70-18) устанавливает индивидуальные тарифы на услугу по поддержанию готовности электрической мощности, объемы услуги по поддержанию готовности электрической мощности и сроки ее покупки для договоров о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, заключаемых единым закупщиком с действующими энергопроизводящими организациями, которые заключили инвестиционное соглашение на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление с уполномоченным органом;

      70-19) разрабатывает и утверждает правила определения объема услуги по поддержанию готовности электрической мощности для договоров о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, заключаемых единым закупщиком с действующими энергопроизводящими организациями, в состав которых входят теплоэлектроцентрали;

      70-20) разрабатывает и утверждает правила расчета и размещения на интернет-ресурсе единым закупщиком цены на услугу по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки;

      70-21) разрабатывает и утверждает правила допуска на рассмотрение, рассмотрения и отбора инвестиционных программ модернизации, расширения, реконструкции и (или) обновления, заключения инвестиционных соглашений на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление, соответствующего заключения договоров о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности и установления для данных договоров индивидуальных тарифов на услугу по поддержанию готовности электрической мощности, объемов и сроков покупки услуги по поддержанию готовности электрической мощности;

      70-22) исключен Законом РК от 24.05.2018 № 156-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);
      70-23) исключен Законом РК от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие с 01.01.2019);
      70-24) исключен Законом РК от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие с 01.01.2019);
      70-25) исключен Законом РК от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие с 01.01.2019);
      70-26) исключен Законом РК от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие с 01.01.2019);
      70-27) исключен Законом РК от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие с 01.01.2019);
      70-28) исключен Законом РК от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие с 01.01.2019);

      70-29) разрабатывает и утверждает правила определения дефицита и профицита электрической энергии в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан;

      70-30) разрабатывает и утверждает правила субсидирования энергопроизводящих организаций на приобретение топлива для бесперебойного проведения отопительного сезона;

      70-31) формирует и ведет Реестр в соответствии с утвержденными правилами;

      70-32) разрабатывает и утверждает правила формирования и ведения Реестра;

      70-33) разрабатывает и утверждает правила участия потребителей, включенных в Реестр, в создании электрической мощности для покрытия прогнозируемого дефицита;

      70-34) согласовывает место размещения (площадки), тип и вид топлива для генерирующих установок, вводимых в эксплуатацию энергопроизводящими организациями и потребителями, включенными в Реестр;

      70-35) осуществляет координацию местных исполнительных органов областей, городов республиканского значения, столицы при субсидировании затрат организаций в сфере производства тепловой энергии на погашение и обслуживание займов международных финансовых организаций, привлеченных для реализации проектов по модернизации систем энергоснабжения;

      70-36) утверждает правила субсидирования затрат организаций в сфере производства тепловой энергии на погашение и обслуживание займов международных финансовых организаций, привлеченных для реализации проектов по модернизации систем энергоснабжения;

      70-37) разрабатывает и утверждает правила включения потребителей в перечень электростанций;

      70-38) утверждает перечень электростанций;

      70-39) разрабатывает и утверждает правила технологического присоединения к электрическим сетям энергопередающих организаций;

      70-40) разрабатывает и утверждает типовой договор технологического присоединения электрических установок с установленной мощностью до 200 кВт субъектов предпринимательства к электрическим сетям энергопередающих организаций;

      70-41) разрабатывает и утверждает правила организации и проведения аукционных торгов на строительство вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации;

      70-42) разрабатывает и утверждает методику оценки эффективности вложенных инвестиций в области электроэнергетики;

      70-43) разрабатывает и утверждает план размещения генерирующих установок с маневренным режимом генерации;

      70-44) разрабатывает и утверждает правила рассмотрения инвестиционных программ по модернизации, реконструкции и (или) расширению со строительством генерирующих установок с использованием газа в качестве альтернативного типа топлива, заключения инвестиционных соглашений на модернизацию, реконструкцию и (или) расширение со строительством генерирующих установок с использованием газа в качестве альтернативного типа топлива, соответствующего заключения договоров о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности и установления для данных договоров индивидуальных тарифов на услугу по поддержанию готовности электрической мощности, объемов и сроков покупки услуги по поддержанию готовности электрической мощности;

      70-45) определяет расчетный центр балансирующего рынка;

      70-46) определяет единого закупщика электрической энергии;

      70-47) рассматривает отчетную информацию энергопроизводящих организаций об использовании средств, полученных в рамках подпунктов 3) и 4) пункта 3-1 статьи 15-3 настоящего Закона, на предмет целевого использования средств и принимает решение о снижении объемов средств, направляемых энергопроизводящим организациям, в случае выявления факта нецелевого использования средств;

      71) осуществляет иные полномочия, предусмотренные настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан, актами Президента Республики Казахстан и Правительством Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 5 в редакции Закона РК от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменениями, внесенными законами РК от 16.05.2014 № 203-V (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования); от 29.12.2014 № 269-V (порядок введения в действие см. ст. 3); от 12.11.2015 № 394-V (порядок введения в действие см. ст. 2); от 29.03.2016 № 479-V (вводится в действие по истечении двадцати одного календарного дня после дня его первого официального опубликования); от 11.07.2017 № 89-VI (порядок введения в действие см ст. 2); от 24.05.2018 № 156-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 05.10.2018 № 184-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.04.2019 № 249-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 30.12.2019 № 297-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 29.06.2020 № 352-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 03.01.2022 № 101-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 30.06.2022 № 130-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.04.2023 № 223-VII (порядок введения в действие см. ст. 3).

Статья 5-1. Компетенция уполномоченного органа в сфере жилищных отношений и жилищно-коммунального хозяйства

      Сноска. Заголовок с изменениями, внесенными Законом РК от 26.12.2019 № 284-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Уполномоченный орган в сфере жилищных отношений и жилищно-коммунального хозяйства:

      1) в пределах своей компетенции участвует в разработке и реализации государственной политики в области электроэнергетики;

      2) в пределах своей компетенции разрабатывает и утверждает нормативно-техническую документацию в области электроснабжения и теплоснабжения в пределах населенных пунктов;

      3) организует методическое обеспечение в области электроснабжения и теплоснабжения в пределах населенных пунктов;

      4) организует проведение проектных, изыскательских, прикладных научно-исследовательских и опытно-конструкторских работ в области электроснабжения и теплоснабжения в пределах населенных пунктов;

      5) разрабатывает и утверждает типовые правила расчета норм потребления коммунальных услуг по электроснабжению и теплоснабжению для потребителей, не имеющих приборов учета;

      5-1) разрабатывает и утверждает правила кредитования строительства, реконструкции и модернизации систем теплоснабжения по согласованию с центральным уполномоченным органом по бюджетному планированию;

      5-2) разрабатывает и утверждает правила субсидирования строительства, реконструкции и модернизации систем теплоснабжения по согласованию с центральным уполномоченным органом по бюджетному планированию;

      5-3) осуществляет кредитование и субсидирование строительства, реконструкции и модернизации систем теплоснабжения;

      5-4) осуществляет координацию местных исполнительных органов областей, городов республиканского значения, столицы при субсидировании затрат организаций в сфере передачи и снабжения электрической энергией, передачи и снабжения тепловой энергией на погашение и обслуживание займов международных финансовых организаций, привлеченных для реализации проектов по расширению, модернизации, реконструкции, обновлению, поддержанию существующих активов и созданию новых активов;

      5-5) утверждает правила субсидирования затрат организаций в сфере передачи и снабжения электрической энергией, передачи и снабжения тепловой энергией на погашение и обслуживание займов международных финансовых организаций, привлеченных для реализации проектов по расширению, модернизации, реконструкции, обновлению, поддержанию существующих активов и созданию новых активов;

      6) осуществляет иные полномочия, предусмотренные законами Республики Казахстан, актами Президента Республики Казахстан и Правительства Республики Казахстан.

      Сноска. Глава 1 дополнена статьей 5-1 в соответствии с Законом РК от 22.07.2011 № 479-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); с изменениями, внесенными законами РК от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 15.06.2015 № 322-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.04.2019 № 249-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 26.12.2019 № 284-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 5-2. Компетенция местных исполнительных органов областей, городов республиканского значения, столицы

      Местные исполнительные органы областей, городов республиканского значения, столицы осуществляют субсидирование затрат энергопроизводящих организаций на приобретение топлива для бесперебойного проведения отопительного сезона в порядке, определяемом уполномоченным органом.

      Местные исполнительные органы областей, городов республиканского значения, столицы осуществляют субсидирование затрат организаций в сфере передачи и снабжения электрической энергией, производства, передачи и снабжения тепловой энергией на погашение и обслуживание займов международных финансовых организаций, привлеченных для реализации проектов по расширению, модернизации, реконструкции, обновлению, поддержанию существующих активов и созданию новых активов, в порядке, определяемом уполномоченными государственными органами.

      Сноска. Глава 1 дополнена статьей 5-2 в соответствии с Законом РК от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменением, внесенным Законом РК от 19.04.2019 № 249-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 6. Государственный энергетический контроль

      Сноска. Заголовок с изменением, внесенным Законом РК от 06.01.2011 № 378-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования).

      1. Контроль в области электроэнергетики осуществляется государственным органом по государственному энергетическому надзору и контролю и местными исполнительными органами.

      2. Орган по государственному энергетическому надзору и контролю осуществляет контроль за:

      1) соблюдением требований нормативных правовых актов Республики Казахстан в области электроэнергетики;

      2) эксплуатацией и техническим состоянием энергетического оборудования электрических станций, электрических сетей, электрических установок потребителей;

      3) надежностью и безопасностью производства, передачи, снабжения и потребления электрической энергии;

      4) недопуском или отстранением от работы на электрических установках персонала, не прошедшего проверку знаний правил технической эксплуатации и правил техники безопасности в области электроэнергетики.

      2-1. Местные исполнительные органы осуществляют контроль за:

      1) эксплуатацией и техническим состоянием котельных, тепловых сетей и теплоиспользующих установок потребителей;

      2) подготовкой и осуществлением ремонтно-восстановительных работ по котельным, тепловым сетям и их функционированием в осенне-зимний период.

      3. Государственный энергетический контроль в области электроэнергетики осуществляется в форме проверки и профилактического контроля в соответствии с Предпринимательским кодексом Республики Казахстан и настоящим Законом.

      4. - 7. Исключены Законом РК от 17.07.2009 № 188-IV (порядок введения в действие см. ст.2).

      8. Для устранения выявленных нарушений руководителю объекта электроэнергетики выдается предписание установленного образца с указанием сроков и лиц, ответственных за исполнение, а также об отстранении от работы персонала, не имеющего соответствующего допуска к осуществлению деятельности по эксплуатации электроустановок и не прошедшего квалификационные проверки знаний правил технической эксплуатации и правил техники безопасности в области электроэнергетики.

      9. Энергетический контроль осуществляются за:

      1) соблюдением требований технических условий по качеству электрической и тепловой энергии;

      2) соблюдением нормативных правовых актов Республики Казахстан в области электроэнергетики в пределах своей компетенции;

      3) рациональным и экономным использованием, оптимизацией режимов производства, передачей, потреблением электрической и тепловой энергии;

      4) готовностью электрических станций, электрических и тепловых сетей к работе в осенне-зимний период.

      10. Орган по государственному энергетическому надзору и контролю:

      1) участвует в работе комиссий электроэнергетических предприятий по оценке готовности объектов и оборудования к работе в осенне-зимний период;

      2) ведет учет технологических нарушений в работе электростанций, электрических сетей, приведших к остановке основного оборудования, пожарам, взрывам, разделению единой электроэнергетической системы Республики Казахстан на несколько частей, массовому ограничению потребителей электрической энергии;

      3) осуществлять прием уведомлений о начале или прекращении деятельности, а также ведет, размещает и обновляет на интернет-ресурсе реестр экспертных организаций по проведению энергетической экспертизы в соответствии с категорией;

      4) исключен Законом РК от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      5) осуществляет рассмотрение материалов по административным делам в области электроэнергетики в пределах своей компетенции в соответствии с законодательством Республики Казахстан об административных правонарушениях;

      6) обращается в суд и участвует при рассмотрении судом дел по нарушениям законодательства Республики Казахстан об электроэнергетике;

      7) направляет государственному органу, осуществляющему руководство в сферах естественных монополий, информацию о несоответствии деятельности субъекта естественной монополии, оказывающего услугу по передаче электрической энергии, требованиям пункта 6 статьи 13-1 настоящего Закона;

      8) осуществляет мониторинг износа основного оборудования энергопроизводящих и энергопередающих организаций.

      10-1. Местные исполнительные органы:

      1) проводят расследования технологических нарушений в работе котельных и тепловых сетей (магистральных, внутриквартальных);

      2) согласовывают плановый ремонт котельных и тепловых сетей (магистральных, внутриквартальных);

      3) выдают паспорта готовности отопительных котельных всех мощностей и тепловых сетей (магистральных, внутриквартальных) к работе в осенне-зимний период;

      4) исключен Законом РК от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      5) ведут учет расследований технологических нарушений в работе тепловых сетей, приведших к ограничению потребителей тепловой энергии, повреждению энергетического оборудования котельных;

      6) осуществляют рассмотрение материалов по административным делам в области электроэнергетики в пределах своей компетенции в соответствии с законодательством Республики Казахстан об административных правонарушениях;

      7) обращаются в суд и участвуют при рассмотрении судом дел по нарушениям законодательства Республики Казахстан об электроэнергетике.

      11. Орган по государственному энергетическому надзору и контролю в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан, вправе:

      1) иметь беспрепятственный доступ к электро- и энергоустановкам;

      2) осуществлять подготовку предложений по совершенствованию законодательства Республики Казахстан об электроэнергетике;

      3) привлекать экспертов при проведении обследования энергетического оборудования, комплексных проверок энергетических организаций и расследовании технологических нарушений в работе энергетического оборудования электрических станций, электрических сетей;

      4) выдавать паспорт готовности без замечаний или с замечаниями в случае необходимости дополнительных пояснений, материалов и обоснований к документам, представленным для получения паспорта готовности, объем которых соответствует требованиям, установленным законодательством Республики Казахстан об электроэнергетике, а также отказывать в выдаче паспорта готовности в случае несоответствия объема, содержания представленных документов, подтверждающих выполнение условий и требований, установленных законодательством Республики Казахстан об электроэнергетике, для получения паспорта готовности.

      Сноска. Статья 6 в редакции Закона РК от 31.01.2006 N 125; с изменениями, внесенными законами РК от 27.07.2007 № 316 (вводится в действие со дня его официального опубликования); от 29.12.2008 № 116-IV (вводится в действие с 01.01.2009); от 17.07.2009 № 188-IV (порядок введения в действие см. ст.2); от 06.01.2011 № 378-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 15.07.2011 № 461-IV (вводятся в действие с 30.01.2012); от 03.07.2013 № 124-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 29.12.2014 № 269-V (вводится в действие с 01.01.2015); от 29.10.2015 № 376-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 29.03.2016 № 479-V (вводится в действие по истечении двадцати одного календарного дня после дня его первого официального опубликования); от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 24.05.2018 № 156-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 6-1. Профилактический контроль без посещения субъекта (объекта) контроля в области электроэнергетики

      1. Профилактический контроль без посещения субъекта (объекта) контроля в области электроэнергетики осуществляется в соответствии с Предпринимательским кодексом Республики Казахстан и настоящим Законом.

      2. Профилактический контроль без посещения субъекта (объекта) контроля в области электроэнергетики проводится в целях обеспечения безопасного, надежного и стабильного функционирования электроэнергетического комплекса Республики Казахстан.

      3. Профилактический контроль без посещения субъекта (объекта) контроля в области электроэнергетики проводится путем анализа:

      1) информации и ежемесячной отчетности, представляемых электроэнергетическими предприятиями в соответствии с требованиями законодательства Республики Казахстан об электроэнергетике;

      2) информации, полученной по запросу органа контроля в области электроэнергетики, по вопросам соблюдения законодательства Республики Казахстан об электроэнергетике в пределах своей компетенции – при поступлении информации о его нарушении;

      3) документации и материалов при участии в работе комиссий электроэнергетических предприятий по оценке готовности объектов и оборудования к работе в осенне-зимний период.

