Об использовании атомной энергии

Закон Республики Казахстан от 12 января 2016 года № 442-V ЗРК.

      Вниманию пользователей!
      Для удобства пользования РЦПИ создано ОГЛАВЛЕНИЕ.

      Настоящий Закон определяет правовую основу и принципы регулирования общественных отношений в области использования атомной энергии в целях защиты жизни и здоровья людей, их имущества, охраны окружающей среды и направлен на обеспечение режима нераспространения ядерного оружия, ядерной, радиационной и ядерной физической безопасности при использовании атомной энергии.

Глава 1. ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ

Статья 1. Основные понятия, используемые в настоящем Законе

      В настоящем Законе используются следующие основные понятия:

      1) уровень изъятия – значения физических величин, определяющих характеристики ядерных материалов, радиоактивных веществ и электрофизических установок, установленные уполномоченным органом;

      1-1) специальные права заимствования – расчетная единица, определенная Международным валютным фондом и используемая им для операций и сделок;

      2) атомная энергия – энергия, высвобождающаяся в ядерных реакциях и при радиоактивном распаде, а также энергия генерируемых ионизирующих излучений

      3) объекты использования атомной энергии – источники ионизирующего излучения, радиоактивные отходы и отработавшее ядерное топливо, ядерные, радиационные, электрофизические установки, пункты хранения и захоронения, транспортные упаковочные комплекты и ядерные материалы;

      4) эксплуатация объектов использования атомной энергии – административная, хозяйственная и инженерно-техническая деятельность, осуществляемая физическим или юридическим лицом в области использования атомной энергии;

      5) обращение с объектами использования атомной энергии – совокупность ручных и (или) автоматизированных операций, действий с объектами использования атомной энергии при их строительстве, реконструкции, изготовлении, получении, передаче, поставке, владении, использовании, эксплуатации, вводе в эксплуатацию и выводе из эксплуатации, переработке, монтаже, ремонте, техническом обслуживании, зарядке, перезарядке, демонтаже, утилизации, консервации, транспортировке, импорте, экспорте, дезактивации, постутилизации, хранении, захоронении;

      6) жизненный цикл объекта использования атомной энергии – размещение, проектирование, производство, сооружение или строительство, ввод в эксплуатацию, эксплуатация, реконструкция, капитальный ремонт, вывод из эксплуатации, транспортировка, обращение, хранение, захоронение и утилизация объектов использования атомной энергии;

      7) государственный контроль и надзор в области использования атомной энергии – деятельность уполномоченного органа в области использования атомной энергии в пределах его компетенции, направленная на обеспечение соблюдения физическими и юридическими лицами требований законодательства Республики Казахстан в области использования атомной энергии;

      8) уполномоченный орган в области использования атомной энергии (далее – уполномоченный орган) – центральный исполнительный орган, осуществляющий руководство в области использования атомной энергии;

      9) источники ионизирующего излучения – радиоактивные вещества, аппараты или устройства, содержащие радиоактивные вещества, а также электрофизические аппараты или устройства, испускающие или способные испускать ионизирующее излучение;

      10) реестр источников ионизирующего излучения – база данных источников ионизирующего излучения, представляющая постоянно обновляемый свод сведений об их наличии, перемещении и местонахождении на территории Республики Казахстан, включая сведения о перемещении при их экспорте и импорте;

      11) постутилизация – комплекс работ по демонтажу и сносу капитальных строений (зданий, сооружений, комплексов) после прекращения их эксплуатации (пользования, применения) с одновременным восстановлением и вторичным использованием регенерируемых элементов (конструкций, материалов, оборудования), а также переработкой не подлежащих регенерации элементов и отходов;

      12) захоронение – размещение отработавшего ядерного топлива или радиоактивных отходов в пункте захоронения без намерения их изъятия;

      13) пункт захоронения – ядерная или радиационная установка, предназначенная для захоронения отработавшего ядерного топлива или радиоактивных отходов;

      14) закрытие пункта захоронения – завершение всех операций после захоронения с приведением пункта захоронения в безопасное состояние;

      15) ввод установки в эксплуатацию – документально оформляемая деятельность по приведению в рабочее состояние компонентов и систем ядерной или радиационной, или электрофизической установки после окончания ее строительства и проведения необходимых испытаний;

      16) вывод установки из эксплуатации – документально оформляемая деятельность по прекращению эксплуатации ядерной или радиационной, или электрофизической установки и ее исключению из-под государственного контроля с обеспечением конечного состояния установки и площадки ее размещения, соответствующего требованиям по безопасности;

      17) эксплуатирующая организация – юридическое лицо, осуществляющее деятельность по обращению с объектами использования атомной энергии;

      18) отработавшее ядерное топливо – ядерное топливо, облученное в ядерном реакторе и окончательно удаленное из него;

      19) персонал – физические лица, постоянно или временно работающие с источниками ионизирующего излучения или находящиеся по условиям труда в сфере их воздействия;

      20) радиационный риск – вероятность причинения вреда жизни или здоровью человека, имуществу физических и юридических лиц, окружающей среде в результате облучения с учетом тяжести его последствий;

      21) радиационная безопасность – состояние свойств и характеристик объекта использования атомной энергии, обеспеченное комплексом мероприятий, ограничивающих радиационное воздействие на персонал, население и окружающую среду, в соответствии с нормами, установленными законодательством Республики Казахстан;

      22) категория радиационной опасности – характеристика объекта использования атомной энергии по степени его радиационной опасности для населения и (или) окружающей среды при обращении с ним или в условиях возможной аварии;

      23) радиационная установка – специальная, не являющаяся ядерной установка, включая относящиеся к ней помещения, сооружения и оборудование, на которой осуществляется обращение с ядерными материалами и (или) радиоактивными веществами;

      24) радиоактивные вещества – любые материалы природного или техногенного происхождения в любом агрегатном состоянии, содержащие радионуклиды;

      25) радиоактивные отходы – радиоактивные вещества, ядерные материалы или радионуклидные источники с содержанием радионуклидов выше уровня изъятия, дальнейшее использование которых не предусматривается;

      26) радионуклидный источник – источник ионизирующего излучения, содержащий радиоактивные вещества, специально созданный для его полезного применения или являющийся побочным продуктом какого-либо вида деятельности;

      27) хранение – временное размещение в пунктах хранения ядерного топлива, ядерных материалов, радиоактивных веществ, радионуклидных источников, отработавшего ядерного топлива, радиоактивных отходов, предполагающее возможность их извлечения для дальнейшего обращения с ними;

      28) пункт хранения – ядерная или радиационная установка, предназначенная для хранения ядерного топлива, ядерных материалов, радиоактивных веществ, радионуклидных источников, отработавшего ядерного топлива, радиоактивных отходов;

      29) транспортный упаковочный комплект – совокупность элементов, необходимых для полного размещения и удержания радиоактивного содержимого при перевозке;

      30) физическая защита – единая система организационных и технических мер по предотвращению несанкционированного доступа к объекту использования атомной энергии;

      31) электрофизическая установка – специальная, не являющаяся ядерной или радиационной установка, генерирующая или способная генерировать ионизирующее излучение, включая относящиеся к ней помещения, сооружения и оборудование;

      32) ядерная безопасность – состояние свойств и характеристик объекта использования атомной энергии, при котором с определенной вероятностью обеспечивается невозможность ядерной аварии;

      33) ядерная установка – установка, включающая помещения, сооружения и оборудование, на которой осуществляется один или несколько из перечисленных видов деятельности: производство, переработка, использование, транспортировка, хранение, захоронение ядерного материала, за исключением установок для добычи и (или) переработки природного урана или тория;

      33-1) единый оператор ядерных установок – оператор ядерной установки, владеющий прямо и (или) косвенно более пятьюдесятью процентами голосующих акций (долей участия в уставном капитале) других операторов ядерных установок, находящихся в пределах одной площадки их размещения;

      33-2) оператор ядерной установки – юридическое лицо Республики Казахстан, эксплуатирующее одну или несколько ядерных установок;

      34) ядерные материалы – материалы, содержащие или способные воспроизвести делящиеся (расщепляющиеся) радионуклиды;

      34-1) ядерный ущерб – ущерб, включающий вред жизни или здоровью человека, окружающей среде, а также убытки физических и юридических лиц, причиненный вследствие воздействия ионизирующего излучения в результате обращения с ядерной установкой или ядерным материалом, поступающим с ядерной установки, произведенным в ней или направленным на ядерную установку, а также затраты на превентивные меры;

      34-2) ядерный инцидент – происшествие либо серия происшествий, которые причиняют ядерный ущерб или создают опасность причинения ядерного ущерба;

      35) ядерная физическая безопасность – состояние единой системы организационных и технических мер, направленных на предотвращение, обнаружение и (или) реагирование на факты хищения, диверсии, несанкционированного доступа, незаконной передачи, обращения или другие противоправные действия в отношении объектов использования атомной энергии и (или) эксплуатирующей организации.

      Сноска. Статья 1 с изменениями, внесенными законами РК от 24.05.2018 № 156-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 14.05.2020 № 329-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Статья 2. Законодательство Республики Казахстан в области использования атомной энергии

      1. Законодательство Республики Казахстан в области использования атомной энергии основывается на Конституции Республики Казахстан, состоит из настоящего Закона и иных нормативных правовых актов Республики Казахстан.

      2. Если международным договором, ратифицированным Республикой Казахстан, установлены иные правила, чем те, которые содержатся в настоящем Законе, то применяются правила международного договора.

Глава 2. ГОСУДАРСТВЕННОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ В ОБЛАСТИ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ АТОМНОЙ ЭНЕРГИИ

Статья 3. Государственное регулирование в области использования атомной энергии

      Государственное регулирование в области использования атомной энергии применяется в отношении:

      1) деятельности физических и юридических лиц в области использования атомной энергии;

      2) деятельности физических и юридических лиц при выполнении работ, связанных с жизненным циклом объектов использования атомной энергии;

      3) мониторинга ядерных испытаний;

      4) деятельности на территориях бывших испытательных ядерных полигонов и других территориях, загрязненных в результате проведенных ядерных испытаний;

      5) экспертизы ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности;

      6) подготовки и аттестации персонала, занятого на объектах использования атомной энергии.

      Сноска. Статья 3 с изменением, внесенным Законом РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Статья 4. Задачи и принципы государственного регулирования в области использования атомной энергии

      1. Задачами государственного регулирования в области использования атомной энергии являются эффективная защита жизни и здоровья людей, их имущества, обеспечение охраны окружающей среды, поддержание ядерной, радиационной, ядерной физической безопасности, режима нераспространения ядерного оружия при использовании атомной энергии.

      2. Государственное регулирование в области использования атомной энергии основывается на принципах:

      1) обеспечения безопасности жизни и здоровья людей, охраны окружающей среды при использовании атомной энергии;

      2) приоритетности обеспечения безопасности над другими аспектами использования атомной энергии;

      3) обязательности и непрерывности государственного контроля за обеспечением безопасности объекта использования атомной энергии;

      4) доступности, объективности и своевременности информации о состоянии безопасности и воздействии объектов использования атомной энергии на население и окружающую среду;

      5) обязательности возмещения вреда, причиненного радиационным воздействием объектов использования атомной энергии жизни и здоровью людей, имуществу физических и юридических лиц, а также окружающей среде;

      6) недопустимости сверхнормативного радиоактивного загрязнения окружающей среды;

      7) недопустимости импорта и захоронения радиоактивных отходов и отработавшего ядерного топлива других государств на территории Республики Казахстан, за исключением реимпорта собственных радиоактивных отходов;

      8) обязательности государственного регулирования безопасности в области использования атомной энергии.

      3. На территории Республики Казахстан запрещается деятельность физических и юридических лиц в области использования атомной энергии в целях разработки, создания, производства, испытания, хранения или распространения ядерного оружия.

      Статья 5. Компетенция Правительства Республики Казахстан

      1) разрабатывает основные направления государственной политики в области использования атомной энергии;

      2) принимает решения о районе строительства, строительстве и отмене строительства ядерных установок и пунктов захоронения;

      3) принимает решение о досрочном выводе из эксплуатации ядерной установки или закрытии пункта захоронения;

      4) исключен Законом РК от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      5) исключен Законом РК от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      6) утверждает правила выбора площадки размещения ядерных установок и пунктов захоронения;

      7) утверждает национальный план реагирования на ядерные и радиационные аварии;

      8) исключен Законом РК от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      8-1) обеспечивает выплату денег для возмещения причиненного ядерного ущерба в той части, в которой причиненный ядерный ущерб превышает предел гражданско-правовой ответственности оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок, установленный статьей 26-2 настоящего Закона, посредством предоставления необходимой суммы до полного возмещения причиненного ядерного ущерба, а также в случаях, предусмотренных законодательством Республики Казахстан;

      8-2) определяет предел гражданско-правовой ответственности оператора ядерной установки первой категории радиационной опасности в случаях и порядке, предусмотренных пунктом 2 статьи 26-2 настоящего Закона;

      9) исключен Законом РК от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      Сноска. Статья 5 с изменениями, внесенными законами РК от 14.05.2020 № 329-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Статья 6. Компетенция уполномоченного органа

      Уполномоченный орган:

      1) осуществляет реализацию государственной политики в области использования атомной энергии;

      2) осуществляет международное сотрудничество в области мирного использования атомной энергии;

      3) осуществляет государственный контроль и надзор в области использования атомной энергии;

      4) осуществляет лицензирование деятельности в сфере использования атомной энергии;

      5) разрабатывает и утверждает технические регламенты в области использования атомной энергии;

      6) разрабатывает и утверждает правила физической защиты ядерных материалов и ядерных установок;

      7) разрабатывает и утверждает правила физической защиты источников ионизирующего излучения и пунктов хранения;

      8) утверждает правила вывода из эксплуатации ядерных и радиационных установок;

      9) разрабатывает порядок организации инспекций Международного агентства по атомной энергии на территории Республики Казахстан;

      10) разрабатывает и утверждает правила аккредитации организаций, осуществляющих экспертизу ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности;

      11) разрабатывает и утверждает правила государственного учета ядерных материалов;

      12) разрабатывает и утверждает правила государственного учета источников ионизирующего излучения;

      13) разрабатывает и утверждает правила безопасности при обращении с радионуклидными источниками;

      14) разрабатывает национальный план реагирования на ядерные и радиационные аварии;

      15) исключен Законом РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      16) разрабатывает и утверждает правила транспортировки ядерных материалов, радиоактивных веществ и радиоактивных отходов;

      17) разрабатывает правила выбора площадки размещения ядерных установок и пунктов захоронения;

      18) утверждает правила проведения экспертизы ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности;

      19) разрабатывает и утверждает правила повышения квалификации персонала, занятого на объектах использования атомной энергии;

      20) разрабатывает и утверждает правила аттестации персонала, занятого на объектах использования атомной энергии;

      21) вносит в Правительство Республики Казахстан представление о досрочном выводе из эксплуатации ядерных установок или закрытии пунктов захоронения в случае возникновения угрозы безопасности населения и (или) окружающей среды;

      22) принимает решение о постановке на государственный учет или снятии с государственного учета ядерных материалов, источников ионизирующего излучения;

      23) ведет государственный учет ядерных материалов;

      24) ведет государственный учет источников ионизирующего излучения;

      25) осуществляет контроль специфических товаров в области использования атомной энергии;

      26) исключен Законом РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

      27) определяет порядок утверждения конструкций транспортных упаковочных комплектов и утверждает конструкции транспортных упаковочных комплектов, а также распространяет действие сертификатов-разрешений на них, утвержденных уполномоченными органами других стран, на территории Республики Казахстан;

      28) организует исследования по ядерной, радиационной и ядерной физической безопасности, обеспечению режима нераспространения ядерного оружия и мониторингу ядерных испытаний;

      29) разрабатывает и утверждает правила организации сбора, хранения и захоронения радиоактивных отходов и отработавшего ядерного топлива;

      30) разрабатывает и утверждает методические рекомендации для физических и юридических лиц, осуществляющих деятельность в области использования атомной энергии, относительно методов и способов подтверждения соответствия объекта использования атомной энергии требованиям ядерной, радиационной, ядерной физической безопасности, установленным законодательством Республики Казахстан в области использования атомной энергии;

      31) устанавливает уровни изъятия для ядерных материалов, радиоактивных веществ и электрофизических установок, подлежащих лицензированию в сфере использования атомной энергии;

      32) осуществляет иные полномочия, предусмотренные настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан, актами Президента Республики Казахстан и Правительства Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 6 с изменениями, внесенными законами РК от 24.05.2018 № 156-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 28.12.2022 № 173-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.04.2023 № 223-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 7. Государственный контроль и надзор в области использования атомной энергии

      1. Государственный контроль в области использования атомной энергии осуществляется в форме проверки и профилактического контроля.

      Государственный надзор в области использования атомной энергии осуществляется в соответствии с Предпринимательским кодексом Республики Казахстан и настоящим Законом.

      Проверка субъектов контроля и надзора, осуществляющих лицензируемый вид деятельности в области использования атомной энергии, проводится на соответствие квалификационным требованиям по выданным в соответствии с Законом Республики Казахстан "О разрешениях и уведомлениях" лицензиям (далее – проверка на соответствие требованиям).

      Проверки на соответствие требованиям, профилактический контроль с посещением субъектов контроля и надзора, осуществляющих деятельность с объектами I, II, III и IV категорий потенциальной радиационной опасности, проводятся в соответствии c Предпринимательским кодексом Республики Казахстан.

      Профилактический контроль без посещения субъектов (объектов) контроля и надзора, осуществляющих деятельность с объектами I, II, III и IV категорий потенциальной радиационной опасности, проводится в соответствии с Предпринимательским кодексом Республики Казахстан и настоящим Законом.

      2. Профилактический контроль без посещения субъекта (объекта) контроля и надзора носит предупредительно-профилактический характер.

      3. Профилактический контроль без посещения субъекта (объекта) контроля и надзора в области использования атомной энергии проводится путем анализа:

      1) информации и отчетности, представляемых физическими и юридическими лицами в соответствии с требованиями законодательства Республики Казахстан в области использования атомной энергии;

      2) информации, полученной по запросу уполномоченного органа, по вопросам соблюдения законодательства Республики Казахстан в области использования атомной энергии в пределах своей компетенции – при поступлении информации о его нарушении;

      3) информации, поступающей от физических и юридических лиц, касающейся вопросов соблюдения законодательства Республики Казахстан в области использования атомной энергии.

      4. Субъектами профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля и надзора в области использования атомной энергии являются субъекты, осуществляющие деятельность с объектами I, II, III и IV категорий потенциальной радиационной опасности.