      4. Профилактический контроль без посещения субъекта (объекта) контроля в области электроэнергетики проводится в отношении электроэнергетических предприятий Республики Казахстан и электроустановок, теплоиспользующих установок потребителей.

      5. В случае выявления нарушений по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля в области электроэнергетики в действиях (бездействии) субъекта контроля в области электроэнергетики органом контроля в области электроэнергетики оформляется и направляется рекомендация в срок не позднее пяти рабочих дней со дня выявления нарушений.

      6. Рекомендация должна быть вручена субъекту контроля в области электроэнергетики лично под роспись или иным способом, подтверждающим факты отправки и получения.

      Рекомендация, направленная одним из нижеперечисленных способов, считается врученной в следующих случаях:

      1) нарочно – с даты отметки в рекомендации о получении;

      2) почтой – заказным письмом;

      3) электронным способом – с даты отправки органом контроля в области электроэнергетики на электронный адрес субъекта контроля в области электроэнергетики, указанный в письме при запросе органа контроля в области электроэнергетики.

      7. Субъект контроля в области электроэнергетики, получивший рекомендацию об устранении нарушений, выявленных по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля в области электроэнергетики, обязан в течение десяти рабочих дней со дня, следующего за днем ее вручения, представить в орган контроля в области электроэнергетики план мероприятий по устранению выявленных нарушений с указанием конкретных сроков их устранения, указанных в рекомендации об устранении нарушений.

      По истечении сроков, указанных в рекомендации об устранении нарушений, субъектом контроля в области электроэнергетики предоставляется информация об исполнении рекомендации об устранении нарушений в орган контроля в области электроэнергетики.

      8. Субъект контроля в области электроэнергетики в случае несогласия с нарушениями, указанными в рекомендации, вправе направить в орган контроля в области электроэнергетики, направивший рекомендацию, возражение в течение пяти рабочих дней со дня, следующего за днем вручения рекомендации.

      9. Неисполнение в установленный срок рекомендации об устранении нарушений, выявленных по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля в области электроэнергетики, влечет назначение профилактического контроля с посещением субъекта (объекта) контроля в области электроэнергетики путем включения в полугодовой список проведения профилактического контроля с посещением субъекта (объекта) контроля в области электроэнергетики.

      10. Профилактический контроль без посещения субъекта (объекта) контроля в области электроэнергетики проводится при возникновении обстоятельств, указанных в пункте 3 настоящей статьи.

      Сноска. Глава 2 дополнена статьей 6-1 в соответствии с Законом РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); в редакции Закона РК от 24.05.2018 № 156-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 7. Компетенция государственного органа, осуществляющего руководство в сферах естественных монополий

      Сноска. Заголовок в редакции Закона РК от 28.12.2016 № 34-VІ (вводится в действие с 01.01.2017).

      Государственный орган, осуществляющий руководство в сферах естественных монополий:

      1) утверждает порядок дифференциации энергоснабжающими организациями тарифов на электрическую энергию в зависимости от объемов ее потребления физическими лицами;

      2) исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2019);
      3) исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2019);

      4) ведет, размещает и ежедекадно обновляет на интернет-ресурсе реестр организаций, имеющих лицензию на осуществление деятельности по покупке электрической энергии в целях энергоснабжения;

      5) осуществляет государственный контроль за соблюдением энергопроизводящими организациями требований, предусмотренных подпунктами 1) и 10) пункта 3, пунктом 4 статьи 12 и подпунктами 1), 2) и 4) пункта 3-2 статьи 13 настоящего Закона, и вносит обязательные для исполнения предписания об устранении выявленных нарушений;

      6) осуществляет контроль за соблюдением энергоснабжающими организациями требований, предусмотренных пунктом 3-3 статьи 13, пунктом 1 статьи 18 настоящего Закона, и вносит обязательные для исполнения предписания об устранении выявленных нарушений;

      7) обращается в суд в случаях нарушения энергопроизводящими организациями требований, предусмотренных подпунктами 1) и 10) пункта 3, пунктом 4 статьи 12, подпунктами 1), 2) и 4) пункта 3-2 статьи 13, подпунктами 1), 2) и 4) пункта 3-2 статьи 13 настоящего Закона;

      8) разрабатывает, утверждает в пределах своей компетенции нормативные правовые акты, определенные настоящим Законом;

      8-1) запрашивает и получает от энергопроизводящих организаций информацию по выполнению энергопроизводящими организациями требований, предусмотренных подпунктами 1) и 10) пункта 3, пунктом 4 статьи 12 и подпунктами 1), 2) и 4) пункта 3-2 статьи 13 настоящего Закона, с соблюдением установленных законами Республики Казахстан требований к разглашению сведений, составляющих коммерческую и иную охраняемую законом тайну;

      9) осуществляет иные полномочия, предусмотренные настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан, актами Президента Республики Казахстан и Правительства Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 7 в редакции Закона РК от 29.12.2008 № 116-IV (вводится в действие с 01.01.2009); с изменениями, внесенными законами РК от 10.07.2009 № 178-IV; от 05.07.2011 № 452-IV (вводится в действие с 13.10.2011); от 04.07.2012 № 25-V (порядок введения в действие см. ст. 2); от 06.03.2013 № 81-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 28.12.2016 № 34-VІ (вводится в действие с 01.01.2017); от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 7-1. Лицензирование в сфере электроэнергетики

      Отдельные виды деятельности в сфере электроэнергетики подлежат лицензированию в соответствии с законодательством Республики Казахстан о разрешениях и уведомлениях.

      Сноска. Статья 7-1 дополнена Законом РК от 27 июля 2007 года № 316 (вводится в действие со дня его официального опубликования); в редакции Закона РК от 16.05.2014 № 203-V (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования).

Статья 7-2. Субсидирование строительства, реконструкции и модернизации систем теплоснабжения

      1. Субсидирование строительства, реконструкции и модернизации систем теплоснабжения осуществляется в качестве экономического стимулирования развития теплоснабжения.

      2. Субсидирование строительства, реконструкции и модернизации систем теплоснабжения осуществляется по следующим направлениям:

      1) техническое сопровождение проектов, которое включает разработку технического обоснования, проектно-сметной документации, осуществление технического и авторского надзоров;

      2) капиталоемкие расходы, в том числе расходы на строительно-монтажные работы, приобретение оборудования, материалов.

      Сноска. Глава 2 дополнена статьей 7-2 в соответствии с Законом РК от 15.06.2015 № 322-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 7-3. Аккредитация на проведение энергетической экспертизы и электролабораторий

      Сноска. Глава 2 дополнена статьей 7-3 в соответствии с Законом РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); исключена Законом РК от 29.03.2016 № 479-V (вводится в действие по истечении двадцати одного календарного дня после дня его первого официального опубликования).

Статья 8. Недопустимость вмешательства в производственно-технологическую деятельность

      Центральные исполнительные органы, а также местные представительные и исполнительные органы не вправе вмешиваться в производственно-технологическую деятельность организаций, связанную с производством и передачей электрической и тепловой энергии или с технологическим управлением этими процессами, за исключением случаев, предусмотренных законами Республики Казахстан.

Статья 9. Проектирование и строительство электрических станций, линий электропередачи и подстанций

      1. Проектирование и строительство дублирующих (шунтирующих) линий электропередачи и подстанций дополнительно к существующим линиям электропередачи и подстанциям, посредством которых обеспечивается передача электрической энергии к потребителям, осуществляются в соответствии с требованиями, установленными законодательством Республики Казахстан об электроэнергетике.

      Основанием для проектирования и строительства дублирующих (шунтирующих) линий электропередачи и подстанций является увеличение потребителем потребляемой им электрической мощности.

      1-1. Энергопроизводящая организация и потребитель, входящие в одну группу лиц, вправе совместно или самостоятельно осуществлять проектирование, строительство и эксплуатацию собственных линий электропередачи напряжением 220 киловольт и выше при условии, что электрическая энергия, передаваемая по таким линиям, будет использоваться для потребления внутри данной группы лиц в пределах области как административно-территориальной единицы, а также соблюдения определяемых системным оператором технических требований для обеспечения надежности работы единой электроэнергетической системы Республики Казахстан.

      Положения настоящего пункта распространяются на группу лиц, если одним из таких лиц в отношении другого лица установлен контроль, а также если такие лица находятся под контролем одного лица.

      Под контролем понимается возможность физического или юридического лица прямо или косвенно (через юридическое лицо или через несколько юридических лиц) определять решения, принимаемые другим юридическим лицом, посредством одного или нескольких действий:

      1) распоряжение более чем пятьюдесятью процентами голосующих акций (долей участия в уставном капитале, паев) юридического лица;

      2) осуществление функций исполнительного органа юридического лица.

      Под возможностью физического или юридического лица косвенно определять решения, принимаемые другим юридическим лицом, в соответствии с подпунктом 1) части третьей настоящего пункта понимается распоряжение каждым последующим юридическим лицом более пятьюдесятью процентами голосующих акций (долей участия в уставном капитале, паев) другого юридического лица.

      Указанные линии электропередачи на праве собственности принадлежат лицам, перечисленным в настоящем пункте, и без согласия собственников не подлежат передаче национальной компании.

      2. Проектирование и строительство электрических станций, линий электропередачи и подстанций, а также их эксплуатация могут осуществляться на основании договоров государственно-частного партнерства, в том числе договоров концессии.

      2-1. Комплексное испытание электроустановок энергопроизводящей организации, в том числе использующей возобновляемые источники энергии, энергетическую утилизацию отходов, проводится по согласованной с системным оператором программе при наличии договора купли-продажи всего объема электрической энергии, произведенной при проведении комплексного испытания, в соответствии с электросетевыми правилами.

      3. Межрегиональные и (или) межгосударственные линии электропередачи, подстанции и распределительные устройства напряжением 220 киловольт и выше, построенные на основании договоров государственно-частного партнерства, в том числе договоров концессии, на период их действия находятся во временном владении и пользовании соответственно частного партнера либо концессионера и передаются в республиканскую собственность с момента их создания.

      4. Централизованное оперативно-диспетчерское управление, а также эксплуатацию межрегиональных и (или) межгосударственных линий электропередачи, подстанций, распределительных устройств напряжением 220 киловольт и выше, построенных на основании договоров государственно-частного партнерства, в том числе договоров концессии, осуществляет системный оператор на основании договоров.

      Сноска. Статья 9 в редакции Закона РК от 11.04.2006 № 136 (вводится в действие со дня его официального опубликования); с изменениями, внесенными законами РК от 05.07.2008 № 66-IV (порядок введения в действие см. ст.2); от 29.12.2008 № 116-IV (вводится в действие с 01.01.2009); от 04.07.2013 № 128-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 16.05.2014 № 203-V (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования); от 31.10.2015 № 380-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 28.12.2016 № 34-VІ (вводится в действие с 01.01.2017); от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 09.11.2020 № 373-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 03.01.2022 № 101-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 2-1. Общие требования безопасности в области
электроэнергетики

      Сноска. Глава 2-1 дополнена - Законом РК от 29 декабря 2006 г. № 209 (порядок введения в действие см. ст.2).

Статья 9-1. Общие положения

      1. Организационные мероприятия при эксплуатации электрического оборудования, электрических и тепловых сетей, установок потребителей должны обеспечивать безопасность для жизни и здоровья человека и окружающей среды.

      2. Объектами технического регулирования и стандартизации являются электрическое оборудование, электрические и тепловые сети, установки потребителей, предназначенные для производства, передачи и пользования электрической и тепловой энергией, электрическая и тепловая энергия.

      3. Показатели качества электрической энергии на выводах приемников электрической энергии у потребителей должны соответствовать установленным нормам.

      4. Характеристиками качества электрической энергии являются:

      максимальное отклонение рабочего напряжения от номинального значения;

      отклонение частоты электрического тока.

      5. Параметры тепловой энергии для отопления в магистральных и распределительных трубопроводах должны соответствовать установленному температурному графику.

      Сноска. Статья 9-1 с изменениями, внесенными законами РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 05.10.2018 № 184-VI (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования).

Статья 9-2. Требования безопасности при проектировании оборудовании и электроустановок в области электроэнергетики

      1. При проектировании и эксплуатации электрических сетей должно быть обеспечено выполнение требований, установленных к электрической энергии, в соответствии с настоящим Законом и техническими регламентами.

      2. Оборудование электрических станций, электрических и тепловых сетей, установки потребителей, предназначенные для производства, передачи и потребления электрической и тепловой энергии, должны соответствовать техническим требованиям, установленным техническими регламентами.

Статья 9-3. Требования безопасности к электротехническому оборудованию и материалам, используемым при производстве, передаче и потреблении электрической и тепловой энергии

      1. Производимые в Республике Казахстан и ввозимые на ее территорию электротехническое оборудование и материалы должны соответствовать требованиям, установленным законодательством Республики Казахстан в области технического регулирования.

      2. Электротехническое оборудование и материалы должны соответствовать требованиям, обеспечивающим безопасность для жизни и здоровья человека и окружающей среды.

      3. Ввод в эксплуатацию оборудования электрических станций, электрических и тепловых сетей, установок потребителей, подлежащих подтверждению соответствия требованиям, установленным техническими регламентами, без документа в сфере подтверждения соответствия не допускается.

      4. Оборудование электрических станций, электрических и тепловых сетей, установки потребителей должны находиться в технически исправном состоянии, обеспечивающем безопасные условия.

      Сноска. Статья 9-3 с изменениями, внесенными Законом РК от 05.10.2018 № 184-VI (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования).

Статья 9-4. Порядок и требования по приобретению электрической энергии цифровыми майнерами

      1. Цифровые майнеры приобретают электрическую энергию в объеме не менее 1 мегаватта среднесуточной (базовой) мощности:

      1) у единого закупщика на централизованных торгах электрической энергией в порядке, утвержденном уполномоченным органом, и в рамках установленных квот, определяемых системным оператором;

      2) у энергопроизводящих организаций, генерирующие установки которых не подключены к единой электроэнергетической системе Республики Казахстан, при подтверждении факта отсутствия подключения системным оператором. Данная норма не распространяется на энергопроизводящие организации, генерирующие установки которых были подключены к единой электроэнергетической системе Республики Казахстан до 1 января 2023 года;

      3) произведенную за пределами Республики Казахстан в рамках технической возможности единой электроэнергетической системы Республики Казахстан, определяемой системным оператором.

      2. Цифровые майнеры обязаны иметь автоматизированные системы коммерческого учета электрической энергии, специальную автоматику отключения нагрузки, системы телекоммуникаций, обеспечивающие их унификацию с системами, установленными у системного оператора и у энергопередающей организации при подключении к их сетям.

      Сноска. Глава 2 дополнена статьей 9-4 в соответствии с Законом РК от 06.02.2023 № 194-VII (вводится в действие с 01.04.2023); в редакции Закона РК от 19.04.2023 № 223-VII (порядок введения в действие см. ст. 3).

Глава 3. Системный оператор и участники отношений производства, передачи и потребления на рынке электрической энергии и мощности

      Сноска. Заголовок главы 3 в редакции Закона РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 10. Системный оператор

      1. Системный оператор выполняет следующие функции:

      1) оказывает системные услуги по передаче электрической энергии по национальной электрической сети в соответствии с договором, обеспечивает ее техническое обслуживание и поддержание в эксплуатационной готовности;

      2) оказывает системные услуги по технической диспетчеризации, осуществляя централизованное оперативно-диспетчерское управление режимами работы единой электроэнергетической системы Республики Казахстан в соответствии с договором, включая составление фактических балансов и формирование суточного графика производства-потребления электрической энергии;

      3) обеспечивает надежность работы единой электроэнергетической системы Республики Казахстан;

      4) Действовал до 31.12.2007.

      5) оказывает системные услуги по организации балансирования производства-потребления электрической энергии;

      6) предоставляет данные расчетному центру балансирующего рынка для расчетов почасовых объемов балансирующей электроэнергии и дисбалансов субъектов балансирующего рынка электрической энергии в порядке, установленном уполномоченным органом;

      6-1) формирует перечень субъектов оптового рынка электрической энергии;

      7) определяет объем, структуру, распределение резервов мощности между энергопроизводящими организациями и задействование резервов мощности в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан;

      8) осуществляет организацию функционирования балансирующего рынка электрической энергии в режиме реального времени и рынка системных и вспомогательных услуг;

      9) взаимодействует с энергосистемами сопредельных государств по управлению и обеспечению устойчивости режимов параллельной работы и регулированию электрической мощности;

      10) осуществляет техническое и методическое руководство по созданию единой информационной системы, автоматизированной системы коммерческого учета электрической энергии, сопряженных устройств релейной защиты и противоаварийной автоматики всех субъектов оптового рынка электрической энергии;

      11) обеспечивает равные условия для доступа субъектов оптового рынка электрической энергии к национальной электрической сети;

      12) обеспечивает участников оптового рынка электрической энергии Республики Казахстан информацией, не затрагивающей сведения, составляющие коммерческую и иную охраняемую законом тайну;

      13) согласовывает вывод в ремонт основного оборудования электростанций, подстанций, линий электропередачи, устройств релейной защиты и противоаварийной автоматики, систем технологического управления;

      14) участвует в разработке режимов работы гидроэлектростанций с учетом их водно-хозяйственных балансов и режимов работы единой электроэнергетической системы Республики Казахстан;

      15) осуществляет разработку прогнозных балансов электрической энергии и мощности;

      16) осуществляет организацию функционирования рынка электрической мощности;

      18) осуществляет аттестацию электрической мощности генерирующих установок;

      19) исключен Законом РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      22) исключен Законом РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      22-1) ежеквартально предоставляет в уполномоченный орган информацию о согласованных схемах выдачи мощности;

      22-2) подтверждает дефицит и профицит электрической энергии в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан в соответствии с правилами определения дефицита и профицита электрической энергии в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан;

      22-3) определяет квоту электрической энергии и профиль потребления электрической энергии, доступные для деятельности цифровых майнеров, в разрезе энергетических зон в соответствии с законодательством Республики Казахстан об электроэнергетике и публикует информацию о наличии дефицита и профицита электроэнергии, использованную для расчета квоты, с соответствующим обоснованием на своем интернет-ресурсе, а также предоставляет данную информацию в уполномоченный орган в сфере цифровых активов;

      23) осуществляет иные функции, предусмотренные настоящим Законом и законодательством Республики Казахстан в области поддержки использования возобновляемых источников энергии.

      2. Системный оператор имеет право осуществлять куплю-продажу электрической энергии у единого закупщика, а также у поставщиков электрической энергии, реализующих электрическую энергию на территории Республики Казахстан непосредственно от имени иностранного производителя, в следующих случаях:

      1) на технологические и производственные нужды;

      2) для обеспечения договорных величин перетоков электрической энергии с энергосистемами других государств;

      3) для участия на балансирующем рынке электрической энергии.

      2-1. Системный оператор осуществляет поставку электрической энергии энергопроизводящим организациям в случае аварийного выбытия мощностей при отсутствии у них возможности покупки электрической энергии у других энергопроизводящих организаций. В случае наличия у системного оператора более одного договора об оказании аварийной взаимопомощи с энергосистемами сопредельных государств системный оператор выбирает поставщика электрической энергии, предложившего наименьшую цену электрической энергии, с учетом ограничений технического характера.

      3. Системный оператор осуществляет централизованное оперативно-диспетчерское управление единой электроэнергетической системой Республики Казахстан.

      4. Централизованное оперативно-диспетчерское управление единой электроэнергетической системой Республики Казахстан заключается в:

      1) управлении режимами производства, передачи и потребления электрической энергии в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан, реализующем условия договоров купли-продажи, передачи электрической энергии, регулирования электрической мощности, балансирования производства-потребления электрической энергии;

      2) управлении режимами межгосударственных перетоков электрической энергии;

      3) обеспечении предотвращения, локализации и ликвидации технологических нарушений в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан;

      4) оперативном управлении резервами мощности в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан;

      5) определении структуры, принципов, мест размещения, объемов и уставок систем релейной защиты, противоаварийной и режимной автоматики, обеспечивающих надежную и устойчивую работу единой электроэнергетической системы Республики Казахстан;

      6) формировании и утверждении суточных графиков производства-потребления электрической энергии в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан;

      7) составлении фактических балансов производства-потребления электрической энергии на оптовом рынке электрической энергии.

      5. Централизованное оперативно-диспетчерское управление режимами производства, передачи и потребления электрической энергии в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан и выдача соответствующих распоряжений осуществляются на основании текущих значений качественной характеристики электрической энергии - мощности, частоты и напряжения.

      Сноска. Статья 10 с изменениями, внесенными законами РК от 29.12.2008 № 116-IV (вводится в действие с 01.01.2009); от 04.07.2009 № 166-IV; от 04.07.2012 № 25-V (порядок введения в действие см. ст. 2); от 04.07.2013 № 128-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 06.02.2023 № 194-VII (вводится в действие с 01.04.2023); от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие с 01.07.2023).

Статья 10-1. Национальный оператор

      Сноска. Глава 3 дополнена статьей 10-1 в соответствии с Законом РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); исключена Законом РК от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 10-2. Совет рынка

      1. Совет рынка:

      1) осуществляет мониторинг функционирования рынка электрической энергии и мощности;

      2) рассматривает инвестиционные программы модернизации, расширения, реконструкции и (или) обновления энергопроизводящих организаций в порядке, установленном уполномоченным органом;

      2-1) представляет в уполномоченный орган экспертное заключение к проекту прогнозного баланса электрической энергии и мощности на предстоящий семилетний период;

      3) вносит предложения уполномоченному органу по совершенствованию законодательства Республики Казахстан об электроэнергетике;

      4) осуществляет иные функции, определенные уполномоченным органом.

      2. Решения совета рынка носят рекомендательный характер.

      Сноска. Глава 3 дополнена статьей 10-2 в соответствии с Законом РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие с 01.01.2018); с изменением, внесенным Законом РК от 05.10.2018 № 184-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 10-3. Единый закупщик

      1. Единый закупщик определяется уполномоченным органом.

      2. Единый закупщик:

      1) заключает договоры о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности;

      2) заключает договоры на оказание услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки;

      3) приобретает услугу по поддержанию готовности электрической мощности в соответствии с договором о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности;

      4) оказывает услугу по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки в соответствии с договором на оказание услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки;

      5) осуществляет расчет цены на услугу по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки на предстоящий календарный год и ее размещение на своем интернет-ресурсе;

      6) формирует и размещает на своем интернет-ресурсе перечень заключенных договоров на оказание услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки с указанием субъекта оптового рынка электрической энергии;

      7) заключает с победителем аукционных торгов договор о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности на срок, указанный в статье 15-8 настоящего Закона;

      8) направляет средства, образовавшиеся по итогам положительного финансового результата в рамках деятельности на рынке электрической мощности, в году, предшествующем году, в котором осуществляется расчет цены, на снижение цены на услугу по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки на предстоящий год.

      9) заключает с юридическим лицом, указанным в подпункте 1-2) пункта 3-1 статьи 15-3 настоящего Закона, договор о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности на срок, установленный постановлением Правительства Республики Казахстан.

      Сноска. Глава 3 дополнена статьей 10-3 в соответствии с Законом РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие с 01.01.2018); с изменениями, внесенными законами РК от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 11. Распоряжения по режиму производства, передачи и потребления электрической энергии при осуществлении централизованного оперативно-диспетчерского управления

      1. Распоряжения системного оператора по режимам производства, передачи и потребления электрической энергии при осуществлении централизованного оперативно-диспетчерского управления обязательны для исполнения всеми субъектами оптового рынка электрической энергии.

      2. Системный оператор вправе отключать электроустановки субъектов оптового рынка электрической энергии, не выполняющих оперативные распоряжения по режиму производства, передачи и потребления электрической энергии, от электрических сетей, находящихся под централизованным оперативно-диспетчерским управлением.

Статья 12. Права и обязанности участников производства и передачи электрической энергии

      1. Участники производства и передачи электрической энергии имеют право:

      1) пользоваться на основании заключенных договоров системными услугами;

      2) получать техническую информацию от системного оператора, необходимую для осуществления деятельности по производству и передаче электрической энергии.

      2. Участники производства и передачи электрической энергии, за исключением индивидуальных потребителей электрической и (или) тепловой энергии и нетто-потребителей электрической энергии, обязаны:

      1) предоставлять системному оператору информацию, необходимую для осуществления централизованного оперативно-диспетчерского управления единой электроэнергетической системой Республики Казахстан, и фактическую информацию по технико-экономическим показателям работы электростанций (выработка, отпуск с шин, собственные нужды, удельные расходы на отпуск с шин электроэнергии);

      2) предоставлять системному оператору доступ к приборам коммерческого учета;

      3) обеспечить качество и безопасность электрической энергии в соответствии с требованиями, установленными техническими регламентами и документами по стандартизации;

      4) осуществлять совместно с системным оператором регулирование и поддержание стандартной частоты в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан на основе заключенных договоров;

      5) содержать в рабочем состоянии основное и вспомогательное оборудование, средства противоаварийной и режимной автоматики, релейной защиты, диспетчерского технологического управления в соответствии с требованиями технических регламентов, документов по стандартизации и законодательства Республики Казахстан об электроэнергетике;

      6) устанавливать новые устройства релейной защиты и противоаварийной автоматики и производить модернизацию эксплуатируемых устройств релейной защиты и противоаварийной автоматики на своих объектах в объемах, определяемых уполномоченным органом;

      7) информировать в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан, орган по государственному энергетическому надзору и контролю о возникших технологических нарушениях в соответствии с их классификацией и несчастных случаях, связанных с эксплуатацией энергетического оборудования;

      8) получить паспорт готовности в порядке и сроки, установленные законодательством Республики Казахстан.

      3. Энергопроизводящие организации, за исключением энергопроизводящих организаций, использующих возобновляемые источники энергии, энергетическую утилизацию отходов, обязаны:

      1) осуществлять реализацию электрической энергии по ценам, не превышающим соответствующего предельного тарифа на электрическую энергию, с учетом часовых ставок, определяемых в порядке, установленном уполномоченным органом;

      2) исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2016).

      3) исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2020);

      4) ежегодно не позднее 31 марта представлять в уполномоченный орган отчеты по затратам на производство и реализацию электрической энергии, по объемам производства и реализации электрической энергии за предшествующий календарный год;

      4-1) направлять средства, полученные в рамках подпунктов 3) и 4) пункта 3-1 статьи 15-3 настоящего Закона на поддержание готовности электрической мощности, в соответствии с порядком, установленным уполномоченным органом;

      4-2) ежегодно не позднее 31 марта предоставлять в уполномоченный орган в сфере электроэнергетики отчетную информацию с подтверждающими материалами об использовании средств, полученных в рамках подпунктов 3) и 4) пункта 3-1 статьи 15-3 настоящего Закона на поддержание готовности электрической мощности;

      5) действовал до 01.01.2017 в соответствии с Законом РК от 04.07.2012 № 25-V;
      6) действовал до 01.01.2017 в соответствии с Законом РК от 04.07.2012 № 25-V;
      7) действовал до 01.01.2017 в соответствии с Законом РК от 04.07.2012 № 25-V;
      8) действовал до 01.01.2017 в соответствии с Законом РК от 04.07.2012 № 25-V;

      9) по требованию государственного органа, осуществляющего руководство в сферах естественных монополий, предоставлять информацию в соответствии с подпунктом 8-1) статьи 7 настоящего Закона на бумажном и (или) электронном носителях в установленные им сроки, которые не могут быть менее пяти рабочих дней со дня получения соответствующего запроса;

      10) осуществлять реализацию услуги по поддержанию готовности электрической мощности по цене, не превышающей предельного тарифа на услугу по поддержанию готовности электрической мощности (за исключением объемов услуги по поддержанию готовности электрической мощности, при оказании которой действующие энергопроизводящие организации и победители тендеров на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, а также победители аукционных торгов используют индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности);

      11) осуществлять внутрисуточное регулирование выработки электрической энергии в соответствии с распоряжениями системного оператора при централизованном оперативно-диспетчерском управлении единой электроэнергетической системой Республики Казахстан.

      3-1. Для обеспечения надежности энергоснабжения потребителей энергопроизводящие организации обязаны осуществлять замещение аварийно выбывающих мощностей посредством покупки электроэнергии в объемах, необходимых для выполнения суточных графиков поставки. Покупка электроэнергии в объемах аварийно выбывших мощностей энергопроизводящими организациями осуществляется как у иных энергопроизводящих организаций, так и у системного оператора в рамках заключаемых последним договоров об аварийной взаимопомощи с энергосистемами сопредельных государств.

      4. Исключен Законом РК от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие с 01.07.2023).
      5. Действовал до 01.01.2017 в соответствии с Законом РК от 04.07.2012 № 25-V.

      6. Энергоснабжающие, энергопередающие организации и потребители, являющиеся субъектами оптового рынка электрической энергии, обязаны заключать с единым закупщиком договоры на оказание услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки и участвовать в рынке электрической мощности на основании данных договоров.

      7. Энергопередающие организации обязаны не превышать нормативные значения показателей надежности электроснабжения, утвержденные уполномоченным органом.

      8. Для включения в перечень субъектов оптового рынка электрической энергии, формируемый системным оператором, соответствующее юридическое лицо обязано:

      1) заключить договор на оказание услуги по пользованию национальной электрической сетью с системным оператором;

      2) заключить договор на оказание услуг по передаче электрической энергии по национальной электрической сети с системным оператором (при необходимости);

      3) заключить договор на оказание услуг по передаче электрической энергии с энергопередающими организациями (при необходимости);

      4) заключить договор на оказание услуг по организации балансирования производства-потребления электрической энергии с системным оператором;

      5) заключить договор на оказание услуг по технической диспетчеризации производства-потребления электрической энергии с системным оператором (в случае наличия генерирующих установок, а также осуществления импорта).

      9. Субъекты оптового рынка электрической энергии обязаны оплачивать услуги энергопередающих организаций по передаче электрической энергии, услуги по пользованию национальной электрической сетью и услуги по передаче электрической энергии по национальной электрической сети на основании фактически потребленных ими за расчетный период (календарный месяц) объемов электрической энергии согласно показаниям соответствующих приборов коммерческого учета электрической энергии по тарифам, указанным в соответствующих договорах.

      Сноска. Статья 12 с изменениями, внесенными законами РК от 29.12.2006 № 209 (порядок введения в действие см. ст.2); от 29.12.2008 № 116-IV (вводится в действие с 01.01.2009); от 04.07.2012 № 25-V (порядок введения в действие см. ст. 2); от 04.07.2013 № 128-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 29.12.2014 № 269-V (вводится в действие с 01.01.2015); от 12.11.2015 № 394-V (порядок введения в действие см. ст. 2); от 29.03.2016 № 479-V (вводится в действие по истечении двадцати одного календарного дня после дня его первого официального опубликования); от 28.12.2016 № 34-VІ (вводится в действие с 01.01.2017); от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 05.10.2018 № 184-VI (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования); от 09.11.2020 № 373-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 07.12.2020 № 380-VI (порядок введения в действие см. ст. 2); от 03.01.2022 № 101-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.04.2023 № 223-VII (порядок введения в действие см. ст. 3).

Статья 12-1. Порядок определения предельных тарифов на электрическую энергию, предельного тарифа на балансирующую электроэнергию, предельного тарифа на отрицательные дисбалансы, предельных тарифов на услугу по поддержанию готовности электрической мощности

      Сноска. Заголовок статьи 12-1 - в редакции Закона РК от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие с 01.07.2023).
      1. Исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2019).

      2. Энергопроизводящая организация реализует электрическую энергию не выше предельного тарифа на электрическую энергию, умноженного на соответствующие часовые ставки, определяемые в порядке, определенном уполномоченным органом.

      Предельный тариф на электрическую энергию утверждается по группам энергопроизводящих организаций, реализующих электрическую энергию, каждые семь лет с разбивкой по годам и при необходимости корректируется.