      5. В случае выявления нарушений по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля и надзора в действиях (бездействии) субъекта контроля и надзора уполномоченным органом оформляется и направляется рекомендация об устранении нарушений, выявленных по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля и надзора, в срок не позднее пяти рабочих дней со дня выявления нарушений.

      6. Рекомендация об устранении нарушений, выявленных по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля и надзора, направленная одним из нижеперечисленных способов, считается врученной (полученной) в следующих случаях:

      1) нарочно – с отметкой о получении;

      2) почтой – посредством направления заказного письма с уведомлением;

      3) электронным способом – посредством отправки уполномоченным органом на электронный адрес субъекта контроля и надзора, указанный в документах, ранее представленных субъектом контроля и надзора в уполномоченный орган.

      7. Срок для исполнения рекомендации об устранении нарушений, выявленных по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля и надзора, должен составлять не менее десяти рабочих дней со дня, следующего за днем ее вручения (получения).

      8. Субъект контроля и надзора в случае несогласия с нарушениями, указанными в рекомендации об устранении нарушений, выявленных по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля и надзора, вправе направить в уполномоченный орган, направивший рекомендацию, возражение в течение пяти рабочих дней со дня, следующего за днем вручения (получения) рекомендации.

      9. Неисполнение в установленный срок рекомендации об устранении нарушений, выявленных по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля и надзора, влечет включение субъекта (объекта) контроля и надзора в полугодовой список для проведения профилактического контроля с посещением субъекта (объекта) контроля и надзора.

      10. Кратность проведения профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля и надзора определяется по мере необходимости, но не чаще периодичности представления информации и отчетности, предусмотренных законодательством Республики Казахстан в области использования атомной энергии.

      Сноска. Статья 7 - в редакции Закона РК от 30.12.2021 № 95-VII (вводится в действие с 01.01.2023).

Статья 7-1. Порядок осуществления проверки субъектов, осуществляющих деятельность с ядерными установками и объектами I и II категорий потенциальной радиационной опасности

      Сноска. Глава 2 дополнена статьей 7-1 в соответствии с Законом РК от 24.05.2018 № 156-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); исключена Законом РК от 30.12.2021 № 95-VII (вводится в действие с 01.01.2023).

Глава 3. УСЛОВИЯ И ПОРЯДОК ОСУЩЕСТВЛЕНИЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ В ОБЛАСТИ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ АТОМНОЙ ЭНЕРГИИ

Статья 8. Общие условия осуществления деятельности в области использования атомной энергии

      1. Физические и юридические лица, осуществляющие деятельность в области использования атомной энергии, обязаны:

      1) иметь лицензию на соответствующий вид деятельности в сфере использования атомной энергии;

      2) обеспечивать целевое обращение с объектами использования атомной энергии;

      3) обеспечивать соответствие проектных и эксплуатационных характеристик и параметров объекта использования атомной энергии требованиям ядерной, радиационной и ядерной физической безопасности, контроля специфических товаров и (или) требованиям режима нераспространения ядерного оружия;

      4) иметь организационную структуру и систему внутренних документов, обеспечивающих выполнение требований ядерной, радиационной и ядерной физической безопасности, установленных законодательством Республики Казахстан в области использования атомной энергии;

      5) иметь организационную структуру и систему внутренних документов, обеспечивающих выполнение требований по учету ядерных материалов в соответствии с законодательством Республики Казахстан в области использования атомной энергии;

      6) иметь организационную структуру и систему внутренних документов, обеспечивающих выполнение требований по учету источников ионизирующего излучения в соответствии с законодательством Республики Казахстан в области использования атомной энергии;

      7) обеспечивать учет и контроль ядерных материалов и представлять в уполномоченный орган отчеты об их наличии, перемещении и местонахождении;

      8) обеспечивать учет и контроль источников ионизирующего излучения и представлять в уполномоченный орган отчеты об их наличии, перемещении и местонахождении;

      9) информировать уполномоченный орган о любых предполагаемых изменениях в системах, оборудовании, проектной и эксплуатационной документации ядерной установки, касающихся обеспечения ядерной, радиационной или ядерной физической безопасности;

      10) информировать уполномоченный орган об авариях и инцидентах, связанных с ядерной, радиационной и ядерной физической безопасностью;

      11) обладать необходимыми организационными, финансовыми, материально-техническими ресурсами и иметь квалифицированный персонал для безопасной эксплуатации и технического обслуживания ядерной установки в течение всего периода жизненного цикла;

      12) предусматривать финансовые средства для обеспечения работ по выводу из эксплуатации ядерной установки, закрытию пункта захоронения, постутилизации, захоронению радиоактивных отходов, ликвидации последствий радиационных аварий, компенсации вреда жизни и здоровью людей, имуществу физических и юридических лиц, а также окружающей среде;

      13) соблюдать требования ядерной, радиационной и ядерной физической безопасности, установленные законодательством Республики Казахстан в области использования атомной энергии;

      14) вести учет и анализ доз облучения работников, допущенных к ядерным и радиационно опасным работам при осуществлении деятельности в области использования атомной энергии, и обеспечивать реализацию их прав на компенсации;

      15) осуществлять подготовку, поддержание квалификации и своевременную аттестацию персонала, занятого на объектах использования атомной энергии.

      2. Физические и юридические лица, осуществляющие эксплуатацию объектов использования атомной энергии, и (или) собственники таких объектов не имеют права передавать объекты использования атомной энергии другим физическим и юридическим лицам, если эти лица не имеют лицензий на соответствующий вид деятельности в сфере использования атомной энергии.

      3. При прекращении деятельности физические и юридические лица, осуществляющие обращение с объектами использования атомной энергии, обязаны выполнить следующие мероприятия по безопасному прекращению деятельности:

      1) передать ядерные материалы и (или) источники ионизирующего излучения физическим и юридическим лицам, осуществляющим обращение с объектами использования атомной энергии, имеющим соответствующие лицензии на обращение с ними;

      2) передать радиоактивные отходы и (или) отработавшие радионуклидные источники в пункты хранения или захоронения;

      3) передать отработавшее ядерное топливо в пункты хранения или захоронения либо юридическим лицам, осуществляющим обращение с объектами использования атомной энергии, имеющим соответствующие лицензии на обращение с ядерными материалами;

      4) провести работы по восстановлению окружающей среды, рекультивации территории, дезактивации оборудования и помещений, загрязненных при осуществлении прекращаемой деятельности.

      Сноска. Статья 8 с изменениями, внесенными законами РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 28.12.2022 № 173-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Статья 9. Лицензирование деятельности в сфере использования атомной энергии

      1. Лицензирование деятельности в сфере использования атомной энергии осуществляется в соответствии с настоящим Законом и законодательством Республики Казахстан о разрешениях и уведомлениях.

      В сфере использования атомной энергии выдаются лицензии на следующие виды деятельности:

      1) выполнение работ, связанных с этапами жизненного цикла объектов использования атомной энергии;

      2) обращение с ядерными материалами;

      3) обращение с радиоактивными веществами, приборами и установками, содержащими радиоактивные вещества;

      4) обращение с приборами и установками, генерирующими ионизирующее излучение;

      5) предоставление услуг в области использования атомной энергии;

      6) обращение с радиоактивными отходами;

      7) транспортировку, включая транзитную, ядерных материалов, радиоактивных веществ, радиоизотопных источников ионизирующего излучения, радиоактивных отходов в пределах территории Республики Казахстан;

      8) деятельность на территориях бывших испытательных ядерных полигонов и других территориях, загрязненных в результате проведенных ядерных испытаний.

      Не выдается лицензия на следующие виды деятельности:

      1) обращение с ядерными материалами ниже уровня изъятия;

      2) обращение с радиоактивными веществами, приборами и установками, содержащими радиоактивные вещества, ниже уровня изъятия;

      3) обращение с приборами и установками, генерирующими ионизирующее излучение, ниже уровня изъятия.

      2. Срок рассмотрения заявления на получение лицензии и (или) приложения к лицензии для видов деятельности, указанных в подпунктах 1), 2), 3), 4), 5), 6), 7) и 8) части второй пункта 1 настоящей статьи, определяется в соответствии с законодательством Республики Казахстан о разрешениях и уведомлениях.

      3. Исключен Законом РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие с 01.01.2021).

      4. В приложении к лицензии в качестве особых условий выдачи лицензии указывается тип приборов, установок, материалов, веществ, отходов, с которыми лицензиат проводит работы, из следующего перечня:

      1) установки по изготовлению ядерного топлива и его компонентов;

      2) атомные энергетические станции;

      3) исследовательские ядерные (атомные) реакторы;

      4) термоядерные реакторы;

      5) установки по добыче и переработке природного урана;

      6) пункты хранения высокоактивных радиоактивных отходов;

      7) пункты хранения среднеактивных радиоактивных отходов;

      8) пункты хранения низкоактивных радиоактивных отходов;

      9) пункты хранения отработавшего ядерного топлива;

      10) пункты хранения радионуклидных источников;

      11) пункты захоронения высокоактивных радиоактивных отходов;

      12) пункты захоронения среднеактивных радиоактивных отходов;

      13) пункты захоронения низкоактивных радиоактивных отходов;

      14) пункты захоронения отработавшего ядерного топлива;

      15) пункты захоронения отработавших радионуклидных источников;

      16) ядерные материалы с указанием изотопного состава;

      17) радиоактивные вещества;

      18) радиофармпрепараты;

      19) генераторы нейтронов;

      20) урансодержащие вещества;

      21) торийсодержащие вещества;

      22) продукты переработки природного урана;

      23) закрытые радионуклидные источники с указанием активности;

      24) высокоактивные радиоактивные отходы;

      25) среднеактивные радиоактивные отходы;

      26) низкоактивные радиоактивные отходы;

      27) радиоизотопные спектрометры, анализаторы, датчики, измерители;

      28) рентгеновские спектрометры, анализаторы, датчики, измерители;

      29) стационарные радиоизотопные дефектоскопы;

      30) переносные радиоизотопные дефектоскопы;

      31) стационарные рентгеновские дефектоскопы;

      32) переносные рентгеновские дефектоскопы;

      33) радиоизотопные установки для досмотра ручной клади, багажа, транспорта, материалов, веществ;

      34) рентгеновское оборудование для досмотра ручной клади, багажа, транспорта, материалов, веществ;

      35) рентгеновское оборудование для персонального досмотра человека;

      36) ускорители электронов с энергией до 10 МэВ;

      37) ускорители электронов с энергией выше 10 МэВ;

      38) ускорители ионов с энергией до 2 МэВ/нуклон;

      39) ускорители ионов с энергией выше 2 МэВ/нуклон;

      40) медицинские ускорители заряженных частиц;

      41) медицинские рентгеновские установки общего назначения;

      42) медицинское рентгеновское дентальное оборудование;

      43) медицинские рентгеновские маммографические установки;

      44) медицинское рентгеновское ангиографическое оборудование;

      45) медицинские компьютерные рентгеновские томографы;

      46) медицинское радиоизотопное диагностическое оборудование;

      47) медицинское рентгеновское терапевтическое оборудование;

      48) медицинские рентгеновские симуляторы;

      49) медицинские гамма-терапевтические установки.

      4-1. Отсутствие оригинала документов при проверке соответствия заявителя квалификационным или разрешительным требованиям до выдачи разрешения и (или) приложения к разрешению является основанием для отказа в выдаче разрешения и (или) приложения к разрешению.

      5. Действие лицензии на виды деятельности в сфере использования атомной энергии может быть приостановлено на срок не более шести месяцев в следующих случаях:

      1) при радиационных авариях и (или) инцидентах;

      2) при нарушении требований ядерной и (или) радиационной, и (или) ядерной физической безопасности, учета ядерных материалов, источников ионизирующего излучения, выявленном в результате проверки;

      3) при обнаружении недостоверных сведений в материалах лицензиата, представленных при получении лицензии;

      4) при невыполнении предписаний об устранении нарушения требований законодательства Республики Казахстан в области использования атомной энергии в установленные сроки.

      6. При приостановлении действия лицензии лицензиат продолжает обеспечивать ядерную, радиационную и ядерную физическую безопасность.

      7. Приостановление или лишение лицензии осуществляется в порядке, установленном законами Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 9 с изменениями, внесенными Законом РК от 25.02.2021 № 12-VII (порядок введения в действие см. ст. 2).

      Статья 10. Категории радиационной опасности установок

      1. Ядерные, радиационные, электрофизические установки подразделяются на четыре категории радиационной опасности:

      1) 1 категория – установки, при аварии на которых возможно радиационное воздействие на население за пределами их санитарно-защитной зоны;

      2) 2 категория – установки, при аварии на которых радиационное воздействие ограничивается территорией их санитарно-защитной зоны;

      3) 3 категория – установки, радиационное воздействие которых ограничивается площадкой их размещения;

      4) 4 категория – установки, радиационное воздействие которых ограничивается только помещениями или рабочим местом, где проводятся работы, связанные с осуществлением деятельности с использованием атомной энергии.

      2. Категории радиационной опасности ядерных, радиационных, электрофизических установок определяются физическими и юридическими лицами, осуществляющими деятельность в области использования атомной энергии и (или) являющимися собственниками установок, в соответствии с санитарно-эпидемиологическими требованиями к обеспечению радиационной безопасности и законодательством Республики Казахстан в области использования атомной энергии.

      3. Собственниками ядерных установок, радиационных установок 1 и 2 категорий радиационной опасности могут быть только юридические лица.

      Сноска. Статья 10 с изменением, внесенным Законом РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Статья 11. Категории опасности радионуклидных источников

      1. В целях оптимизации радиационной защиты и обеспечения ядерной, радиационной и ядерной физической безопасности радионуклидные источники подразделяются на пять категорий опасности, определяемых отношением активности источника к пороговой активности, вызывающей опасное воздействие на человека:

      1) категория 1 – источники cо значением отношения активности к пороговой активности более 1 000;

      2) категория 2 – источники со значением отношения активности к пороговой активности от 10 до 1 000;

      3) категория 3 – источники со значением отношения активности к пороговой активности от 1 до 10;

      4) категория 4 – источники со значением отношения активности к пороговой активности от 0,01 до 1;

      5) категория 5 – источники со значением активности выше уровня изъятия и значением отношения активности к пороговой активности менее 0,01.

      2. Значения величины пороговой активности для различных радиоизотопов устанавливаются уполномоченным органом.

      Статья 12. Строительство ядерных установок и пунктов захоронения

      1. Решение о строительстве и районе строительства ядерных установок и пунктов захоронения принимается Правительством Республики Казахстан при согласии местных представительных органов, на территории которых планируется строительство установки или пункта захоронения, с учетом:

      1) потребностей в них для решения хозяйственных задач страны и отдельных ее регионов;

      2) наличия необходимых условий для размещения указанных объектов, отвечающих требованиям законодательства Республики Казахстан в области использования атомной энергии;

      3) отсутствия угрозы безопасности указанных объектов со стороны расположенных вблизи гражданских и военных объектов;

      4) требований, установленных экологическим законодательством Республики Казахстан;

      5) возможных социальных и экономических последствий размещения указанных объектов для промышленного, сельскохозяйственного и социального развития региона.

      2. После принятия решения о строительстве и районе строительства проводятся работы по выбору площадки размещения ядерной установки или пункта захоронения.

      3. Площадка размещения ядерной установки или пункта захоронения должна определяться с учетом:

      1) возможных внешних воздействий природного и (или) техногенного характера;

      2) возможного переноса радиоактивных веществ;

      3) возможности предотвращения ущерба населению и окружающей среде в результате эксплуатации ядерной установки или пункта захоронения или в результате возникновения инцидентов или аварий.

      4. Проектирование, строительство и ввод в эксплуатацию ядерной установки или пункта захоронения осуществляются в соответствии с настоящим Законом и иными законами Республики Казахстан.

      5. Проектные документы строительства, реконструкции, вывода из эксплуатации ядерных установок и пунктов захоронения в обязательном порядке проходят экологическую и санитарно-эпидемиологическую экспертизы.

      6. Строительство ядерных установок и пунктов захоронения разрешается только юридическим лицам.

      7. В случаях угрозы национальной безопасности Правительство Республики Казахстан вправе принять решение об отмене строительства ядерной установки или пункта захоронения.

      Сноска. Статья 12 с изменением, внесенным Законом РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Статья 13. Ядерная физическая безопасность

      1. При осуществлении деятельности в области использования атомной энергии эксплуатирующая организация обеспечивает ядерную физическую безопасность.

      2. В целях обеспечения ядерной физической безопасности осуществляется физическая защита объектов использования атомной энергии, которая должна обеспечивать:

      1) защиту объекта использования атомной энергии от несанкционированного изъятия, хищения ядерных материалов или незаконного захвата ядерной установки;

      2) защиту объектов использования атомной энергии от диверсии;

      3) смягчение или сведение к минимуму радиологических последствий возможной диверсии на объектах использования атомной энергии.

      3. Охрана ядерных установок 1 и 2 категорий радиационной опасности осуществляется специализированными охранными подразделениями органов внутренних дел.

      Статья 14. Государственный учет ядерных материалов и источников ионизирующего излучения

      1. Ядерные материалы и источники ионизирующего излучения подлежат государственному учету в порядке, определяемом уполномоченным органом.

      2. Государственный учет ядерных материалов и источников ионизирующего излучения обеспечивает определение наличного количества ядерных материалов, источников ионизирующего излучения, их перемещения и местонахождения при обращении с ними.

      3. Физические и юридические лица, осуществляющие обращение с объектами использования атомной энергии, представляют в уполномоченный орган отчеты о наличии, перемещении и местонахождении ядерных материалов и источников ионизирующего излучения.

      4. Уполномоченный орган осуществляет анализ и сверку полученной информации о наличии, перемещении и местонахождении источников ионизирующего излучения и вносит ее в реестр источников ионизирующего излучения.

      Статья 15. Осуществление экспорта и импорта в области использования атомной энергии

      1. Экспорт и импорт ядерных и специальных неядерных материалов, оборудования, установок, технологий, источников ионизирующего излучения, оборудования и соответствующих товаров и технологий двойного назначения, работ, услуг, связанных с их производством, осуществляются на основе разовой лицензии центрального исполнительного органа, осуществляющего государственное регулирование в сфере контроля специфических товаров, по согласованию с уполномоченным органом.

      2. Запрещается экспорт продукции или результатов интеллектуальной творческой деятельности, если экспортеру достоверно известно, что такая продукция или результаты интеллектуальной творческой деятельности будут использованы в разработке, создании, испытаниях и поставке ядерного оружия или его компонентов.