      Для определения предельного тарифа на электрическую энергию на первые семь лет его действия используются максимальные затраты на производство электрической энергии, сложившиеся в соответствующей группе энергопроизводящих организаций, реализующих электрическую энергию, в течение года, предшествовавшего году введения предельного тарифа на электрическую энергию.

      Предельный тариф на балансирующую электроэнергию определяется как наибольший в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан предельный тариф на электрическую энергию с учетом часовых ставок, определяемых в порядке, установленном уполномоченным органом, увеличенный на надбавку за балансирование, определяемую по методике, утвержденной уполномоченным органом.

      Предельный тариф на отрицательные дисбалансы, представляющий из себя максимально разрешенную для субъектов балансирующего рынка электрической энергии цену покупки отрицательных дисбалансов у расчетного центра балансирующего рынка, определяется как наименьший в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан предельный тариф на электрическую энергию.

      Корректировка предельного тарифа на электрическую энергию производится не более одного раза в год на основании обращения энергопроизводящей организации в уполномоченный орган в связи с изменением стоимости цены на уголь, газ, серосодержащее сырье, нефтепродукты, используемые в качестве топлива для производства электрической энергии, на воду, используемую для технологических нужд в процессе производства электрической энергии, и (или) подлежащих государственному регулированию тарифов (цен) на транспортировку угля, газа, серосодержащего сырья, нефтепродуктов.

      В случае, если энергопроизводящая организация понесла убытки, связанные с вышеназванными затратами, уполномоченный орган учитывает понесенные затраты при корректировке предельных тарифов на электрическую энергию за период не более шести месяцев.

      Предельный тариф на электрическую энергию для вновь вводимых в эксплуатацию энергопроизводящих организаций определяется на основании прогнозных затрат на производство электрической энергии предстоящего года и утверждается на срок действия предельных тарифов на электрическую энергию, утвержденных для действующих энергопроизводящих организаций.

      По итогам отчета, указанного в подпункте 4) пункта 3 статьи 12 настоящего Закона, уполномоченный орган пересматривает уровень предельного тарифа на электрическую энергию для вновь вводимой в эксплуатацию энергопроизводящей организации.

      2-1. Энергопроизводящая организация самостоятельно устанавливает тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности, но не выше предельного тарифа на услугу по поддержанию готовности электрической мощности.

      Предельный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности утверждается уполномоченным органом на срок, равный семи годам, с разбивкой по годам и при необходимости корректируется в целях обеспечения инвестиционной привлекательности отрасли.

      Для определения предельного тарифа на услугу по поддержанию готовности электрической мощности на первые семь лет его действия используется суммарный объем инвестиций (за исключением инвестиций за счет амортизационных отчислений), вложенных энергопроизводящими организациями в 2015 году в рамках соглашений с уполномоченным органом.

      Примечание РЦПИ!
      Абзацы 1-5 пункта 3 действовали до 01.01.2016 в соответствии с Законом РК от 04.07.2012 № 25-V.

      3. Для реализации электрической энергии по ценам, не превышающим предельный тариф, энергопроизводящая организация в установленном порядке заключает с уполномоченным органом соглашение.

      Соглашение предусматривает инвестиционные обязательства энергопроизводящей организации по реализации мероприятий, направленных на создание новых активов, расширение, обновление, поддержку, реконструкцию и техническое перевооружение существующих активов.

      В соглашении определяется перечень мероприятий, связанных с производством электрической энергии, с указанием физических объемов и сумм инвестиций по каждому мероприятию.

      При заключении соглашения учитывается заключение независимой энергетической экспертизы для подтверждения технического состояния оборудования.

      Внесение в соглашение изменений и (или) дополнений со снижением общей суммы инвестиций не допускается, за исключением случаев снижения отпускной цены на электрическую энергию в рамках предельного тарифа, объема производства электрической энергии.

      Примечание РЦПИ!
      Абзац действовал до 01.01.2017 в соответствии с Законом РК от 04.07.2012 № 25-V.

      Уполномоченный орган ведет мониторинг исполнения соглашений энергопроизводящими организациями, затрат на производство и реализацию электрической энергии, объемов производства и реализации электрической энергии.

      Примечание РЦПИ!
      Абзац действовал до 01.01.2016 в соответствии с Законом РК от 04.07.2012 № 25-V.

      Энергопроизводящая организация самостоятельно определяет свои инвестиционные обязательства в соответствии с планируемыми амортизационными отчислениями и уровнем чистого дохода от реализации электрической энергии по ценам, не превышающим предельный тариф.

      Примечание РЦПИ!
      Пункт 3-1 действовал до 01.01.2016 в соответствии с Законом РК от 04.07.2012 № 25-V.

      3-1. Энергопроизводящая организация представляет в уполномоченный орган проект соглашения в срок до 1 октября года, предшествующего году, на который заключается соглашение.

      Уполномоченный орган по результатам рассмотрения в течение сорока календарных дней, исчисляемых со дня получения уполномоченным органом проекта соглашения, направляет энергопроизводящей организации экземпляр подписанного соглашения либо мотивированное решение об отказе от заключения соглашения.

      Необоснованный отказ или уклонение от заключения соглашения сторонами не допускается.

      В случае непредставления уполномоченным органом ответа в установленные настоящим Законом сроки соглашение считается заключенным.

      В случае недостижения согласия по условиям проекта соглашения в течение тридцати календарных дней со дня получения энергопроизводящей организацией мотивированного решения уполномоченного органа об отказе от заключения соглашения разногласия, возникшие при заключении соглашения, подлежат урегулированию в соответствии с гражданским законодательством Республики Казахстан.

      В период урегулирования спора энергопроизводящая организация реализует электрическую энергию по цене, не превышающей затраты на выработку электрической энергии, без учета затрат на амортизацию и прибыль.

      4. Исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2019).
      5. Исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2019).
      6. Исключен Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2019).
      Сноска. Глава 3 дополнена статьей 12-1 в соответствии с Законом РК от 29.12.2008 № 116-IV (вводится в действие с 01.01.2009); с изменениями, внесенными законами РК от 04.07.2012 № 25-V (порядок введения в действие см. ст. 2); от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие с 01.01.2019); от 28.12.2016 № 34-VІ (вводится в действие с 01.01.2017); от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 07.12.2020 № 380-VI (порядок введения в действие см. ст. 2); от 06.02.2023 № 194-VII (вводится в действие с 01.04.2023); от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие с 01.07.2023).

Статья 13. Требования к участникам производства и передачи электрической энергии

      1. Региональные электросетевые компании обеспечивают соблюдение суточных графиков производства-потребления электрической энергии всеми субъектами оптового и розничного рынка электрической энергии, присоединенными к их сети, и соблюдение согласованных с системным оператором сальдо-перетоков электрической энергии между сетями региональных электросетевых компаний и национальной электрической сетью.

      1-1. Региональные электросетевые компании, к электрическим сетям которых непосредственно подключены объекты по использованию возобновляемых источников энергии, обязаны принимать в полном объеме электрическую энергию, производимую и поставляемую энергопроизводящими организациями, использующими возобновляемые источники энергии.

      2. В случае прекращения энергоснабжения не по вине потребителя энергоснабжающая организация – гарантирующий поставщик электрической энергии обеспечивает энергоснабжение потребителей на основе публичных договоров.

      3. Энергоснабжающие организации осуществляют покупку электрической энергии в целях энергоснабжения своих потребителей у единого закупщика электрической энергии и (или) у нетто-потребителей.

      3-1. Энергопроизводящие организации обязаны осуществлять продажу всего объема вырабатываемой электрической энергии единому закупщику электрической энергии и (или) потребителям, входящим с ними в одну группу лиц, в соответствии с настоящим Законом.

      Энергопроизводящие организации, реализующие электрическую энергию потребителям, входящим с ними в одну группу лиц, обязаны осуществлять продажу электрической энергии вне группы лиц только единому закупщику электрической энергии. При этом потребителем признается юридическое лицо, приобретающее электрическую энергию для собственных нужд без дальнейшей продажи.

      При этом объем электрической энергии, не заявленный к реализации энергопроизводящей организацией согласно абзацам первому и второму настоящего пункта, не подлежит продаже на балансирующем рынке электрической энергии.

      3-2. Энергопроизводящей организации запрещаются:

      1) реализация (продажа) электрической энергии субъектам розничного рынка электрической энергии, а также субъектам оптового рынка электрической энергии, за исключением единого закупщика и потребителей, которые входят вместе с данной энергопроизводящей организацией в одну группу лиц;

      1-1) реализация (продажа) электрической энергии при отсутствии автоматизированной системы коммерческого учета электрической энергии, обеспечивающей передачу данных почасового учета по согласованным протоколам в центральную базу данных автоматизированной системы коммерческого учета электрической энергии системного оператора;

      1-2) реализация (продажа) электрической энергии цифровым майнерам, за исключением случаев, указанных в подпункте 2) статьи 9-4 настоящего Закона;

      2) приобретение (покупка) электрической энергии у другой энергопроизводящей организации;

      3-1) реализация (продажа) электрической энергии энергоснабжающим, энергопередающим организациям и потребителям, являющимся субъектами оптового рынка электрической энергии, не имеющим договоров с единым закупщиком на оказание услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки;

      3-2) необоснованный отказ или уклонение от заключения договора с отдельными покупателями электрической энергии на оптовом рынке, имеющими договор с единым закупщиком на оказание услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки, при наличии свободной для отпуска в сеть электрической мощности собственных генерирующих установок, информация о которой размещена энергопроизводящей организацией на своем интернет-ресурсе в соответствии с пунктом 13 настоящей статьи, по итогам централизованных торгов электрической энергией, а также необоснованное сокращение объема производства электрической энергии, в том числе часовое, либо прекращение производства электрической энергии, на которую имеются спрос и заказы потребителей.

      При этом отказ или уклонение от заключения договора, а также сокращение либо прекращение производства электрической энергии считаются обоснованными в одном из следующих случаев, если:

      у энергопроизводящей организации отсутствует подтвержденная системным оператором техническая возможность производства, выдачи электрической энергии на момент обращения потребителя;

      энергопроизводящая организация оказывает услуги по регулированию мощности системному оператору на величину договорного объема (диапазона регулирования);

      энергопроизводящая организация поддерживает необходимую величину резерва электрической мощности для обеспечения электрической энергией потребителей, включенных в Реестр соответствующей группы лиц, в размере не более десяти процентов от располагаемой мощности;

      покупатель электрической энергии на оптовом рынке не подтверждает платежеспособность на момент обращения;

      4) приобретение (покупка) электрической энергии в целях энергоснабжения, за исключением случаев:

      аварийного выбытия мощностей в объеме, определяемом исходя из суточного графика производства электрической энергии;

      покупки у расчетно-финансового центра по поддержке возобновляемых источников энергии электрической энергии, произведенной объектами по использованию возобновляемых источников энергии, объектами по энергетической утилизации отходов.

      3-3. Энергоснабжающей организации запрещаются:

      1) реализация (продажа) электрической энергии цифровым майнерам, другой энергоснабжающей организации, а также ее приобретение (покупка) у другой энергоснабжающей организации, за исключением энергоснабжающих организаций, реализующих объемы электрической энергии, приобретенные из-за пределов Республики Казахстан;

      2) реализация (продажа) электрической энергии потребителям, являющимся субъектами оптового рынка электрической энергии, находящимся в перечне потребителей рынка мощности, формируемого системным оператором.

      Перечень потребителей рынка мощности размещается на интернет-ресурсе системного оператора и актуализируется системным оператором по факту изменения состава потребителей рынка мощности.

      Запрет, предусмотренный подпунктом 2) части первой настоящего пункта, не распространяется на следующие случаи реализации электрической энергии потребителям, являющимся субъектами оптового рынка электрической энергии:

      на период сокращения или прекращения производства электрической энергии энергопроизводящей организацией, с которой у потребителя заключен договор на продажу электрической энергии, по причине отсутствия или ограничения технической возможности производства, выдачи электрической энергии, подтвержденной системным оператором в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан, за исключением случаев аварийного выбытия мощностей.

      Энергоснабжающая организация вправе реализовывать электрическую энергию потребителю до устранения причин прекращения поставки электрической энергии со стороны энергопроизводящей организации, подтвержденных системным оператором;

      потребителям, включенным в Реестр соответствующей группы лиц;

      в совокупном объеме не более 1 мегаватта среднесуточной (базовой) мощности для поставки обособленным структурным подразделениям потребителя;

      на срок не более сорока пяти календарных дней с момента включения потребителя в перечень потребителей рынка мощности.

      на объемы электрической энергии, приобретенные из-за пределов Республики Казахстан.

      3-4. На правоотношения, связанные с покупкой электрической энергии и мощности энергоснабжающими организациями, не распространяется законодательство Республики Казахстан о государственных закупках.

      3-5. исключен Законом РК от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие с 01.07.2023).

      3-6. Приобретение услуг по регулированию электрической мощности, в том числе из-за пределов Республики Казахстан, осуществляется в соответствии с заключенными договорами по договорной цене системным оператором, энергопередающими, энергоснабжающими организациями и потребителями, являющимися субъектами оптового рынка электрической энергии, у энергопроизводящих организаций, а также у организаций-нерезидентов, к основным видам деятельности которых относится оказание данной услуги.

      Услуга по регулированию электрической мощности используется для компенсации отклонений фактической электрической нагрузки от заявленной при условии соблюдения нулевого сальдо обменной электрической энергии и не является услугой по поддержанию готовности электрической мощности.

      Цена на услугу по регулированию электрической мощности устанавливается в соответствии с заключенными двусторонними договорами.

      4. Энергопроизводящие организации обеспечивают поддержание резервов мощности, объем, структуру и размещение в порядке, установленном правилами организации и функционирования рынка системных и вспомогательных услуг, правилами организации и функционирования рынка электрической мощности.

      5. Участники отношений производства, передачи и потребления электрической энергии несут взаимные обязательства за финансовое урегулирование на балансирующем рынке электроэнергии между договорными и фактическими величинами производства-потребления электрической энергии на основании расчетов объемов балансирующей электроэнергии, представляемых системным оператором по результатам физического урегулирования дисбалансов электроэнергии.

      6. Энергопередающие организации, субъекты оптового рынка электрической энергии независимо от формы собственности обязаны участвовать в балансирующем рынке электрической энергии на основании заключенных с системным оператором договоров на оказание услуг по организации балансирования производства-потребления электрической энергии и купли-продажи балансирующей электроэнергии.

      6-1. Энергопередающие организации, субъекты оптового рынка электрической энергии обязаны участвовать в балансирующем рынке электрической энергии, функционирующем в имитационном режиме, на основании заключенных с системным оператором договоров на оказание системных услуг по организации балансирования производства-потребления электрической энергии.

      6-2. Потребители, являющиеся субъектами оптового рынка электрической энергии, обязаны иметь автоматизированные системы коммерческого учета электрической энергии, системы телекоммуникаций, обеспечивающие их унификацию с системами, установленными у системного оператора и при необходимости у региональной электросетевой компании.

      7. Энергопроизводящие организации – гидроэлектростанции обязаны продавать вырабатываемую в период природоохранных попусков воды электрическую энергию расчетно-финансовому центру по поддержке возобновляемых источников энергии в соответствии с законодательством Республики Казахстан в области поддержки использования возобновляемых источников энергии.

      7-1. Передача электрической энергии по национальной электрической сети оплачивается субъектами оптового рынка электрической энергии, осуществляющими экспорт и импорт электрической энергии, организациями других государств за объем межгосударственного транзита электрической энергии, организациями, входящими в группу лиц, осуществляющих передачу электрической энергии по национальной электрической сети для объектов, входящих в состав данных организаций, и субъектами оптового рынка, осуществляющими куплю-продажу электрической энергии вне единого закупщика электрической энергии.

      8. Персонал, осуществляющий эксплуатацию, ремонт, наладку и монтаж энергетического оборудования электрических станций единой электроэнергетической системы Республики Казахстан, электрических и тепловых сетей, электроустановок потребителей, а также эксперты обязаны пройти проверку знаний и иметь соответствующий доступ к осуществлению деятельности по эксплуатации, ремонту, наладке и монтажу, а также обследованию энергетического оборудования и электроустановок потребителей.

      9. Продажа электрической энергии за пределы Республики Казахстан осуществляется по цене не ниже себестоимости производства экспортируемой электрической энергии исключительно в случае профицита электрической энергии в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан или ее частях, подтвержденного системным оператором в соответствии с правилами определения дефицита и профицита электрической энергии в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан, утвержденными уполномоченным органом, за исключением экспортных поставок и товарообмена для целей обеспечения поливной водой орошаемых земель отдельных регионов страны.

      10. Приобретение электрической энергии, производимой за пределами Республики Казахстан, осуществляется исключительно в случае дефицита электрической энергии в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан или ее частях, подтвержденного системным оператором в соответствии с правилами определения дефицита и профицита электрической энергии в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан, утвержденными уполномоченным органом.

      11. Требования пунктов 9 и 10 настоящей статьи не распространяются на случаи:

      1) купли-продажи электрической энергии системным оператором для обеспечения договорных величин перетоков электрической энергии для оказания аварийной взаимопомощи с энергосистемами сопредельных государств и участия на балансирующем рынке электрической энергии;

      2) обеспечения приема (поставки) электрической энергии в рамках общего электроэнергетического рынка Евразийского экономического союза и с энергосистемами сопредельных государств во исполнение межправительственных (межгосударственных, межведомственных) соглашений (протоколов).

      12. Энергопередающие организации ежемесячно размещают на своих интернет-ресурсах информацию о пропускной способности собственных линий электропередачи и подстанций.

      13. Энергопроизводящие организации размещают на своих интернет-ресурсах информацию на каждый день о законтрактованной, планируемой к продаже на централизованных торгах и свободной для отпуска в сеть электрической мощности собственных генерирующих установок.

      14. Технические условия на подключение к электрическим сетям для цифровых майнеров выдаются энергопередающими организациями исключительно от трансформаторных подстанций напряжением 35 киловольт и выше с разрешенной мощностью не менее одного мегаватта в соответствии с законодательством Республики Казахстан об электроэнергетике.

      Сноска. Статья 13 с изменениями, внесенными законами РК от 27.05.2007 № 316 (вводится в действие со дня его официального опубликования); от 29.12.2008 № 116-IV (вводится в действие с 01.01.2009); от 04.07.2009 № 166-IV; от 10.07.2009 № 178-IV; от 04.07.2012 № 25-V (порядок введения в действие см. ст. 2); от 04.07.2013 № 128-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 12.11.2015 № 394-V (порядок введения в действие см. ст. 2); от 28.12.2016 № 34-VІ (вводится в действие с 01.01.2017); от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 26.12.2018 № 202-VІ (вводится в действие с 01.01.2019); от 02.04.2019 № 241-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 09.11.2020 № 373-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 03.01.2022 № 101-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 30.06.2022 № 130-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 06.02.2023 № 194-VII (вводится в действие с 01.04.2023); от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие с 01.07.2023).

Статья 13-1. Требования к деятельности по передаче электрической энергии

      1. Собственник электрических сетей, оказывающий услугу по передаче электрической энергии, вправе осуществить реализацию (продажу), передачу на безвозмездной основе или в доверительное управление своих электрических сетей энергопередающей организации, непосредственно к электрическим сетям которой они подключены, в установленном законодательством Республики Казахстан порядке.

      Собственник электрических сетей не вправе передавать такие электрические сети энергопередающей организации, к электрическим сетям которой они не подключены.

      2. Электрические сети, находящиеся на праве хозяйственного ведения или оперативного управления государственных юридических лиц, за исключением электрических сетей, использующихся для собственных нужд, передаются в доверительное управление или безвозмездное пользование энергопередающим организациям, непосредственно к электрическим сетям которых они подключены.

      3. Собственник электрических сетей, оказывающий услугу по передаче электрической энергии, обязан:

      1) содержать их в рабочем состоянии и обеспечить их сохранность и целостность до полной передачи в ведение энергопередающей организации в соответствии с пунктом 1 настоящей статьи;

      2) не допускать действий, приводящих к прекращению электроснабжения потребителей, подключенных к своим электрическим сетям, за исключением случаев, предусмотренных законодательством Республики Казахстан;

      3) не допускать действий, приводящих к прекращению передачи электрической энергии потребителям по своим сетям, а также разрушению, демонтажу, повреждению, уничтожению, умышленному повреждению (порче) своих электрических сетей.

      4. В случае, когда собственник электрических сетей изъявил желание передать принадлежащие ему на праве собственности электрические сети энергопередающей организации, к чьим сетям непосредственно они подключены, в доверительное управление или на безвозмездной основе, региональная электросетевая компания не вправе препятствовать такой передаче.

      5. Положения, указанные в пунктах 1 и 4 настоящей статьи, не распространяются на системного оператора.

      6. Энергопередающие организации должны соответствовать требованиям, предъявляемым к деятельности по передаче электрической энергии и включающим наличие:

      1) диспетчерского технологического управления;

      2) служб, укомплектованных обученным и аттестованным персоналом, осуществляющих эксплуатацию и техническое обслуживание электрических сетей, оборудования, механизмов, охрану труда и технику безопасности, обеспеченных средствами индивидуальной и коллективной защиты, спецодеждой, инструментами и приспособлениями;

      3) договоров с системным оператором на оказание системных услуг в соответствии с законодательством Республики Казахстан об электроэнергетике;

      4) автоматизированных систем коммерческого учета, систем телекоммуникаций, обеспечивающих их унификацию с системами, установленными у системного оператора и региональной электросетевой компании.

      Порядок определения соответствия энергопередающих организаций требованиям, предъявляемым к деятельности по передаче электрической энергии, определяется уполномоченным органом.

      Не допускается включать в тарифы или их предельные уровни на услугу по передаче электрической энергии затраты, связанные с выполнением требований к деятельности по передаче электрической энергии, предусмотренных настоящим пунктом.

      7. Вновь создаваемые энергопередающие организации должны соответствовать требованиям, предъявляемым к деятельности по передаче электрической энергии, указанным в пункте 6 настоящей статьи.

      8. Энергопередающие организации не позднее одного года с момента наступления случаев, установленных статьей 119-2 Закона Республики Казахстан "О государственном имуществе", обеспечивают переутверждение тарифа на услугу по передаче электрической энергии в соответствии с законодательством Республики Казахстан о естественных монополиях.

      Сноска. Глава 3 дополнена статьей 13-1 в соответствии с Законом РК от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 4. Организация энергоснабжения на основе функционирования рынка электрической энергии

Статья 14. Рынок электрической и тепловой энергии

      1. Энергоснабжение в Республике Казахстан осуществляется в условиях функционирования рынков электрической и тепловой энергии.

      2. Электрическая и тепловая энергия являются товаром на рынке.

      3. Рынок электрической энергии состоит из двух уровней: оптового и розничного рынков электрической энергии, рынок тепловой энергии состоит из одного уровня - розничного рынка.

      4. Исключен Законом РК от 05.07.2011 № 452-IV (вводится в действие с 13.10.2011).

      5. Системный оператор, региональные электросетевые компании и иные организации, владеющие электрическими сетями, обеспечивают свободный доступ к рынку электрической энергии всех участников рынка в порядке, определяемом государственным органом, осуществляющим руководство в сферах естественных монополий.

      6. Энергопередающая организация не вправе отказывать в подключении энергопроизводящим и энергоснабжающим организациям и потребителям к электрическим и тепловым сетям, а также в передаче электрической или тепловой энергии при условии выполнения ими требований, установленных нормативными правовыми актами Республики Казахстан.

      7. Отношения, возникающие при производстве, передаче и потреблении на рынке электрической или тепловой энергии, регулируются в электроэнергетике соответствующими договорами.

      Сноска. Статья 14 с изменениями, внесенными законами РК от 11.04.2006 № 136 (вводится в действие со дня его официального опубликования); от 27.07.2007 № 316 (вводится в действие со дня его официального опубликования); от 29.12.2008 № 116-IV (вводится в действие с 01.01.2009); от 05.07.2011 № 452-IV (вводится в действие с 13.10.2011); от 28.12.2016 № 34-VІ (вводится в действие с 01.01.2017).

Статья 15. Оптовый рынок электрической энергии и мощности

      Сноска. Заголовок статьи 15 - в редакции Закона РК от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие с 01.07.2023).

      1. Оптовый рынок электрической энергии и мощности состоит из:

      1) оптового рынка электрической энергии, связанного с куплей-продажей плановых объемов электрической энергии, включенных в суточный график производства-потребления электрической энергии, утвержденный системным оператором;

      2) балансирующего рынка электрической энергии в режиме реального времени, функционирующего в целях физического и последующего финансового урегулирования почасовых дисбалансов, возникающих в операционные сутки между фактическими и плановыми объемами электрической энергии, включенными в суточный график производства-потребления электрической энергии, утвержденный системным оператором;

      3) рынка системных и вспомогательных услуг, функционирующего на основе как приобретения у субъектов оптового рынка электрической энергии вспомогательных услуг, так и оказания системным оператором системных услуг субъектам оптового рынка электрической энергии для обеспечения установленных национальными стандартами надежности работы единой электроэнергетической системы Республики Казахстан и качества электрической энергии;

      4) рынка электрической мощности.

      2. Оператор рынка централизованной торговли:

      1) осуществляет организацию и проведение спот-торгов;

      2) осуществляет организацию и проведение централизованной торговли электрической энергией на среднесрочный (неделя, месяц) и долгосрочный (квартал, год) периоды, а также централизованных торгов электрической мощностью на один год;

      3) обеспечивает равные условия доступа субъектов оптового рынка электрической энергии на рынок централизованной торговли электрической энергией;

      3-1) обеспечивает открытый доступ к итогам торгов электрической энергии и мощности, включающим информацию об участниках торгов, поданных заявках энергопроизводящих организаций и единого закупщика (дата и время подачи, цена, объем) и результаты торгов (дата и время заключения сделки, цена, объем, стоимость, стороны сделки);

      4) определяет соответствие субъектов оптового рынка электрической энергии требованиям, установленным правилами централизованной торговли электрической энергией;

      5) осуществляет регистрацию и учет заключенных сделок по купле-продаже электрической энергии на централизованных торгах электрической энергией;

      6) обеспечивает в пределах своей компетенции субъектов оптового рынка электрической энергии информацией по индикативным ценам на электрическую энергию, сложившимся на централизованных торгах, и другой рыночной информацией;

      7) организует и проводит финансовые взаиморасчеты по сделкам, заключенным на спот-торгах.

      3. Функционирование балансирующего рынка электрической энергии в имитационном режиме осуществляется в порядке и сроки, установленные уполномоченным органом.

      Сноска. Статья 15 с изменениями, внесенными законами РК от 29.12.2008 № 116-IV (вводится в действие с 01.01.2009); от 05.07.2011 № 452-IV (вводится в действие с 13.10.2011); от 10.07.2012 № 31-V(вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 29.09.2014 № 239-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.04.2023 № 223-VII (порядок введения в действие см. ст. 3).

Статья 15-1. Порядок и требования к разработке прогнозного баланса электрической энергии и мощности на предстоящий семилетний период

      1. Системный оператор ежегодно в срок до пятнадцатого октября разрабатывает прогнозный баланс электрической энергии и мощности на предстоящий семилетний период в порядке, определяемом уполномоченным органом.

      В прогнозном балансе электрической энергии и мощности на предстоящий семилетний период в части баланса электрической мощности, разрабатываемого на день годового максимума электрической нагрузки в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан, учитывается:

      1) объем располагаемой электрической мощности генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию на тендерной основе, на строительство которых уполномоченный орган заключил с победителем тендера соответствующий договор;

      2) объем располагаемой электрической мощности генерирующих установок действующих энергопроизводящих организаций, вводимых в эксплуатацию в рамках инвестиционных соглашений на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление, заключенных с уполномоченным органом;

      3) объем располагаемой электрической мощности существующих генерирующих установок действующих энергопроизводящих организаций, за исключением располагаемой электрической мощности, указанной в подпункте 2) настоящего пункта;

      4) объем располагаемой электрической мощности, планируемый к введению действующими энергопроизводящими организациями дополнительно к объему располагаемой электрической мощности, указанному в подпункте 3) настоящего пункта, без заключения с уполномоченным органом инвестиционного соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление (при наличии проектно-сметной документации, утвержденной в соответствии с законодательством Республики Казахстан об архитектурной, градостроительной и строительной деятельности);

      5) объем располагаемой электрической мощности новых электростанций, введение в эксплуатацию которых планируется без применения механизма проведения уполномоченным органом тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию (при наличии проектно-сметной документации, утвержденной в соответствии с законодательством Республики Казахстан об архитектурной, градостроительной и строительной деятельности);

      6) объем располагаемой регулировочной электрической мощности вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации, включая победителей аукционных торгов;

      7) требуемый объем и дефицит регулировочной электрической мощности для единой электроэнергетической системы Республики Казахстан или для какой-либо из ее зон, определяемые системным оператором в соответствии с порядком, определенным уполномоченным органом.

      2. Уполномоченный орган в течение месяца со дня поступления разработанного прогнозного баланса электрической энергии и мощности на предстоящий семилетний период направляет его совету рынка для получения экспертного заключения с обязательным приложением пояснительной записки.

      3. Совет рынка направляет в уполномоченный орган экспертное заключение к разработанному проекту прогнозного баланса электрической энергии и мощности на предстоящий семилетний период в течение пятнадцати рабочих дней со дня его поступления.

      Экспертное заключение носит рекомендательный характер.

      Экспертные заключения представляются на казахском и русском языках.

      4. Уполномоченный орган при согласии с экспертным заключением вносит в прогнозный баланс электрической энергии и мощности на предстоящий семилетний период соответствующие изменения и (или) дополнения.

      В случае несогласия с экспертным заключением уполномоченный орган направляет совету рынка ответ с обоснованием причин несогласия.

      5. В случаях, когда совет рынка требует проведения совместного с уполномоченным органом заседания, проведение такого заседания является обязательным.

      6. Уполномоченный орган утверждает прогнозный баланс электрической энергии и мощности на предстоящий семилетний период в течение трех месяцев со дня его поступления.

      7. Утвержденный прогнозный баланс электрической энергии и мощности на предстоящий семилетний период размещается на интернет-ресурсах уполномоченного органа и системного оператора не позднее десяти рабочих дней со дня его утверждения.

      8. В случае, если в утвержденном прогнозном балансе электрической энергии и мощности на предстоящий семилетний период прогнозируемый непокрываемый дефицит электрической мощности в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан или в какой-либо из ее зон в течение первых пяти лет прогноза превышает 100 мегаватт, уполномоченный орган в течение тридцати календарных дней направляет уведомления потребителям, включенным в Реестр, о возникновении прогнозируемого непокрываемого дефицита электрической мощности.

      Зона единой электроэнергетической системы Республики Казахстан является частью единой электроэнергетической системы Республики Казахстан, в которой отсутствуют ограничения технического характера, препятствующие передаче электрической энергии, произведенной генерирующими источниками, определяемой в соответствии с порядком разработки прогнозных балансов электрической энергии и мощности.

      Непокрываемый дефицит электрической мощности рассчитывается с учетом пропускной способности линий электропередачи, связывающих энергодефицитные зоны с другими зонами единой электроэнергетической системы Республики Казахстан.

      9. В случае, если в утвержденном прогнозном балансе электрической энергии и мощности на предстоящий семилетний период прогнозируемый непокрываемый дефицит регулировочной электрической мощности в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан или в какой-либо из ее зон в течение последних трех лет прогноза превышает 100 мегаватт, уполномоченный орган определяет объемы, сроки ввода в эксплуатацию регулировочных генерирующих установок с маневренным режимом генерации и направляет уведомления потребителям, включенным в Реестр, о возникновении прогнозируемого непокрываемого дефицита регулировочной электрической мощности.

      Сноска. Глава 4 дополнена статьей 15-1 в соответствии с Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); в редакции Закона РК от 05.10.2018 № 184-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменениями, внесенными Законом РК от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-2. Аттестация электрической мощности генерирующих установок

      1-1. Энергопроизводящая организация осуществляет реализацию услуги по поддержанию готовности электрической мощности после проведения аттестации электрической мощности генерирующих установок.