      3. В целях обеспечения норм и требований в сфере контроля специфических товаров в области использования атомной энергии экспортеры создают внутрифирменные системы контроля специфических товаров в соответствии с законодательством Республики Казахстан в сфере контроля специфических товаров.

      Сноска. Статья 15 с изменениями, внесенными Законом РК от 28.12.2022 № 173-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Статья 16. Транспортировка ядерных материалов, радиоактивных веществ и радиоактивных отходов

      1. Транспортировка ядерных материалов, радиоактивных веществ и радиоактивных отходов осуществляется в соответствии с законодательством Республики Казахстан и международными договорами, ратифицированными Республикой Казахстан.

      2. Транспортировка ядерных материалов, радиоактивных веществ и радиоактивных отходов включает все операции и условия, которые связаны с изготовлением и обслуживанием транспортных упаковочных комплектов, а также с подготовкой, загрузкой, отправкой, перевозкой, включая транзитное хранение, разгрузкой и приемкой в конечном пункте назначения грузов, в том числе связанные с аварийными ситуациями.

      3. Грузоотправитель, перевозчик и грузополучатель обязаны обеспечить выполнение требований ядерной, радиационной и ядерной физической безопасности, а также создание необходимых условий безопасного выполнения транспортировки в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

      4. Транспортировка ядерных материалов, радиоактивных веществ и радиоактивных отходов осуществляется при наличии лицензии на соответствующий вид деятельности в сфере использования атомной энергии.

      5. Транспортировка ядерных материалов, радиоактивных веществ и радиоактивных отходов осуществляется в транспортных упаковочных комплектах, конструкция которых утверждается уполномоченным органом с указанием кода и типа упаковки разрешенных к перевозке ядерных материалов, радиоактивных веществ и радиоактивных отходов, условий перевозки, номера и даты регистрации, срока их действия.

      Сноска. Статья 16 с изменением, внесенным Законом РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Статья 17. Обращение с радиоактивными отходами и отработавшим ядерным топливом

      1. Радиоактивные отходы, образующиеся на территории Республики Казахстан, должны быть захоронены таким образом, чтобы обеспечить радиационную защиту населения и окружающей среды на весь период времени, в течение которого они могут представлять потенциальную опасность.

      2. Физические и юридические лица, осуществляющие деятельность в области использования атомной энергии, которая приводит к образованию радиоактивных отходов, обязаны принимать меры к их минимизации.

      3. Безопасное размещение отработавшего ядерного топлива и радиоактивных отходов должно предусматриваться проектной и эксплуатационной документацией в качестве обязательного этапа любого вида деятельности, ведущего к их образованию.

      4. К обращению с отработавшим ядерным топливом допускаются только юридические лица.

      5. Деятельность по обращению с радиоактивными отходами и отработавшим ядерным топливом осуществляется на основании лицензии.

      6. Обращение с радиоактивными отходами и (или) отработавшим ядерным топливом должно обеспечивать выполнение требований ядерной, радиационной и ядерной физической безопасности в соответствии с законодательством Республики Казахстан в области использования атомной энергии, а также международными договорами, ратифицированными Республикой Казахстан.

      7. При обращении с радиоактивными отходами и отработавшим ядерным топливом должны соблюдаться требования, установленные Экологическим кодексом Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 17 с изменением, внесенным Законом РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Статья 18. Осуществление деятельности на территориях бывших испытательных ядерных полигонов и других территориях, загрязненных в результате проведенных ядерных испытаний

      1. Деятельность на территориях бывших испытательных ядерных полигонов и других территориях, загрязненных в результате проведенных ядерных испытаний, подлежит лицензированию в соответствии с настоящим Законом и законодательством Республики Казахстан о разрешениях и уведомлениях.

      2. На территориях бывших испытательных ядерных полигонов и других территориях, загрязненных в результате проведенных ядерных испытаний, устанавливаются границы этих территорий с учетом их радиоактивного загрязнения.

      Статья 19. Контроль за использованием материалов, содержащих природные радионуклиды выше уровней изъятия

      1. Облучение работников и населения, обусловленное содержанием природных радионуклидов выше уровней изъятия в материалах, используемых в производственной деятельности, не относящейся к деятельности в области использования атомной энергии, не должно превышать гигиенические нормативы, утвержденные государственным органом в сфере санитарно-эпидемиологического благополучия населения.

      2. Государственные органы санитарно-эпидемиологической службы осуществляют радиационный контроль в целях защиты работников и населения от сверхнормативного облучения от материалов, содержащих природные радионуклиды выше уровней изъятия.

      Статья 20. Квалификация персонала, занятого на объектах использования атомной энергии

      1. Для обеспечения ядерной, радиационной и ядерной физической безопасности, аварийной готовности и реагирования на ядерные и (или) радиационные аварии персонал, занятый на объектах использования атомной энергии, должен обладать соответствующей квалификацией.

      2. Персонал, занятый на объектах использования атомной энергии, подразделяется на следующие категории:

      1) специалисты – персонал, который включает руководителей высшего звена, старших руководителей (начальников отделов и секторов); руководителей младшего звена (старших операторов, начальников групп технического обслуживания и технической поддержки и их заместителей); инженерный и (или) научный персонал, деятельность которого связана с эксплуатацией объекта использования атомной энергии;

      2) техники – персонал, который включает техников контрольно-измерительной аппаратуры, техников радиационного контроля, техников химической лаборатории, техников-механиков, техников-электриков и техников электронной аппаратуры, а также иной специализированный персонал, непосредственно занятый в работах, связанных с эксплуатацией ядерной установки;

      3) рабочие – персонал, который включает сварщиков, слесарей, механиков, электриков, операторов механизмов и другой квалифицированный рабочий персонал.

      3. Персонал, занятый на объектах использования атомной энергии, должен соответствовать квалификационным требованиям, утвержденным уполномоченным органом.

      4. Физическим и юридическим лицам, осуществляющим деятельность в области использования атомной энергии, запрещается допускать к трудовой деятельности на объектах использования атомной энергии работников, не соответствующих квалификационным требованиям и (или) имеющих медицинские противопоказания к заявленному виду работ.

      5. В целях поддержания должного профессионального уровня и удовлетворения потребности в повышении знаний и навыков персонала, занятого на объектах использования атомной энергии, физические и юридические лица, осуществляющие деятельность в области использования атомной энергии, обеспечивают повышение квалификации персонала в порядке, определенном уполномоченным органом.

      Статья 21. Аттестация персонала, занятого на объектах использования атомной энергии

      1. Персонал, занятый на объектах использования атомной энергии, проходит аттестацию в порядке, определенном уполномоченным органом, на соответствие уровня его квалификации и профессиональной подготовки занимаемой должности.

      2. Аттестация персонала проводится в целях проверки знания норм и требований ядерной, радиационной, ядерной физической безопасности, а также определения способности принятия решений при исполнении трудовых обязанностей.

      3. Уполномоченный орган проводит аттестацию:

      1) специалистов, в должностные обязанности которых входят прямое управление установкой, обеспечение ядерной, радиационной, ядерной физической безопасности при осуществлении деятельности в области использования атомной энергии;

      2) персонала ядерной установки, в должностные обязанности которого входят контроль за обеспечением ядерной, радиационной и ядерной физической безопасности, учет и контроль ядерных материалов, источников ионизирующего излучения, радиоактивных отходов;

      3) персонала радиационной, электрофизической установки, в должностные обязанности которого входят контроль радиационной безопасности, учет и контроль источников ионизирующего излучения.

      Иной персонал аттестуется физическими и юридическими лицами, осуществляющими деятельность в области использования атомной энергии, в соответствии с правилами аттестации персонала, занятого на объектах использования атомной энергии.

      4. Аттестация персонала подразделяется на следующие виды:

      1) первичная аттестация;

      2) периодическая аттестация;

      3) внеочередная аттестация;

      4) повторная аттестация.

      5. Первичная аттестация персонала проводится в течение одного месяца после назначения работника на должность. Периодическая аттестация проводится один раз в три года. Внеочередная аттестация назначается в случаях:

      1) возникновения инцидентов на объектах использования атомной энергии – в отношении лиц, допустивших их возникновение;

      2) нарушения требований ядерной и (или) радиационной, и (или) ядерной физической безопасности, учета ядерных материалов, источников ионизирующего излучения, выявленного в результате проверок уполномоченного органа, – в отношении лиц, допустивших нарушение;

      3) по решению физического или юридического лица, осуществляющего деятельность в области использования атомной энергии.

      Повторная аттестация назначается в случае получения отрицательного результата по итогам первичной или периодической, или внеочередной аттестации.

      6. В случае, если работник получил отрицательное заключение по результатам первичной или периодической, или внеочередной аттестации, его отстраняют от работы до получения результатов повторной аттестации в соответствии с трудовым законодательством Республики Казахстан.

      Трудовой договор с работником, получившим отрицательное заключение о несоответствии занимаемой должности или выполняемой работе вследствие недостаточной квалификации и профессиональной подготовки по итогам повторной аттестации, прекращается в соответствии с трудовым законодательством Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 21 с изменениями, внесенными Законом РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Статья 22. Вывод из эксплуатации установок, досрочный вывод из эксплуатации ядерной или радиационной установки и закрытие пункта захоронения

      1. Эксплуатирующая организация на стадии проектирования ядерной установки или пункта захоронения разрабатывает предварительный план вывода из эксплуатации ядерной установки или закрытия пункта захоронения в соответствии с законодательством Республики Казахстан в области использования атомной энергии.

      2. Предварительный план вывода из эксплуатации содержит описание этапов вывода из эксплуатации ядерной установки или закрытия пункта захоронения, методов демонтажа основных конструкций, оценки стоимости и сроков выполнения работ, необходимых ресурсов, меры по обеспечению ядерной, радиационной и ядерной физической безопасности, основные нормы и характеристики площадки размещения ядерной установки после вывода ее из эксплуатации или пункта захоронения после его закрытия.

      3. При эксплуатации ядерной установки или пункта захоронения предварительный план вывода из эксплуатации подлежит пересмотру и модернизации с учетом новых технических и технологических разработок, изменений требований ядерной, радиационной и ядерной физической безопасности, стоимости работ и требуемых ресурсов.

      4. При принятии решения о выводе из эксплуатации ядерной установки или закрытии пункта захоронения эксплуатирующая организация составляет окончательный план вывода из эксплуатации с учетом имеющихся на это время технологий, методик, экономических показателей, требований законодательства Республики Казахстан в области использования атомной энергии. Окончательный план вывода из эксплуатации является основой для проектирования и проведения работ по выводу ядерной установки из эксплуатации или закрытию пункта захоронения.

      5. Решение о прекращении эксплуатации установки принимается эксплуатирующей организацией самостоятельно на любом этапе жизненного цикла. При этом эксплуатирующая организация уведомляет уполномоченный орган о принятом решении, дате начала и сроках осуществления работ по выводу из эксплуатации. Эксплуатирующая организация обеспечивает выполнение работ по плану вывода из эксплуатации в полном объеме.

      6. Решение о досрочном выводе из эксплуатации ядерной установки принимается Правительством Республики Казахстан по представлению уполномоченного органа в случае нарушения требований безопасной эксплуатации ядерной установки, которое привело или могло привести к ядерной и (или) радиационной аварии, и обоснованной неспособности эксплуатирующей организации обеспечить дальнейшую безопасную эксплуатацию ядерной установки.

      7. Решение о закрытии пункта захоронения принимается Правительством Республики Казахстан по представлению уполномоченного органа при завершении мероприятий по его закрытию. Представление уполномоченного органа основывается на мероприятиях по закрытию пункта захоронения, выполненных эксплуатирующей организацией, включающих:

      1) рекультивацию территории, загрязненной в результате эксплуатации пункта захоронения;

      2) проведение контрольных измерений радиационной обстановки на площадке размещения пункта захоронения;

      3) оформление пакета документации для передачи в архив с полным описанием захороненных радиоактивных отходов, конструкции пункта захоронения, геотектонических, геологических и геофизических характеристик площадки размещения пункта захоронения.

      Статья 23. Аварийная готовность и реагирование

      1. Национальный план реагирования на ядерные и радиационные аварии вводится в действие по решению уполномоченного органа:

      1) в случае выхода или угрозы выхода факторов воздействия ядерной или радиационной аварии за пределы площадки размещения аварийной ядерной, радиационной или электрофизической установки;

      2) при трансграничных ядерных или радиационных авариях, произошедших на территории другого государства, воздействие которых или угроза воздействия которых распространяется на территорию Республики Казахстан.

      2. Национальный план реагирования на ядерные и радиационные аварии определяет:

      1) права и обязанности центральных и местных исполнительных органов Республики Казахстан, а также физических и юридических лиц в случае ядерной или радиационной аварии;

      2) порядок действий и управления мероприятиями по готовности и реагированию на ядерные и радиационные аварии;

      3) координацию действий организаций и государственных органов в случае ядерной или радиационной аварии и ликвидации ее последствий.

      3. При получении информации о соответствующей ядерной или радиационной аварии уполномоченный орган незамедлительно информирует об этом, а также о введении в действие национального плана реагирования на ядерные и радиационные аварии уполномоченный орган в сфере гражданской защиты.

      4. Эксплуатирующие организации разрабатывают и утверждают планы противоаварийных мероприятий в соответствии с законодательством Республики Казахстан. В планах противоаварийных мероприятий предусматриваются порядок действий и мероприятия при инцидентах и ликвидации аварий и их последствий по минимизации возможного воздействия на персонал, население и окружающую среду в соответствии с категорией радиационной опасности ядерной, радиационной или электрофизической установки.

      5. Эксплуатирующие организации на всех этапах обращения с объектами использования атомной энергии обеспечивают выполнение мероприятий по аварийной готовности и реагированию.

      6. В случае возникновения трансграничных аварий или инцидентов в области использования атомной энергии уполномоченный орган совместно с уполномоченным органом в сфере гражданской защиты принимает меры по оповещению и реагированию в соответствии с международными договорами, ратифицированными Республикой Казахстан.

Глава 4. ЭКСПЕРТИЗА ЯДЕРНОЙ БЕЗОПАСНОСТИ И (ИЛИ) РАДИАЦИОННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ, И (ИЛИ) ЯДЕРНОЙ ФИЗИЧЕСКОЙ БЕЗОПАСНОСТИ. АККРЕДИТАЦИЯ ОРГАНИЗАЦИЙ, ОСУЩЕСТВЛЯЮЩИХ ЭКСПЕРТИЗУ ЯДЕРНОЙ БЕЗОПАСНОСТИ И (ИЛИ) РАДИАЦИОННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ, И (ИЛИ) ЯДЕРНОЙ ФИЗИЧЕСКОЙ БЕЗОПАСНОСТИ

      Сноска. Заголовок главы 4 в редакции Закона РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Статья 24. Экспертиза ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности

      1. Экспертиза ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности проводится в целях осуществления независимой оценки безопасности ядерных установок, радиационных установок 1 и 2 категорий радиационной опасности на весь период времени, в течение которого они могут представлять потенциальную опасность.

      2. Экспертиза ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности проводится повторно при изменениях в системах, оборудовании, проектной и эксплуатационной документации ядерных и радиационных установок, касающихся обеспечения ядерной, радиационной и (или) ядерной физической безопасности.

      Эксплуатирующая организация одновременно письменно уведомляет уполномоченный орган и экспертную организацию, проводившую ранее экспертизу ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности, о планируемых изменениях с представлением проектной и эксплуатационной документации ядерной и радиационной установки.

      3. Экспертиза ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности проводится организациями, аккредитованными в уполномоченном органе на осуществление данного вида деятельности. При этом в качестве эксперта не могут выступать лицо, состоящее в близких родственных или свойственных отношениях с должностными лицами эксплуатирующей организации, а также физические лица, состоящие с эксплуатирующей организацией в трудовых или иных договорных отношениях.

      4. Документы на экспертизу ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности представляет эксплуатирующая организация.

      5. По результатам проведения экспертизы ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности выдается заключение о допустимости и возможности принятия решения по реализации объекта экспертизы.

      6. Получение отрицательного заключения экспертизы не лишает эксплуатирующую организацию, устранившую все указанные в экспертном заключении замечания, права повторного обращения для проведения экспертизы.

      7. Финансирование экспертизы ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности осуществляется за счет средств эксплуатирующей организации или других источников, не запрещенных законодательством Республики Казахстан.

      Сноска. Статья 24 в редакции Закона РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      Статья 25. Объекты экспертизы ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности

      Экспертизе ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности подлежат:

      1) проектная документация по выбору площадок размещения и строительству ядерных установок, радиационных установок 1 и 2 категорий радиационной опасности;

      2) проектная и эксплуатационная документация ядерных установок, радиационных установок 1 и 2 категорий радиационной опасности;

      3) проектная документация на техническую модернизацию ядерных установок, радиационных установок 1 и 2 категорий радиационной опасности;

      4) проектная и эксплуатационная документация по выводу из эксплуатации ядерных установок, радиационных установок 1 и 2 категорий радиационной опасности.

      Сноска. Статья 25 в редакции Закона РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 26. Аккредитация организаций, осуществляющих экспертизу ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности

      Сноска. Заголовок статьи 26 с изменением, внесенным Законом РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      1. Уполномоченный орган проводит аккредитацию организаций, осуществляющих экспертизу ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности.

      2. По результатам проведения аккредитации выдается свидетельство об аккредитации. Срок действия свидетельства об аккредитации составляет три года. Свидетельство об аккредитации включает область аккредитации, виды работ в области аккредитации, применяемые методики расчетов и программно-технические средства.

      3. Организация, осуществляющая экспертизу ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности, должна иметь:

      1) не менее пяти лет практического опыта работы в области аккредитации или деятельности, непосредственно связанной с областью аккредитации;

      2) квалифицированный персонал, способный обеспечить выполнение работ в соответствующей области аккредитации;

      3) программно-технические средства и (или) методики расчетов для выполнения заявляемых видов работ.

      4. Рассмотрение документов об аккредитации осуществляется уполномоченным органом в течение двадцати рабочих дней со дня их поступления.

      5. Основаниями для отказа в аккредитации заявителя являются:

      1) наличие в представленных документах недостоверной информации;

      2) несоответствие представленных документов требованиям, установленным законодательством Республики Казахстан;

      3) несоответствие квалификации персонала заявителя заявленной области аккредитации;

      4) несоответствие методик расчета и программных средств заявленной области аккредитации;

      5) наличие решения суда о запрете на занятие деятельностью по заявленному виду.

      Решение об отказе в аккредитации может быть обжаловано в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.

      6. Аккредитованные организации обязаны:

      1) по запросу уполномоченного органа представлять документацию, связанную с осуществлением деятельности в области аккредитации;

      2) не разглашать конфиденциальную информацию, полученную в ходе выполнения работ, за исключением случаев, предусмотренных законодательством Республики Казахстан.

      7. Уполномоченный орган ведет реестр аккредитованных организаций, осуществляющих экспертизу ядерной безопасности и (или) радиационной безопасности, и (или) ядерной физической безопасности.

      8. Исключен Законом РК от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
      Сноска. Статья 26 с изменениями, внесенными законами РК от 25.11.2019 № 272-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 25.02.2021 № 12-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 4-1. ГРАЖДАНСКО-ПРАВОВАЯ ОТВЕТСТВЕННОСТЬ ОПЕРАТОРА ЯДЕРНОЙ УСТАНОВКИ ИЛИ ЕДИНОГО ОПЕРАТОРА ЯДЕРНЫХ УСТАНОВОК ЗА ПРИЧИНЕННЫЙ ЯДЕРНЫЙ УЩЕРБ И ЕЕ ФИНАНСОВОЕ ОБЕСПЕЧЕНИЕ

      Сноска. Закон дополнен главой 4-1 в соответствии с Законом РК от 14.05.2020 № 329-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 26-1. Гражданско-правовая ответственность оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок за причиненный ядерный ущерб

      1. Независимо от вины оператор ядерной установки или единый оператор ядерных установок несет гражданско-правовую ответственность за причиненный ядерный ущерб, за исключением случаев, предусмотренных настоящим Законом.

      2. Оператор ядерной установки или единый оператор ядерных установок несет гражданско-правовую ответственность за причиненный ядерный ущерб на основании доказательств, что такой ущерб вызван ядерным инцидентом, связанным с ядерным материалом, поставляемым и (или) произведенным на ядерной установке оператора, и случившимся до того момента, когда иной оператор ядерной установки принял на себя ответственность за ядерный материал в соответствии с законодательством Республики Казахстан и (или) условиями заключенного между ними договора.

      В случае, если ядерный инцидент связан с ядерным материалом, поставляемым иностранному юридическому лицу, находящемуся в пределах территории государства, которое не является стороной международных договоров, ратифицированных Республикой Казахстан, по вопросам ответственности за ядерный ущерб, оператор ядерной установки или единый оператор ядерных установок несет гражданско-правовую ответственность до выгрузки ядерного материала с транспортного средства, на котором он был доставлен на территорию государства прибытия.

      В случае, если ядерный инцидент связан с ядерным материалом, поставляемым по согласию оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок от иностранного юридического лица, находящегося в пределах территории государства, которое не является стороной международных договоров, ратифицированных Республикой Казахстан, по вопросам ответственности за ядерный ущерб, оператор ядерной установки или единый оператор ядерных установок несет гражданско-правовую ответственность после погрузки ядерного материала на транспортное средство с территории государства его вывоза.

      3. Гражданско-правовая ответственность оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок распространяется на причиненный ядерный ущерб независимо от места его причинения, за исключением случаев, предусмотренных настоящим Законом.

      4. Если наряду с причиненным ядерным ущербом имеются иные убытки, которые не могут быть отделены от убытков, причиненных ядерным инцидентом, то такие убытки признаются ядерным ущербом и подлежат возмещению оператором ядерной установки или единым оператором ядерных установок в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

Статья 26-2. Предел гражданско-правовой ответственности оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок за причиненный ядерный ущерб

      1. Предел гражданско-правовой ответственности оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок за причиненный ядерный ущерб на один ядерный инцидент составляет:

      1) сто пятьдесят миллионов специальных прав заимствования для ядерных установок, относящихся к первой категории радиационной опасности;

      2) пять миллионов специальных прав заимствования для ядерных установок, относящихся ко второй и третьей категориям радиационной опасности.

      2. Учитывая тип, состав, мощность и другие технические параметры ядерных установок, ядерных материалов, радиоактивных отходов, а также их количество, Правительство Республики Казахстан вправе определить иной предел гражданско-правовой ответственности за причиненный ядерный ущерб для оператора ядерной установки первой категории радиационной опасности, но не ниже предела, эквивалентного пяти миллионам специальных прав заимствования.

Статья 26-3. Финансовое обеспечение гражданско-правовой ответственности оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок за причиненный ядерный ущерб

      1. Оператор ядерной установки или единый оператор ядерных установок обязан иметь финансовое обеспечение в пределах гражданско-правовой ответственности, установленных статьей 26-2 настоящего Закона, за исключением ядерных установок, находящихся в ведении уполномоченного органа.

      Гражданско-правовая ответственность оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок в отношении нескольких ядерных установок, находящихся в пределах одной площадки их размещения, может быть представлена финансовым обеспечением, размер которого определяется как для одной ядерной установки, исходя из наиболее высокой категории радиационной опасности ядерных установок.

      2. Способы финансового обеспечения гражданско-правовой ответственности за причиненный ядерный ущерб определяются оператором ядерной установки или единым оператором ядерных установок.

      Финансовое обеспечение гражданско-правовой ответственности оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок в случае возмещения причиненного ядерного ущерба состоит из страхования гражданско-правовой ответственности оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок за причиненный ядерный ущерб или иного обеспечения, предусмотренного законодательством Республики Казахстан.

      3. Юридическое лицо, включая страховщика, предоставившее оператору ядерной установки или единому оператору ядерных установок финансовое обеспечение в пределах гражданско-правовой ответственности, установленных статьей 26-2 настоящего Закона, не вправе в одностороннем порядке приостановить или прекратить финансовое обеспечение, не уведомив его и уполномоченный орган об этом в письменной форме не менее чем за сто пятьдесят календарных дней до даты приостановления или прекращения финансового обеспечения.

      4. Проверка наличия финансового обеспечения гражданско-правовой ответственности оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок осуществляется в соответствии со статьей 7 настоящего Закона.

      Сноска. Статья 26-3 с изменением, внесенным Законом РК от 30.12.2021 № 95-VII (вводится в действие с 01.01.2023).

Статья 26-4. Договор страхования гражданско-правовой ответственности оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок за причиненный ядерный ущерб

      1. Страхование гражданско-правовой ответственности оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок за причиненный ядерный ущерб осуществляется в соответствии с законодательством Республики Казахстан с учетом особенностей, установленных настоящим Законом.

      2. Единый оператор ядерных установок вправе осуществлять страхование гражданско-правовой ответственности оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок за причиненный ядерный ущерб в отношении одной или нескольких ядерных установок.

      3. Договор страхования гражданско-правовой ответственности оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок за причиненный ядерный ущерб должен содержать следующие условия:

      1) обязанность страховщика произвести страховую выплату в случае ядерного инцидента, за исключением случаев, когда ядерный ущерб возник вследствие вооруженного конфликта, военных действий, гражданской войны или восстания, а также причинен полностью или частично в результате умысла или грубой неосторожности физического и (или) юридического лица в части выплаты возмещения причиненного ядерного ущерба такому лицу;

      2) отказ от перехода к страховщику, обязанному осуществить либо осуществившему страховую выплату, прав страхователя на возмещение убытков (суброгацию), за исключением случаев, предусмотренных настоящим Законом;

      3) право выгодоприобретателя, застрахованного, а также уполномоченного органа вместо страхователя уведомлять страховщика о наступлении страхового случая;

      4) обязанность уведомлять страховщика о наступлении страхового случая не позднее десяти рабочих дней с момента его наступления.

      4. Страховая сумма по договору страхования гражданско-правовой ответственности за причиненный ядерный ущерб, заключенному с оператором ядерной установки или единым оператором ядерных установок в отношении всех или нескольких ядерных установок, находящихся в пределах одной площадки их размещения, определяется как для одной ядерной установки, исходя из наиболее высокой категории радиационной опасности ядерных установок.

      5. Страховщик не освобождается от осуществления страховой выплаты, если оператор ядерной установки или единый оператор ядерных установок отказался от своего права требования к физическому или юридическому лицу, ответственному за убытки, возмещенные страховщиком, или осуществление этого права стало невозможным по вине оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок.

Статья 26-5. Исковая давность

      1. Срок исковой давности по требованиям, связанным с возмещением ядерного ущерба, причиненного жизни или здоровью человека, устанавливается в тридцать лет со дня наступления ядерного инцидента. Требования, предъявленные по истечении тридцати лет со дня наступления ядерного инцидента, удовлетворяются за прошлое время, но не более чем за три года, предшествовавшие предъявлению иска.

      2. Срок исковой давности по требованиям, связанным с возмещением причиненного ядерного ущерба, включающего вред окружающей среде и убытки физических и юридических лиц, а также затраты на превентивные меры, устанавливается в десять лет со дня наступления ядерного инцидента.

Статья 26-6. Регрессные требования

      Оператор ядерной установки или единый оператор ядерных установок, несущий гражданско-правовую ответственность за причиненный ядерный ущерб, или любое другое юридическое лицо, возместившее такой ущерб в порядке его финансового обеспечения, предусмотренного настоящим Законом, не имеет права обратного требования (регресса), за исключением права регресса:

      1) предусмотренного гражданско-правовым договором;

      2) к физическому лицу, виновному в причинении ядерного ущерба.

Статья 26-7. Порядок и основания освобождения оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок от гражданско-правовой ответственности за причиненный ядерный ущерб

      1. Освобождение оператора ядерной установки или единого оператора ядерных установок от гражданско-правовой ответственности за причиненный ядерный ущерб производится в судебном порядке.

      2. Оператор ядерной установки или единый оператор ядерных установок освобождается от гражданско-правовой ответственности за причиненный ядерный ущерб в случае наличия доказательств того, что ядерный ущерб возник вследствие вооруженного конфликта, военных действий, гражданской войны или восстания, а также причинен полностью или частично в результате умысла или грубой неосторожности физического и (или) юридического лица в части выплаты возмещения причиненного ядерного ущерба такому лицу.

Глава 5. ЗАКЛЮЧИТЕЛЬНЫЕ ПОЛОЖЕНИЯ

Статья 27. Ответственность за нарушение законодательства Республики Казахстан в области использовании атомной энергии

      Нарушение законодательства Республики Казахстан в области использования атомной энергии влечет ответственность, установленную законами Республики Казахстан.

      Статья 28. Возмещение вреда, причиненного вследствие ненадлежащего обращения с объектами использования атомной энергии

      1. Вред, причиненный физическим и юридическим лицам в результате ненадлежащего обращения с объектами использования атомной энергии, подлежит возмещению в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

      2. Физические и юридические лица, виновные в ненадлежащем обращении с объектами использования атомной энергии, обязаны в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан, возместить причиненный ущерб земле, воде, растительному и животному миру, включая затраты на рекультивацию земель и восстановление плодородия почвы.

      Статья 29. Порядок введения в действие настоящего Закона

      1. Настоящий Закон вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

      2. Признать утратившим силу Закон Республики Казахстан от 14 апреля 1997 года "Об использовании атомной энергии" (Ведомости Парламента Республики Казахстан, 1997 г., № 7, ст. 83; 2004 г., № 23, ст. 142; 2007 г., № 1, ст. 4; № 2, ст. 18; № 8, ст. 52; 2009 г., № 18, ст. 84; 2010 г., № 5, ст. 23; 2011 г., № 1, ст. 2; 2012 г., № 15, ст. 97; 2014 г., № 1, ст. 4; № 10, ст. 52; № 19-I, 19-II, ст. 96; Закон Республики Казахстан от 29 октября 2015 года "О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам предпринимательства", опубликованный в газетах "Егемен Қазақстан" и "Казахстанская правда" 3 ноября 2015 г.).

Президент


Республики Казахстан

Н. НАЗАРБАЕВ


Атом энергиясын пайдалану туралы

Қазақстан Республикасының Заңы 2016 жылғы 12 қаңтардағы № 442-V ҚРЗ.

      Қолданушылар назарына!
      Қолданушыларға ыңғайлы болуы үшін ЗҚАИ мазмұнды жасады.

      МАЗМҰНЫ

      Осы Заң адамдардың өмiрi мен денсаулығын, олардың мүлкін, қоршаған ортаны қорғау мақсатында атом энергиясын пайдалану саласындағы қоғамдық қатынастарды реттеудiң құқықтық негiзi мен қағидаттарын айқындайды және ядролық қаруды таратпау режимiн, атом энергиясын пайдалану кезiнде ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауiпсiздiктi қамтамасыз етуге бағытталады.

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар

      Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

      1) алып қою деңгейі – ядролық материалдардың, радиоактивті заттар мен электрофизикалық қондырғылардың сипаттамаларын айқындайтын, уәкілетті орган белгілеген физикалық шама мәндері;

      1-1) арнайы қарыз алу құқықтары – Халықаралық валюта қоры айқындаған және ол операциялар мен мәмілелер үшін пайдаланатын есептік бірлік;

      2) атом энергиясы – ядролық реакциялардан және радиоактивті ыдырау кезінде босатылатын энергия, сондай-ақ генерацияланатын иондандырушы сәулелер энергиясы;

      3) атом энергиясы пайдаланылатын объектілер – иондандырушы сәулелену көздері, радиоактивті қалдықтар және пайдаланылып болған ядролық отын, ядролық, радиациялық, электрофизикалық қондырғылар, сақтау және көму пункттері, көліктік қаптама комплектілері мен ядролық материалдар;

      4) атом энергиясы пайдаланылатын объектілерді пайдалану – атом энергиясын пайдалану саласында жеке немесе заңды тұлға жүзеге асыратын әкімшілік, шаруашылық және инженерлік-техникалық қызмет;

      5) атом энергиясы пайдаланылатын объектілермен жұмыс істеу – атом энергиясы пайдаланылатын объектілерді салу, реконструкциялау, дайындау, алу, беру, жеткізу, иелену, пайдалану, пайдаға асыру, пайдалануға беру және пайдаланудан шығару, қайта өңдеу, монтаждау, жөндеу, техникалық қызмет көрсету, зарядтау, қайта зарядтау, бөлшектеу, кәдеге жарату, консервациялау, тасымалдау, импорттау, экспорттау, активсіздендіру, кейіннен кәдеге жарату, сақтау, көму кезінде олармен қолмен жасалатын және (немесе) автоматтандырылған операциялардың, әрекеттердің жиынтығы;

      6) атом энергиясы пайдаланылатын объектінің өмірлік циклі – атом энергиясы пайдаланылатын объектілерді орналастыру, жобалау, шығару, құрылысы немесе салу, пайдалануға беру, пайдалану, реконструкциялау, күрделі жөндеу, пайдаланудан шығару, тасымалдау, айналымы, сақтау, көму және кәдеге жарату;

      7) атом энергиясын пайдалану саласындағы мемлекеттік бақылау мен қадағалау – атом энергиясын пайдалану саласындағы уәкілетті органның өз құзыреті шегінде жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасының талаптарын сақтауын қамтамасыз етуге бағытталған қызметі;

      8) атом энергиясын пайдалану саласындағы уәкілетті орган (бұдан әрі – уәкілетті орган) – атом энергиясын пайдалану саласында басшылықты жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;

      9) иондандырушы сәулелену көздері – радиоактивті заттар, құрамында радиоактивті заттар бар аппараттар немесе құрылғылар, сондай-ақ иондандырушы сәуле шығаратын немесе шығаруға қабілетті электрофизикалық аппараттар немесе құрылғылар;

      10) иондандырушы сәулелену көздерінің тізілімі – иондандырушы сәулелену көздерін экспорттау мен импорттау кезінде орнын ауыстыру туралы мәліметтерді қоса алғанда, Қазақстан Республикасының аумағында олардың бар-жоғы, орын ауыстыруы және орналасқан жері туралы мәліметтердің ұдайы жаңартылып тұратын жиынтығын білдіретін, иондандырушы сәулелену көздерінің дерекқоры;

      11) кейіннен кәдеге жарату – күрделі құрылыстардың (үйлердің, ғимараттардың, кешендердің) пайдаға асырылуы (пайдаланылуы, қолданылуы) тоқтатылғаннан кейін, регенерацияланатын элементтерді (конструкцияларды, материалдарды, жабдықтарды) бір мезгілде қалпына келтіріп және қайталап пайдаланып, сондай-ақ регенерацияға жатпайтын элементтер мен қалдықтарды қайта өңдей отырып, оларды бөлшектеу және бұзу жөніндегі жұмыстар кешені;

      12) көму – пайдаланылып болған ядролық отынды немесе радиоактивті қалдықтарды көму пунктіне оларды алып қою ниетінсіз орналастыру;

      13) көму пункті – пайдаланылып болған ядролық отынды немесе радиоактивті қалдықтарды көмуге арналған ядролық немесе радиациялық қондырғы;

      14) көму пунктін жабу – көму пунктін қауіпсіз жағдайға келтіріп, көмгеннен кейін барлық операцияларды аяқтау;

      15) қондырғыны пайдалануға беру – ядролық немесе радиациялық немесе электрофизикалық қондырғының компоненттері мен жүйелерін оның құрылысы аяқталғаннан және қажетті сынақтар жүргізілгеннен кейін жұмыс жағдайына келтіру жөніндегі құжатпен ресімделетін қызмет;

      16) қондырғыны пайдаланудан шығару – ядролық немесе радиациялық немесе электрофизикалық қондырғыны пайдалануды тоқтату және қондырғы мен оны орналастыру алаңының қауіпсіздік жөніндегі талаптарға сәйкес келетін түпкілікті жай-күйін қамтамасыз ете отырып, оны мемлекеттік бақылаудан алып тастау жөніндегі құжатпен ресімделетін қызмет;

      17) пайдаланушы ұйым – атом энергиясы пайдаланылатын объектілермен жұмыс істеу жөніндегі қызметті жүзеге асыратын заңды тұлға;

      18) пайдаланылып болған ядролық отын – ядролық реакторда сәулеленген және одан біржола алып тасталған ядролық отын;

      19) персонал – иондандырушы сәулелену көздерімен тұрақты немесе уақытша жұмыс істейтін немесе еңбек жағдайларына байланысты олардың әсер ету аясында болатын жеке тұлғалар;

      20) радиациялық қатер – сәуле алу нәтижесінде, оның салдарының ауырлығын ескере отырып, адамның өміріне немесе денсаулығына, жеке және заңды тұлғалардың мүлкіне, қоршаған ортаға зиян келтіру ықтималдығы;

      21) радиациялық қауіпсіздік – Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген нормаларға сәйкес персоналға, халыққа және қоршаған ортаға радиациялық әсерді шектейтін іс-шаралар кешенімен қамтамасыз етілген, атом энергиясы пайдаланылатын объектінің қасиеттері мен сипаттамаларының жай-күйі;