      2. Системный оператор осуществляет аттестацию электрической мощности генерирующих установок энергопроизводящей организации в порядке, установленном уполномоченным органом.

      3. Системный оператор осуществляет аттестацию электрической мощности генерирующих установок по заявке энергопроизводящей организации в согласованные с ней сроки, но не позднее двадцати календарных дней после получения заявки на проведение аттестации.

      При проведении аттестации электрической мощности генерирующих установок системный оператор определяет:

      1) величину электрической мощности генерирующих установок, которой располагает энергопроизводящая организация и в соответствии с которой энергопроизводящая организация имеет техническую возможность вырабатывать электрическую энергию;

      2) соответствие требуемых параметров генерирующих установок значениям, указанным в заявке энергопроизводящей организации на проведение аттестации электрической мощности генерирующих установок.

      4. По результатам аттестации электрической мощности генерирующих установок системный оператор не позднее пяти календарных дней после проведения аттестации оформляет и направляет энергопроизводящей организации акт аттестации электрической мощности генерирующих установок, в котором указывается величина аттестованной электрической мощности генерирующих установок энергопроизводящей организации, готовой к выработке электрической энергии.

      5. Внеочередная аттестация электрической мощности генерирующих установок проводится в следующих случаях:

      1) при выявлении системным оператором несоответствия фактической величины электрической мощности и параметров генерирующих установок аттестованным;

      2) по инициативе энергопроизводящей организации.

      Сноска. Глава 4 дополнена статьей 15-2 в соответствии с Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (вводится в действие с 01.01.2015); с изменениями, внесенными законами РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 11.07.2017 № 89-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-3. Рынок электрической мощности

      1. Рынок электрической мощности функционирует в целях привлечения инвестиций для поддержания существующих и ввода новых электрических мощностей в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан для покрытия спроса на электрическую мощность.

      Порядок организации и функционирования рынка электрической мощности устанавливается уполномоченным органом.

      2. Энергоснабжающие, энергопередающие организации и потребители, являющиеся субъектами оптового рынка, формируют прогнозные заявки на потребление, в которых указывают максимальные значения электрической мощности потребления на каждый месяц предстоящего и последующего календарных годов, не покрываемые за счет электрической мощности имеющихся в их составе на праве собственности, аренды или ином вещном праве генерирующих источников, и направляют их системному оператору не позднее первого августа года, предшествующего расчетному году.

      При этом потребители, являющиеся субъектами оптового рынка и входящие в группу лиц, включенную в Реестр, формируют прогнозные заявки на потребление, в которых указывают максимальные значения электрической мощности потребления на каждый месяц предстоящего и последующего календарных годов, не покрываемые за счет электрической мощности имеющихся в их составе на праве собственности, аренды или ином вещном праве генерирующих источников, а также за счет электрической мощности энергопроизводящих организаций, включенных с ними в Реестр соответствующей группы лиц, и направляют их системному оператору не позднее первого августа года, предшествующего расчетному году.

      Системный оператор в срок не позднее первого октября года, предшествующего расчетному году, разрабатывает прогнозный спрос на электрическую мощность на предстоящий и последующий календарные годы на основе прогнозных заявок субъектов оптового рынка с учетом необходимой величины резерва электрической мощности и среднегодовой электрической мощности потребления для компенсации технологического расхода, на собственные и хозяйственные нужды национальной электрической сети.

      3-1. Для покрытия прогнозного спроса на электрическую мощность единый закупщик осуществляет заключение договоров о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности (в порядке приоритетности):

      1) с победителями тендеров на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию. При этом индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности вновь вводимых в эксплуатацию энергопроизводящих организаций определяется по итогам проведенного тендера. Объем и сроки покупки услуги по поддержанию готовности электрической мощности для каждого договора о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, заключаемого с данными организациями, устанавливаются уполномоченным органом;

      1-1) с победителями аукционных торгов. При этом индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности при строительстве вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации, объем покупки услуги по поддержанию готовности электрической мощности для каждого договора о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, заключаемого с данными организациями, определяются по итогам аукционных торгов;

      1-2) с юридическими лицами, планирующими осуществить не ранее 1 января 2024 года строительство вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок мощностью более 35 МВт, использующих гидродинамическую энергию воды, водохозяйственные сооружения которых включены в перечень водохозяйственных сооружений, имеющих особое стратегическое значение, в том числе которые могут быть переданы в аренду и доверительное управление в порядке, определяемом Правительством Республики Казахстан. При этом индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности вновь вводимой в эксплуатацию энергопроизводящей организации, использующей гидродинамическую энергию воды, объем и срок покупки услуги по поддержанию готовности электрической мощности данной организацией устанавливаются Правительством Республики Казахстан на основании технико-экономических обоснований, получивших положительное заключение государственной экспертизы, на срок окупаемости не менее семи лет.

      Действие договора на продажу услуги по поддержанию готовности электрической мощности прекращается досрочно при раннем наступлении фактического срока окупаемости.

      Данная энергопроизводящая организация выставляет всю вырабатываемую электрическую энергию только единому закупщику электрической энергии по предельному тарифу, устанавливаемому уполномоченным органом с учетом ставок.

      При этом в предельном тарифе не учитываются амортизация и прибыль в период действия договора с единым закупщиком на продажу услуги по поддержанию готовности электрической мощности в соответствии с настоящим подпунктом;

      2) с действующими энергопроизводящими организациями, которые заключили инвестиционное соглашение на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление с уполномоченным органом. При этом индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности, объем и сроки покупки услуги по поддержанию готовности электрической мощности для каждого договора о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, заключаемого с данными организациями, устанавливаются уполномоченным органом;

      2-1) с энергопроизводящими организациями, включенными в Реестр, в объеме, созданном для покрытия дефицита в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан в соответствии с подпунктами 1) и 2) пункта 6 статьи 15-5 настоящего Закона и не востребованном соответствующей группой лиц. Объем и сроки определяются в соответствии с правилами участия потребителей, включенных в Реестр, в создании электрической мощности для покрытия прогнозируемого дефицита;

      2-2) с действующими энергопроизводящими организациями, реализующими мероприятия по модернизации, реконструкции и (или) расширению со строительством генерирующих установок с использованием газа в качестве альтернативного типа топлива;

      3) ежегодно с действующими энергопроизводящими организациями, в состав которых входят теплоэлектроцентрали, за исключением энергопроизводящих организаций, включенных в Реестр, на предстоящий календарный год по предельному тарифу на услугу по поддержанию готовности электрической мощности. Объем услуги по поддержанию готовности электрической мощности для каждого договора о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, заключаемого с данными организациями, определяется в порядке, определенном уполномоченным органом, и представляет из себя разность планового максимального за соответствующий год значения минимальной электрической мощности генерирующих установок (при заданном уровне их тепловой нагрузки) теплоэлектроцентралей, входящих в состав энергопроизводящей организации, и максимального за соответствующий год значения электрической мощности собственного потребления данной энергопроизводящей организации, при этом:

      в данном объеме не учитывается минимальная электрическая мощность генерирующих установок (при заданном уровне их тепловой нагрузки), вводимых в эксплуатацию в рамках инвестиционного соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление;

      данный объем принимается равным нулю в случае, если плановое максимальное за соответствующий год значение минимальной электрической мощности генерирующих установок (при заданном уровне их тепловой нагрузки) теплоэлектроцентралей, входящих в состав энергопроизводящей организации, не превышает максимального за соответствующий год значения электрической мощности собственного потребления данной энергопроизводящей организации;

      4) ежегодно до 25 декабря с действующими энергопроизводящими организациями на предстоящий календарный год по результатам централизованных торгов электрической мощностью по ценам и в объемах, которые сложились по результатам данных торгов. При этом суммарный объем услуги по поддержанию готовности электрической мощности всех договоров о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, заключаемых с данными энергопроизводящими организациями в соответствии с настоящим подпунктом, равен разности объема прогнозного спроса на электрическую мощность на предстоящий календарный год, определяемого в соответствии с пунктом 2 настоящей статьи, и объемов услуги по поддержанию готовности электрической мощности, определяемых в соответствии с подпунктами 1), 1-1), 2), 2-1), 2-2) и 3) настоящего пункта.

      Единый закупщик заключает договоры о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности с действующими энергопроизводящими организациями по результатам централизованных торгов электрической мощностью в суммарном объеме меньше суммарного объема услуги по поддержанию готовности электрической мощности, определенного в соответствии с настоящим подпунктом, в случаях, когда суммарный объем услуги по поддержанию готовности электрической мощности допущенных к торгам энергопроизводящих организаций меньше суммарного объема услуги по поддержанию готовности электрической мощности, определенного в соответствии с настоящим подпунктом.

      3-2. Единый закупщик оплачивает услугу по поддержанию готовности электрической мощности по договорам, заключаемым в соответствии с пунктом 3-1 настоящей статьи, ежемесячно, но не позднее сорока пяти рабочих дней после завершения месяца поставки данной услуги.

      3-3. Юридическое лицо, осуществившее строительство генерирующих установок, использующих гидродинамическую энергию воды, обязано ежегодно заключать договор на оказание услуг по регулированию электрической мощности в порядке, определяемом в соответствии с подпунктом 70-17) статьи 5 настоящего Закона.

      Договорная электрическая мощность вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок, использующих гидродинамическую энергию воды, со дня их ввода в эксплуатацию подлежит ежегодной аттестации системным оператором.

      В случае, если в результате проведения очередной аттестации электрической мощности значение аттестованной электрической мощности вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок, использующих гидродинамическую энергию воды, окажется меньше объема услуги по поддержанию готовности электрической мощности, установленного в договоре о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, объем услуги по поддержанию готовности электрической мощности, принимаемый при расчете фактически оказанных услуг по поддержанию готовности электрической мощности, снижается до аттестованного значения до проведения очередной аттестации.


      4. На централизованные торги электрической мощностью энергопроизводящие организации допускаются после проведения системным оператором аттестации электрической мощности генерирующих установок.

      Энергопроизводящие организации осуществляют реализацию услуги по поддержанию готовности электрической мощности единому закупщику на централизованных торгах электрической мощностью в объеме, не превышающем аттестованной электрической мощности, за вычетом:

      1) электрической мощности генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию на тендерной основе, а также электрической мощности вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации по результатам аукционных торгов;

      2) электрической мощности генерирующих установок, вводимых в эксплуатацию в рамках инвестиционного соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление;

      2-1) электрической мощности генерирующих установок, вводимых в эксплуатацию в рамках реализации мероприятий по модернизации, реконструкции и (или) расширению со строительством генерирующих установок с использованием газа в качестве альтернативного типа топлива;

      3) максимальной в расчетном году электрической мощности экспорта;

      4) максимальной в расчетном году электрической мощности поставок субъектам розничного рынка;

      5) наибольшего из следующих двух значений электрической мощности:

      максимального в расчетном году значения электрической мощности собственного потребления;

      максимального в расчетном году значения минимальной электрической мощности генерирующих установок (при заданном уровне их тепловой нагрузки) теплоэлектроцентралей, которые входят в состав энергопроизводящих организаций.

      В случае, если в результате проведения внеочередной аттестации электрической мощности значение аттестованной электрической мощности энергопроизводящей организации окажется меньше объема услуги по поддержанию готовности электрической мощности, указанного в договоре о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, заключенном с единым закупщиком по результатам централизованных торгов электрической мощностью, указанный объем услуги по поддержанию готовности электрической мощности энергопроизводящей организации снижается до аттестованного значения.

      4-1. Энергопроизводящие организации, включенные в Реестр, осуществляют реализацию услуги по поддержанию готовности электрической мощности единому закупщику на централизованных торгах в объеме, не превышающем аттестованной электрической мощности, за вычетом:

      1) максимальной в расчетном году электрической мощности экспорта;

      2) максимальной в расчетном году электрической мощности поставок субъектам розничного рынка;

      3) максимального в расчетном году значения электрической мощности собственного потребления;

      4) максимального в расчетном году значения электрической мощности поставок потребителям, являющимся субъектами оптового рынка и входящим с ними в одну группу лиц, включенную в Реестр.

      В случае если в результате проведения внеочередной аттестации электрической мощности значение аттестованной электрической мощности энергопроизводящих организаций, включенных в Реестр, окажется меньше объема услуги по поддержанию готовности электрической мощности, указанного в договоре о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, заключенном с единым закупщиком по результатам централизованных торгов электрической мощностью, то указанный объем услуги по поддержанию готовности электрической мощности снижается до аттестованного значения.

      5. Оператор рынка централизованной торговли ежегодно во второй декаде ноября месяца организует и проводит централизованные торги электрической мощностью на предстоящий календарный год в порядке, установленном уполномоченным органом.

      Оператор рынка централизованной торговли осуществляет безвозмездную регистрацию итогов централизованных торгов электрической мощностью.

      Оператор рынка централизованной торговли оказывает услуги по организации и проведению централизованных торгов электрической мощностью единому закупщику и субъектам рынка на договорной основе.

      7. Единый закупщик осуществляет предоставление услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки энергоснабжающим, энергопередающим организациям и потребителям, являющимся субъектами оптового рынка, на основании заключенного договора на оказание услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки.

      8. Энергоснабжающие, энергопередающие организации и потребители, являющиеся субъектами оптового рынка, обязаны оплачивать услугу единого закупщика по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки ежемесячно не позднее тридцати календарных дней после завершения месяца поставки данной услуги по фиксированной в течение календарного года цене, рассчитываемой единым закупщиком.

      Цена на услугу по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки рассчитывается единым закупщиком ежегодно на предстоящий календарный год с учетом подпункта 8) пункта 2 статьи 10-3 настоящего Закона.

      Расчет цены на услугу по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки на предстоящий календарный год осуществляется единым закупщиком на основании:

      1) средневзвешенной цены на услугу по поддержанию готовности электрической мощности, сложившейся по результатам централизованных торгов электрической мощностью;

      2) средневзвешенной цены на услугу по поддержанию готовности электрической мощности всех договоров о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, заключенных единым закупщиком с победителями тендеров на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, а также с победителями аукционных торгов, с действующими энергопроизводящими организациями, которые заключили инвестиционное соглашение на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление с уполномоченным органом, а также с действующими энергопроизводящими организациями, в состав которых входят теплоэлектроцентрали;

      3) прогнозных заявок на потребление энергоснабжающих, энергопередающих организаций и потребителей, являющихся субъектами оптового рынка;

      4) прогнозного спроса на электрическую мощность на предстоящий и последующий календарные годы;

      5) положительного финансового результата, подтвержденного аудиторским отчетом, по деятельности единого закупщика на рынке электрической мощности за год, предшествующий году, в котором осуществляется расчет цены.

      Финансовый результат формируется исходя из валового результата от деятельности единого закупщика по покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности и оказания услуги по обеспечению готовности электрической мощности за вычетом:

      фактически понесенных операционных затрат единого закупщика, но не выше затрат, учтенных при утверждении цены на соответствующий год;

      непокрытых затрат на разработку предварительного технико-экономического обоснования по заказу уполномоченного органа;

      расчетного корпоративного подоходного налога.

      Единый закупщик ежегодно до 1 декабря размещает на своем интернет-ресурсе цену на услугу по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки на предстоящий календарный год вместе с подтверждающими расчетами.

      Порядок расчета и размещения на интернет-ресурсе единым закупщиком цены на услугу по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки устанавливается уполномоченным органом.

      Объемом услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки, устанавливаемым на расчетный год в договоре на оказание услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки и оплачиваемым энергоснабжающими, энергопередающими организациями и потребителями, являющимися субъектами оптового рынка, является максимальная за соответствующий год электрическая мощность потребления, указанная в соответствующей прогнозной заявке на потребление и включенная в прогнозный спрос.

      Изменение объема услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки, установленного на расчетный год в договоре на оказание услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки, осуществляется в порядке, установленном уполномоченным органом.

      9. Договор о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности и договор на оказание услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки заключаются на основании типовых договоров, разрабатываемых и утверждаемых уполномоченным органом.

      10. На правоотношения, связанные с покупкой услуги по поддержанию готовности электрической мощности единым закупщиком, не распространяется законодательство Республики Казахстан о государственных закупках.