      22) радиациялық қауіптілік санаты – атом энергиясы пайдаланылатын объектімен жұмыс істеген кезде немесе ықтимал авария жағдайларында халық және (немесе) қоршаған орта үшін оның радиациялық қауіптілік дәрежесі бойынша атом энергиясы пайдаланылатын объектінің сипаттамасы;

      23) радиациялық қондырғы – өзіне қатысты үй-жайларды, құрылысжайлар мен жабдықтарды қоса алғанда, ядролық материалдармен және (немесе) радиоактивті заттармен жұмыс істеу жүзеге асырылатын, ядролық болып табылмайтын арнайы қондырғы;

      24) радиоактивті заттар – құрамында радионуклидтер бар, кез келген агрегаттық жағдайдағы, шығу тегі табиғи немесе техногендік кез келген материалдар;

      25) радиоактивті қалдықтар – құрамында алып қою деңгейінен жоғары радионуклидтер бар, одан әрі пайдаланылуы көзделмейтін радиоактивті заттар, ядролық материалдар немесе радионуклидті көздер;

      26) радионуклидті көз – құрамында радиоактивті заттар бар, оны пайдалы қолдану үшін арнайы жасалған немесе қандай да бір қызмет түрінің жанама өнімі болып табылатын иондандырушы сәулелену көзі;

      27) сақтау – ядролық отынды, ядролық материалдарды, радиоактивті заттарды, радионуклидті көздерді, пайдаланылып болған ядролық отынды, радиоактивті қалдықтарды сақтау пункттеріне олармен одан әрі жұмыс істеу үшін оларды алу мүмкіндігі көзделетін уақытша орналастыру;

      28) сақтау пункті – ядролық отынды, ядролық материалдарды, радиоактивті заттарды, радионуклидті көздерді, пайдаланылып болған ядролық отынды, радиоактивті қалдықтарды сақтауға арналған ядролық немесе радиациялық қондырғы;

      29) көліктік қаптама комплекті – тасу кезінде радиоактивті құрамды толық орналастыру мен ұстап тұру үшін қажетті элементтердің жиынтығы;

      30) физикалық қорғау – атом энергиясы пайдаланылатын объектіге рұқсатсыз қол жеткізуіне жол бермеу жөніндегі ұйымдастырушылық және техникалық шаралардың бірыңғай жүйесі;

      31) электрофизикалық қондырғы – өзіне қатысты үй-жайларды, құрылыстар мен жабдықтарды қоса алғанда, иондандырушы сәулелерді генерациялайтын немесе генерациялауға қабілетті арнайы, ядролық немесе радиациялық болып табылмайтын қондырғы;

      32) ядролық қауiпсiздiк – ядролық авариялардың мүмкiн болмайтындығы белгiлi бiр ықтималдықпен қамтамасыз етілетін, атом энергиясы пайдаланылатын объектiнiң қасиеттері мен сипаттамаларының жай-күйі;

      33) ядролық қондырғы – табиғи уранды немесе торийді өндіруге және (немесе) қайта өңдеуге арналған қондырғыларды қоспағанда, үй-жайларды, құрылысжайлар мен жабдықтарды қоса алғанда, санамаланған қызмет түрлерінің біреуі немесе бірнешеуі: ядролық материалды шығару, қайта өңдеу, пайдалану, тасымалдау, сақтау, көму жүзеге асырылатын қондырғы;

      33-1) ядролық қондырғылардың бірыңғай операторы – бір алаң шегінде орналастырылған ядролық қондырғылардың басқа операторларының дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу пайызынан астамын тікелей және (немесе) жанама түрде иеленетін ядролық қондырғы операторы;

      33-2) ядролық қондырғы операторы – Қазақстан Республикасының бір немесе бірнеше ядролық қондырғыны пайдаланатын заңды тұлғасы;

      34) ядролық материалдар – бөлiнетiн (ыдырайтын) радионуклидтерден тұратын немесе оларды шығаруға қабілетті материалдар;

      34-1) ядролық нұқсан – ядролық қондырғымен немесе ядролық қондырғыдан келіп түсетін, онда шығарылған немесе ядролық қондырғыға бағытталған ядролық материалмен жұмыс істеу нәтижесінде иондандырушы сәулеленудің әсері салдарынан келтірілген, адамның өміріне немесе денсаулығына, қоршаған ортаға зиянды, сондай-ақ жеке және заңды тұлғалардың залалдарын, сондай-ақ алдын алу шараларына арналған шығындарды қоса алғандағы нұқсан;

      34-2) ядролық оқыс оқиға – ядролық нұқсан келтіретін немесе ядролық нұқсан келтіру қаупін туғызатын оқиға не оқиғалар сериясы;

      35) ядролық физикалық қауіпсіздік – атом энергиясы пайдаланылатын объектілерге және (немесе) пайдаланушы ұйымға қатысты ұрлау, диверсия, рұқсатсыз қол жеткізу, заңсыз беру, жұмыс істеу фактілеріне немесе басқа да құқыққа қарсы әрекеттерге жол бермеуге, анықтауға және (немесе) ден қоюға бағытталған ұйымдастырушылық және техникалық шаралардың бірыңғай жүйесінің жай-күйі.

      Ескерту. 1-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 24.05.2018 № 156-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 14.05.2020 № 329-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

2-бап. Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасы

      1. Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негiзделедi, осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiнен тұрады.

      2. Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Заңдағыдан өзгеше қағидалар белгіленсе, онда халықаралық шарттың қағидалары қолданылады.

2-тарау. АТОМ ЭНЕРГИЯСЫН ПАЙДАЛАНУ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ

3-бап. Атом энергиясын пайдалану саласындағы мемлекеттік реттеу

      Атом энергиясын пайдалану саласындағы мемлекеттік реттеу:

      1) жеке және заңды тұлғалардың атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметіне;

      2) атом энергиясы пайдаланылатын объектілердің өмірлік циклімен байланысты жұмыстарды орындау кезіндегі жеке және заңды тұлғалардың қызметіне;

      3) ядролық сынақтар мониторингіне;

      4) бұрынғы ядролық сынақ полигондары аумақтарындағы және жүргізілген ядролық сынақтар салдарынан ластанған басқа да аумақтардағы қызметке;

      5) ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасына;

      6) атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде жұмыс істейтін персоналды даярлауға және аттестаттауға қатысты қолданылады.

      Ескерту. 3-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

4-бап. Атом энергиясын пайдалану саласындағы мемлекеттік реттеудің міндеттері және қағидаттары

      1. Атом энергиясын пайдалану кезінде адамдардың өмірі мен денсаулығын, олардың мүлкін тиімді қорғау, қоршаған ортаны қорғауды қамтамасыз ету, ядролық, радиациялық, ядролық физикалық қауіпсіздікті, ядролық қаруды таратпау режимін ұстап тұру атом энергиясын пайдалану саласындағы мемлекеттік реттеудің міндеттері болып табылады.

      2. Атом энергиясын пайдалану саласындағы мемлекеттік реттеу:

      1) атом энергиясын пайдалану кезінде адамдардың өмірі мен денсаулығының қауіпсіздігін, қоршаған ортаны қорғауды қамтамасыз ету;

      2) қауіпсіздікті қамтамасыз етудің атом энергиясын пайдаланудың басқа аспектілерінен басымдығы;

      3) атом энергиясы пайдаланылатын объектінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге мемлекеттік бақылаудың міндеттілігі мен үздіксіздігі;

      4) атом энергиясы пайдаланылатын объектiлер қауіпсіздігінің

      жай-күйі мен халыққа және қоршаған ортаға әсерi туралы ақпараттың қолжетімділігі, объективтiлiгi және уақтылығы;

      5) адамдардың өмірі мен денсаулығына, жеке және заңды тұлғалардың мүлкіне, сондай-ақ қоршаған ортаға атом энергиясы пайдаланылатын объектілердің радиациялық әсерімен келтірілген зиянды өтеудің міндеттілігі;

      6) қоршаған ортаның нормативтен тыс радиоактивтік ластануына жол бермеу;

      7) өзінің радиоактивті қалдықтарының кері импортын қоспағанда, Қазақстан Республикасының аумағында басқа мемлекеттердің радиоактивті қалдықтарының және пайдаланылып болған ядролық отынының импортына және олардың көмілуіне жол бермеу;

      8) атом энергиясын пайдалану саласындағы қауіпсіздікті мемлекеттік реттеудің міндеттілігі қағидаттарына негізделеді.

      3. Қазақстан Республикасының аумағында жеке және заңды тұлғалардың ядролық қаруды әзiрлеу, жасау, шығару, сынау, сақтау немесе тарату мақсатында атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметiне тыйым салынады.

5-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің құзыреті

      Қазақстан Республикасының Үкіметі:

      1) атом энергиясын пайдалану саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын әзірлейді;

      2) ядролық қондырғыларды және көму пункттерін салу ауданы, олардың құрылысы және құрылысын болғызбау туралы шешімдер қабылдайды;

      3) ядролық қондырғыны пайдаланудан мерзімінен бұрын шығару немесе көму пункттерін жабу туралы шешім қабылдайды;

      4) алып тасталды - ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
      5) алып тасталды - ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      6) ядролық қондырғыларды және көму пункттерін орналастыру алаңын таңдау қағидаларын бекітеді;

      7) ядролық және радиациялық аварияларға ден қоюдың ұлттық жоспарын бекітеді;

      8) алып тасталды - ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

      8-1) келтірілген ядролық нұқсан ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының осы Заңның 26-2-бабында белгіленген азаматтық-құқықтық жауаптылық шегінен асып түсетін бөлігінде, келтірілген ядролық нұқсан толық өтелгенге дейінгі қажетті соманы беру арқылы, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда келтірілген ядролық нұқсанды өтеу үшін ақша төлеуді қамтамасыз етеді;

      8-2) осы Заңның 26-2-бабының 2-тармағында көзделген жағдайларда және тәртіппен радиациялық қауіптілігі бірінші санаттағы ядролық қондырғы операторының азаматтық-құқықтық жауаптылық шегін айқындайды;

      9) алып тасталды - ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
      Ескерту. 5-бапқа өзгерістер енгізілді – ҚР 14.05.2020 № 329-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

6-бап. Уәкілетті органның құзыреті

      Уәкілетті орган:

      1) атом энергиясын пайдалану саласындағы мемлекеттік саясаттың іске асырылуын жүзеге асырады;

      2) атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады;

      3) атом энергиясын пайдалану саласындағы мемлекеттік бақылау мен қадағалауды жүзеге асырады;

      4) атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті лицензиялауды жүзеге асырады;

      5) атом энергиясын пайдалану саласындағы техникалық регламенттерді әзірлейді және бекітеді;

      6) ядролық материалдарды және ядролық қондырғыларды физикалық қорғау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      7) иондандырушы сәулелену көздерін және сақтау пункттерін физикалық қорғау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      8) ядролық және радиациялық қондырғыларды пайдаланудан шығару қағидаларын бекітеді;

      9) Қазақстан Республикасының аумағында Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттік инспекцияларын ұйымдастыру тәртібін әзірлейді;

      10) ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасын жүзеге асыратын ұйымдарды аккредиттеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      11) ядролық материалдарды мемлекеттік есепке алу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      12) иондандырушы сәулелену көздерін мемлекеттік есепке алу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      13) радионуклидті көздермен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      14) ядролық және радиациялық аварияларға ден қоюдың ұлттық жоспарын әзірлейді;

      15) алып тасталды – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      16) ядролық материалдарды, радиоактивті заттар мен радиоактивті қалдықтарды тасымалдау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      17) ядролық қондырғыларды және көму пункттерін орналастыру алаңын таңдау қағидаларын әзірлейді;

      18) ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасын жүргізу қағидаларын бекітеді;

      19) атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде жұмыс істейтін персоналдың біліктілігін арттыру қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      20) атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде жұмыс істейтін персоналды аттестаттау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      21) халықтың және (немесе) қоршаған ортаның қауіпсіздігіне қатер төнген жағдайда Қазақстан Республикасының Үкіметіне ядролық қондырғыларды пайдаланудан мерзімінен бұрын шығару немесе көму пункттерін жабу туралы ұсыну енгізеді;

      22) ядролық материалдарды, иондандырушы сәулелену көздерін мемлекеттік есепке қою немесе мемлекеттік есептен шығару туралы шешім қабылдайды;

      23) ядролық материалдардың мемлекеттік есебін жүргізеді;

      24) иондандырушы сәулелену көздерінің мемлекеттік есебін жүргізеді;

      25) атом энергиясын пайдалану саласындағы өзіндік ерекшелігі бар тауарларды бақылауды жүзеге асырады;

      26) алып тасталды – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      27) көліктік қаптама комплектілерінің конструкцияларын бекіту тәртібін айқындайды және көліктік қаптама комплектілерінің конструкциясын бекітеді, сондай-ақ басқа елдердің уәкілетті органдары бекіткен, Қазақстан Республикасының аумағында оларға сертификаттар-рұқсаттар күшін қолданады;

      28) ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздік, ядролық қаруды таратпау режимін қамтамасыз ету және ядролық сынақтар мониторингі жөніндегі зерттеулерді ұйымдастырады;

      29) радиоактивті қалдықтарды және пайдаланылып болған ядролық отынды жинауды, сақтауды және көмуді ұйымдастыру қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      30) атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар үшін атом энергиясы пайдаланылатын объектінің Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасында белгіленген ядролық, радиациялық, ядролық физикалық қауіпсіздік талаптарына сәйкестігін растау әдістері мен тәсілдеріне қатысты әдістемелік ұсынымдар әзірлейді және бекітеді;

      31) атом энергиясын пайдалану саласындағы лицензиялауға жататын ядролық материалдар, радиоактивті заттар мен электрофизикалық қондырғылар үшін алып қою деңгейлерін белгілейді;

      32) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      Ескерту. 6-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 24.05.2018 № 156-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.12.2022 № 173-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

7-бап. Атом энергиясын пайдалану саласындағы мемлекеттік бақылау мен қадағалау

      1. Атом энергиясын пайдалану саласындағы мемлекеттік бақылау тексеру және профилактикалық бақылау нысанында жүзеге асырылады.

      Атом энергиясын пайдалану саласындағы мемлекеттік қадағалау Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне және осы Заңға сәйкес жүзеге асырылады.

      Атом энергиясын пайдалану саласында лицензияланатын қызмет түрін жүзеге асыратын бақылау мен қадағалау субъектілерін тексеру "Рұқсаттар және хабарламалар туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес берілген лицензиялар бойынша біліктілік талаптарына сәйкестігіне (бұдан әрі – талаптарға сәйкестігін тексеру) жүргізіледі.

      Талаптарға сәйкестігін тексеру, қызметін ықтимал радиациялық қауіптілігі I, II, III және IV санаттағы объектілермен жүзеге асыратын бақылау мен қадағалау субъектілеріне бару арқылы профилактикалық бақылау Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес жүргізіледі.

      Қызметін ықтимал радиациялық қауіптілігі I, II, III және IV санаттағы объектілермен жүзеге асыратын бақылау мен қадағалау субъектілеріне (объектілеріне) бармай профилактикалық бақылау Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне және осы Заңға сәйкес жүргізіледі.

      2. Бақылау мен қадағалау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау алдын алу-профилактикалық сипатта болады.

      3. Атом энергиясын пайдалану саласында бақылау мен қадағалау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау:

      1) Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасының талаптарына сәйкес жеке және заңды тұлғалар ұсынатын ақпарат пен есептілікті;

      2) Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасын бұзушылық туралы ақпарат келіп түскен кезде өз құзыреті шегінде уәкілетті органның сұрау салуы бойынша алынған, осы заңнаманы сақтау мәселелері жөніндегі ақпаратты;

      3) Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасын сақтау мәселелеріне қатысты, жеке және заңды тұлғалардан келіп түсетін ақпаратты талдау арқылы жүргізіледі.

      4. Қызметін ықтимал радиациялық қауіптілігі I, II, III және IV санаттағы объектілермен жүзеге асыратын субъектілер атом энергиясын пайдалану саласындағы бақылау мен қадағалау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау субъектілері болып табылады.

      5. Бақылау мен қадағалау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша бақылау мен қадағалау субъектісінің әрекеттерінен (әрекетсіздігінен) бұзушылықтар анықталған жағдайда, уәкілетті орган бұзушылықтар анықталған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде бақылау мен қадағалау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынымды ресімдейді және жібереді.

      6. Төменде санамаланған тәсілдердің бірімен жіберілген, бақылау мен қадағалау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсыным мынадай:

      1) алғаны туралы белгі қойылып – қолма-қол;

      2) хабарламасы бар тапсырысты хатты жіберу арқылы – поштамен;

      3) бақылау мен қадағалау субъектісі уәкілетті органға бұрын ұсынған құжаттарда көрсетілген бақылау мен қадағалау субъектісінің электрондық мекенжайына уәкілетті органның жөнелтуі арқылы – электрондық тәсілмен жіберілген жағдайларда, табыс етілді (алынды) деп есептеледі.

      7. Бақылау мен қадағалау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынымды орындау мерзімі оны табыс еткен (алған) күннен кейінгі күннен бастап кемінде он жұмыс күнін құрауға тиіс.

      8. Бақылау мен қадағалау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынымда көрсетілген бұзушылықтармен келіспеген жағдайда бақылау мен қадағалау субъектісі ұсыным жіберген уәкілетті органға ұсыным табыс етілген (алынған) күннен кейінгі күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қарсылық жіберуге құқылы.

      9. Бақылау мен қадағалау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынымды белгіленген мерзімде орындамау бақылау мен қадағалау субъектісін (объектісін) бақылау мен қадағалау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау жүргізудің жартыжылдық тізіміне енгізуге алып келеді.

      10. Бақылау мен қадағалау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау жүргізудің жиілігі қажеттілігіне қарай, бірақ Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасында көзделген ақпарат пен есептілікті ұсыну кезеңділігінен жиілетпей айқындалады.

      Ескерту. 7-бап жаңа редакцияда – ҚР 30.12.2021 № 95-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

7-1-бап. Қызметін ядролық қондырғылармен және ықтимал радиациялық қауіптілігі І және ІІ санаттардағы объектілермен жүзеге асыратын субъектілерді тексеруді жүзеге асыру тәртібі

      Ескерту. 7-1-бап алып тасталды– ҚР 30.12.2021 № 95-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

3-тарау. АТОМ ЭНЕРГИЯСЫН ПАЙДАЛАНУ САЛАСЫНДАҒЫ ҚЫЗМЕТТІ
ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ШАРТТАРЫ МЕН ТӘРТІБІ

8-бап. Атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті жүзеге асырудың жалпы шарттары

      1. Атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар:

      1) атом энергиясын пайдалану саласындағы тиісті қызмет түріне лицензиясы болуға;

      2) атом энергиясы пайдаланылатын объектілермен нысаналы жұмыс істеуді қамтамасыз етуге;

      3) атом энергиясы пайдаланылатын объектінің жобалау және пайдалану сипаттамалары мен өлшемдерінің ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздік өзіндік ерекшелігі бар тауарларды бақылау талаптарына және (немесе) ядролық қаруды таратпау режимінің талаптарына сәйкестігін қамтамасыз етуге;

      4) Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасында белгіленген ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздік талаптарының орындалуын қамтамасыз ететін ұйымдастырушылық құрылымы және ішкі құжаттарының жүйесі болуға;

      5) Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасына сәйкес ядролық материалдарды есепке алу жөніндегі талаптардың орындалуын қамтамасыз ететін ұйымдастырушылық құрылымы және ішкі құжаттарының жүйесі болуға;

      6) Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасына сәйкес иондандырушы сәулелену көздерін есепке алу жөніндегі талаптардың орындалуын қамтамасыз ететін ұйымдастырушылық құрылымы және ішкі құжаттарының жүйесі болуға;

      7) ядролық материалдарды есепке алу мен бақылауды қамтамасыз етуге және уәкілетті органға олардың бар-жоғы, орын ауыстыруы және орналасқан жері туралы есептер ұсынуға;

      8) иондандырушы сәулелену көздерін есепке алу мен бақылауды қамтамасыз етуге және уәкілетті органға олардың бар-жоғы, орын ауыстыруы және орналасқан жері туралы есептер ұсынуға;

      9) уәкілетті органға ядролық, радиациялық немесе ядролық физикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қатысты жүйелердегі, жабдықтардағы, ядролық қондырғының жобалау және пайдалану құжаттамасындағы кез келген көзделіп отырған өзгерістер туралы хабар беруге;

      10) уәкілетті органға ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздікке байланысты авариялар мен оқыс оқиғалар туралы хабарлауға;

      11) өмірлік циклінің бүкіл кезеңі ішінде ядролық қондырғыны қауіпсіз пайдалану және оған техникалық қызмет көрсету үшін қажетті ұйымдастырушылық, қаржылық, материалдық-техникалық ресурстарына ие болуға және білікті персоналы болуға;

      12) ядролық қондырғыны пайдаланудан шығару, көму пунктін жабу, кейіннен кәдеге жарату, радиоактивті қалдықтарды көму, радиациялық авариялардың салдарын жою, адамдардың өмірі мен денсаулығына, жеке және заңды тұлғалардың мүлкіне, сондай-ақ қоршаған ортаға келтірілген зиянды өтеу бойынша жұмыстарды қамтамасыз ету үшін қаржы құралдарын көздеуге;

      13) Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасында белгіленген ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздік талаптарын сақтауға;

      14) атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті жүзеге асыру кезінде ядролық және радиациялық қауіпті жұмыстарға жіберілген жұмыскерлердің сәуле алу мөлшерін есепке алу мен талдауды жүргізуге және олардың өтемақы алу құқықтарын іске асыруды қамтамасыз етуге;

      15) атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде жұмыс істейтін персоналды даярлауды, біліктілігін сақтауды және уақтылы аттестаттауды жүзеге асыруға міндетті.

      2. Атом энергиясы пайдаланылатын объектілерді пайдалануды жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалардың және (немесе) мұндай объектілердің меншік иелерінің атом энергиясы пайдаланылатын объектілерді басқа жеке және заңды тұлғаларға, егер бұл тұлғалардың атом энергиясын пайдалану саласындағы тиісті қызмет түріне лицензиялары болмаса, беруге құқығы жоқ.

      3. Атом энергиясы пайдаланылатын объектілермен жұмыс істеуді жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар қызметін тоқтатқан кезде қызметті қауіпсіз тоқтату жөніндегі мынадай іс-шараларды орындауға:

      1) ядролық материалдарды және (немесе) иондандырушы сәулелену көздерін атом энергиясы пайдаланылатын объектілермен жұмыс істеуді жүзеге асыратын, олармен жұмыс істеуге тиісті лицензиялары бар жеке және заңды тұлғаларға беруге;

      2) радиоактивті қалдықтарды және (немесе) пайдаланылған радионуклидті көздерді сақтау немесе көму пункттеріне беруге;

      3) пайдаланылып болған ядролық отынды сақтау немесе көму пункттеріне не атом энергиясы пайдаланылатын объектілермен жұмыс істеуді жүзеге асыратын, ядролық материалдармен жұмыс істеуге тиісті лицензиялары бар заңды тұлғаларға беруге;

      4) қоршаған ортаны қалпына келтіру, аумақтарды рекультивациялау, тоқтатылатын қызметті жүзеге асыру кезінде ластанған жабдықтар мен үй-жайларды активсіздендіру бойынша жұмыстар жүргізуге міндетті.

      Ескерту. 8-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.12.2022 № 173-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

9-бап. Атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті лицензиялау

      1. Атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті лицензиялау осы Заңға және Қазақстан Республикасының рұқсаттар және хабарламалар туралы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      Атом энергиясын пайдалану саласында лицензиялар мынадай қызмет түрлеріне беріледі:

      1) атом энергиясы пайдаланылатын объектiлердiң өмірлiк циклінің кезеңдерiне байланысты жұмыстарды орындау;

      2) ядролық материалдармен жұмыс iстеу;

      3) радиоактивтi заттармен, құрамында радиоактивтi заттар бар аспаптармен және қондырғылармен жұмыс iстеу;

      4) иондандырушы сәулеленудi генерациялайтын аспаптармен және қондырғылармен жұмыс iстеу;

      5) атом энергиясын пайдалану саласында қызметтер көрсету;

      6) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу;

      7) ядролық материалдарды, радиоактивті заттарды, иондандырушы сәулеленудің радиоизотоптық көздерін, радиоактивті қалдықтарды транзиттік тасымалдауды қоса алғанда, Қазақстан Республикасы аумағының шегінде тасымалдау;

      8) бұрынғы ядролық сынақ полигондары аумақтарындағы және жүргiзілген ядролық сынақтар салдарынан ластанған басқа да аумақтардағы қызмет.

      Лицензия мынадай қызмет түрлеріне берілмейді:

      1) алып қою деңгейінен төмен ядролық материалдармен жұмыс істеу;

      2) алып қою деңгейінен төмен радиоактивтi заттармен, құрамында радиоактивтi заттар бар аспаптармен және қондырғылармен жұмыс iстеу;

      3) алып қою деңгейінен төмен, иондандырушы сәулеленудi генерациялайтын аспаптармен және қондырғылармен жұмыс iстеу.

      2. Осы баптың 1-тармағы екінші бөлігінің 1), 2), 3), 4), 5), 6), 7) және 8) тармақшаларында көрсетілген қызмет түрлері үшін лицензия және (немесе) лицензияға қосымша алу өтінішін қарау мерзімі Қазақстан Республикасының рұқсаттар және хабарламалар туралы заңнамасына сәйкес айқындалады.

      3. Алып тасталды – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      4. Лицензияға қосымшада лицензия берудің ерекше шарттары ретінде аспаптардың, қондырғылардың, материалдардың, заттардың, қалдықтардың түрі көрсетіледі, бұлармен лицензиат мынадай тізбе бойынша жұмыс жүргізеді:

      1) ядролық отын және оның компоненттерін дайындайтын қондырғылар;

      2) атом энергетикалық станциялары;

      3) ядролық (атом) зерттеу реакторлары;

      4) термоядролық реакторлар;

      5) табиғи уран өндіретін және қайта өңдейтін қондырғылар;

      6) активтілігі жоғары радиоактивті қалдықтарды сақтау пункттері;

      7) активтілігі орташа радиоактивті қалдықтарды сақтау пункттері;

      8) активтілігі төмен радиоактивті қалдықтарды сақтау пункттері;

      9) пайдаланылып болған ядролық отынды сақтау пункттері;

      10) радионуклидті көздерді сақтау пункттері;

      11) активтілігі жоғары радиоактивті қалдықтарды көму пункттері;

      12) активтілігі орташа радиоактивті қалдықтарды көму пункттері;

      13) активтілігі төмен радиоактивті қалдықтарды көму пункттері;

      14) пайдаланылып болған ядролық отынды көму пункттері;

      15) пайдаланылған радионуклидті көздерді көму пункттері;

      16) изотоптық құрамы көрсетілген ядролық материалдар;

      17) радиоактивті заттар;

      18) радиофармпрепараттар;

      19) нейтрон генераторлары;

      20) құрамында уран бар заттар;

      21) құрамында торий бар заттар;

      22) табиғи уранның қайта өңделген өнімдері;

      23) белсенділігі көрсетілген жабық радионуклидті көздер;

      24) активтілігі жоғары радиоактивті қалдықтар;

      25) активтілігі орташа радиоактивті қалдықтар;

      26) активтілігі төмен радиоактивті қалдықтар;

      27) радиоизотоптық спектрометрлер, талдағыштар, датчиктер, өлшеуіштер;

      28) рентгендік спектрометрлер, талдағыштар, датчиктер, өлшеуіштер;

      29) стационарлық радиоизотоптық дефектоскоптар;

      30) көшпелі радиоизотоптық дефектоскоптар;

      31) стационарлық рентгендік дефектоскоптар;

      32) көшпелі рентгендік дефектоскоптар;

      33) қол жүгін, багажды, көлікті, материалдарды, заттарды жете тексеруге арналған радиоизотоптық қондырғылар;

      34) қол жүгін, багажды, көлікті, материалдарды, заттарды жете тексеруге арналған рентген жабдығы;

      35) адамды жеке-дара жете тексеруге арналған рентген жабдығы;

      36) энергиясы 10 МэВ дейін электрондарды үдеткіштер;

      37) энергиясы 10 МэВ жоғары электрондарды үдеткіштер;

      38) энергиясы 2 МэВ/нуклонға дейін иондарды үдеткіштер;

      39) энергиясы 2 МэВ/нуклоннан жоғары иондарды үдеткіштер;

      40) зарядталған бөлшектерді медициналық үдеткіштер;

      41) жалпы мақсаттағы медициналық рентген қондырғылары;

      42) медициналық рентгендік дентальдық жабдық;

      43) медициналық рентгендік маммографиялық қондырғылар;

      44) медициналық рентгендік ангиографиялық жабдық;

      45) медициналық компьютерлік рентгендік томографтар;

      46) медициналық радиоизотоптық диагностикалық жабдық;

      47) медициналық рентгендік терапиялық жабдық;

      48) медициналық рентгендік симуляторлар;

      49) медициналық гамма-терапиялық қондырғылар.

      4-1. Рұқсат және (немесе) рұқсатқа қосымша берілгенге дейін өтініш берушінің біліктілік немесе рұқсат талаптарына сай келуін тексеру кезінде құжаттардың түпнұсқасының болмауы рұқсат және (немесе) рұқсатқа қосымша беруден бас тарту үшін негіз болып табылады.

      5. Атом энергиясын пайдалану саласындағы қызмет түрлеріне лицензиялардың қолданылуы мынадай жағдайларда:

      1) радиациялық авариялар және (немесе) оқыс оқиғалар кезінде;

      2) тексерулер нәтижесінде анықталған ядролық және (немесе) радиациялық және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік, ядролық материалдарды, иондандырушы сәулелену көздерін есепке алу талаптары бұзылған кезде;

      3) лицензия алу кезінде лицензиат ұсынған материалдарда анық емес мәліметтер анықталған кезде;

      4) Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасының талаптарын бұзушылықты жою туралы нұсқамалар белгіленген мерзімдерде орындалмаған кезде алты айдан аспайтын мерзімге тоқтатыла тұруы мүмкін.

      6. Лицензияның қолданылуы тоқтатыла тұрған кезде лицензиат ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуді жалғастырады.

      7. Лицензияны тоқтата тұру немесе одан айыру Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.

      Ескерту. 9-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен.

10-бап. Қондырғылардың радиациялық қауіптілік санаттары

      1. Ядролық, радиациялық, электрофизикалық қондырғылар мынадай төрт радиациялық қауіптілік санатына бөлінеді:

      1) 1-санат – авария кезінде олардың санитариялық-қорғау аймағының шегінен тысқары жерде халыққа радиациялық әсері болуы мүмкін қондырғылар;

      2) 2-санат – авария кезінде радиациялық әсер олардың санитариялық-қорғау аймағының аумағымен шектелетін қондырғылар;

      3) 3-санат – радиациялық әсері оларды орналастыру алаңымен шектелетін қондырғылар;

      4) 4-санат – радиациялық әсері атом энергиясын пайдалана отырып қызметті жүзеге асыруға байланысты жұмыстар жүргізілетін үй-жайлармен немесе жұмыс орнымен ғана шектелетін қондырғылар.

      2. Ядролық, радиациялық, электрофизикалық қондырғылардың радиациялық қауіптілік санаттарын атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті жүзеге асыратын және (немесе) қондырғылардың меншік иелері болып табылатын жеке және заңды тұлғалар радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптарға және Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасына сәйкес айқындайды.

      3. Заңды тұлғалар ғана радиациялық қауіптілігі 1 және 2-санаттардағы ядролық қондырғылардың, радиациялық қондырғылардың меншік иелері бола алады.

      Ескерту. 10-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

11-бап. Радионуклидті көздердің қауіптілік санаттары

      1. Радиациялық қорғануды оңтайландыру және ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында радионуклидті көздер адамға қауіпті әсер туғызатын шекті белсенділікке көздің белсенділігінің қатысымен айқындалатын бес қауіптілік санатына бөлінеді:

      1) 1-санат – белсенділігі шекті белсенділікке қатысты 1000-нан астам мәнге ие көздер;

      2) 2-санат – белсенділігі шекті белсенділікке қатысты 10-нан 1000-ға дейінгі мәнге ие көздер;

      3) 3-санат – белсенділігі шекті белсенділікке қатысты 1-ден 10-ға дейінгі мәнге ие көздер;

      4) 4-санат – белсенділігі шекті белсенділікке қатысты 0,01-ден 1-ге дейінгі мәнге ие көздер;

      5) 5-санат – белсенділігі алып қою деңгейінен жоғары мәнге ие және белсенділігі шекті белсенділікке қатысты 0,01-ден кем мәнге ие көздер.

      2. Әртүрлі радиоизотоптар үшін шекті белсенділік шамасының мәндерін уәкілетті орган белгілейді.

12-бап. Ядролық қондырғылар мен көму пункттерін салу

      1. Ядролық қондырғыларды және көму пункттерін салу және салу ауданы туралы шешімді аумағында қондырғыны немесе көму пунктін салу жоспарланатын жергілікті өкілді органдардың келісімімен Қазақстан Республикасының Үкіметі:

      1) елдің және оның жекелеген өңірлерінің шаруашылық міндеттерін шешу үшін оларға деген қажеттіліктерді;

      2) Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасының талаптарына сай келетін көрсетілген объектілерді орналастыру үшін қажетті жағдайлардың болуын;

      3) жақын орналасқан азаматтық және әскери объектілер тарапынан көрсетілген объектілерге қауіпсіздік қатерінің жоқ екендігін;

      4) Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасында белгіленген талаптарды;

      5) көрсетілген объектілерді орналастырудың өңірдің өнеркәсіптік, ауыл шаруашылық және әлеуметтік дамуына ықтимал әлеуметтік және экономикалық салдарын ескере отырып, қабылдайды.

      2. Салу және салу ауданы туралы шешім қабылданғаннан кейін ядролық қондырғыны немесе көму пунктін орналастыру алаңын таңдау жұмыстары жүргізіледі.

      3. Ядролық қондырғыны немесе көму пунктін орналастыру алаңы:

      1) табиғи және (немесе) техногендік сипаттағы ықтимал сыртқы әсерлер;

      2) радиоактивті заттардың ықтимал көшірілуі;

      3) ядролық қондырғыны немесе көму пунктін пайдалану нәтижесінде немесе оқыс оқиғалардың немесе авариялардың туындауы салдарынан халыққа және қоршаған ортаға келтірілетін нұқсанды болғызбау мүмкіндігі ескеріле отырып, айқындалуға тиіс.

      4. Ядролық қондырғыны немесе көму пунктін жобалау, салу және пайдалануға беру осы Заңға және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарына сәйкес жүзеге асырылады.

      5. Ядролық қондырғыларды және көму пункттерін салудың, реконструкциялаудың, пайдаланудан шығарудың жобалау құжаттары міндетті түрде экологиялық және санитариялық-эпидемиологиялық сараптамалардан өткізіледі.

      6. Ядролық қондырғыларды және көму пункттерін салуға заңды тұлғаларға ғана рұқсат етіледі.

      7. Ұлттық қауіпсіздікке қатер төнген жағдайларда, Қазақстан Республикасының Үкіметі ядролық қондырғыны немесе көму пунктін салуды тоқтату туралы шешім қабылдауға құқылы.

      Ескерту. 12-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

13-бап. Ядролық физикалық қауіпсіздік

      1. Атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті жүзеге асыру кезінде пайдаланушы ұйым ядролық физикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етеді.

      2. Ядролық физикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында атом энергиясы пайдаланылатын объектілерді физикалық қорғау жүзеге асырылады, ол:

      1) атом энергиясы пайдаланылатын объектіні ядролық материалдарды рұқсатсыз алып қоюдан, ұрлаудан немесе ядролық қондырғыны заңсыз басып алудан қорғауды;

      2) атом энергиясы пайдаланылатын объектілерді диверсиядан қорғауды;

      3) атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде болуы ықтимал диверсияның радиологиялық салдарын жеңілдетуді немесе барынша азайтуды қамтамасыз етуге тиіс.

      3. Радиациялық қауіптілігі 1 және 2-санаттардағы ядролық қондырғыларды күзетуді ішкі істер органдарының мамандандырылған күзет бөлімшелері жүзеге асырады.

14-бап. Ядролық материалдар мен иондандырушы сәулелену көздерiн мемлекеттік есепке алу

      1. Ядролық материалдар мен иондандырушы сәулелену көздерi уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен мемлекеттiк есепке алынуға жатады.

      2. Ядролық материалдар мен иондандырушы сәулелену көздерін мемлекеттік есепке алу ядролық материалдардың, иондандырушы сәулелену көздерінің қолда бар санын, олармен жұмыс істеу кезінде олардың орын ауыстыруын және орналасқан жерін айқындауды қамтамасыз етеді.