      Сноска. Глава 4 дополнена статьей 15-3 в соответствии с Законом РК от 04.07.2012 № 25-V (порядок введения в действие см. ст. 2); с изменениями, внесенными законами РК от 29.12.2014 № 269-V (вводится в действие с 01.01.2015); от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие с 01.01.2018); от 05.10.2018 № 184-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 30.06.2022 № 130-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 30.12.2022 № 177-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-4. Инвестиционные соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление

      1. Инвестиционные соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление заключаются только в отношении основного генерирующего оборудования действующих (существующих) электрических станций действующих энергопроизводящих организаций.

      2. Для осуществления модернизации, расширения, реконструкции и (или) обновления действующие энергопроизводящие организации разрабатывают соответствующие инвестиционные программы, при разработке которых проводится независимый технический и финансовый аудит.

      3. Результатами технического и финансового аудита являются: выявление оптимальной схемы модернизации, расширения, реконструкции и (или) обновления, определение влияния инвестиционной программы на срок службы основного генерирующего оборудования, целесообразности инвестиционной программы и требуемого объема финансирования инвестиционной программы.

      4. Результаты технического, финансового аудита и инвестиционная программа модернизации, расширения, реконструкции и (или) обновления подлежат рассмотрению советом рынка.

      5. На основании рекомендации совета рынка уполномоченный орган принимает решение о заключении (об отказе в заключении) инвестиционного соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление.

      5-1. Энергопроизводящие организации, включенные уполномоченным органом в Реестр, не вправе заключать с уполномоченным органом инвестиционные соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление.

      6. В инвестиционных соглашениях на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление на каждый год устанавливаются целевые индикаторы по следующим показателям: удельные расходы условного топлива на отпуск электрической и (или) тепловой энергии; располагаемая электрическая мощность; срок службы основного генерирующего оборудования; степень износа основного генерирующего оборудования; экологические показатели.

      7. После заключения уполномоченным органом инвестиционного соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление с действующей энергопроизводящей организацией единый закупщик заключает договор о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности с данной энергопроизводящей организацией по индивидуальному тарифу на услугу по поддержанию готовности электрической мощности в объеме и на сроки, которые определены уполномоченным органом.

      Электрическая мощность генерирующих установок, вводимых в эксплуатацию в рамках инвестиционного соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление, со дня их ввода в эксплуатацию подлежит ежегодной аттестации системным оператором.

      В случае, если в результате проведения очередной аттестации электрической мощности значение аттестованной электрической мощности генерирующих установок, вводимых в эксплуатацию в рамках инвестиционного соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление, окажется меньше объема услуги по поддержанию готовности электрической мощности, установленного в договоре о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, объем услуги по поддержанию готовности электрической мощности, установленный в договоре о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, снижается до аттестованного значения до проведения очередной аттестации.

      8. Действующие энергопроизводящие организации, заключившие инвестиционные соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление с уполномоченным органом, обязаны ежегодно не позднее 31 марта года, следующего за отчетным, представлять в уполномоченный орган отчет о достижении показателей (индикаторов), установленных в данных соглашениях, подтвержденный независимой энергетической экспертизой.

      В случае недостижения установленных в инвестиционном соглашении на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление целевых индикаторов уполномоченный орган вправе расторгнуть данное соглашение либо изменить индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности, объем и сроки покупки услуги по поддержанию готовности электрической мощности с уведомлением системного оператора.

      9. Энергопроизводящие организации, заключившие с уполномоченным органом соглашения и реализовавшие масштабные инвестиционные программы с 2009 по 2015 годы в период действия программы предельных тарифов на электроэнергию, источником затрат которых, помимо инвестиционной составляющей предельного тарифа, явились значительное дополнительное внешнее финансирование (кредиты, займы), а также кредиты (займы), иные деньги, полученные для целей рефинансирования и погашения основного долга ранее привлеченных обязательств по проектам, включенным в программы развития, утвержденные местными исполнительными органами, заключают с уполномоченным органом индивидуальные инвестиционные соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление в упрощенном порядке.

      9-1. Энергопроизводящие организации, электростанции которых введены в эксплуатацию с 2009 по 2015 годы, на строительство которых привлечены заемное финансирование (кредиты, займы) до 2015 года, а также кредиты (займы), иные деньги, полученные для целей рефинансирования и погашения основного долга ранее привлеченных обязательств с целевым назначением финансирования строительства электростанции, и заключившие с уполномоченным органом и государственным органом, осуществляющим руководство в сферах естественных монополий, инвестиционные договоры, заключают с уполномоченным органом индивидуальные инвестиционные соглашения по введенным в эксплуатацию электростанциям в упрощенном порядке.

      10. Допуск на рассмотрение, рассмотрение и отбор инвестиционных программ модернизации, расширения, реконструкции и (или) обновления, заключение инвестиционных соглашений на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление, соответствующее заключение договора о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности и установление для данного договора индивидуальных тарифов на услугу по поддержанию готовности электрической мощности, объемов и сроков покупки услуги по поддержанию готовности электрической мощности осуществляются в порядке, установленном уполномоченным органом.

      Сноска. Глава 4 дополнена статьей 15-4 в соответствии с Законом РК от 12.11.2015 № 394-V (вводится в действие с 01.01.2018); с изменениями, внесенными законами РК от 05.10.2018 № 184-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 03.04.2019 № 243-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-5. Формирование Реестра и участие потребителей и энергопроизводящих организаций, включенных в Реестр, в создании электрической мощности

      1. Потребители, входящие с энергопроизводящими организациями в одну группу лиц, вправе обеспечиваться мощностью за счет принадлежащих юридическим лицам в данной группе лиц на праве собственности, аренды или ином вещном праве генерирующих источников.

      Право, предусмотренное частью первой настоящего пункта, не распространяется на энергоснабжающие и энергопередающие организации, входящие с энергопроизводящими организациями в одну группу лиц.

      2. Группа лиц включается уполномоченным органом в Реестр на основании заявления юридического лица, под контролем которого находятся потребители и энергопроизводящие организации в соответствии с частями второй, третьей и четвертой пункта 1-1 статьи 9 настоящего Закона.

      3. Заявление юридического лица, указанного в пункте 2 настоящей статьи, содержит:

      1) перечень энергопроизводящих организаций, в том числе использующих вторичные энергетические ресурсы, за счет которых будут обеспечиваться электрической мощностью потребители, входящие с ними в одну группу лиц при условии наличия контроля, определенного в соответствии с частями второй, третьей и четвертой пункта 1-1 статьи 9 настоящего Закона;

      2) перечень потребителей, которые будут обеспечиваться мощностью за счет энергопроизводящих организаций, в том числе использующих вторичные энергетические ресурсы, входящих с ними в одну группу лиц при условии наличия контроля, определенного в соответствии с частями второй, третьей и четвертой пункта 1-1 статьи 9 настоящего Закона.

      Реестр включает перечни энергопроизводящих организаций и потребителей, указанные в подпунктах 1) и 2) части первой настоящего пункта.

      4. Внесение изменений и дополнений в Реестр соответствующей группы лиц осуществляется уполномоченным органом на основании заявления юридического лица, под контролем которого находятся потребители и энергопроизводящие организации в соответствии с частями второй, третьей и четвертой пункта 1-1 статьи 9 настоящего Закона.

      5. В рамках соответствующей группы лиц, включенной в Реестр, заключаются двусторонние договоры по обеспечению электрической мощностью между энергопроизводящими организациями и потребителями.

      6. В случае, указанном в пункте 8 или 9 статьи 15-1 настоящего Закона, потребители, включенные в Реестр, обязаны в порядке, определенном уполномоченным органом, участвовать в создании электрической мощности и (или) регулировочной электрической мощности для покрытия дефицита пропорционально их доле пиковой нагрузки к общей пиковой нагрузке в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан, рассчитанной на момент возникновения прогнозируемого дефицита, путем осуществления одного или нескольких из следующих действий:

      1) строительство новых электрической мощности и (или) регулировочной электрической мощности, включая реконструкцию выбывших электрической мощности и (или) регулировочной электрической мощности, не учтенных в утвержденном прогнозном балансе электрической энергии и мощности на предстоящий семилетний период;

      2) расширение собственной существующей электрической мощности и (или) регулировочной электрической мощности;

      3) исключен Законом РК от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      4) покупка услуг по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки у единого закупщика.

      7. Действия, указанные в подпунктах 1) и 2) пункта 6 настоящей статьи, могут осуществляться любым субъектом оптового рынка, включенным в Реестр соответствующей группы лиц. При этом остальные потребители соответствующей группы лиц, включенные в Реестр, освобождаются от участия в создании электрической мощности и регулировочной электрической мощности в соответствии с правилами участия потребителей, включенных в Реестр, в создании электрической мощности для покрытия прогнозируемого дефицита.

      Действие, указанное в подпункте 4) пункта 6 настоящей статьи, осуществляется потребителями, включенными в Реестр соответствующей группы лиц, в соответствии с правилами участия потребителей, включенных в Реестр, в создании электрической мощности, в том числе регулировочной электрической мощности, для покрытия прогнозируемого дефицита.

      8. Обязательства потребителей, включенных в Реестр, по созданию электрической мощности, в том числе регулировочной электрической мощности, предусмотренные пунктом 6 настоящей статьи, снижаются на величину электрической мощности, созданной субъектами оптового рынка, включенными в Реестр соответствующей группы лиц, в том числе в перечень электростанций, при выполнении в совокупности следующих условий:

      1) электрическая мощность введена в эксплуатацию после 1 января 2019 года;

      2) электрическая мощность создана в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан или в какой-либо из ее зон, в которой прогнозируется непокрываемый дефицит электрической мощности;

      3) электрическая мощность введена без применения механизма проведения уполномоченным органом тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, а также проведения уполномоченным органом аукционных торгов;

      4) электрическая мощность введена без заключения с уполномоченным органом инвестиционного соглашения на модернизацию, расширение, реконструкцию и (или) обновление;

      5) объем электрической мощности не был учтен ранее при исполнении обязательств, предусмотренных пунктом 6 настоящей статьи.

      9. При исполнении обязательств, предусмотренных пунктом 6 настоящей статьи, путем выполнения действий, указанных в подпунктах 1) и 2) пункта 6 настоящей статьи, место размещения (площадка), тип и вид топлива для генерирующих установок, вводимых в эксплуатацию, субъектами оптового рынка, включенными в Реестр, согласовываются с уполномоченным органом в соответствии с утвержденными правилами участия потребителей, включенных в Реестр, в создании электрической мощности для покрытия прогнозируемого дефицита с учетом прогнозируемого дефицита электрической мощности на предстоящий семилетний период в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан или в какой-либо из ее зон.

      10. Потребители, включенные в Реестр соответствующей группы лиц, в течение сорока пяти календарных дней со дня получения уведомления уполномоченного органа о возникновении прогнозируемого непокрываемого дефицита электрической мощности и (или) регулировочной электрической мощности в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан или в какой-либо из ее зон принимают решение о действиях, предусмотренных пунктом 6 настоящей статьи, в соответствии с которыми они будут участвовать в создании электрической мощности для покрытия дефицита, и направляют его в уполномоченный орган.

      11. При принятии решения об участии в создании электрической мощности путем выполнения действий, указанных в подпунктах 1) и 2) пункта 6 настоящей статьи, субъекты оптового рынка, включенные в Реестр соответствующей группы лиц, в течение ста восьмидесяти пяти календарных дней со дня принятия решения заключают с уполномоченным органом договор на создание электрической мощности, в котором определяется срок ввода в эксплуатацию генерирующих установок.

      12. В течение тридцати календарных дней со дня заключения договора на создание электрической мощности единый закупщик заключает договор о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности с субъектом оптового рынка, включенным в Реестр соответствующей группы лиц, по тарифу за услугу по поддержанию готовности электрической мощности в размере 1 тенге за 1 мегаватт в месяц без учета налога на добавленную стоимость в объеме и на сроки, которые установлены уполномоченным органом.

      Объем электрической мощности и (или) регулировочной электрической мощности, закупаемый единым закупщиком, определяется как соотношение прогнозируемого дефицита к доле пиковой нагрузки потребителей, включенных в Реестр соответствующей группы лиц, к общей пиковой нагрузке в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан или в какой-либо из ее зон, рассчитанной на момент возникновения прогнозируемого дефицита за вычетом электрической мощности, востребованной соответствующей группой лиц для собственного потребления.

      Срок действия договора о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности с субъектом оптового рынка, включенным в Реестр соответствующей группы лиц, устанавливается на тот же период, что и с победителями тендеров на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, а также с победителями аукционных торгов.

      13. При принятии решения об участии в создании электрической мощности или регулировочной электрической мощности путем выполнения действия, указанного в подпункте 4) пункта 6 настоящей статьи, потребители, включенные в Реестр соответствующей группы лиц, покупают у единого закупщика услуги по обеспечению готовности электрической мощности к несению нагрузки в соответствии с правилами участия потребителей, включенных в Реестр, в создании электрической мощности для покрытия прогнозируемого дефицита.

      14. Договоры, предусмотренные пунктами 11 и 12 настоящей статьи, предусматривают ответственность за неисполнение и (или) ненадлежащее исполнение принятых обязательств и заключаются на основании типовых договоров.

      15. На энергопроизводящие организации и потребителей, входящих в одну группу лиц при условии наличия контроля, определенного в соответствии с частями второй, третьей и четвертой пункта 1-1 статьи 9 настоящего Закона, но не включенных в Реестр, не распространяются положения настоящей статьи и статей 15-3, 15-4, 15-6 и 15-8 настоящего Закона, установленные для группы лиц.

      Сноска. Глава 4 дополнена статьей 15-5 в соответствии с Законом РК от 05.10.2018 № 184-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменениями, внесенными законами РК от 30.12.2019 № 297-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 27.12.2021 № 87-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 03.01.2022 № 101-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-6. Порядок проведения тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию

      1. В случае, указанном в пункте 8 статьи 15-1 настоящего Закона, уполномоченный орган проводит тендер на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, на объем электрической мощности для покрытия прогнозируемого дефицита за вычетом величины электрической мощности, которая будет создана субъектами оптового рынка, включенными в Реестр, в соответствии с договором с уполномоченным органом, предусмотренным пунктом 11 статьи 15-5 настоящего Закона.

      2. Место размещения (площадка), тип и вид топлива для генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию на тендерной основе, определяются по результатам технико-экономического обоснования, проведенного по заказу уполномоченного органа.

      3. Уполномоченный орган не позднее трех рабочих дней со дня утверждения тендерной документации, но не менее чем за тридцать календарных дней до окончательной даты представления потенциальными инвесторами документов и материалов для участия в тендере публикует в средствах массовой информации объявление о проведении тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию.

      4. Пакет тендерной документации на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, содержит:

      1) описание и требуемые технические, качественные и эксплуатационные характеристики генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию;

      2) проект договора на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию.

      5. В тендере на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, участвуют потенциальные инвесторы, которые представили:

      1) копии учредительных документов;

      2) документы, подтверждающие наличие финансовых и материальных ресурсов, достаточных для строительства генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, из расчета финансирования за счет собственных средств не менее тридцати процентов от общего объема стоимости генерирующих установок.

      6. Тендерная комиссия подводит итоги тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, в срок не более тридцати календарных дней со дня вскрытия конвертов с тендерными заявками.

      Уполномоченный орган в течение пятнадцати календарных дней со дня подведения итогов тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, направляет проект договора на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, потенциальному инвестору, признанному победителем тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию.

      Победитель тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, в течение десяти рабочих дней со дня получения проекта договора на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, подписывает указанный договор.

      7. Тендер на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, признается несостоявшимся в случаях:

      1) наличия менее двух потенциальных инвесторов;

      2) несоответствия документов, представленных всеми потенциальными инвесторами, пункту 5 настоящей статьи.

      В случае признания тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, несостоявшимся уполномоченный орган проводит повторный тендер.

      8. В течение сорока пяти календарных дней со дня подведения итогов тендера на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, уполномоченный орган заключает с победителем тендера договор на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, в котором определяет срок ввода в эксплуатацию генерирующих установок и ответственность за неисполнение и (или) ненадлежащее исполнение принятых победителем тендера обязательств.