      3. Атом энергиясы пайдаланылатын объектілермен жұмыс істеуді жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар уәкілетті органға ядролық материалдар мен иондандырушы сәулелену көздерiнің бар-жоғы, орын ауыстыруы және орналасқан жері туралы есептерді ұсынады.

      4. Уәкілетті орган иондандырушы сәулелену көздерінің бар-жоғы, орын ауыстыруы және орналасқан жері туралы алынған ақпаратқа талдау мен салыстыруды жүзеге асырады және оны иондандырушы сәулелену көздерінің тізіліміне енгізеді.

15-бап. Атом энергиясын пайдалану саласында экспорт пен импортты жүзеге асыру

      1. Ядролық және арнайы ядролық емес материалдардың, жабдықтардың, қондырғылардың, технологиялардың, иондандырушы сәулелену көздерінің, қосарланған мақсаттағы жабдықтардың және тиісті тауарлар мен технологиялардың, оларды шығаруға байланысты жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің экспорты мен импорты уәкілетті органның келісуі бойынша өзіндік ерекшелігі бар тауарларды бақылау саласындағы мемлекеттік реттеуді жүзеге асыратын орталық атқарушы органның біржолғы лицензиясы негізінде жүзеге асырылады.

      2. Өнімнің немесе зияткерлік шығармашылық қызмет нәтижелерінің экспортына, егер мұндай өнім немесе зияткерлік шығармашылық қызмет нәтижелері ядролық қаруды немесе оның компоненттерін әзірлеуде, жасауда, сынауда және беруде пайдаланатындығы экспорттаушыға анық белгілі болса, тыйым салынады.

      3. Атом энергиясын пайдалану саласында өзіндік ерекшелігі бар тауарларды бақылау саласындағы нормалар мен талаптарды қамтамасыз ету мақсатында экспорттаушылар Қазақстан Республикасының өзіндік ерекшелігі бар тауарларды бақылау саласындағы заңнамасына сәйкес өзіндік ерекшелігі бар тауарларды фирмаішілік бақылау жүйелерін құрады.

      Ескерту. 15-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 28.12.2022 № 173-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

16-бап. Ядролық материалдарды, радиоактивті заттарды және радиоактивті қалдықтарды тасымалдау

      1. Ядролық материалдарды, радиоактивті заттарды және радиоактивті қалдықтарды тасымалдау Қазақстан Республикасының заңнамасына және Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға сәйкес жүзеге асырылады.

      2. Ядролық материалдарды, радиоактивті заттарды және радиоактивті қалдықтарды тасымалдау көліктік қаптама комплектілерін дайындауға және оларға қызмет көрсетуге, сондай-ақ жүктерді дайындауға, тиеуге, жөнелтуге, транзиттік сақтауды қоса алғанда, тасуға, соңғы межелі пунктте түсіруге және қабылдап алуға байланысты, оның ішінде авариялық жағдайлармен байланысты барлық операциялар мен жағдайларды қамтиды.

      3. Жүк жөнелтуші, тасымалдаушы және жүк алушы ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздік талаптарының орындалуын қамтамасыз етуге, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тасымалдауды қауіпсіз орындауға қажетті жағдайларды жасауға міндетті.

      4. Ядролық материалдарды, радиоактивті заттарды және радиоактивті қалдықтарды тасымалдау атом энергиясын пайдалану саласындағы тиісті қызмет түріне лицензиясы болған кезде жүзеге асырылады.

      5. Ядролық материалдарды, радиоактивті заттарды және радиоактивті қалдықтарды тасымалдау тасуға рұқсат етілген ядролық материалдар, радиоактивті заттар және радиоактивті қалдықтар қаптамасының коды мен типі, тасу шарттары, тіркеу нөмірі мен күні, олардың қолданылу мерзімі көрсетіле отырып, конструкциясын уәкілетті орган бекітетін көліктік қаптама комплектілерінде жүзеге асырылады.

      Ескерту. 16-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

17-бап. Радиоактивті қалдықтармен және пайдаланылып болған ядролық отынмен жұмыс істеу

      1. Қазақстан Республикасының аумағында түзілген радиоактивті қалдықтар ықтимал қауіп төндіруі мүмкін бүкіл уақыт кезеңінде халық пен қоршаған ортаны радиациялық қорғауды қамтамасыз ететіндей түрде көмілуге тиіс.

      2. Радиоактивті қалдықтардың түзілуіне алып келетін, атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар оларды барынша азайту шараларын қабылдауға міндетті.

      3. Пайдаланылып болған ядролық отынды және радиоактивті қалдықтарды қауіпсіз орналастыру олардың түзілуіне алып келетін қызметтің кез келген түрінің міндетті кезеңі ретінде жобалау және пайдалану құжаттамасында көзделуге тиіс.

      4. Пайдаланылып болған ядролық отынмен жұмыс істеуге заңды тұлғалар ғана жіберіледі.

      5. Радиоактивті қалдықтармен және пайдаланылып болған ядролық отынмен жұмыс істеу қызметі лицензия негізінде жүзеге асырылады.

      6. Радиоактивті қалдықтармен және (немесе) пайдаланылып болған ядролық отынмен жұмыс істеу Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасына, сондай-ақ Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға сәйкес ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздік талаптарының орындалуын қамтамасыз етуге тиіс.

      7. Радиоактивті қалдықтармен және пайдаланылып болған ядролық отынмен жұмыс істеу кезінде Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінде белгіленген талаптар сақталуға тиіс.

      Ескерту. 17-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

18-бап. Бұрынғы ядролық сынақ полигондарының аумақтарындағы және жүргізілген ядролық сынақтар салдарынан ластанған басқа да аумақтардағы қызметті жүзеге асыру

      1. Бұрынғы ядролық сынақ полигондарының аумақтарындағы және жүргізілген ядролық сынақтар салдарынан ластанған басқа да аумақтардағы қызмет осы Заңға және Қазақстан Республикасының рұқсаттар және хабарламалар туралы заңнамасына сәйкес лицензиялануға жатады.

      2. Бұрынғы ядролық сынақ полигондарының аумақтарында және жүргізілген ядролық сынақтар салдарынан ластанған басқа да аумақтарда осы аумақтардың шекаралары олардың радиоактивті ластануы ескеріле отырып белгіленеді.

19-бап. Құрамында алып қою деңгейлерінен жоғары табиғи радионуклидтер бар материалдардың пайдаланылуын бақылау

      1. Атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметке жатпайтын өндірістік қызметте пайдаланылатын материалдардың құрамында алып қою деңгейлерінен жоғары табиғи радионуклидтердің болуына байланысты жұмыскерлер мен тұрғындардың сәуле алуы халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік орган бекіткен гигиеналық нормативтерден аспауға тиіс.

      2. Мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қызмет органдары жұмыскерлер мен тұрғындарды құрамында алып қою деңгейлерінен жоғары табиғи радионуклидтер бар материалдардан нормативтен тыс сәуле алудан қорғау мақсатында радиациялық бақылауды жүзеге асырады.

20-бап. Атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде жұмыс істейтін персоналдың біліктілігі

      1. Ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздікті, авариялық әзірлікті қамтамасыз ету және ядролық және (немесе) радиациялық аварияларға ден қою үшін атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде жұмыс істейтін персоналдың тиісті біліктілігі болуға тиіс.

      2. Атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде жұмыс істейтін персонал мынадай санаттарға бөлінеді:

      1) мамандар – жоғары буын басшыларын, аға басшыларды (бөлімдер мен секторлардың бастықтарын); кіші буын басшыларын (аға операторларды, техникалық қызмет көрсету және техникалық қолдау топтарының бастықтарын және олардың орынбасарларын) қамтитын персонал; қызметі атом энергиясы пайдаланылатын объектіні пайдалануға байланысты инженерлік және (немесе) ғылыми персонал;

      2) техниктер – бақылау-өлшеу аппаратурасының техниктерін, радиациялық бақылау техниктерін, химиялық зертхана техниктерін, техник-механиктерді, техник-электриктерді және электрондық аппаратура техниктерін қамтитын персонал, сондай-ақ ядролық қондырғыны пайдалануға байланысты жұмыстармен тікелей айналысатын өзге де мамандандырылған персонал;

      3) жұмысшылар – дәнекерлеушілерді, слесарьларды, механиктерді, электриктерді, механизмдер операторларын қамтитын персонал және басқа да білікті жұмысшы персонал.

      3. Атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде жұмыс істейтін персонал уәкілетті орган бекіткен біліктілік талаптарына сай болуға тиіс.

      4. Атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалардың атом энергиясы пайдаланылатын объектілердегі еңбек қызметіне біліктілік талаптарына сай келмейтін және (немесе) мәлімделген жұмыс түріне медициналық қарсы көрсетілімдері бар жұмыскерлерді жіберуіне тыйым салынады.

      5. Атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде жұмыс істейтін персоналдың тиісті кәсіби деңгейін қолдау және білімі мен дағдыларын арттырудағы қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар уәкілетті орган айқындаған тәртіппен персоналдың біліктілігін арттыруды қамтамасыз етеді.

21-бап. Атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде жұмыс істейтін персоналды аттестаттау

      1. Атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде жұмыс істейтін персонал біліктілігі мен кәсіптік даярлығы деңгейінің атқаратын лауазымына сәйкес келуіне уәкілетті орган айқындаған тәртіппен аттестаттаудан өтеді.

      2. Персоналды аттестаттау ядролық, радиациялық, ядролық физикалық қауіпсіздік нормалары мен талаптарын білуін тексеру, сондай-ақ еңбек міндеттерін атқару кезінде шешімдер қабылдау қабілетін айқындау мақсатында жүргізіледі.

      3. Уәкілетті орган:

      1) атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті жүзеге асыру кезінде қондырғыны тікелей басқару, ядролық, радиациялық, ядролық физикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету лауазымдық міндеттеріне кіретін мамандарды;

      2) ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуді бақылау, ядролық материалдарды, иондандырушы сәулелену көздерін, радиоактивті қалдықтарды есепке алу және бақылау лауазымдық міндеттеріне кіретін ядролық қондырғы персоналын;

      3) радиациялық қауіпсіздікті бақылау, иондандырушы сәулелену көздерін есепке алу және бақылау лауазымдық міндеттеріне кіретін радиациялық, электрофизикалық қондырғы персоналын аттестаттауды өткізеді.

      Өзге персоналды атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде жұмыс істейтін персоналды аттестаттау қағидаларына сәйкес аттестаттайды.

      4. Персоналды аттестаттау мынадай түрлерге бөлінеді:

      1) бастапқы аттестаттау;

      2) мерзімді аттестаттау;

      3) кезектен тыс аттестаттау;

      4) қайта аттестаттау.

      5. Персоналды бастапқы аттестаттау жұмыскер лауазымға тағайындалғаннан кейін бір ай ішінде жүргізіледі. Мерзімді аттестаттау үш жылда бір рет өткізіледі. Кезектен тыс аттестаттау мынадай жағдайларда:

      1) атом энергиясы пайдаланылатын объектілерде оқыс оқиғалар туындағанда – олардың туындауына жол берген адамдарға қатысты;

      2) уәкілетті органның тексерулері нәтижесінде анықталған, ядролық және (немесе) радиациялық және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік талаптары, ядролық материалдарды, иондандырушы сәулелену көздерін есепке алу талаптары бұзылғанда – бұзушылыққа жол берген адамдарға қатысты;

      3) атом энергиясын пайдалану саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлғаның шешімі бойынша тағайындалады.

      Қайта аттестаттау бастапқы немесе мерзімді немесе кезектен тыс аттестаттау қорытындысы бойынша теріс нәтиже алынған жағдайда тағайындалады.

      6. Жұмыскер бастапқы немесе мерзімді немесе кезектен тыс аттестаттау нәтижелері бойынша теріс қорытынды алған жағдайда, ол Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес қайта аттестаттау нәтижелерін алғанға дейін жұмысынан шеттетіледі.

      Қайта аттестаттау қорытындысы бойынша біліктілігінің және кәсіптік даярлығының жеткіліксіздігі салдарынан атқаратын лауазымына немесе орындайтын жұмысына сәйкес келмейтіні туралы теріс қорытынды алған жұмыскермен еңбек шарты Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес тоқтатылады.

      Ескерту. 21-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

22-бап. Қондырғыларды пайдаланудан шығару, ядролық немесе радиациялық қондырғыны пайдаланудан мерзімінен бұрын шығару және көму пункттерін жабу

      1. Пайдаланушы ұйым ядролық қондырғыны немесе көму пунктін жобалау сатысында ядролық қондырғыны пайдаланудан шығарудың немесе көму пунктін жабудың алдын ала жоспарын Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасына сәйкес әзірлейді.

      2. Пайдаланудан шығарудың алдын ала жоспары ядролық қондырғыны пайдаланудан шығару немесе көму пунктін жабу кезеңдерінің, негізгі конструкцияларды бөлшектеу әдістерінің, жұмыстардың құнын бағалау мен оларды орындау мерзімдерінің, қажетті ресурстардың сипатын, ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі шараларды, ядролық қондырғыны пайдаланудан шығарғаннан кейін немесе көму пунктін жапқаннан кейін оларды орналастыру алаңының негізгі нормалары мен сипаттамаларын қамтиды.

      3. Ядролық қондырғыны немесе көму пунктін пайдалану кезінде пайдаланудан шығарудың алдын ала жоспары жаңа техникалық және технологиялық әзірлемелер, ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздік талаптарының өзгерістері, жұмыстардың құны мен талап етілетін ресурстар ескеріле отырып, қайта қаралуға және жаңғыртылуға жатады.

      4. Ядролық қондырғыны пайдаланудан шығару немесе көму пунктін жабу туралы шешім қабылдау кезінде пайдаланушы ұйым сол уақытта қолда бар технологияларды, әдістемелерді, экономикалық көрсеткіштерді, Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасының талаптарын ескере отырып, пайдаланудан шығарудың түпкілікті жоспарын жасайды. Пайдаланудан шығарудың түпкілікті жоспары ядролық қондырғыны пайдаланудан шығару немесе көму пунктін жабу жөніндегі жұмыстарды жобалау және жүргізу үшін негіз болып табылады.

      5. Пайдаланушы ұйым қондырғыны пайдалануды тоқтату туралы шешімді өмірлік циклдің кез келген кезеңінде дербес қабылдайды. Бұл ретте пайдаланушы ұйым қабылданған шешім, пайдаланудан шығару жөніндегі жұмыстарды жүзеге асыру басталатын күн мен оның мерзімдері туралы уәкілетті органды хабардар етеді. Пайдаланушы ұйым пайдаланудан шығару жоспары бойынша жұмыстардың толық көлемде орындалуын қамтамасыз етеді.

      6. Ядролық қондырғыны пайдаланудан мерзімінен бұрын шығару туралы шешімді ядролық және (немесе) радиациялық аварияға алып келген немесе алып келуі мүмкін, ядролық қондырғыны қауіпсіз пайдалану талаптары бұзылған жағдайда және пайдаланушы ұйымның ядролық қондырғыны одан әрі қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз етуге негізделген мүмкіндігі болмаған жағдайда, уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі қабылдайды.

      7. Көму пунктін жабу туралы шешімді оны жабу жөніндегі іс-шаралар аяқталған кезде уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі қабылдайды. Уәкілетті органның ұсынуы:

      1) көму пунктін пайдалану салдарынан ластанған аумақты рекультивациялауды;

      2) көму пункті орналасқан алаңдағы радиациялық ахуалды бақылап өлшеуді жүргізуді;

      3) көмілген радиоактивті қалдықтарды, көму пунктінің конструкциясын, көму пункті орналасқан алаңның геотектоникалық, геологиялық және геофизикалық сипаттамаларын толық сипаттай отырып, құжаттама топтамасын архивке беру үшін ресімдеуді қамтитын, пайдаланушы ұйым орындаған көму пунктін жабу жөніндегі іс-шараларға негізделеді.

23-бап. Авариялық әзірлік және ден қою

      1. Ядролық және радиациялық аварияларға ден қоюдың ұлттық жоспары:

      1) ядролық немесе радиациялық аварияның әсер ету факторлары авариялық ядролық, радиациялық немесе электрофизикалық қондырғы орналасқан алаңның шегінен тысқары шыққан немесе олардың шығу қатері болған жағдайда;

      2) әсері немесе әсер ету қатері Қазақстан Республикасының аумағына таралатын, басқа мемлекеттің аумағында орын алған трансшекаралық ядролық немесе радиациялық авариялар кезінде уәкілетті органның шешімімен қолданысқа енгізіледі.

      2. Ядролық және радиациялық аварияларға ден қоюдың ұлттық жоспары:

      1) Қазақстан Республикасының орталық және жергілікті атқарушы органдарының, сондай-ақ жеке және заңды тұлғалардың ядролық немесе радиациялық авария жағдайындағы құқықтары мен міндеттерін;

      2) ядролық және радиациялық аварияларға әзірлік және ден қою жөніндегі әрекеттер мен іс-шараларды басқару тәртібін;

      3) ядролық немесе радиациялық авария жағдайында және оның салдарын жою жағдайында ұйымдар мен мемлекеттік органдардың әрекеттерін үйлестіруді айқындайды.

      3. Уәкілетті орган тиісті ядролық немесе радиациялық авария туралы ақпаратты алған кезде ол жөнінде, сондай-ақ ядролық және радиациялық аварияларға ден қоюдың ұлттық жоспарын қолданысқа енгізу туралы азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға дереу хабарлайды.

      4. Пайдаланушы ұйымдар аварияларға қарсы іс-шаралар жоспарларын Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес әзірлейді және бекітеді. Аварияларға қарсы іс-шаралар жоспарларында оқыс оқиғалар кезінде және авариялар мен олардың салдарын жою кезінде ядролық, радиациялық немесе электрофизикалық қондырғының радиациялық қауіптілік санатына сәйкес персоналға, тұрғындарға және қоршаған ортаға ықтимал әсерді барынша азайту жөніндегі әрекеттер тәртібі мен іс-шаралар көзделеді.

      5. Пайдаланушы ұйымдар атом энергиясы пайдаланылатын объектілермен жұмыс істеудің барлық кезеңінде авариялық әзірлік және ден қою жөніндегі іс-шаралардың орындалуын қамтамасыз етеді.

      6. Атом энергиясын пайдалану саласында трансшекаралық авариялар немесе оқыс оқиғалар туындаған жағдайда, Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға сәйкес уәкілетті орган азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органмен бірлесіп, құлақтандыру және ден қою жөніндегі шараларды қабылдайды.

4-тарау. Ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасы. Ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасын жүзеге асыратын ұйымдарды аккредиттеу

      Ескерту. 4-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

24-бап. Ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасы

      1. Ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасы радиациялық қауіптілігі 1 және 2-санаттардағы ядролық қондырғылардың, радиациялық қондырғылардың қауіпсіздігін олар ықтимал қауіп төндіруі мүмкін бүкіл уақыт кезеңіне тәуелсіз бағалауды жүзеге асыру мақсатында жүргізіледі.

      2. Ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасы ядролық, радиациялық және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қатысты жүйелерде, жабдықтарда, ядролық және радиациялық қондырғылардың жобалау және пайдалану құжаттамасында өзгерістер болған кезде қайта жүргізіледі.

      Пайдаланушы ұйым уәкілетті органды және ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасын бұрын жүргізген сараптама ұйымын ядролық және радиациялық қондырғының жобалау және пайдалану құжаттамасын ұсына отырып, жоспарланып отырған өзгерістер туралы бір мезгілде жазбаша хабардар етеді.

      3. Ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасын осы қызмет түрін жүзеге асыруға уәкілетті органда аккредиттелген ұйымдар жүргізеді. Бұл ретте пайдаланушы ұйымның лауазымды адамдарымен жақын туыстық немесе жекжаттық қарым-қатынаста тұрған адам, сондай-ақ пайдаланушы ұйыммен еңбек қатынастарында немесе өзге де шарттық қатынастарда тұрған жеке тұлғалар сарапшы бола алмайды.

      4. Ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасына құжаттарды пайдаланушы ұйым ұсынады.

      5. Ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасын жүргізу нәтижелері бойынша сараптама объектісін іске асыру жөнінде шешім қабылдауға жол беру мен ықтималдық туралы қорытынды беріледі.

      6. Сараптаманың теріс қорытындысын алу сараптама қорытындысында көрсетілген барлық ескертулерді жойған пайдаланушы ұйымды сараптама жүргізу үшін қайта өтініш беру құқығынан айырмайды.

      7. Ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасын қаржыландыру пайдаланушы ұйымның қаражаты немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған басқа да көздер есебінен жүзеге асырылады.

      Ескерту. 24-бап жаңа редакцияда – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

25-бап. Ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасының объектілері

      Ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасына мыналар жатады:

      1) радиациялық қауіптілігі 1 және 2-санаттардағы ядролық қондырғыларды, радиациялық қондырғыларды орналастыру және салу алаңдарын таңдау жөніндегі жобалау құжаттамасы;

      2) радиациялық қауіптілігі 1 және 2-санаттардағы ядролық қондырғылардың, радиациялық қондырғылардың жобалау және пайдалану құжаттамасы;

      3) радиациялық қауіптілігі 1 және 2-санаттардағы ядролық қондырғыларды, радиациялық қондырғыларды техникалық жаңғыртуға арналған жобалау құжаттамасы;

      4) радиациялық қауіптілігі 1 және 2-санаттардағы ядролық қондырғыларды, радиациялық қондырғыларды пайдаланудан шығару жөніндегі жобалау және пайдалану құжаттамасы.

      Ескерту. 25-бап жаңа редакцияда – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

26-бап. Ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасын жүзеге асыратын ұйымдарды аккредиттеу

      Ескерту. 26-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

      1. Уәкілетті орган ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасын жүзеге асыратын ұйымдарды аккредиттеуден өткізеді.

      2. Аккредиттеу жүргізудің нәтижелері бойынша аккредиттеу туралы куәлік беріледі. Аккредиттеу туралы куәліктің қолданылу мерзімі үш жылды құрайды. Аккредиттеу туралы куәлік аккредиттеу саласын, аккредиттеу саласындағы жұмыс түрлерін, қолданылатын есеп-қисап әдістемелері мен бағдарламалық-техникалық құралдарды қамтиды.

      3. Ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасын жүзеге асыратын ұйымның:

      1) аккредиттеу саласында немесе аккредиттеу саласымен тікелей байланысты қызметте кемінде бес жыл практикалық жұмыс тәжірибесі;

      2) аккредиттеудің тиісті саласындағы жұмыстардың орындалуын қамтамасыз етуге қабілетті білікті персоналы;

      3) мәлімделген жұмыс түрлерін орындау үшін бағдарламалық-техникалық құралдары және (немесе) есеп-қисап әдістемелері болуға тиіс.

      4. Аккредиттеу туралы құжаттарды қарауды уәкілетті орган олар келіп түскен күннен бастап жиырма жұмыс күні ішінде жүзеге асырады.

      5. Мыналар:

      1) ұсынылған құжаттарда анық емес ақпараттың болуы;

      2) ұсынылған құжаттардың Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі;

      3) өтініш берушінің персоналы біліктілігінің мәлімделген аккредиттеу саласына сәйкес келмеуі;

      4) есеп-қисап әдістемелері мен бағдарламалық құралдарының мәлімделген аккредиттеу саласына сәйкес келмеуі;

      5) мәлімделген қызмет түрімен айналысуға тыйым салу туралы сот шешімінің болуы өтініш берушіні аккредиттеуден бас тартуға негіз болып табылады.

      Аккредиттеуден бас тарту туралы шешімге Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шағым жасалуы мүмкін.

      6. Аккредиттелген ұйымдар:

      1) уәкілетті органның сұрау салуы бойынша аккредиттеу саласындағы қызметті жүзеге асыруға байланысты құжаттаманы ұсынуға;

      2) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларды қоспағанда, жұмыстарды орындау барысында алынған құпия ақпаратты жария етпеуге міндетті.

      7. Уәкілетті орган ядролық қауіпсіздік және (немесе) радиациялық қауіпсіздік және (немесе) ядролық физикалық қауіпсіздік сараптамасын жүзеге асыратын аккредиттелген ұйымдардың тізілімін жүргізеді.

      8. Алып тасталды – ҚР 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
      Ескерту. 26-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 25.11.2019 № 272-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.02.2021 № 12-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

4-1-тарау. Келтірілген ядролық нұқсан үшін ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының азаматтық-құқықтық жауаптылығы және оны қаржылық қамтамасыз ету

      Ескерту. Заң 4-1-тараумен толықтырылды – ҚР 14.05.2020 № 329-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

26-1-бап. Келтірілген ядролық нұқсан үшін ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының азаматтық-құқықтық жауаптылығы

      1. Осы Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, ядролық қондырғы операторы немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторы кінәсіна қарамастан, келтірілген ядролық нұқсан үшін азаматтық-құқықтық жауаптылықта болады.

      2. Ядролық қондырғы операторы немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторы келтірілген ядролық нұқсан оператордың ядролық қондырғысы беретін және (немесе) онда шығарылған ядролық материалмен байланысты және өзге ядролық қондырғы операторы Қазақстан Республикасының заңнамасына және (немесе) олардың арасында жасалған шарттың талаптарына сәйкес ядролық материал үшін жауаптылықты өзіне қабылдаған кезге дейін болған ядролық оқыс оқиғадан туындады деген дәлелдемелер негізінде осындай нұқсан үшін азаматтық-құқықтық жауаптылықта болады.

      Ядролық оқыс оқиға ядролық нұқсан үшін жауаптылық мәселелері бойынша Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттардың тарапы болып табылмайтын мемлекет аумағының шегіндегі шетелдік заңды тұлғаға берілетін ядролық материалмен байланысты болған жағдайда, ядролық қондырғы операторы немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторы ядролық материал оны болатын мемлекеттің аумағына жеткізген көлік құралынан түсірілгенге дейін азаматтық-құқықтық жауаптылықта болады.

      Ядролық оқыс оқиға ядролық нұқсан үшін жауаптылық мәселелері бойынша Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттардың тарапы болып табылмайтын мемлекет аумағының шегіндегі шетелдік заңды тұлғадан ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының келісуі бойынша берілетін ядролық материалмен байланысты болған жағдайда, ядролық қондырғы операторы немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторы ядролық материал әкетілетін мемлекеттің аумағынан көлік құралына тиелгеннен кейін азаматтық-құқықтық жауаптылықта болады.

      3. Осы Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының азаматтық-құқықтық жауаптылығы келтірілген ядролық нұқсанға оның келтірілген жеріне қарамастан қолданылады.

      4. Егер келтірілген ядролық нұқсанмен қатар, ядролық оқыс оқиғамен келтірілген залалдардан ажырату мүмкін болмайтын өзге де залалдар болса, онда мұндай залалдар ядролық нұқсан деп танылады және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының өтеуіне жатады.

26-2-бап. Келтірілген ядролық нұқсан үшін ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының азаматтық-құқықтық жауаптылық шегі

      1. Келтірілген ядролық нұқсан үшін ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының бір ядролық оқыс оқиғаға азаматтық-құқықтық жауаптылық шегі:

      1) радиациялық қауіптіліктің бірінші санатына жатқызылатын ядролық қондырғылар үшін бір жүз елу миллион арнайы қарыз алу құқықтарын;

      2) радиациялық қауіптіліктің екінші және үшінші санаттарына жатқызылатын ядролық қондырғылар үшін бес миллион арнайы қарыз алу құқықтарын құрайды.

      2. Ядролық қондырғылардың, ядролық материалдардың, радиоактивті қалдықтардың типін, құрамын, қуатын және басқа да техникалық өлшемдерін, сондай-ақ олардың санын ескере отырып, Қазақстан Республикасының Үкіметі радиациялық қауіптілігі бірінші санаттағы ядролық қондырғының операторына келтірілген ядролық нұқсан үшін азаматтық-құқықтық жауаптылықтың өзгеше шегін, бірақ бес миллион арнайы қарыз алу құқықтарына балама шектен төмен емес шекті айқындауға құқылы.

26-3-бап. Келтірілген ядролық нұқсан үшін ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының азаматтық-құқықтық жауаптылығын қаржылық қамтамасыз ету

      1. Уәкілетті органның қарамағындағы ядролық қондырғыларды қоспағанда, ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының осы Заңның 26-2-бабында белгіленген азаматтық-құқықтық жауаптылық шегінде қаржылық қамтамасыз етуі болуға міндетті.

      Бір алаң шегінде орналастырылған бірнеше ядролық қондырғыларға қатысты ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының азаматтық-құқықтық жауаптылығы ядролық қондырғылардың радиациялық қауіптілігінің неғұрлым жоғары санаты негізге алына отырып, мөлшері бір ядролық қондырғы үшін айқындалатын қаржылық қамтамасыз етумен ұсынылуы мүмкін.

      2. Келтірілген ядролық нұқсан үшін азаматтық-құқықтық жауаптылықты қаржылық қамтамасыз ету тәсілдерін ядролық қондырғы операторы немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторы айқындайды.

      Келтірілген ядролық нұқсанды өтеген жағдайда ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының азаматтық-құқықтық жауаптылығын қаржылық қамтамасыз ету келтірілген ядролық нұқсан үшін ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының азаматтық-құқықтық жауаптылығын сақтандырудан немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген өзгеше қамтамасыз етуден тұрады.

      3. Сақтандырушыны қоса алғанда, ядролық қондырғы операторына немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторына осы Заңның 26-2-бабында белгіленген азаматтық-құқықтық жауаптылық шегінде қаржылық қамтамасыз ету берген заңды тұлға оны және уәкілетті органды қаржылық қамтамасыз ету тоқтатыла тұратын немесе тоқтатылатын күнге дейін кемінде күнтізбелік бір жүз елу күн бұрын жазбаша нысанда хабардар етпей, біржақты тәртіппен қаржылық қамтамасыз етуді тоқтата тұруға немесе тоқтатуға құқылы емес.

      4. Ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының азаматтық-құқықтық жауаптылықты қаржылық қамтамасыз етуінің болуын тексеру осы Заңның 7-бабына сәйкес жүзеге асырылады.

      Ескерту. 26-3-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 30.12.2021 № 95-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

26-4-бап. Келтірілген ядролық нұқсан үшін ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының азаматтық-құқықтық жауаптылығын сақтандыру шарты

      1. Келтірілген ядролық нұқсан үшін ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының азаматтық-құқықтық жауаптылығын сақтандыру осы Заңда белгіленген ерекшеліктер ескеріле отырып, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      2. Ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының бір немесе бірнеше ядролық қондырғыға қатысты келтірілген ядролық нұқсан үшін ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының азаматтық-құқықтық жауаптылығын сақтандыруды жүзеге асыруға құқығы бар.

      3. Келтірілген ядролық нұқсан үшін ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының азаматтық-құқықтық жауаптылығын сақтандыру шартында мынадай талаптар қамтылуға тиіс:

      1) ядролық нұқсан қарулы қақтығыс, әскери іс-қимылдар, азаматтық соғыс немесе көтеріліс салдарынан туындаған, сондай-ақ жеке және (немесе) заңды тұлғаның пиғылы немесе өрескел абайсыздығы салдарынан толық немесе ішінара келтірілгенде осындай тұлғаға келтірілген ядролық нұқсанды өтеуді төлеу бөлігіндегі жағдайларды қоспағанда, ядролық оқыс оқиға болған жағдайда сақтандырушының сақтандыру төлемін жүргізу міндеті;

      2) осы Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, сақтандыру төлемін жүзеге асыруға міндетті не жүзеге асырған сақтандырушыға сақтанушының залалдарды (суброгацияны) өтеу құқықтарының өтуінен бас тарту;

      3) пайда алушының, сақтандырылушының, сондай-ақ сақтанушының орнына уәкілетті органның сақтандырушыны сақтандыру жағдайының басталғаны туралы хабардар ету құқығы;

      4) сақтандырушыны сақтандыру жағдайының басталғаны туралы оның басталған кезінен бастап он жұмыс күнінен кешіктірмей хабардар ету міндеті.

      4. Бір алаң шегінде орналастырылған ядролық қондырғылардың барлығына немесе бірнешеуіне қатысты ядролық қондырғы операторымен немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторымен жасалған, келтірілген ядролық нұқсан үшін азаматтық-құқықтық жауаптылықты сақтандыру шарты бойынша сақтандыру сомасы ядролық қондырғылардың радиациялық қауіптілігінің неғұрлым жоғары санаты негізге алына отырып, бір ядролық қондырғы үшін айқындалады.

      5. Егер ядролық қондырғы операторы немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторы сақтандырушы өтеген залалдар үшін жауапты жеке немесе заңды тұлғаға өзінің талап ету құқығынан бас тартса немесе бұл құқықты жүзеге асыру ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының кінәсінан мүмкін болмаса, сақтандырушы сақтандыру төлемін жүзеге асырудан босатылмайды.

26-5-бап. Талап қоюдың ескіруі

      1. Адамның өміріне немесе денсаулығына келтірілген ядролық нұқсанды өтеумен байланысты талаптар бойынша талап қоюдың ескіру мерзімі ядролық оқыс оқиға басталған күннен бастап отыз жыл деп белгіленеді. Ядролық оқыс оқиға басталған күннен бастап отыз жыл өткен соң қойылған талаптар өткен уақыт үшін, бірақ талап қоюдың алдындағы үш жылдан аспайтын уақытқа қанағаттандырылады.

      2. Қоршаған ортаға зиян мен жеке және заңды тұлғалардың залалдарын, сондай-ақ алдын алу шараларына арналған шығындарды қоса алғандағы, келтірілген ядролық нұқсанды өтеумен байланысты талаптар бойынша талап қоюдың ескіру мерзімі ядролық оқыс оқиға басталған күннен бастап он жыл деп белгіленеді.

26-6-бап. Регрестік талаптар

      Келтірілген ядролық нұқсан үшін азаматтық-құқықтық жауаптылықта болатын ядролық қондырғы операторының немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторының немесе осы Заңда көзделген оны қаржылық қамтамасыз ету тәртібімен мұндай нұқсанды өтеген кез келген басқа заңды тұлғаның:

      1) азаматтық-құқықтық шартта көзделген;

      2) ядролық нұқсанның келтірілуіне кінәлі жеке тұлғаға регресс құқығын қоспағанда, кері талап ету (регресс) құқығы жоқ.

26-7-бап. Ядролық қондырғы операторын немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторын келтірілген ядролық нұқсан үшін азаматтық-құқықтық жауаптылықтан босату тәртібі және негіздері

      1. Ядролық қондырғы операторын немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторын келтірілген ядролық нұқсан үшін азаматтық-құқықтық жауаптылықтан босату сот тәртібімен жүргізіледі.

      2. Ядролық нұқсан қарулы қақтығыс, әскери іс-қимылдар, азаматтық соғыс немесе көтеріліс салдарынан туындады, сондай-ақ жеке және (немесе) заңды тұлғаның пиғылы немесе өрескел абайсыздығы салдарынан толық немесе ішінара келтірілді деген дәлелдемелер болғанда осындай тұлғаға келтірілген ядролық нұқсанды өтеуді төлеу бөлігіндегі жағдайда ядролық қондырғы операторы немесе ядролық қондырғылардың бірыңғай операторы келтірілген ядролық нұқсан үшін азаматтық-құқықтық жауаптылықтан босатылады.

5-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР

27-бап. Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасын бұзғаны үшiн жауаптылық

      Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасын бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа алып келеді.

28-бап. Атом энергиясы пайдаланылатын объектiлермен тиісінше жұмыс істемеу салдарынан келтірілген зиянды өтеу

      1. Атом энергиясы пайдаланылатын объектiлермен тиісінше жұмыс істемеу салдарынан жеке және заңды тұлғаларға келтірілген зиян Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өтелуге жатады.

      2. Атом энергиясы пайдаланылатын объектілермен тиісінше жұмыс істемеуге кінәлі жеке және заңды тұлғалар, жерді рекультивациялауға және топырақ құнарлылығын қалпына келтіруге жұмсалған шығындарды қоса алғанда, жерге, суға, өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне келтірілген нұқсанды Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен өтеуге міндетті.

29-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібі

      1. Осы Заң алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi.

      2. "Атом энергиясын пайдалану туралы" 1997 жылғы 14 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1997 ж., № 7, 83-құжат; 2004 ж., № 23, 142-құжат; 2007 ж., № 1, 4-құжат; № 2, 18-құжат; № 8, 52-құжат; 2009 ж., № 18, 84-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат; 2011 ж., № 1, 2-құжат; 2012 ж., № 15, 97-құжат; 2014 ж., № 1, 4-құжат; № 10, 52-құжат; № 19-І, 19-ІІ, 96-құжат; 2015 жылғы 3 қарашада "Егемен Қазақстан" және "Казахстанская правда" газеттерінде жарияланған "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне кәсіпкерлік мәселелері бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы" 2015 жылғы 29 қазандағы Қазақстан Республикасының Заңы) күші жойылды деп танылсын.

      Қазақстан Республикасының
Президенті
Н. Назарбаев