      9. В течение тридцати календарных дней со дня заключения договора на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию, единый закупщик заключает договор о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности с победителем тендера по индивидуальному тарифу на услугу по поддержанию готовности электрической мощности в объеме и на сроки, которые установлены уполномоченным органом.

      Электрическая мощность генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию на тендерной основе, со дня их ввода в эксплуатацию подлежит ежегодной аттестации системным оператором.

      В случае, если в результате проведения очередной аттестации электрической мощности значение аттестованной электрической мощности генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию на тендерной основе, окажется меньше объема услуги по поддержанию готовности электрической мощности, установленного в договоре о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, объем услуги по поддержанию готовности электрической мощности, установленный в договоре о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, снижается до аттестованного значения до проведения очередной аттестации.

      10. Договоры, предусмотренные пунктами 8 и 9 настоящей статьи, заключаются на основании типовых договоров.

      11. Энергопроизводящие организации и потребители, включенные уполномоченным органом в Реестр, не вправе участвовать в проводимом уполномоченным органом тендере на строительство генерирующих установок, вновь вводимых в эксплуатацию.

      Сноска. Глава 4 дополнена статьей 15-6 в соответствии с Законом РК от 05.10.2018 № 184-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-7. Формирование перечня электростанций

      1. Юридическое лицо включается в перечень электростанций при условии соответствия критериям и наличия документов, указанных в настоящей статье, а также в случае определения юридического лица в качестве победителя аукционных торгов.

      2. Юридическое лицо для включения в перечень электростанций должно соответствовать в совокупности следующим критериям:

      1) новые электрические мощности создаются и вводятся в эксплуатацию после 1 января 2021 года в зоне единой электроэнергетической системы Республики Казахстан, в которой имеется и (или) прогнозируется непокрываемый дефицит электрической мощности;

      2) товарный газ используется или будет использоваться в качестве топлива для производства электрической энергии на новых созданных электрических мощностях;

      3) новые созданные электрические мощности подключаются к автоматическому регулированию электрической мощности и имеют диапазон регулирования не менее двадцати процентов от установленной электрической мощности.

      3. Юридическое лицо для включения в перечень электростанций подает заявление в уполномоченный орган в соответствии с правилами включения потребителей в перечень электростанций с приложением технических условий, полученных или согласованных с системным оператором, на подключение к единой электроэнергетической системе Республики Казахстан, содержащих условия подключения новых электрических мощностей к автоматическому регулированию.

      4. После введения в эксплуатацию новых электрических мощностей в течение десяти лет между энергопроизводящей организацией, включенной в перечень электростанций, и системным оператором ежегодно заключается договор на оказание услуг по регулированию электрической мощности по цене, равной средневзвешенной договорной цене приобретения системным оператором данных услуг за календарный год, предшествующий году заключения договора, в диапазоне регулирования не менее двадцати процентов от установленной электрической мощности на увеличение или снижение.

      Сноска. Глава 4 дополнена статьей 15-7 в соответствии с Законом РК от 30.12.2019 № 297-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменениями, внесенными Законом РК от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-8. Порядок организации и проведения аукционных торгов

      1. В случае, указанном в пункте 9 статьи 15-1 настоящего Закона, уполномоченный орган учитывает в плане размещения генерирующих установок с маневренным режимом генерации объемы вводимых мощностей, в том числе для покрытия прогнозируемого дефицита регулировочной электрической мощности, и объемы регулировочной электрической мощности, которые созданы или будут созданы субъектами оптового рынка, включенными в Реестр, в соответствии с договором на создание электрической мощности с уполномоченным органом, предусмотренным пунктом 11 статьи 15-5 настоящего Закона.

      2. В целях реализации плана размещения генерирующих установок с маневренным режимом генерации уполномоченный орган проводит отбор проектов.

      3. Отбор проектов по строительству вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации проводится путем организации и проведения аукционных торгов среди (последовательно в порядке приоритетности):

      1) площадок, включенных в план размещения генерирующих установок с маневренным режимом генерации и имеющих предварительные технико-экономические обоснования, подготовленные единым закупщиком по заказу уполномоченного органа на основании технического задания, разработанного системным оператором;

      2) площадок действующих энергопроизводящих организаций;

      3) площадок, не имеющих предварительных технико-экономических обоснований.

      При этом аукционные торги не проводятся в отношении генерирующих установок, которые будут созданы субъектами оптового рынка, включенными в Реестр, в соответствии с договором на создание регулировочной электрической мощности с уполномоченным органом, предусмотренным пунктом 11 статьи 15-5 настоящего Закона.

      4. Вновь вводимые в эксплуатацию генерирующие установки с маневренным режимом генерации:

      1) создаются и вводятся в эксплуатацию после 1 января 2022 года в зоне единой электроэнергетической системы Республики Казахстан, в которой имеется и (или) прогнозируется непокрываемый дефицит регулировочной электрической мощности;

      2) имеют подключение к автоматическому регулированию генерирующих установок;

      3) имеют диапазон регулирования, определяемый в соответствии с подпунктом 70-41) статьи 5 настоящего Закона.

      При строительстве генерирующей установки с маневренным режимом генерации по типу контррегулирующей гидроэлектростанции режим ее работы строится в прямой зависимости от режима работы действующей гидроэлектростанции, расположенной выше по руслу реки.

      После получения заявителем допуска к регистрации организатор аукционных торгов производит в электронной системе регистрацию заявителей.

      Для регистрации в электронной системе организатора аукционных торгов заявитель обращается на официальный интернет-ресурс организатора аукционных торгов для прохождения онлайн-регистрации и представляет в его адрес в электронном виде следующие документы:

      1) копию устава;

      2) копию справки о государственной регистрации (перерегистрации) юридического лица;

      3) копию решения соответствующего органа юридического лица о назначении первого руководителя;

      4) доверенность на представителя (в случае, если представление интересов осуществляет не первый руководитель);

      5) информацию о реквизитах юридического лица (банковские реквизиты, адрес, контактные телефоны, электронный адрес).

      5. Организация и проведение аукционных торгов согласно подпункту 1 части первой пункта 3 настоящей статьи осуществляются в следующем порядке:

      1) документация аукционных торгов разрабатывается на основе предварительного технико-экономического обоснования, подготовленного единым закупщиком в соответствии с подпунктом 70-41) статьи 5 настоящего Закона. Предварительное технико-экономическое обоснование должно содержать место размещения, точку подключения к национальным электрическим сетям, прогнозную стоимость реализации проекта, прогнозный индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности при строительстве вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации, срок покупки услуги по поддержанию готовности электрической мощности, равный пятнадцати годам, объем услуги по поддержанию готовности электрической мощности, зону дефицита регулируемой электрической мощности в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан, требуемые технические, технологические и эксплуатационные характеристики вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации;

      2) уполномоченный орган направляет информацию в местные исполнительные органы областей, городов республиканского значения и столицы о необходимости резервирования земельных участков на строительство генерирующих установок с маневренным режимом генерации;

      3) местные исполнительные органы областей, городов республиканского значения и столицы осуществляют резервирование земельных участков, определенных в предварительном технико-экономическом обосновании для планируемых к строительству вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации, до момента предоставления победителям аукционных торгов прав на земельный участок в соответствии со статьей 49-2 Земельного кодекса Республики Казахстан и направляют соответствующую информацию в уполномоченный орган;

      4) уполномоченный орган не позднее чем за шесть месяцев до предполагаемой даты проведения аукционных торгов разрабатывает и публикует на своем интернет-ресурсе график проведения аукционных торгов;

      5) заявитель для участия в аукционных торгах представляет не позднее чем за тридцать календарных дней до проведения аукционных торгов в уполномоченный орган копии учредительных документов, документы, подтверждающие наличие финансовых ресурсов, определяемых уполномоченным органом, в соответствии с подпунктом 70-41) статьи 5 настоящего Закона;

      6) уполномоченный орган формирует комиссию, которая не позднее чем за пятнадцать календарных дней до проведения аукционных торгов проверяет представленные заявителем документы на наличие и соответствие требованиям, установленным настоящим пунктом.

      При соответствии представленных заявителем документов требованиям настоящего пункта заявитель получает допуск к регистрации в электронной системе организатора аукционных торгов;

      7) уполномоченный орган после проверки документов комиссией направляет информацию и список заявителей, получивших допуск к регистрации, организатору аукционных торгов.

      В случае строительства вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации, которые будут использовать товарный газ для выработки электрической энергии, до проведения аукционных торгов:

      центральным исполнительным органом, осуществляющим государственное регулирование производства, транспортировки (перевозки), хранения и оптовой реализации газа, а также розничной реализации и потребления товарного и сжиженного нефтяного газа, по согласованию с уполномоченным органом, осуществляющим руководство в соответствующих сферах естественных монополий, определяются объем и предельные цены оптовой реализации товарного газа в соответствии со статьей 20 Закона Республики Казахстан "О газе и газоснабжении";

      выдаются технические условия на подключение к магистральному газопроводу и (или) газораспределительной системе в соответствии с Законом Республики Казахстан "О газе и газоснабжении".

      6. Организация и проведение аукционных торгов согласно подпункту 2) части первой пункта 3 настоящей статьи осуществляются в следующем порядке:

      1) документация аукционных торгов разрабатывается в соответствии с подпунктом 70-41) статьи 5 настоящего Закона. Документация должна содержать прогнозный индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности при строительстве вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации, рассчитанный по предварительным технико-экономическим обоснованиям аналогичных проектов и (или) результатам аукционных торгов аналогичных проектов в соответствии с подпунктом 1) части первой пункта 3 настоящей статьи, за вычетом затрат на строительство инфраструктуры, срок покупки услуги по поддержанию готовности электрической мощности, равный пятнадцати годам, объем услуги по поддержанию готовности электрической мощности, зону дефицита регулируемой электрической мощности в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан;

      2) заявитель для участия в аукционных торгах не позднее чем за тридцать календарных дней представляет в уполномоченный орган копии учредительных документов, документы, подтверждающие наличие финансовых ресурсов, определяемых уполномоченным органом, в соответствии с подпунктом 70-41) статьи 5 настоящего Закона;

      3) действующие энергопроизводящие организации должны находиться в той зоне единой электроэнергетической системы Республики Казахстан, по которой уполномоченным органом объявлено проведение аукционных торгов;

      4) действующие энергопроизводящие организации при строительстве вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации обязаны реализовать проекты, использующие гидродинамическую энергию воды и (или) газ для выработки электрической энергии;

      5) уполномоченный орган формирует комиссию, которая не позднее чем за пятнадцать календарных дней до проведения аукционных торгов проверяет представленные заявителем документы на наличие и соответствие требованиям, установленным настоящим пунктом.

      При соответствии представленных заявителем документов требованиям настоящего пункта заявитель получает допуск к регистрации в электронной системе организатора аукционных торгов;

      6) уполномоченный орган после проверки документов комиссией направляет информацию и список заявителей, получивших допуск к регистрации, организатору аукционных торгов;

      7) уполномоченный орган не позднее чем за шесть месяцев до предполагаемой даты проведения аукционных торгов разрабатывает и публикует на своем интернет-ресурсе график проведения аукционных торгов.

      7. Организация и проведение аукционных торгов согласно подпункту 3) части первой пункта 3 настоящей статьи осуществляются в следующем порядке:

      1) документация аукционных торгов разрабатывается в соответствии с подпунктом 70-41) статьи 5 настоящего Закона. Документация должна содержать прогнозный индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности при строительстве вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации, рассчитанный по предварительным технико-экономическим обоснованиям аналогичных проектов и (или) результатам аукционных торгов аналогичных проектов в соответствии с подпунктом 1) части первой пункта 3 настоящей статьи, срок покупки услуги по поддержанию готовности электрической мощности, равный пятнадцати годам, объем услуги по поддержанию готовности электрической мощности, зону дефицита регулируемой электрической мощности в единой электроэнергетической системе Республики Казахстан;

      2) заявитель для участия в аукционных торгах представляет не позднее чем за тридцать календарных дней в уполномоченный орган копии учредительных документов, документы, подтверждающие наличие финансовых ресурсов, определяемых уполномоченным органом, в соответствии с подпунктом 70-41) статьи 5 настоящего Закона;

      3) уполномоченный орган формирует комиссию, которая не позднее чем за пятнадцать календарных дней до проведения аукционных торгов проверяет представленные заявителем документы на наличие и соответствие требованиям, установленным настоящим пунктом.

      При соответствии представленных заявителем документов требованиям настоящего пункта заявитель получает допуск к регистрации в электронной системе организатора аукционных торгов;

      4) уполномоченный орган после проверки документов комиссией направляет информацию и список заявителей, получивших допуск к регистрации, организатору аукционных торгов;

      5) уполномоченный орган не позднее чем за шесть месяцев до предполагаемой даты проведения аукционных торгов разрабатывает и публикует на своем интернет-ресурсе график проведения аукционных торгов.

      8. Единый закупщик в течение пятнадцати календарных дней со дня подведения итогов аукционных торгов направляет победителю аукционных торгов проект договора о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности.

      Победитель аукционных торгов в течение тридцати календарных дней со дня получения проекта договора о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности подписывает указанный договор на срок, равный пятнадцати годам с даты ее первой аттестации, по индивидуальному тарифу на услугу по поддержанию готовности электрической мощности при строительстве вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации, определенному по результату аукционных торгов.

      При этом индивидуальный тариф на услугу по поддержанию готовности электрической мощности при строительстве вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации, объем и срок покупки услуги по поддержанию готовности электрической мощности победителя аукционных торгов не подлежат корректировке в сторону увеличения.

      Победитель аукционных торгов обязан ежегодно заключать договор на оказание услуг по регулированию электрической мощности в порядке, определяемом в соответствии с подпунктом 70-37) статьи 5 настоящего Закона.

      Ответственность за невыполнение обязательств по договорам о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности и на оказание услуг по регулированию электрической мощности наступает посредством использования механизмов рынка электрической мощности, определяемых в соответствии с подпунктом 42) статьи 5 настоящего Закона.

      Договорная электрическая мощность вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации со дня их ввода в эксплуатацию подлежит ежегодной аттестации системным оператором.

      В случае, если в результате проведения очередной аттестации электрической мощности значение аттестованной электрической мощности вновь вводимых в эксплуатацию генерирующих установок с маневренным режимом генерации окажется меньше объема услуги по поддержанию готовности электрической мощности, установленного в договоре о покупке услуги по поддержанию готовности электрической мощности, объем услуги по поддержанию готовности электрической мощности, принимаемый при расчете фактически оказанных услуг по поддержанию готовности электрической мощности, снижается до аттестованного значения до проведения очередной аттестации.

      9. Аукционные торги признаются несостоявшимися в случаях:

      1) наличия менее двух участников аукционных торгов;

      2) несоответствия документов, представленных всеми участниками аукционных торгов, требованиям пунктов 5, 6 и 7 настоящей статьи и подпункта 70-41) статьи 5 настоящего Закона.

      В случае признания аукционных торгов несостоявшимися уполномоченный орган вправе проводить повторные аукционные торги среди площадок, определенных подпунктами 1), 2) и 3) части первой пункта 3 настоящей статьи.

      10. Победители аукционных торгов возмещают единому закупщику затраты, понесенные на разработку предварительного технико-экономического обоснования, на основании которого были проведены аукционные торги.

      11. Уполномоченный орган включает победителя аукционных торгов в перечень электростанций.

      12. Генерирующие установки, введенные в рамках аукционных торгов, обязаны соблюдать диапазон регулирования, определяемый в соответствии с подпунктом 70-41) статьи 5 настоящего Закона.

      Сноска. Глава 4 дополнена статьей 15-8 в соответствии с Законом РК от 07.12.2020 № 380-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-9. Инвестиционные соглашения на модернизацию, реконструкцию и (или) расширение со строительством генерирующих установок с использованием газа в качестве альтернативного типа топлива

      1. Инвестиционные соглашения на модернизацию, реконструкцию и (или) расширение со строительством генерирующих установок с использованием газа в качестве альтернативного типа топлива заключаются только с де